Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οι κοσμονάφται των Αθηνών (Γκαγκάριν και Μποστ)

Posted by sarant στο 12 Απρίλιος, 2011


Συμπληρώνονται σήμερα πενήντα χρόνια από την πτήση του Γιούρι Γκαγκάριν στο διάστημα, την πρώτη στην ιστορία επανδρωμένη διαστημική πτήση. Είχαν βέβαια προηγηθεί σκυλίτσες, όπως η περίφημη Λάικα, ενώ, τρεις εβδομάδες νωρίτερα, είχε γίνει η πρόβα τζενεράλε της πτήσης του Γκαγκάριν, μόνο που μέσα στον θαλαμίσκο υπήρχε μια άλλη σκυλίτσα, η Ζβεζντότσκα (αστεράκι) και ένα ομοίωμα, μια κούκλα σε μέγεθος άντρα, ο Ιβάν Ιβάνοβιτς. Μάλιστα, για να ελέγξουν τη λήψη, οι μηχανικοί είχαν εφοδιάσει τον Ιβάν Ιβάνοβιτς με μια μαγνητοταινία, που έλεγε «Είμαι ο κοσμοναύτης Ιβάν Ιβάνοβιτς και σας μιλώ από το Διάστημα» (ή κάτι τέτοιο τέλος πάντων). Κάποιοι ραδιοερασιτέχνες πιάσαν το μήνυμα και νόμισαν ότι προέρχεται από άνθρωπο, ή έτσι λέγεται. Πάντως, ο θαλαμίσκος αυτής της πτήσης βγήκε πριν καναδυό μήνες στο σφυρί. Όσο για τον Γκαγκάριν, σήμερα θα ήταν 77 χρονών, αλλά σκοτώθηκε λίγο μετά τα 34α γενέθλιά του, σε μια πτήση ρουτίνας.

Η πτήση του Γκαγκάριν ήταν τεράστια νίκη γοήτρου για τη Σοβιετική Ένωση και θορύβησε τη ΝΑΣΑ, η οποία ανακοίνωσε επιτάχυνση του διαστημικού της προγράμματος -και ανταπέδωσε στέλνοντας το 1969 τον Άρμστρονγκ και τους συντρόφους του στη Σελήνη. Για να τιμήσω την επέτειο, όπως θα περιμένατε ίσως, ανεβάζω το σκίτσο που είχε κάνει ο Μποστ τότε, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ελευθερία» στις 16 Απριλίου 1961.

Την εποχή εκείνη, Καραμανλής και Αβέρωφ (υπουργός εξωτερικών) είχαν πάει επίσημη επίσκεψη στον Καναδά και στις ΗΠΑ, οπότε ο Μποστ τούς  φαντάζεται με ρώσικα ονόματα να ζητάνε από τον πρόεδρο Κένεντι να επισκευάσει το διαστημικό σκάφος τους που μπατάρει. Το σκάφος ονομάζεται… Κωστόκ, λογοπαίγνιο με τον Κώστα και το Βοστόκ των Ρώσων, και σημαίνει, βέβαια, «Δύση» (ενώ Βοστόκ σημαίνει ανατολή) επειδή οι τύχες της ΕΡΕ δύουν (αλλά και επειδή ανήκαμε εις την Δύσιν).

Ο Κένεντι έχει συνεργείο πυραύλων με ειδικότητα στο Βαλκανιζατέρ -οπότε βλέπουμε εδώ ότι ο Μποστ ήταν ο πρώτος που βρήκε το υπέροχο αυτό λογοπαίγνιο, δεκαετίες πριν από τον Ρασούλη και τον Γκορίτσα!

Advertisements

37 Σχόλια to “Οι κοσμονάφται των Αθηνών (Γκαγκάριν και Μποστ)”

  1. Αυτή η «τράτα των Μεγάρων» πού να παραπέμπει άραγε;

  2. τυφλός said

  3. #1 Χορός είναι.



    για να δούμε αν θα το καταφέρω…

  4. sarant said

    Δεν απαντούσα γιατί δεν ήξερα την απάντηση, σ’ ευχαριστώ Γιάννη!

    Το γιουτουμπάκι στο 2 είναι το Βαλκανιζατέρ -αναρωτιέμαι αν ο Ρασούλης ήξερε το μποστικό λογοπαίγνιο.

  5. Τι αρχαιοπληξία Θεέ μου! 🙂
    Νεοελληνικαί προτάσεις:
    Πύραυλος=πύρ+αυλός -> σωληνοφωτιά
    Διαστημόπλοιον-> αστροβαπόρι (ποντιακά αστροπαπόρ)

    Προτείνω επίσης το ‘βαφλανιζατέρ’ για τα σύγχρονα παγωτατζίδικα. Υπάρχει νομίζω και το ‘βαποριζατέρ’ που φυσικά δεν έχει καμία σχέση με τα παπόρια, επομένως δυστυχώς τα ναυπηγία θα μείνουν αρχαιόπληκτα καθώς το όνομα είναι κατοχυρωμένο.

  6. τυφλός said

    #4: Τι είχε γράψει σχετικά με Βαλκανιζατέρ ο Ρασούλης;

  7. bernardina said

    Για δες τι μαθαίνει κανείς!

    http://www.tovima.gr/world/article/?aid=313938

  8. bernardina said

    #6

    Βαλκανιζατέρ και Ρασούλης

    http://www.musical.gr/cddetails.php?gui_language=1&CD_code=5202846670149

  9. sarant said

    Ο Ρασούλης είχε γράψει (στίχους για) τραγούδι Βαλκανιζατέρ που έδωσε και τον τίτλο σε ομώνυμο δίσκο, άσχετα από την ταινία (και πριν από την ταινία).

  10. bernardina said

    http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Albums&act=details&album_id=1597

  11. Μαρία said

    Αυτό όμως το τραγουδήσαμε το 58 μετά το Σπούτκικ.

  12. Ποντικαρέος said

    #6: Ένα τραγούδι με αυτόν τον τίτλο έχει γράψει ο Ρασούλης (έχω την εντύπωση ότι το τραγούδι είναι άσχετο με την ταινία του Γκοριτσα).

  13. τυφλός said

    #8, 9: Ευχαριστώ πολύ και τους δύο. Δεν το ήξερα. Όπως το λέτε, υπέροχο λογοπαίγνιο.

  14. sarant said

    Είχαν έρθει σε κάποια συνεννόηση Γκορίτσας και Ρασούλης, θυμάμαι.

    Τον Μποστ δεν τον θυμήθηκε κανείς 😉

  15. Έχω γράψει αυτό, εκτιμώ θα σας ενδιαφέρει (λόγω της επετείου)
    Γιούρι Γκαγκάριν: Ο Κολόμβος του Διαστήματος κ το πρώτο ταξίδι:
    http://apeleytheros.wordpress.com/2011/04/12/yuri-gagarin-vostok-1-kolomvos-tou-diasthmatos/

  16. Καθυστερημένα ευχαριστώ για την τράτα των Μεγάρων. Εγώ φανταζόμουν κανένα επεισόδιο της εποχής με ψαράδικες τράτες.

  17. tamistas said

    Αν και ως ήρως μου πάει πολύ περισσότερο ο Γκαγκάριν, βρίσκω διασκεδαστικό το πιο κάτω ανέκδοτο με τον Άρμστρονγκ (περίπου όπως – έψαξα και – το βρήκα, για να μην κουράζομαι να γράφω, σε μια ιστοσελίδα από αυτές με ανέκδοτα):

    Στις 20 Ιουλίου του 1969, ως κυβερνήτης της σεληνακάτου του Apollo 11, ο Neil Armstrong ήταν πρώτος άνθρωπος που πάτησε το πόδι του στο φεγγάρι. Οι πρώτες του λέξεις αφού έκανε τον πρώτο του περίπατο στη Σελήνη ήταν:
    «Αυτό είναι ένα μικρό βήμα για μένα, είναι όμως ένα μεγάλο βήμα για την ανθρωπότητα».
    Οι λέξεις αυτές, μεταδόθηκαν μέσω τηλεόρασης στη Γη και τις λέξεις αυτές άκουσαν εκατομμύρια κόσμου. Μπαίνοντας, όμως, πάλι στη σεληνάκατο, είπε: «Καλή τύχη κύριε Gorsky».
    Πολλοί από τη NASA θεώρησαν ότι ήταν ένας χαιρετισμός που απευθυνόταν, ίσως, σε κάποιο Ρώσο κοσμοναύτη. Όμως, μετά από έλεγχο που έκαναν, δε βρήκαν κανέναν Gorsky ούτε στα Ρωσικά ούτε στα Αμερικάνικα διαστημικά προγράμματα.
    Όπως πέρναγαν τα χρόνια, όλο και περισσότεροι απορούσαν για το νόημα της φράσης. Όποτε τον ρωτούσαν, ο Armstrong δεν απαντούσε ποτέ, μόνο χαμογελούσε…
    Στις 5 Ιουλίου του 1995, στο Tamba Bay της Florida, κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης τύπου, ένας δημοσιογράφος του ξανάκανε την ίδια εκείνη ερώτηση, που 26 χρόνια ως τότε βασάνιζε τον κόσμο. Και ο Neil Armstrong, είπε ότι θα απαντούσε, μια και ο κύριος Gorsky είχε πεθάνει πια, οπότε πλέον δεν υπήρχε πρόβλημα. Η απάντηση:
    To 1938, όταν ήμουν παιδί στο χωριό μου, έπαιζα μπάσκετ με ένα φιλαράκι στην αυλή. Ο φίλος μου χτύπησε με δύναμη τη μπάλα, και η μπάλα προσγειώθηκε στην αυλή του γείτονα δίπλα στο παράθυρο της κρεβατοκάμαρας. Οι γείτονες ήταν ο κύριος και η κυρία Gorsky.
    Όπως πήγαμε να μαζέψουμε τη μπάλα, άκουσα την κυρία Gorsky να φωνάζει στον κύριο Gorsky:
    – Αυτό που ζητάς (στο ανέκδοτο αναφέρεται ένας τρόπος σεξουαλικής συνεύρεσης) θα στο κάνω όταν το κωλόπαιδο από το διπλανό σπίτι θα πάει στο φεγγάρι!

  18. Σήμερα στην Μπίλιω Τσουκαλά ο Καφεντζόπουλος αναφέρθηκε σε μια συνέντευξη ενός επιστήμονα (δυστυχώς δεν μπόρεσα να την βρω) που διάβασε και έλεγε ότι: Ήταν τόσο τολμηρό το εγχείρημα της πτήσης του Γκαγκάριν, που με τα σημερινά χρηματοοικονομικά δεδομένα δεν υπήρχε περίπτωση να επιτραπεί, επιβεβαιώνοντας αυτό που είχα πει για την αδράνεια της δικτυομάζης.

    Αναρωτιέμαι αν οι τράπεζες/ασφάλειες θα επέτρεπαν στον Μέγα Αλέξανδρο να κάνει την εκστρατεία του.

  19. sarant said

    Το 18 δεν ξέρω αν είναι ακριβές, αλλά, Ταμίστα, για το 17 έχω διαβάσει ότι είναι μύθος.

  20. #19 Το περί δικτυομάζας είναι δικό μου. Ο Καφεντζόπουλος αναφέρθηκε στη συνέντευξη χωρίς ερμηνείες, αφορούσε δηλαδή ασφάλιστρα, το ρίσκο κλπ. Αλλά δεν συγκράτησα το όνομα του επιστήμονα.

  21. ti zoe sauto to blog said

    Νίκο είσαι εδώ; Θέλω κάτι άσχετο.

  22. sarant said

    Εδώ… για λίγο ακόμα.

    Και για περισσότερο στο sarant-παπάκι-pt.lu

  23. ti zoe sauto to blog said

    Διάβαζα στη Λεξιλογία ένα γλωσσάρι πολιτικών όρων (λίγο παλιό ’08).
    Τελειώνει κατά λέξη με το :« χρονοντούλαπο (της Ιστορίας)» που αποδίδει στον ευρηματικό Αν. Παπανδρέου.
    Θυμόμουν και το έψαξα ότι το γράφει ο Ταχτσής στο 3ο στεφάνι. Έχω έκδοση Ερμής ’86 (σελ 91). Έχεις παλιότερη να το τσεκάρεις;
    Διευκρίνηση: σκέτο «χρονοντούλαπο» στον Ταχτσή.

  24. sarant said

    Έχω έκδοση 1974 και στη σελ. 91 έχει αυτό που κι εσύ βρήκες.

    Ωστόσο, υποθέτω ότι το άρθρο της Λεξιλογίας αποδίδει στον Αντρέα την έκφραση «χρονοντούλαπο της Ιστορίας», διότι το σκέτο χρονοντούλαπο είναι πολύ παλιότερο από τον Ταχτσή. Πόσο παλιότερο; Βαριέμαι να κοιτάξω λεξικά, βρίσκω όμως στα κιτάπια μου ότι το έχω αποδελτιώσει σε χρονογράφημα του κ. Ιερεμία (= Δ. Ταγκόπουλου) το 1924 στο Έθνος, που του δίνει μάλιστα πολλά χρόνια ιστορία, αφού λέει «ο σχετικός φάκελος, που ο λαός τον έχει προσφυέστατα αποκαλέσει ‘χρονοντούλαπο'».

    Εδώ που τα λέμε, αμφιβάλλω κι αν ο Αντρέας έπλασε το Χρ. της Ιστορίας, αλλά αυτός το έκανε πλατιά γνωστό.

  25. ti zoe sauto to blog said

    Δεν επείγει φυσικά, κι αύριο μέρα είναι.
    🙂

  26. sarant said

    Μαζί γράφαμε πριν!

  27. ti zoe sauto to blog said

    Έριξα το βιβλίο στο πληκτρολόγιο και έκανα χαμό!
    Ναι, έτσι νομίζω, ο Ταχτσής αντιγράφει τη γλώσσα της εποχής του.
    Ευχαριστώ και καληνύχτα.

  28. tamistas said

    19: Δεν το έχω διαβάσει ότι είναι μύθος το ανέκδοτο στο σχ. 17, αλλά και δεν έχω καμιά αμφιβολία. Γι’ αυτό και το ανέφερα ως ανέκδοτο (που είναι).
    18, 20: Καφετζόπουλος ή Καφεντζόπουλος; Μα, Καφετζόπουλος, όπως, εξάλλου, αυτοαναφέρεται στη μετακομισθείσα επίσημη ιστοσελίδα του.
    Είπαμε, ok, -ντζ, αλλά όχι και στα ονόματα…(φατσούλα που γελάει…!)

  29. tamistas said

    28: Προτίμησα την παλιά ιστοσελίδα από το νέο μπλογκ, γιατί στην πρώτη έχει φάτσα κάρτα τον Δαρβίνο.

  30. sarant said

    Δεν ήξερα ούτε το ένα ούτε το άλλο, σ’ ευχαριστώ και καλημέρα!

  31. ppan said

    Ευχαριστώ πολύ γι αυτές τις δημοσιεύσεις με τον Μποστ, είναι πάντα τόσο απολαυστικές! Από ένα άλμπουμ ΄που είχε βγει πριν από πάνω απο 10 χρόνια περιμένω κανένα συγκεντρωτικό τόμο με σκίτσα αλλά και με κείμενα. Θυμάμαι τα κείμενά του στο Αντί, γύρω στα μέσα του 80, και τον ίδιο στο μαγαζάκι του. Κάποτε κυκλοφορούσαν στην ίδια πόλη με μας όλοι αυτοί.

    ΓΙα τον κύριο Γκόρσκι -που ήταν και γνωστός πολωνός προπονητής-: ο θρύλος έχει εμπνευσει πολλά γκρουπ, θυμάμαι τους Sleepers γύρω στο 96 και τους πολύ διαφορετικούς ΤΡανσγκλομπαλ Αντεργκράουντ αλλα ψαχνοντας στο γιουτιουμπ είδα ότι υπάρχει και γκρουπ που εχει αυτο το όνομα

  32. tamistas said

    31: Καλό! Δεν το ήξερα. Ευχαριστώ. Αλλά τον προπονητή Γκόρσκι, επειδή ήταν προπονητής τού Παναθηναϊκού, καλό θα ήταν να μην τον βάζουμε κοντά στη λέξη Θρύλος (ολέ)!

  33. sarant said

    Μα… ο Γκόρσκι έκανε προπονητής ΚΑΙ στον Ολυμπιακό (το 1980)!

  34. tamistas said

    Ωχ. Αδιάβαστος. Ήμουν έφηβος τότε… Όπως και τώρα, δεν παρακολουθούσα στενά τα ποδοσφαιρικά. Αλλά, πάντα, θρύλος μέχρι κόκκαλο!

  35. Κι ένα ωραίο άρθρο του Θανάση Καρτερού από την «Αυγή» με τίτλο «Από ποιά χώρα ήταν ο Γκαγκάριν;»

  36. Antonis said

    Δε ξέρω που να το προσθέσω, αλλά ήταν το πρώτο θέμα με τον Μποστ:

  37. Λίγος Μποστ ακόμη, από το 1985:

    Μποστ – Οδηγός αλληλογραφίας για προέδρους και υποψήφιους προέδρους

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: