Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο Γολγοθάς και η Οδύσσεια

Posted by sarant στο 18 Απριλίου, 2011


Μια και μπήκαμε στη Μεγάλη βδομάδα (κάποιοι θα έλεγαν ότι έχουμε μπει εδώ κι ένα χρόνο τουλάχιστον) ταιριάζει να βάλουμε κι ένα άρθρο με γλωσσικό-πασχαλινό θέμα. Κι επειδή τις μέρες γύρω από το Πάσχα θα είμαι στην Κέρκυρα και μάλλον δεν θα έχω σύνδεση, το άρθρο μπαίνει σήμερα. Βέβαια, τις περισσότερες πασχαλινές λέξεις τις έχουμε ήδη συζητήσει σε περσινό άρθρο (που επαναλαμβάνεται εδώ), ενώ σε άλλο άρθρο έχουμε αναφερθεί στα ημερολογιακά του Πάσχα. Μένει όμως τουλάχιστον μια πασχαλινή λέξη, η οποία κατά σύμπτωση φαίνεται αρκετά ταιριαστή με τη γενικότερη κατάσταση που περνάει η χώρα μας, και σ’ αυτήν θ’ αφιερώσω το άρθρο: ο Γολγοθάς.

Γολγοθάς είναι ο λόφος της Ιερουσαλήμ όπου σταυρώθηκε, σύμφωνα με τους ευαγγελιστές, ο Ιησούς. Το όνομα παραδίδεται και στα τέσσερα Ευαγγέλια, π.χ. στον Ιωάννη (και συγνώμη για το πολυτονικό): Παρέλαβον οὖν τὸν Ἰησοῦν·  καὶ βαστάζων αὑτῷ τὸν σταυρὸν ἐξῆλθεν εἰς τὸν λεγόμενον Κρανίου Τόπον, λέγεται Ἑβραϊστὶ Γολγοθᾶ, ὅπου αὐτὸν ἐσταύρωσαν, καὶ μετ’ αὐτοῦ ἄλλους δύο ἐντεῦθεν καὶ ἐντεῦθεν, μέσον δὲ τὸν Ἰησοῦν. ἔγραψεν δὲ καὶ τίτλον Πιλᾶτος καὶ ἔθηκεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ· ἦν δὲ γεγραμμένον, Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων.


Όπως μάς λέει ο Ιωάννης, Γολγοθά στα εβραϊκά σημαίνει «Κρανίου τόπος». Πράγματι, στα αραμαϊκά Gulgulthā είναι το κρανίο. Στην αρχή το γένος του Γολγοθά επαμφοτερίζει στα ελληνικά, π.χ. εδώ είναι θηλυκό, αλλά τελικά σταθεροποιήθηκε στο αρσενικό: ο Γολγοθάς. Κάποιοι λένε ότι η ονομασία «Κρανίου τόπος» οφείλεται στο ότι ο Γολγοθάς ήταν ο «συνήθης τόπος εκτελέσεων», άλλοι ότι ο λόφος ονομάστηκε έτσι απλώς επειδή είχε σχήμα κρανίου· αυτή η δεύτερη εκδοχή ακούγεται συχνότερα. Η κάποια φωνητική ομοιότητα μεταξύ Γολγοθά και Γολιάθ γέννησε τον γλωσσικό μύθο ότι ο λόφος ονομάστηκε έτσι επειδή ο Δαβίδ έθαψε εκεί το κρανίο του Γολιάθ. Μύθος είναι. Επειδή τα θρησκευτικά δεν είναι το φόρτε μου, περισσότερα για τον καθαυτό Γολγοθά δεν θα πω και θα σας παραπέμψω στη Βικιπαίδεια.

Στα ελληνικά, έχει μείνει και η έκφραση «κρανίου τόπος», που τη λέμε για ένα εξαιρετικά ξερό και αφιλόξενο μέρος, χωρίς απαραίτητα να τη συνδέουμε στο μυαλό μας με τον Γολγοθά και το μαρτύριο του Ιησού. Λέμε επίσης κρανίου τόπο ένα μέρος που έχει υποστεί ολοκληρωτική καταστροφή και ερήμωση· συχνά το χρησιμοποιούμε για περιπτώσεις πυρκαγιάς (π.χ. κρανίου τόπος το φοινικόδασος της Πρέβελης), αλλά και πιο μεταφορικά, π.χ. ότι η ελληνική διαφημιστική αγορά είναι κρανίου τόπος λόγω της κρίσης. Πρόσφατα γράφτηκε στις εφημερίδες ότι η Φουκουσίμα θα είναι κρανίου τόπος για τα επόμενα χρόνια.

Η βιβλική αναφορά μεταφράστηκε Calvariae Locus στα λατινικά, που έδωσε το αγγλικό calvary και το γαλλικό calvaire, που επίσης σημαίνουν όχι μόνο τον Γολγοθά καθαυτόν αλλά και μια μεγάλη ταλαιπωρία, δοκιμασία –έναν γολγοθά μεταφορικά.

Φυσικά και στα ελληνικά χρησιμοποιούμε το κύριο όνομα σαν ουσιαστικό, δηλ. τον Γολγοθά μεταφορικά, σαν μια σειρά από ταλαιπωρίες και βάσανα που περνάει κάποιος, μια μακρά πορεία πόνου και ταπεινώσεων. Βέβαια, με τον γλωσσικό πληθωρισμό που επικρατεί σε ορισμένους δημοσιογραφικούς κύκλους, διαβάζεις ότι κάποια σταρ περνάει Γολγοθά και δεν ξέρεις αν χαροπαλεύει ή αν απλώς πήρε δυο κιλά που δεν μπορεί να τα χάσει (και όλα τα ενδιάμεσα στάδια), ωστόσο γενικά ο Γολγοθάς δείχνει μια επώδυνη και μακρόχρονη διαδικασία.

Μια άλλη ειδικότερη σημασία του Γολγοθά είναι η καθοριστική, κρίσιμη, μοναδική δοκιμασία που καλείται να περάσει κάποιος στη ζωή του. Στο δρόμο της ζωής του καθενός, πότε κρυφά και πότε φανερά, υπάρχει, κάπου, κι ένας Γολγοθάς, –ένας μοιραίος Γολ­γοθάς, που πρέπει ν’ ανεβεί. (Ν. Λαπαθιώτης, Κάπου περνούσε μια φωνή), ή Κάθε άνθρωπος άξιος να λέγεται γιος του ανθρώπου σηκώνει το σταυρό του κι ανεβαίνει το Γολγοθά του (Ν. Καζαντζάκης, Αναφορά στον Γκρέκο).

Εδώ πλάι στον Γολγοθά έχουμε την εικόνα του σταυρού, πολύ εύλογα. Βέβαια, η εικόνα του σταυρού υπάρχει τις περισσότερες φορές και μόνη της, στη στερεότυπη φράση «σηκώνει κι αυτός το σταυρό του», δηλ. περνάει τη δική του δοκιμασία, τα δικά του βάσανα. Ο Γολγοθάς πάντως συχνά οδηγεί στη Σταύρωση, όπως σε ένα ποίημα του Λαπαθιώτη (Ο ποιητής), απ’ το οποίο παραθέτω τα τελευταία δίστιχα:

… Κι αφού, σαν τα μικρά παιδάκια, παίξεις,
τόσον καιρό, με ρίμες και με λέξεις,

κι όλες σου τις ελπίδες αφανίσεις,
χαμένος, όλος, μες στις αναμνήσεις,

μόλις φανούν οι πρώτες μαύρες τύψεις,
κι έρθ’ η στιγμή να σκύψεις, να μη σκύψεις,

μα παίρνοντας, μαζί, το θησαυρό σου,
το Γολγοθά σου ανέβα, και σταυρώσου!…

Πιο αισιόδοξα, ο Τσαρούχης είχε πει ότι Το πείσμα μου να γίνω καλός ζωγράφος (πλήρης Γολγοθάς), με έκανε να αποφύγω τον άλλο Γολγοθά, αυτό που είναι το αληθινό θέατρο. Εδώ η λέξη σημαίνει τη σκληρή και μακρόχρονη δοκιμασία –αλλά με αίσιο τέλος.

Με τη μεταφορική σημασία, βέβαια, ο Γολγοθάς έχει και πληθυντικό· λέμε «οι Γολγοθάδες». Αν υπάρχει λόγιος πληθυντικός, δεν τον βρήκα.

Πότε χρησιμοποιήθηκε μεταφορικά ο Γολγοθάς με τη σημερινή μεταφορική σημασία, δεν ξέρω. Πάντως, σε πατριωτικά ποιήματα του 19ου αιώνα βρίσκονται αναφορές στον Γολγοθά του έθνους. Σε χρονογράφημά του το 1902, γραμμένο τον Αύγουστο, ο Κονδυλάκης θεωρεί ειρωνεία ότι η Αθήνα έχει οδό Πανδρόσου και δεν έχει οδό Γολγοθά και προτείνει να μετονομαστεί έτσι η οδός Λυκαβηττού ή η παράλληλή της. Σε άρθρο του 1901 καταγγέλλεται ο κανιβαλισμός του Τύπου που έσπευσε να ανεβάσει «εις τον Γολγοθάν» τους επώνυμους εμπλεκόμενους σε έναν πολύκροτο φόνο.

Ο ελληνικός κινηματογράφος χρησιμοποίησε τον Γολγοθά σε τίτλους του καταρχάς κυριολεκτικά, αφού μια από τις πρώτες ελληνικές ταινίες ήταν Ο ανήφορος του Γολγοθά, το 1917, αλλά και μεταφορικά, σε ταινίες όπως Ο Γολγοθάς μιας ορφανής (1954) και Ο Γολγοθάς μιας αθώας (1961). Η αθώα ήταν η Γκέλη Μαυροπούλου, και εδώ μπορείτε να δείτε το πρώτο μέρος (και μετά τα υπόλοιπα):

Δεν έχω δει την ταινία και αγνοώ αν έχει, παρά τον τίτλο, χάπι εντ.

Το θέμα του Γολγοθά χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα και σε παραστάσεις του Θεάτρου Σκιών Κεντρικής Μακεδονίας, αν κρίνω από τις δηλώσεις του Παν. Ψωμιάδη: «Εγώ περνάω το δικό μου Γολγοθά. Ο Χριστός σταυρώθηκε και αναστήθηκε. Να είστε βέβαιος και εγώ θα αναστηθώ».

Ακόμα και τώρα που ετοιμάζω αυτό το άρθρο, η κυριακάτικη Καθημερινή βλέπει «Γολγοθά 40 ημερών» για την κυβέρνηση.

Βέβαια, το ελληνοπρεπές αντίστοιχο του Γολγοθά είναι η Οδύσσεια, που ίσως δίνει κάπως μεγαλύτερη έμφαση στις περιπέτειες και τις περιπλανήσεις παρά στα βάσανα· πάντως υπάρχει και εδώ η μακρά διάρκεια και η ταλαιπωρία. Η διαφορά είναι το σίγουρο αίσιο τέλος της Οδύσσειας. Ίσως γι’ αυτό, ίσως επειδή το έκρινε ελληνοπρεπέστερο, ο Χέρμαν βαν Ρόμπεϊ, που πρόσφατα μας επισκέφτηκε, ανέφερε ότι η έξοδος της Ελλάδας από την κρίση «θα είναι Οδύσσεια».

Όμως, όποιοι έχουν διαβάσει την Οδύσσεια ξέρουν ότι στο τέλος ο νοικοκύρης του σπιτιού παίρνει στα χέρια του την κατάσταση και εξολοθρεύει τα παράσιτα και τα αρπαχτικά. Έτσι μάλιστα.

50 Σχόλια to “Ο Γολγοθάς και η Οδύσσεια”

  1. barbakas said

    Καλημέρα.Το ίδιο νομίζω ισχύει και για την Μ.Εβδομάδα,της θρησκείας αλλά και της καθημερινότητας.
    Το δυο χιλιάδες ήμουν στίς Η.Π.Α το Πάσχα.Έγραψα ενα ποίημα που άρχιζε έτσι.
    Είδα τα μάτια σου κι είχαν την θλίψη της Μ.Εβδομάδας
    λές κι όλο το μαρτύριο των ημερών πάνω τους είχε πέσει.
    Και τελείωνε με αυτά τα λόγια.
    Τώρα που στα μάτια σου κορυφώνονται χρώματα της Μ.Εβδομάδας
    μην κουραστείς να αγαπάς γιατί η Ανάσταση στην ώρα της θα φτάσει.
    Ευχαριστώ πολλή και καλό πάσχα για τους πιστεύοντες
    καλή χώνεψη για τους μή.

  2. bernardina said

    Η Ηθική και Θρησκευτική Εγκυκλοπαίδεια θεωρεί πιθανότερο η ονομασία του λόφου να οφείλεται στο σχήμα του. Λέει συγκεκριμένα: «Ελέχθη ότι ο λόφος ωνομάσθη ούτως επειδή εν αυτώ έγκειτο το κρανίον του Αδάμ, εφ’ ού εχύθη εκ του σταυρού το αίμα του Χριστού. Η λατινική αύτη παράδοσις είναι μεταγενεστέρα, ουδαμού όμως στηρίζεται, αν δε εθεώρουν οι Ιουδαίοι τον Γολγοθάν ως τον ιερόν τόπον εν ω ετάφη ο Αδάμ δεν θα εβεβήλουν, βεβαίως, τούτον, δια της θανατικής εκτελέσεως εγκληματιών. Εξ άλλου και η εκδοχή ότι ωνομάσθη ούτως ο Γολγοθάς διότι επ’ αυτού έκειντο εγκατεσπαρμένα κρανία και οστά ανθρώπινα προερχόμενα εκ των επ’ αυτού σταυρωθέντων καταδίκων δεν δύναται να ευσταθήσει διότι οι μεν Εβραίοι δεν εχρησιμοποίουν την σταύρωσιν ως θανατικήν ποινήν αλλά τον λιθοβολισμόν, ον εξετέλουν έξω της πόλεως μεν, αλλ’ ουχί εις ωρισμένον τόπον, οι δε Ρωμαίοι οίτινες εχρησιμοποίουν την σταύρωσιν δεν είχον επίσης ωρισμένον τόπον προς εκτέλεσιν αυτής.
    Πιθανότερον φαίνεται ότι η ονομασία του λόφου οφείλεται εις το σχήμα αυτού». Και παρακάτω: «Εκ των ημετέρων ο Γ΄Λ.Αρβανιτάκης ταυτίζει τον Γολγοθάν προς τον υπερκείμενον του εν τω κτήματι «Νικηφορία» ανακαλυφθέντος μνημείου λόφον, κατά το νοτιοανατολικόν άκρον των τειχών της Σιών (G. Arvanitakis Golgotha et le Sepulcre, Alexandrie 1923)».

    Επίσης λέει ότι το «Γολγοθάς» προέρχεται από την εβραϊκή λέξη Gulgoleth.
    Καλημέρα και καλή Μεγάλη Εβδομάδα για τους πιστεύοντες, καλή βδομάδα για τους μη.

  3. Τις Κυριακές δημοσιεύεται στο διαδίκτυο και η σκακιστική Οδύσσεια, κατά Παναγιώτη Κονιδάρη:)

  4. voulagx said

    Μεταξυ Γολγοθα και Οδυσσειας, εγω θα διαλεξω την Σκακιστικη Οδυσσεια του Παν. Κονιδαρη που καθε Κυριακη ευφραινει καρδίας ανθρωπων στο Skakistiko.com! 🙂

  5. Την Οδύσσεια και το αίσιο τέλος της υπαινίχθηκε και ο ΓΑΠ όταν μας ανακοίνωσε ότι μπαίνουμε μεν στο Γολγοθά αλλά στο τέλος υπάρχει μια Ιθάκη που μας περιμένει. Βέβαια, αυτά τα είπε στο Καστελλόριζο, το οποίο ως γνωστόν βρίσκεται αντιδιαμετρικά της Ιθάκης.

  6. voulagx said

    Σκυλε, τωρα μου θυμισες τα πτηνα του Αρκα

    Πατερας:
    Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
    να εύχεσαι να’ ναι μακρύς ο δρόμος,..
    Γιος:
    Εισαι τοσο μαλακας που θα την βρεις αμεσως!

  7. AnD said

    Οι τελευταίες 2 γραμμές είναι το καλύτερο χάπι εντ που θα μπορούσαμε να έχουμε.
    Σταθερό να ‘ναι το χέρι του νοικοκύρη και μια φαρέτρα μεγάλη σαν βαρέλι για να χωράει όλα τα βέλη που θα χρειαστούν. Βαρέλι; Μικρή και πάλι θα είναι…
    Κι ο νοικοκύρης κλείνοντας το μάτι να τα πετάει ένα-ένα κι όλα να βρίσκουν στόχο.
    Και να ‘μαστε λέει εδώ σε λίγο καιρό και να κλείνει το μάτι τώρα ο Νικοκύρης και να θυμάται την Οδύσσεια και να λέει φτάσαμε στην Ιθάκη, συμμαζέψαμε και συμμαζευτήκαμε…
    Κι η ερώτηση που πάντα θα μένει είναι το αν άξιζε..
    Καλημέρα.

  8. @Bernardina, σχόλιο 2

    «Καλημέρα και καλή Μεγάλη Εβδομάδα για τους πιστεύοντες, καλή βδομάδα για τους μη.»

    Είσαι πολύ ευγενική, αγαπητή. Διότι ακόμα προσπαθώ να καταλάβω το βαθύτερο νόημα τού «καλή χώνεψη» που ευχήθηκε στους δεύτερους ο Barbakas.

  9. Jimakos said

    »δεν τρομά ο μελλοθά, με σταυρό και Γολγοθά», που λέει κι ο μεγάλος Ακης Πάνου.

  10. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια!

    Καλά κάνατε και αναφερθήκατε στη σκακιστική Οδύσσεια και στον Άκη Πάνου και σε όλα τα άλλα!

  11. Ηλεφούφουτος said

    Πολύ πετυχημένο το φινάλε του κειμένου, Νικοδεσπότα!

    Όταν λέμε «σχήμα του λόφου», φαντάζομαι ότι το «σχήμα» έχει την αρχαιοπρεπή σημασία της εξωτερικής εμφάνισης γενικά και όχι την τρέχουσα, διότι λογικότερο μού φαίνεται να ονομάζεται ο λόφος έτσι λόγω της γύμνιας του, πετροβούνι δηλαδή, όπως εννοεί και ο σύγχρονος δημοσιογραφικός λόγος τον κρανίου τόπο, παρά επειδή ο λόφος ήταν ξερωγώ ημισφαιρικός ή, ακόμα πιο απίθανο, στενός κάτω και φαρδύτερος από τα «ζυγωματικά» και πάνω.

    σχ. 2 “Ελέχθη ότι ο λόφος ωνομάσθη ούτως επειδή εν αυτώ έγκειτο το κρανίον του Αδάμ, εφ’ ού εχύθη εκ του σταυρού το αίμα του Χριστού. Η λατινική αύτη παράδοσις είναι μεταγενεστέρα, ουδαμού όμως στηρίζεται…»
    Περίεργο! Μεταγενέστερη λατινική λέει η ΘΗΕ, ωστόσο χρησιμοποιόταν και στη βυζαντινή εικονογραφία της σταύρωσης. Δεν ξέρω μέχρι πόσο πίσω φτάνει αυτή η παράδοση αλλά στη μονή Δαφνίου π.χ., που είναι του 11ου, άντε 12ου αιώνα, το κρανίο του Αδάμ απεικονίζεται στη Σταύρωση.

  12. bernardina said

    Ηλεφού,
    επειδή με προβλημάτισες, έψαξα και βρήκα:

    Κατά μια αρχαία παράδοση που διασώζει πρώτος ο Ωριγένης, το κρανίο αυτό είναι το κρανίο του Αδάμ, ο οποίος πέθανε και θάφτηκε στον Γολγοθά (βλ. Ωριγένους, Εις το κατά Ματθαίον, ΒΕΠΕΣ 14, 390).

    Την εκδοχή αυτή υιοθετεί και ο ιερός Χρυσόστομος ο οποίος μάλιστα ερμηνεύει και θεολογικά την παράδοση αυτή: «Τινές φασιν εκεί τον Αδάμ τελευτηκέναι και κείσθαι, και τον Ιησούν εν τω τόπω, ένθα ο θάνατος εβασίλευσεν, εκεί και το τρόπαιον στήσαι. Και γαρ τρόπαιον εξήει βαστάζων τον σταυρόν κατά της του θανάτου τυραννίδος» (Ιω. Χρυσοστόμου, Εις το κατά Ιωάννην Ομιλία πε΄, στη σειρά Άπαντα των αγίων πατέρων, τ.75, σ.373). Έτσι το αίμα του Κυρίου καθαρίζει και εκπλύνει τις αμαρτίες του γένους των ανθρώπων, του οποίου γενάρχης υπήρξε ο Αδάμ

    Από εδώ:
    http://www.i-m-patron.gr/keimena/texnh/stavrosis.html

    Στο κομμάτι με την επικεφαλίδα Ο Κρανίου Τόπος

  13. barbakas said

    @ Κώστας.
    Συγνώμη φίλε αλλά είναι σκέτη η ευχή χωρίς εισαγωγικά.
    Γεγονός είναι οτι το Πάσχα θα φάμε του σκασμού πιστεύοντες
    και μή.Δεν εννοώ τίποτα άλλο τούτη την φορά.

  14. Ηλεφούφουτος said

    ΟΚ Μπερνι

    Αρχαία παράδοση λοιπόν, και όχι μεταγενέστερη λατινική.

  15. ὅλα αὐτὰ τὰ ἐξωβιβλικὰ περὶ κρανίου Ἀδάμ ἐλέγχονται. τὸ «τινὲς φασιν» δὲν μοῦ φαίνεται νὰ δείχνῃ ἀπαραιτήτως καὶ ἀποδοχή, ἕνας ἑρμηνευτὴς ὀφείλει ν’ἀναφέρῃ ὅλες τὶς ἐκπεφρασμένες ἀπόψεις, ἀκόμη κι ἂν προέρχωνται ἀπὸ αἱρετικοὺς ὅπως ὁ Ὠριγένης. πάντως ὁ Γολγαθᾶς δὲν φαίνεται νὰ ἦταν ἀκριβῶς λόφος, οὔτε λέγεται ποτὲ λόφος στὰ Εὐαγγέλια. ὁ Παῦλος μᾶς πληροφορεῖ ὅτι βρισκόταν ἔξω ἀοὸ τὴν πόλη, κοντὰ σὲ κάποια πύλη (Ἑβρ. 13,12). ἀφ’οὗ οἱ περαστικοὶ μποροῦσαν νὰ διαβάζουν τὴν πινακίδα καὶ νὰ κοροϊδεύουν τὸν Ἰησοῦ (Ματθ. 27,39 Μάρκ. 15,29)τὸ ὕψωμα δὲν θὰ πρέπῃ νὰ εἶχε καὶ τὸ μέγεθος λόφου, διότι ὁ δρόμος γιὰ τὴν πόλι ἀσφαλῶς δὲ θὰ περνοῦσε πάνω του.
    Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ ῥωτήσω τὸν οἰκοδεσπότη γιατί υἱοθετεῖ τὴν ἐσφαλμένη γραφὴ «Δαβίδ», ἀντὶ τῆς ὀρθῇς Δαυΐδ.

  16. ti zoe sauto to blog said

    Μια που το θυμήθηκα, νομίζω ότι η λέξη είναι αΝΘεβραϊκός -σμός κλπ και όχι αντι-, επειδή ο εβραίος παίρνει δασεία. Δείτε το κι εσείς.

  17. bernardina said

    16
    Για τον ίδιο λόγο προφανώς που επικράτησε να λέμε (και να γράφουμε) αντηλιακό. Και τώρα τελευταία, κάποιοι ακόμα και αντιηλιακό (συχνά πυκνά):

    http://www.google.gr/search?source=ig&hl=el&rlz=1G1GGLQ_ELGR341&q=%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%B7%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C&aq=f&aqi=g-s1&aql=&oq=

  18. ti zoe sauto to blog said

    #17
    Ενώ, η μις υφήλιος μας έμεινε, γιατί ήταν παλιά, υποθέτω! 🙂

  19. bernardina said

    Kαι η πενθήμερη εκδρομή παλιά ιστορία είναι, αλλά αυτό δεν την εμπόδισε να γίνει πενταήμερη 🙂

  20. ti zoe sauto to blog said

    #19
    Υπάρχει και το (ελληνιστικό νομίζω) με-Θ-αύριο. Τους ζαλίσαμε, φοβάμαι.
    🙂

  21. #19 ἐγὼ πενθήμερη τὴν ἔλεγα πάντα. ἀλλὰ στὸ κάτω τὸ ἀντιεβραϊκὸς καὶ τὸ πενατήμερος δὲν ἐκθλίβουν. κανεὶς δὲν θὰ πῇ πεντήμερος. ἀντιηλιακὸ θὰ πῶ, ἀλλ’ὄχι ἀντηλιακό, θὰ πῶ ἀνθηλιακό.

  22. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια!

    Φαντάζομαι, Κορνήλιε, θα αποφύγεις επίσης να πεις αυτοκινητάμαξα και μαργαριταλιεία;

    Ηλεφούφουτε, σ’ αυτό με το «σχήμα» του κρανίου μπορεί να έχεις δίκιο.

  23. @Barbakas

    🙂

  24. Γειά σου Νίκο, Καλή βδομάδα και Καλή ανάσταση. Δεν πειράζει κανέναν να αναστηθεί το Εβραιόπουλο(εντάξει, μισό Εβραιόπουλο, μόνο από τη μαμά του). Μου ήταν πολύ συμπαθές αυτό το παιδί, και είχε και την υπομονή να μας μας συντροφέψει δυο χιλιάδες χρόνια.

    Ας όψεται εκείνο το αγγελάκι που μπέρδεψε το μήνυμα που του έδωσε ο Θεός:- Βρε τι σού είπα εγώ; Έναν να αφήσεις και όλους τους άλλους να τους σταυρώσεις.

    Υπάρχει κι ένας πιο πλήρης μύθος για το Γολγοθά και είναι κάπως έτσι:

    Το ξύλο, από το οποίο φτιάχτηκε ο Σταυρός, ήταν από ένα από τα δύο δέντρα του Παραδείσου, συγκεκριμένα από το Δέντρο της ζωής. Και μπήχτηκε εκεί που ήταν θαμμένοι ο Αδάμ και η Εύα. Έτσι, το αίμα του σταυρωμένου Χριστού, καθώς έπεσε στη γή, πότισε το χώμα κι έτσι ΒΑΦΤΙΣΕ τα κόκκαλα των προπατόρων της οικουμένης και λυτρώθηκαν και αυτοί. Το κρανίο που φαίνεται στην εικονογραφία στα πόδια του Χριστού συμβολίζει τη νίκη πάνω στο θάνατο και είναι του Αδάμ. Το ίδιο και στο μεγαλόσχημο των μεγαλόσχημων:

    http://en.wikipedia.org/wiki/File:Megaloschema.svg

    Υπάρχει και ελληνική ταινία «Κρανίου Τόπος» του Κώστα Αριστόπουλου. Δεν την έχω δεί.

  25. παπαΣτρούμφ said

    Εγώ πάντως όταν είχα πάει στην Ιερουσαλήμ είχα μείνει έκθαμβος κυρίως από το πόσο *μικρός* είναι ο εν λόγω «λόφος» του Γολγοθά. Μιλάμε για ένα βράχο ύψους ενός ορόφου περίπου, ο οποίος βρίσκεται μαζί με τους υπόλοιπους «αγίους τόπους» *μέσα* σε έναν ναό (ευμεγέθη, είναι αλήθεια, είχε και ολόκληρους ναΐσκους μέσα). Έχοντας πλάσει διάφορα τοπία με τη φαντασία μου (και με τη βοήθεια των τηλεοπτικών παραμυθιών που σερβίρονται αβέρτα στο πασχαλινό δραματολόγιο) ομολογώ ότι δυσκολεύτηκα να ξεπεράσω το σοκ της διαπίστωσης ότι όλα τα γεγονότα της μεγάλης εβδομάδας διαδραματίζονται σε μια σταλιά τόπο, όπου τα πάντα είναι εντός εμβέλειας πετριάς (απροπόνητης), ακόμα και ο κήπος της Γεσθημανής ακριβώς απέξω από το προαύλιο του εν λόγω ναού. Τώρα αν θυμάμαι λάθος ας με διορθώσει κανένας που πήγε πιο πρόσφατα (ή που έχει καλύτερη μνήμη).

  26. ΣΑΘ said

    Με όλο το θάρρος και τον οφειλόμενο σεβασμό, εκείνο το «συγνώμη για το πολυτονικό» είναι χιούμορ;

    Γιατί αν δεν είναι…

  27. # 24 «πιο πλήρης» Τς, τς, τς. Η βιασύνη γαρ.

  28. sarant said

    25: Πράγματι, έτσι είναι που το λες -όλα μέσα σ’ έναν μεγάλο ναό.

    26: Ζητώ συγνώμη, επειδή βαρέθηκα (δεν υπάρχει και αυτόματος αποπολυτονιστής) να βγάζω ένα προς ένα τα αλεξαντριανά σκουληκάκια με το χέρι, με αποτέλεσμα αφενός ορισμένοι να μη μπορούν να διαβάσουν καλά το επίμαχο απόσπασμα και αφετέρου να αναπαράγεται ο μύθος ότι χρειάζεται το πολυτονικό για να διαβάσουμε αρχαία!

    Και εν πάση περιπτώσει, τη στιγμή που ο κ. Μπαμπινιώτης εκδίδει σε πολυτονικό το τελευταίο του βιβλίο που περιέχει άρθρα γλωσσολογικά, επιπέδου εφημερίδας, χωρίς ούτε ένα αρχαίο παράθεμα μέσα, θα έπρεπε να βάλω κι εγώ αποπολυτονισμένα κάποια αρχαία για να πατσίσω. Αλλά δεν το έκανα από τεμπελιά.

  29. Alexis said

    #24, Είναι άραγε μεμπτό να είναι κανείς Εβραίος, ή έστω μισός Εβραίος; Γιατί έτσι όπως το λες κάτι τέτοιο μου δείχνει…

  30. # 22,28 Ποιό εἶναι αὐτὸ τὸ βιβλίο τοῦ Μπαμπινιώτη;

    Δέσποτα, κι αὐτοὶ στὴν Λ(ε)ψία καὶ στὴν Ὀξφόρδη ποὺ ἐκδίδουν ἀρχαῖα κείμενα μὲ τὰ ἀλεξανδρινὰ σκουλήκια φανατικοὶ Κορνηλιασταὶ εἶναι; Ἄσε δἐ, γιὰ τὶς βυζαντινὲς μουντζοῦρες (τὴν μικρογράμματη γραφή). Προτείνω νὰ γράφουμε τὰ ἀρχαῖα κείμενα ἔτσι: ΗΟΣΝΥΝΟΡΧΕΣΤΟΝΑΤΑΛΟΤΑΤΑΠΑΙΖΕΙ, γιὰ τὰ μετὰ τὸ 402π.Χ. θὰ βάζουμε καὶ Ω γιὰ μακρὸ Ο καὶ Η γιὰ μακρὸ Ε κλπ. Θὰ γράφουμε QΥΛΙΝΔΕΤΑΙ καὶ ὁ εὐυφὴς ἀναγνώστης θὰ μπορῇ νὰ καταλάβῃ ἂν ἐννοοῦμαι κυλίνδεται ἢ κυλινδεῖται.

  31. ΣΑΘ said

    @ 28:

    Μα το θέμα σας εν προκειμένω, αγαπητέ, δεν είναι ούτε να καταρρίψετε τον » μύθο ότι χρειάζεται το πολυτονικό για να διαβάσουμε αρχαία», ούτε να «πατσίσετε» με τον Μπαμπινιώτη, ούτε αν τα «αλεξαντριανά [όχι ‘αλεξανδρινά’ ;] σκουληκάκια» δυσκολεύουν κάποιους (ποιους;) να διαβάζουν ένα αρχαίο κείμενο.

    Απλά παραθέτετε ένα απόσπασμα από το «Κατά Ιωάννην», όπου γίνεται λόγος και περί ‘Γολγοθά’ (που είναι το θέμα σας).

    Σε τέτοιες περιπτώσεις, νομίζω ότι λόγοι σεβασμού προς το πρωτότυπο επιβάλλουν τη διατήρηση και τών (τόσο ενοχλητικών για σας;) «σκουληκακίων» (!!), (φυσικά όταν υπάρχει ‘τεχνική’ ευχέρεια τα «σκουληκάκια» αυτά να αποτυπωθούν), χωρίς συγγνώμη!

    Διαφορετικά, είναι σαν να περπατάμε στον δρόμο και να ζητάμε συγγνώμη επειδή είμαστε…ντυμένοι και όχι γυμνοί!

    Ευχαριστώ για τη φιλοξενία.

    ΥΓ

    Στο πρώτο μέρος τού κειμένου που παραθέτετε, παρατηρώ κάποιες διαφορές σε σχέση με το παραδεδομένο ‘επίσημο’ κείμενο.

    α) Το κείμενο που παραθέτετε εσείς:

    «Παρέλαβον οὖν τὸν Ἰησοῦν· καὶ βαστάζων αὑτῷ τὸν σταυρὸν ἐξῆλθεν εἰς τὸν λεγόμενον Κρανίου Τόπον, ὃ λέγεται Ἑβραϊστὶ Γολγοθᾶ, ὅπου αὐτὸν ἐσταύρωσαν,…»

    β) Το παραδεδομένο ‘επίσημο’:

    » Παρέλαβον δε τον Ιησούν και ήγαγον∙ και βαστάζων τον σταυρόν αυτού εξήλθεν εις τον λεγόμενον κρανίου τόπον, ος λέγεται Εβραϊστί Γολγοθά,…»

    Θα θέλατε να μου πείτε από πού ‘αντλήσατε’ το κείμενο αυτό, ή πού μπορεί να οφείλονται οι διαφορές αυτές;

    Ευχαριστώ και πάλι.

  32. #29
    Οχι, το αστείο αφορούσε το άλλο μισό της καταγωγής του.Όσο και νάναι ο Χριστός δεν ήταν μισο-εβραίος με τον τρόπο που ήταν ο Μπράιαν,που η μαμά του ήταν Εβραία κι ο μπαμπάς του ήταν Ρωμαίος.

  33. sarant said

    Κορνήλιε, το βιβλίο του Μπαμπινιώτη είναι αυτό:
    http://www.babiniotis.gr/wmt/webpages/index.php?lid=1&pid=5&apprec=14

    Σήμερα το ξεφύλλισα σε ένα βιβλιοπωλείο -σωστά πράγματα λέει, ελαφρώς αυτονόητα αλλά καλογραμμένα.

  34. sarant said

    30-31:

    Σχετικά με τον σεβασμό προς το πρωτότυπο, ή προς την πρώτη δημοσίευση, ο Κορνήλιος στο 30 αποδεικνύει ότι είναι ανέφικτος. Οπότε, η πρότασή μου, για να μη σπαζοκεφαλιάζουμε, είναι να τυπώνονται όλα τα κείμενα με βάση το ισχύον σύστημα, δηλαδή μονοτονικά. Ειδικώς για τα αρχαία κείμενα, θα μπορούσαμε να δεχτούμε και τις στερεότυπες εκδόσεις της Λιψίας, κυρίως προς χρήση από αλλοδαπούς (εμείς δεν έχουμε ανάγκη διότι η γλώσσα είναι μία και ενιαία).

    Για τα νεότερα όμως κείμενα, αφού έτσι κι αλλιώς εκσυγχρονίζουμε αγρίως την ορθογραφία τους σε σχέση με την πρώτη δημοσίευση, θα ήταν οξύμωρο να μην τα εκδίδουμε σε μονοτονικό.

    Αλεξανδρινός και αλεξαντριανός, και οι δυο μορφές υπάρχουν.

    Το κείμενο του ευαγγελίου το πήρα από μια διαδικτυακή πηγή, που το έχει πάρει από:
    K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B.M. Metzger, and A. Wikgren, The Greek New Testament, 2nd edn. Stuttgart: Württemberg Bible Society, 1968

  35. #31 ΥΓ ὄντως, δὲν τὸ εἶχα προσέξει! βλέπω ὅτι ἀντλεῖ ἀπὸ τὴν ἔκδοσι Νέστλε-Ἄλαντ καὶ ὄχι τοῦ Ἀντωνιάδη.

  36. #34 πρότασι μὴ ἀποδεκτή.

  37. ΣΑΘ said

    @ 34:

    α) «εμείς δεν έχουμε ανάγκη (‘σκουληκακίων’), διότι η γλώσσα είναι μία και ενιαία» :

    Άρα, δεν είναι -καθ’ υμάς- το παρελθόν, (τα Αρχαία Ελληνικά) «ξένη χώρα», (κατά πως λέει ο κ. Παναγιωτίδης). Συμφωνούμε!

    β)»Αλεξανδρινός και αλεξαντριανός, και οι δυο μορφές υπάρχουν.»

    Διαφωνούμε. Όταν αναφερόμαστε στη γλώσσα, νομίζω ότι ο καθιερωμένος όρος είναι ‘αλεξανδρινός’.
    ‘Αλεξανδριανό’, νομίζω ότι είναι μόνο το γνωστό φυτό.

    γ) Η γνώμη μου, φίλτατε, είναι ότι τα αρχαία κείμενα πρέπει να τα μεταχειριζόμαστε με σεβασμό, για να μην πω με ευλάβεια. Πρέπει να εξακολουθήσουν να τυπώνονται όπως μας έχουν παραδοθεί (δηλαδή μ’ ‘ολα τους τα ωραιότατα ‘σκουληκάκια’ ΜΑΣ).

    Αλλιώς, ας βάλουμε και στον Παρθενώνα στέγη από μπετόν.
    Είναι πρακτικό και σίγουρο.

    Να είστε όλοι καλά!

  38. Μαρία said

  39. NM said

    Μαρία: Τα όμορφα δημιουργήματα, όπως η αλεξαντριανή φελάχα, ο Παρθενώνας, ή π.χ ο Θουκυδίδης, δεν έχουν ανάγκη φερετζέ.
    Και ευχαριστούμε για το τραγούδι.
    Κύριε Σαραντάκο: Η γάτα δεν ανακοινώνει ποτέ ότι πρόκειται να απουσιάσει. Αυτό ανοίγει την όρεξη στα ποντίκια.
    Και καλές σας διακοπές.

  40. Nicolas said

    Εγώ δεν λέω σκουληκάκια, λέω κουτσουλιές, είναι ανευλάβεια;

    Τι έμαθα; λόγω κρίσης, λένε, το άγιο φως θα το ανάψουν με αναπτήρα μπικ φέτος; (ενώ τις άλλες φορές ήταν με σμαράγδια)

  41. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια!

    Ακόμα η γάτα εδώ είναι 🙂

  42. Χλωμή την κόβω την της περί Οδυσσείας ευχής εκπλήρωση για τους ακολούθους λόγους:
    1. Ο γ.Α.Π. έχρησε τον Αντίνοο αρχιυφαντή, για να ξεκουράσει, και καλά, την Πηνελόπη.
    2. Ο Τηλέμαχος (Παπακωνσταντίνου) έχει γίνει Φυγόμαχος.
    3. Σήμερα το σύστημα είναι δημοκρατικό και οι μνηστήρες, που μετέχουν της Ελληνικής παιδείας(sic), έχουν σήμερα (ή αύριο) δικαίωμα ψήφου.
    4. Οι σημερινοί δούλοι της Ιθάκης δεν προσδοκούν στην ευημερία του βασιλείου αλλά στο προσωπικό τους όφελος, είμαστε δηλαδή όλοι μνηστήρες.

    Γι΄αυτούς λοιπόν τους λόγους δεν θα εκπληρωθεί η ευχή και μάλλον θα πρέπει να ψάξουμε στην Ιλιάδα για να βρούμε αντιστοιχίες, με την Ελλάδα μάλλον στο ρόλο της Τροίας.
    Επομένως για εμένα η καλύτερη ευχή δεν είναι η Οδύσσεια αλλά η Σαλαμίς όπου πήγαν οι έξυπνοι Αθηναίοι, διότι μάλλον οι Πέρσες βρίσκονται ήδη στην Αθήνα.

  43. Διορθώνω: η Αίγινα

  44. Μην ξαναδιορθώσω, καταλαβαίνετε τι εννοώ, Σαλαμίνα η μάχη, Αίγινα οι Αθηναίοι.

  45. Νομίζω, ΣΑΘ, ότι σου διαφεύγει μια τεχνική λεπτομέρεια, που δεν την εξήγησε τελείως καθαρά αυτή τη φορά (γιατί η ίδια ακριβώς κουβέντα έχει ξαναγίνει) και ο Νικδεσπότης: πολλοί από τους αναγνώστες δεν μπορούν να δουν σωστά στην οθόνη τους τα γράμματα με τα σκουληκάκια και βλέπουν στη θέση τους τετραγωνάκια. Οπὀτε λογικά ζητά συγνώμη όποιος θα μπορούσε να παρουσιάσει τα παραθέματά του με τρόπο που να διαβάζονται από όλους και για οικονομία χρόνου δεν το κάνει.
    Φυσικά, οι τακτικοί θαμώνες του ιστολογίου θα έχουν κάνει τις αναγκαίες τεχνικές ρυθμίσεις, έστω και μόνο για να απολαμβάνουν απρόσκοπτα τα μεζεδάκια του Κορνήλιου. Υπάρχουν όμως και άλλοι που μας παρακολουθούν σε υπολογιστές όπου δεν έχουν την εξουσία να αλλάζουν τις γραμματοσειρές κλπ.

  46. Επιτρέψτε μου μια πρόταση, αφορά κυρίως τον Νυκοκύρη που εάν και μονοτονιστής αναγκάζεται κατά καιρός να χρησιμοποιεί το πολυτονικό σύστημα. Να συνταχθούν οδηγίες συνεκεντρωμένες σε ένα άρθρο (ίσως τοποθετημένο ψηλά, δίπλα στον σύνδεσμο «ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΜΟΥ» σχετικές με όλα τα προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίσει ένας αναγνώστης, χρήσιμους συνδέσμους με alt-codes και γενικότερα ότι μπορεί να είναι χρήσιμο στην πλοήγηση του ιστοτόπου.

  47. sarant said

    Στράβωνα, το πρόβλημα με το πολυτονικό είναι, όπως λέει ο Άγγελος, ότι σε κάποιες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε υπολογιστές τους οποίους δεν έχουμε εξουσία να βάζουμε τις δικές μας ρυθμίσεις, οπότε τα πολυτονιζόμενα εμφανίζονται τετραγωνάκια -και οι οδηγίες δεν ωφελούν.

  48. ΣΑΘ said

    @ 40:

    «Εγώ δεν λέω σκουληκάκια, λέω κουτσουλιές, είναι ανευλάβεια;»

    Κούνια που μας κούναγε λέω εγώ!… Είναι αγένεια;

  49. #47 Σε κάποιες περιπτώσεις (σε κάποιες μόνο) μπορεί ο χειριστής ενός προσωπικού υπολογιστή να χρησιμοποιεί live-cd το οποίο δεν επηρεάζει το σύστημα. Επειδή όμως το θέμα είναι πολύ ευαίσθητο, δεν επιμένω.

  50. @6: Βουλάγξ, τα μπέρδεψες λίγο. Δίνω το ακριβές παράθεμα από τον Αρκά, για λόγους επιστημονικής ακριβείας:

    «Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
    είσαι τόσο ηλίθιος που θα βρεθείς στη Θράκη»…

    … Γιωργάκη, θα μπορούσαν να συμπληρώσουν οι κακεντρεχείς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: