Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οβελίας, αρνάκι, τσουρέκι και άλλες πασχαλιάτικες λέξεις

Posted by sarant στο 23 Απριλίου, 2011


Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο πέρσι το Πάσχα (4.4.2010), καθώς και στο πασχαλιάτικο φύλλο της Αυγής (3.4.2010). Μια και λείπω, το ξαναφέρνω στην επιφάνεια, έχοντας επικαιροποιήσει τις αναφορές, και με την ευκαιρία στέλνω σε όλους τις καλύτερες αναστάσιμες ευχές.

Μέρα που είναι, ταιριάζει  να λεξιλογήσω σχετικά με την ημερολογιακή επικαιρότητα, παναπεί να εξετάσουμε εδώ τις λέξεις του Πάσχα.

Και πρώτα-πρώτα το ίδιο το Πάσχα, που είναι λέξη άκλιτη, δάνειο από το αραμαϊκό pasha και αυτό από το εβραϊκό pesah (πέσαχ είναι το σημερινό εβραϊκό Πάσχα), από τον αόριστο ενός ρήματος που σημαίνει «αυτός προσπέρασε». Και το «προσπέρασε» μας πηγαίνει στην Παλαιά Διαθήκη, στην Έξοδο, όπου στη δέκατη πληγή του Φαραώ ο άγγελος Κυρίου θανάτωσε τους πρωτότοκους γιους των Αιγυπτίων· πέρασε γραμμή τα σπίτια και έσπειρε τον όλεθρο, είχε όμως προηγουμένως ειδοποιήσει τους Εβραίους, να σφάξουν ένα αρνάκι και να βάψουν την πόρτα του σπιτιού τους για να τα προσπεράσει. Ή, όπως το λέει στην Έξοδο: και παρελεύσεται κύριος πατάξαι τους Αιγυπτίους και όψεται το αίμα επὶ της φλιάς και επ’ αμφοτέρων των σταθμών͵ και παρελεύσεται κύριος την θύραν και ουκ αφήσει τον ολεθρεύοντα εισελθείν εις τας οικίας υμών πατάξαι. Άγρια πράγματα τα παλαιοδιαθηκικά, αλλά από εκεί θαρρώ προήλθε το αρνάκι που σουβλίζουμε –βέβαια με νέα σηματοδότηση μετά τη σταύρωση του Χριστού που ήταν ο αμνός ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου.

Το Πάσχα το λέμε και Λαμπρή, μια και είναι η μεγαλύτερη γιορτή, και παρόμοια ονομασία υπάρχει στα βουλγάρικα, όπου επισήμως το Πάσχα λέγεται βελικντέν, δηλαδή «μεγάλη μέρα», ενώ στους δυτικούς σλάβους λέγεται συχνά «μεγάλη νύχτα» (π.χ. Wielkanoc στα πολωνικά και αναλόγως στα σλοβένικα ή στα τσέχικα). Στις περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες η ονομασία προήλθε από το ελληνικό, συνήθως μέσω λατινικών, αν και στα αγγλικά έχουμε easter, που προέρχεται από μια παγανιστική γιορτή προς τιμήν μιας τευτονικής θεάς της άνοιξης και του φωτός, της ανατολής του ήλιου (άλλωστε east είναι η ανατολή). Κάτι ανάλογο ισχύει και στα γερμανικά (Ostern).

Πέρσι είχαμε το νωρίτερο Πάσχα που μπορεί να υπάρξει ποτέ, ενώ τόσο πέρυσι όσο και φέτος το ορθόδοξο Πάσχα σύμπεσε με το καθολικό. Επόμενες συμπτώσεις θα έχουμε το 2014 και το 2017. Οι πιθανές ημερομηνίες του ορθόδοξου Πάσχα πηγαίνουν από 4 Απριλίου έως 8 Μαΐου. Δεν έχω χώρο να αναπτύξω τον τρόπο υπολογισμού, που άλλωστε είναι μάλλον περίπλοκος και γι’ αυτό η εκκλησία κάθε χρόνο βγάζει το πασχάλιον του σωτηρίου έτους τάδε, το οποίο αναφέρει όλες τις κινητές γιορτές –και από εκεί βγήκε και η φράση «έχασε τα πασχάλια του» που τη λέμε όταν κάποιος έχει περιέλθει σε πλήρη σύγχυση. Και επειδή το Πάσχα έχει συνδεθεί αξεχώριστα με τα κόκκινα αυγά, η παροιμιακή αυτή φράση συμφύρθηκε με την άλλη που λέει «έχασε τ’ αυγά και τα καλάθια», για όποιον έχει πάθει μεγάλη ζημιά, κι έγινε «έχασε τ’ αυγά και τα πασχάλια», που εκ πρώτης όψεως είναι «λάθος» αλλά απόλυτα εύλογο.

Πέρα από τα αυγά, το Πάσχα έχουμε και τον οβελία. Οβελίας αρχικά ήταν οτιδήποτε ψήνεται στη σούβλα (ο Αθήναιος στους Δειπνοσοφιστές κάνει λόγο για οβελίαν άρτον, ψωμί στη σούβλα), αλλά έχει επικρατήσει πια να τη λέμε για το αρνάκι. Η λέξη οβελός για τη σούβλα είναι αρχαία, ήδη ομηρική: οι ήρωες του Ομήρου κατ’ επανάληψη παρουσιάζονται να κόβουν κρέατα και να τα περνούν σε οβελούς. Και επειδή κάποτε θα χρησιμοποιήθηκαν μικροί οβελοί από μέταλλο ως μονάδες συναλλαγής, υπήρχε στην Αθήνα το νόμισμα οβολός που ήταν το ένα έκτο της δραχμής. Και με τον εξαίσιο συντηρητισμό της γλώσσας, δυόμιση χιλιάδες χρόνια μετά, κι ας έχει στο μεταξύ καταργηθεί η δραχμή, ακόμα μας ζητούν να συνεισφέρουμε τον οβολό μας (όταν δεν μας τον παίρνουν δηλαδή, με το έτσι θέλω και με φοροεπιδρομές, και όχι μόνο τον οβολό αλλά και το πεντοχίλιαρο).

Η σούβλα ωστόσο είναι δάνειο λατινικό (από το subula), λέξη που εμφανίζεται ήδη από τον 3ο αιώνα μ.Χ. στη γραμματεία σε διάφορες περιγραφές βασανιστηρίων, και που επικρατεί εκτοπίζοντας τον οβελό. Υποκοριστικό της το σουβλάκι, που ήταν στην αρχή το καλαμάκι στο οποίο περνούσαν το κρέας (και δεν θα μπω στη διαμάχη Βορρά-Νότου για το αν είναι «λάθος» να λέμε σουβλάκι το φαγητό με τυλιχτή πίτα και γύρο).

Για το αρνάκι που σουβλίζουμε, τα είπαμε· ετυμολογικά η λέξη είναι αρχαία (αρνίον, ήδη της κλασικής εποχής, υποκοριστικό του αρήν, αρνός = πρόβατο, λέξη που είχε και δίγαμμα μπροστά και που παράγωγά της βρίσκουμε και σε επιγραφές της γραμμικής Β’), όπως τόσες άλλες λέξεις της δημοτικής που η καθαρεύουσα τις περιφρονεί.

Και θα κλείσουμε την περιδιάβαση με τη λαμπροκουλούρα ή το τσουρέκι, που ως λέξη είναι τουρκικό δάνειο (çörek, λέξη που αρχικά σήμαινε το στρογγυλό ψωμί αλλά και άλλα στρογγυλά αντικείμενα). Παρόμοιες λέξεις (και γλυκίσματα) υπάρχουν σε όλη την ανατολική Μεσόγειο, μέχρι τα αρμένικα, όπου το λαμπρόψωμο λέγεται cheoreg και βάζουν μέσα και νόμισμα.

Λέξη πασχαλινή είναι βέβαια και η ανάσταση. Και καθώς η φετινή μεγαλοβδομάδα προμηνύεται να κρατήσει μήνες και χρόνια, η ευχή για καλή ανάσταση πρέπει να συνοδευτεί από την παραίνεση να κάνουμε όλοι μας κάτι γι’ αυτό.

69 Σχόλια to “Οβελίας, αρνάκι, τσουρέκι και άλλες πασχαλιάτικες λέξεις”

  1. espectador said

    Παντως εμεις στο φουρνο το βαλαμε 🙂 Τα τσουρεκια και τα κοκκινα αυγα «καμαρωνουν» στο τραπεζι και την μαγειριτσα την τιμησαμε χθες (απο νωρις βεβαια). Ευχομαι σε ολους σας (πρωτα πρωτα στον Νικοκυρη) να ειστε υγιεις και να γιορταζετε οπως καθενας το νοιωθει και επιθυμει η να παρασυρεστε απλως απο το εορταστικο (λεμε τωρα) κλιμα, αλλα να μην χανετε ποτε απο τα ματια σας τον κεντρικο στοχο που ειναι η ανασταση του ανθρωπου και η απελευθερωση του απο υλικα και πνευματικα δεσμα. Καλη σας μερα.

  2. gbaloglou said

    Μήπως η έκφραση «τ’ αυγά και τα πασχάλια» δεν είναι προ.ι.όν λάθους αλλά διάσωση της αρχικής λέξης για το τσουρέκι; Το λέω αυτό επειδή οι Μαριουπολίτες χρησιμοποιούν την λέξη «πάσχα» ή «πάσκα» για το πασχαλιάτικο τσουρέκι, ενώ κάτι τέτοιο θυμάμαι να έχω ακούσει και από παλιούς Κωνσταντινουπολίτες.

  3. gbaloglou said

    Απολαύστε αυτό το τεταρταπριλιάτικο Πάσχα όσο μπορείτε, καθότι είναι το τελευταίο!

  4. SophiaΟικ said

    Προχτές μαι φίλη κρητικιά μου έδωσε «μερικά τσουρεκάκια που έφτιαξε για το καλό» και μου τύλιξε όχι τσουρέκι με κοτσίδα ή χωρίς αλλά… κουλούρια. Οποτε Νίκο μου έλυσες την απορία τώρα.

  5. Καμιά φορά ακούει κανείς «του Πάσχατος» σκωπτικά ή χλευαστικά. Ωραία χρήση!

    Χριστός Ανέστη σε όλους!

  6. Μαρία said

    Καλή χώνεψη

  7. Λοιπόν, εὐτυχισμένος ὁ καινούργιος Πάσχας καὶ εὔχομαι τὸ φλουρὶ νὰ ἔπεσε στὸ δικό σας αὐγό! Πάντως ἐμεῖς τὸ ἀρνὶ τὸ στολίσαμε!

  8. Το «σουβλάκι με πίτα» υπάρχει στη γραμματεία μας :-), όπως πληροφορούμαι. (Επίκαιρος σε μερικά σημεία ο Χάρυ;)
    Χρόνια Πολλά!

  9. gbaloglou said

    #6:

    Μαρία βρες αν μπορείς την Φα.ι.ρούζ να ψάλλει γονατιστή στην εκκλησία — το είχα κάποτε στα αγαπημένα μου αλλά έχει χαθεί, ίσως και από ολόκληρο το γιουτούμπι.

    [Ξέρω ότι ζητάω πολλά, αλλά και από σπουδαίο λαγωνικό 🙂 ]

  10. Μαρία said

    Μπαλό, την έβαλα προχτές στου Δύτη. Βάλε στο ψαχτήρι τον τίτλο του σιντιού #6 (το έχω και να ζηλεύεις). Παλιά υπήρχε στην Αριστοτέλους ένα μαγαζάκι που τα πουλούσε.

  11. akindynos said

    Πάσχα με τους Ρωμηούς στις άγνωστες ενορίες της Πόλης

    Στο Νιχώρι έρχονται ανελλιπώς εδώ και χρόνια και ο Αχμέτ και η Νέτζλα Όζγκιουνες, που ασπάσθηκαν πρόσφατα την Ορθοδοξία, και οι κόρες τους Νεσλιχάν και Μέριτς, η τελευταία παντρεμένη με τον Έλληνα ιστορικό Κώστα Τσιτσελίκη και κάτοικος Θεσσαλονίκης. Και οι δύο κόρες δηλώνουν ότι δεν τις απασχολεί καθόλου το θέμα της θρησκείας, ενώ τις προσελκύουν τα έθιμα. Η Ιντίλ, παντρεμένη με Ελληνα, ζει και αυτή στην Ελλάδα. «Μου αρέσει η αισθητική της Ορθοδοξίας. Αλλά ούτε εγώ ούτε ο άνδρας μου είμαστε θρήσκοι» εξηγεί. «Είμαι παντελώς άθεος, αλλά μου άρεσε. Είναι μια όμορφη παράδοση», λέει ο Κενάν, φωτογράφος, που έχει συνθλίψει τα αυγά όλης της παρέας. «Σιγά παιδί μου, δεν τα τσουγκρίζουμε με τόση φόρα. Δεν είσαι ο Ομέρ Βρυώνης που πάει να πάρει την Τριπολιτσά», γελάει η Ελληνίδα φίλη του, φοιτήτρια στην Πόλη. Οι Τούρκοι διασκεδάζουν αφάνταστα με το τσούγκρισμα των αυγών.

    Οι πιστοί αποχωρούν με τα κεριά αναμμένα και τα κόκκινα αυγά στο χέρι. Πολλοί κατευθύονται προς το απέναντι καφενείο, όπου σερβίρεται μαγειρίτσα και άλλα καλά και επικρατεί πανδαιμόνιο. Ενα νέο ζευγάρι πλησιάζει δειλά δειλά. «Συγγνώμη… σας είδαμε με τα κεριά… Τι γιορτάζετε; Συγχαρητήρια!» Τους εξηγούν. «Μείναμε τόσοι λίγοι που καταντήσαμε αντικείμενο περιεργείας» λέει μια γηραιά Ρωμιά. «Στο τέλος μόνο λέξεις, όπως το paskalya, που χρησιμοποιούν στα τουρκικά για το τσουρέκι, θα τους θυμίζουν ότι υπήρξαμε, ζήσαμε εδώ».

    Χρόνια πολλά, praise the lord and pass the ammunition.

  12. dokiskaki said

    @4 GBaloglou Ενδιαφέρουσα η πραγματεία του καθηγητή αλλά δεν ξέρω αν είναι σωστοί οι υπολογισμοί του, επειδή παρατήρησα κάπου (διαβάζοντας διαγώνια) ότι υπολογίζει το έτος 2200 για δίσεκτο (που δεν είναι). «Δίσεκτα επαιώνια» όπως τα λέει είναι τα χρόνια μόνο αν το πλήθος των εκατοντάδων διαιρείται ακριβώς δια 4 (δηλ. 1600, 2000, 2400 είναι, 1900, 2100, 2200 δεν είναι).

    Χρόνια πολλά σε όλους!

  13. Κουλούρια και τσουρέκια έχουν ακριβώς αντίστροφη σημασία σε Βόρεια Ελλάδα και Κρήτη.

    τσουρέκια για τους πάνω, κουλουράκια για τους κάτω


    κουλουράκια για τους πάνω, τσουρέκια για τους κάτω

  14. gbaloglou said

    #10:

    Ευχαριστώ — προκύπτει ότι υπάρχει ακόμη στα αγαπημένα μου, απλώς το θυμόμουνα για ασπρόμαυρο!

    #11:

    Μπράβο, νομίζω τώρα πως για τις ‘πασκαλιές’ των Τούρκων είχα διαβάσει και εγώ, και όχι διηγήσεις παλιών Κωνσταντινουπολιτών όπως νόμιζα — υπάρχει δηλαδή η περίπτωση οι Έλληνες τις Πόλης να τα αποκαλούσαν «τσουρέκια» ήδη το 1900 ας πούμε.

    #12:

    Σκανδαλώδες 🙂

  15. doctor said

    1. Το τσουρέκι σημαίνει και στρογγυλά αντικείμενα; Έτσι εξηγείται μάλλον η έκφραση «μας τα’κανες …τσουρέκια»;
    2. Μετά τους Δειπνοσοφιστές και τον «οβελίαν άρτον» προβλέπω με την πείνα που θα πέσει λόγω κρίσης να δούμε και «οβελίαν φακήν»… ή μας βλέπω να τριγυρνάμε με ένα κουτάλι στην τσέπη σαν τον Μητσοτάκη στην Κατοχή…
    3. Ο Άγγελος Κυρίου έσπειρε τον όλεθρο; Καλά Παλαιά Διαθήκη είναι αυτό ή ο Σβατζενέγκερ; Όσοι είστε παντελώς διεστραμμένοι διαβάστε τον Ιησού του Ναυή. Ο «Σημαδεμένος» Αλ Πατσίνο λιγότερους καθάρισε…

    Καλή Κυριακή του Θωμά τώρα (επί τον τύπον τον …Νείλον…-ναι, το έχω δει γραμμένο έτσι… μου θύμισε το «Η Απωνία» του μεγάλου δασκάλου Μιλτιάδου Έβερτ).

  16. gbaloglou said

    #15.1:

    φουσκωτά 🙂

  17. Ἔχει πλάκα ὅταν κριτικάρουν τὴν ΠΔ οἱ ἀθεΐζοντες μὲ βάσι τὴν ἠθικὴ τῆς ΚΔ. Ἐν ᾦ ἂν ἦσαν ἐντάξει θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν κρίνουν μὲ βάσι τὴν ἠθικὴ τῶν ἄλλων ἐθνῶν τῆς ἐποχῆς. Ἀλλὰ εἴπαμε, ἡ ἐμπάθεια θολώνει τὸ μυαλό!

  18. Εἶναι οἱ ἴδιοι ποὺ πρῶτοι θὰ βγοῦν νὰ δείξουν μὲ τὸ δάκτυλο καὶ νὰ ποῦν «ἀντισημίτης!»

  19. gbaloglou said

    #15.2:

    Μου δίνεις ιδέα φαεινή, καθώς συχνά δεν βρίσκω κουτάλι να φάω — κρύβονται τα άτιμα εδώ κι εκεί, φυγοπονίας ένεκα… Φυλακή στην τσέπη του πουκαμίσου για τιμωρία λοιπόν!

  20. SophiaΟικ said

    11: Αυτά που λέει το αρθρο που παραπεμπεις μπορω να τα πω κι εγώ για τους Ιταλούς και Ισπανούς που αυτές τις μέρες εχουν κατακλύσει το Λονδίνο. Έτσι είναι ο τουρισμός παντού, κι αφου τον θέλουν γιατι αφήνει λεφτά, δε λέμε τίποτα.

  21. Dr.Kazos said


    Αλελούια.
    Χρόνια πολλά.

  22. Dr.Kazos said

    καθώς η φετινή μεγαλοβδομάδα προμηνύεται να κρατήσει μήνες και χρόνια, η ευχή για καλή ανάσταση πρέπει να συνοδευτεί από την παραίνεση να κάνουμε όλοι μας κάτι γι’ αυτό.
    Αλελούια.
    Χρόνια πολλά.

  23. Voulagx said

    #7: 12 points :mrgreen:

  24. Παράγωγα από την εβραϊκή λέξη «Πάσχα»: πασχάζω, Πασχάλης, Πασχαλία, πασχαλιά(το φυτό), πασχαλίτσα (το έντομο).

    Στην Κρήτη το τσουρέκι λεγόταν μέχρι πριν κάποια χρόνια κουλούρα.Τώρα με τη μαζική κουλτούρα μέσω τηλεόρασης τη λένε και οι κρητικοι τσουρέκι. Επίσης δεν συνήθιζαν να σουβλίζουν αρνί. Σήμερα σουβλίζουν υπακούοντας στο έθιμο που εξαπλώθηκε χάρη στα ΜΜΕ.

  25. Immortalité said

    13 & 24 τα μεγάλα που κόβονται σε φέτες είναι τα πασχαλινά κουλούρια και τα μικρά σαν μπισκότο που βουτάμε στο γάλα είναι τσουρεκάκια. Και δεν νομίζω ότι σουβλίζουν και ιδιαίτερα. Στον ξυλόφουρνο άντε κανα αντικρυστό αν είναι από τα Ρεθεμνιώτικα.

  26. @10: Μαρία, το Ουαχαμπίμπι το ήξερα μόνο από τη (μέτρια) εκτέλεση της Αλεξίου στον δίσκο που είχε κάνει με τον Χατζιδάκι (Η Χάρις Αλεξίου σε απρόβλεπτα τραγούδια). Η Φαϊρούζ βέβαια είναι αξεπέραστη, και το επαναβεβαιώσαμε χάρη στη διακεκριμένη φαϊρουζολόγο Μαρία!

    Χρόνια Πολλά σε όλους!

  27. Στέφανος said

    Καλή Ανάσταση σε όλους!!!

    To Oρθόδοξο Πάσχα πρέπει να εορτάζεται πάντα μετά το Εβραϊκο , ενώ το Καθολικό μπορεί να εορτάζεται και πριν.

    Όταν το Πάσχα των Καθολικών πέσει μετά το Πάσχα των Εβραίων , τότε θα συμπέσει με το Ορθόδοξο Πάσχα! Το Πάσχα των Εβραίων μπορεί να πέσει οποιαδήποτε μέρα της εβδομάδας και όχι μόνο Κυριακή όπως το δικό μας.

    Για τον υπολογισμό του Πάσχα χρησιμοποιείται ο αλγόριθμος του Gauss.

  28. Immortalité said

    Στα πεταχτά, και χωρίς να έχω διαβάσει μήτε σχόλια μήτε ανάρτηση, καλό Πάσχα και χρόνια πολλά σε όλους γιορτάζετε δεν γιορτάζετε! 🙂

  29. π2 said

    Καλή ανάσταση, χρόνια πολλά και υγεία και ευτυχία σε όλους.

  30. Καλή ανάσταση,

  31. @Κορνήλιος, σχόλιο 17

    «Ἔχει πλάκα ὅταν κριτικάρουν τὴν ΠΔ οἱ ἀθεΐζοντες μὲ βάσι τὴν ἠθικὴ τῆς ΚΔ. Ἐν ᾦ ἂν ἦσαν ἐντάξει θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν κρίνουν μὲ βάσι τὴν ἠθικὴ τῶν ἄλλων ἐθνῶν τῆς ἐποχῆς. Ἀλλὰ εἴπαμε, ἡ ἐμπάθεια θολώνει τὸ μυαλό!»

    Αν και πέρασε ένας χρόνος, αγαπητέ Κορνήλιε, επίτρεψέ μου να αντιπαρατηρήσω ότι παρόλο που πράγματι όταν ερμηνεύονται και αξιολογούνται ιστορικά γεγονότα, πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπόψιν το χωροχρονικό πλαίσιο εντός τού οποίου αυτά συνέβησαν, υπάρχουν και κάποια όρια. Πόσο μάλλον όταν κάποια πράγματα που αποδίδονται στον Γιαχβέ αντιφάσκουν κατάφωρα προς βασικές και αδιαπραγμάτευτες ιδιότητές του. Εκτός, βέβαια, κι αν δεχθούμε ότι ορισμένα πράγματα που του αποδίδονται, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Στου Στράβωνα είχαμε τις τελευταίες μέρες μιαν ενδιαφέρουσα -κι αυτό που λέμε πολιτισμένη- ανταλλαγή απόψεων για ένα σχετικό θέμα. Πέρνα, αν θες, να ρίξεις μια ματιά.

  32. sarant said

    Καλή Ανάσταση σε όλους!

  33. vioannis said

    “…..Δεν έχω χώρο να αναπτύξω τον τρόπο υπολογισμού, που άλλωστε είναι μάλλον περίπλοκος…..”
    ————-
    Για ένα γρήγορο (με excel) υπολογισμό του Ορθόδοξου Πάσχα εδώ:
    http://varlamis.wordpress.com/2011/04/13/%cf%80%ce%ac%cf%83%cf%87%ce%b1-%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%ae%ce%bd%cf%89%ce%bd-%cf%80%ce%ac%cf%83%cf%87%ce%b1/

    Καλή Ανάσταση σε όλους!!.
    Ιωάννης

  34. ti zoe sauto to blog said

    Καλή Ανάσταση και υγεία σε όλους!

  35. Chris-vom said

    Δεν έχω να πω κάτι ενδιαφέρον, απλά Χρόνια πολλά σε όλυς πιστεύοντες και μη.

  36. Καλή ανάσταση σε όλους και από μένα!
    Εύχομαι να περνάτε όλοι σας αυτές τις μέρες περιστοιχισμένοι από αγαπημένους ανθρώπους, και από υπέροχες μυρωδιές 🙂

  37. Τζι said

    Εχω την αίσθηση ότι τα περί του Πάσχα έθιμα των Ελληνοορθοδόξων διαφέρουν των υπολοίπων χριστιανών που μάλλον θεωρούν «βάρβαρο» το σούβλισμα του αρνιού για παράδειγμα. Αρα υποψιάζομαι ότι αυτά τα έθιμα οφείλονται σε ελληνικές συνήθειες που εκχριστιανίσθηκαν ( Ανθεστήρια 😉
    Οπως και νάχει ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ !! (και…αληθώς ο Κύριος ενώ η κυρία…ψευδώς !!)

  38. Χριστός Ανέστη σε όλους.

    #17 «Ἔχει πλάκα ὅταν κριτικάρουν τὴν ΠΔ οἱ ἀθεΐζοντες μὲ βάσι τὴν ἠθικὴ τῆς ΚΔ. Ἐν ᾦ ἂν ἦσαν ἐντάξει θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν κρίνουν μὲ βάσι τὴν ἠθικὴ τῶν ἄλλων ἐθνῶν τῆς ἐποχῆς. Ἀλλὰ εἴπαμε, ἡ ἐμπάθεια θολώνει τὸ μυαλό!»

    Κορνήλιε, όταν ο θεός του πολέμου ενός έθνους δικάζεται από τους άλλους θεούς για έναν φόνο, αυτό ίσως θα πρέπει να μας προβληματίσει για την ηθική ανωτερότητα του συγκεκριμένου έθνους. Όντως λοιπόν η εμπάθεια θολώνει το μυαλό. Ο Ελληνικός κόσμος ουδέποτε στερήθηκε ηθικής και φυσικά δεν περίμενε να κάνει εισαγωγή ηθικής μετά Χριστόν.

  39. *Χριστός Ανέστη …σκέτο (τέτοια ώρα, τέτοια λόγια)

  40. Χρόνια Πολλά σε όλους.
    Με το μαλακό τα τριγλυκερίδια και τις χοληστερίνες…

    @Ν.Σ : Παρέλειψες να αναφέρεις την φράση «μας τα έκανες τσουρέκια» που απευθύνεται σε κάποιον όταν «μάς τα πρήζει» συστηματικά.
    Και του χρόνου…

  41. gbaloglou said

    40

    Με βάση όσα συζητήθηκαν στα σχόλια (2, 4, 11, 15) προτείνεται πλέον η έκφραση «μας τα έκανες πασχαλιάτικα» 🙂

  42. ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!

    ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!

    ΝΑ ΕΙΣΤΕ ΟΛΟΙ ΚΑΛΑ!

  43. Φεϊροὺζ τώρα στὴν ΝΕΤ.

  44. gbaloglou said

    Την είχε ξαναδείξει την εκπομπή για την Φεϊρούζ η ΝΕΤ πριν κάτι εβδομάδες — οι επαναλήψεις προγραμμάτων είναι μία από τις θετικές παρενέργειες της κρίσης! [Αυτήν την στιγμή παίζει το πρωτότυπο της «Φωτιάς» του Μανώλη Αγγελόπουλου 🙂 ]

  45. panos1962 said

    Πολύ σωστά όσα γράφτηκαν σχετικά με την ετυμολογία του οβελία. Μάλιστα η δραχμή οφείλει την ετυμολογία της στη λέξη «δραξ» που έχει να κάνει με το πόσους οβελούς (ή οβολούς) μπορούσε κανείς αδράξει, δηλαδή να χωρέσει στη χούφτα του. Όλα τα παραπάνω, όπως και τα σχετικά με τις λέξεις «ταμίας», «ταμείο» κλπ αναφέρονται στο εξαιρετικό αλλά αδικημένο βιβλίο του Μ. Καραγάτση «Ιστορία της Ελλάδος» που δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει, αλλά φτάνει μέχρι τους Ελληνιστικούς χρόνους. Παρεμπιπτόντως, ο οβελός ήταν μεταλλικό ραβδάκι σε σχήμα αστραπής, εξ ου και η ομοιότητα με τη σούβλα που έχει το ίδιο ακριβώς «σπάσιμο»

  46. ψιψίνα said

    Στα χωριά της Ηπείρου (ν. Ιωαννίνων) το Πάσχα δεν λέγεται ποτέ Πάσχα μα Λαμπρή (ή Ανάσταση, αλλά αυτό σπανιότερα).

    My 2¢. 🙂

  47. ψιψίνα said

    Χριστός Ανέστη!

  48. sarant said

    Χριστός ανέστη σε όσους πιστεύουν, χρόνια πολλά σε όλους!

  49. Μπουκανιέρος said

    Ποιος Ανέστης;
    Μπορεί ο οβελός νάναι ομηρικός κλπ. αλλά παραλείπεις, Νίκο, να αναφέρεις ότι η λέξη οβελίας είναι λόγια και νεκραναστημένη – κάτι που θα το υποψιαζόμαστε απ’ τη μορφή της ακόμα κι αν δεν το ξέραμε. Παραμένει πάντα λέξη κομιλφό, δημοσιογραφική και «αθηνέικη».
    Ένα ενδιαφέρον θέμα είναι πόσο πανελλήνια είναι τα «ελληνικά έθιμα» του Πάσχα.

  50. #49 ὄχι μόνο τὸ Πάσχα. τέλη δεκαετίας ’70 ἡ μάνα μου πρωτάκουσε μὲ ὰπορία τὴν λέξι Κούλουμα στὴν Ἀθήνα. τὸ κόκκινο πανὶ στὸ μπαλκόνι τὴν Μ. Πέμπτη τὸ τηροῦν ἀρκετοὶ ἀπὸ μιὰ ματιὰ ποὺ ἔρριξα φέτος. ἐσεῖς τὸ ξέρετε;

  51. Μαρία said

    49 Ανέστης Δελιάς, Ανέστης Βλάχος, Ανέστης Ευαγγέλου …συνέχισε.

    50 Όχι. Κάτι ενδιαφέροντα της Μ.Παρασκευής ξέρω μόνο.

  52. Τζι said

    #38
    Ο Αρης θεός του πολέμου ;
    Μάλλον για παρεξήγηση πρόκειται.
    Θεός του τσαμπουκά, της βαβούρας (γι’ αυτό και αντιπαθητικός), ναι. Εξ άλλου στον πόλεμο πηγαίνανε με … πυρσό που κράταγε ο Αρης ;
    Ακόμα και θεός του φόνου, πιθανόν, εξ ου και το δικαστήριο για την περίπτωση του Αλιρρόθιου.
    Ασε που ο πόλεμος θέλει μυαλό…
    Δες την Αθηνά.
    Με το δόρυ της, την ασπίδα της και την σοφία της.
    Ασε που βρει τον Αρη τον πλακώνει στις φάπες.
    Αυτή είναι η πραγματική θεά του πολέμου

  53. 49
    Νομίζω ότι εννοεί σε όσους πιστεύουν στο ταλέντο του Χρήστου Ανέστη, ενός ταλαντούχου ποδοσφαιριστή με λαμπρό μέλλον.

  54. #48 Για όσους δεν πιστεύουν και το χρόνια πολλά είναι περιττό καθώς ή πιστεύεις και επομένως το Χριστός Ανέστη σε καλύπτει, ή δεν πιστεύεις επομένως δεν υπάρχει εορτασμός. Ή μήπως κάνω λάθος;

  55. Ένας Χασάπης από τα παλιά said

    Περιέργως πως (με δεδομένα τα κουφά που συνήθως γράφεις) θα συμφωνήσω μαζί σου: το Πάσχα είναι αποκλειστικά Χριστιανική γιορτή και δεν αντιλαμβάνομαι που κολλάει το Χρόνια Πολλά σε μη Χριστιανούς. Το ίδιο και για τα Χριστούγεννα, Φώτα, Ευαγγελισμό (*) και της Παναγιάς – η Πρωτοχρονιά αντιθέτως πέραν του Μ. Βασιλείου είναι προτίστως πολιτική γιορτή. Εάν υπήρχε συνέπεια θα ζητούσαν οι μη-Χριστιανοί τις παραπάνω αργίες (+παρατρεχάμενες μέρες) να τις παίρνουν άλλη μέρα της αρεσκείας τους ή να τις πληρώνονται ως εργάσιμες (διάλεξε και πάρε). Στους άθεους-αγνωστικιστές φίλους μου χθες ευχήθηκα απλώς καλές μάσες (μια και δεν είναι τόσο ακέραιοι στην ιδεολογία τους να αρνηθούν να συμμετάσχουν σε μια ψεύτικη γιορτή για μια απάτη 2χλδ+ ετών).

    (*) Ο Ευαγγελισμός ως εθνική γιορτή είναι διπλά απορρίψιμος – αυτό έλειπε να δέχεται κανένας να γιορτάζει τη ψευδή γέννηση ενός έθνους-κράτους.

  56. #55 Χασάπη, δεν σχολιάζω τα περί κουφών, μπορείς απλά να τα δεις ως αλατοπίπερο 🙂 .
    Επί του θέματος όμως, αρκεί μια αναζήτηση στο διαδίκτυο με λέξεις κλειδιά «Καμίνης, Χριστός Ανέστη» για να καταλάβεις τι γίνεται. Στο μέλλον όλο και περισσότερο θα ακούγεται το «χρόνια πολλά» και όλο λιγότερο το «Χριστός Ανέστη».

  57. Μαρία said

    Ζωναράδικος του νεκρόφιλου κριματισμένου, που πολύ με παίδεψε μικρή, μια και, καθώς δεν τραγουδούν το τραγούδι ολόκληρο, δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί η εκκλησιά ρίχνει τα κεραμίδια. Αφιερωμένος χωρίς παρεξήγηση στους Στάζυ και Εσπεκταδόρ.

  58. sarant said

    53: Αυτός ο νεαρός φαίνεται όντως να έχει λαμπρό μέλλον!

  59. Μπουκανιέρος said

    Θαυμάζω την ενάρετη στάση του Χασάπη (55), που μου θυμίζει τις αντιρρήσεις των παλιών Χριστιανών σχετικά με την κατανάλωση των σφαγίων από τις θυσίες, απορώ όμως όταν περιμένει να τρέφουν ανάλογες ανησυχίες οι άθεοι-αγνωστικιστές κλπ. φίλοι του.

    Το πρόβλημα με τις ευχές, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι η πίστη ή η μη πίστη αλλά η αφόρητη συμβατικότητα.
    Κατά τα άλλα, η γιορτή της εαρινής ισημερίας έχει αλλάξει πολλές φορές νόημα στο παρελθόν, είναι λοιπόν πιθανό να βρει καινούργια νοήματα και στο μέλλον.

  60. Μπουκανιέρος said

    50 Ναι, για τα Κούλουμα το έχουμε συζητήσει, νομίζω.
    Προς το παρόν, θα ήθελα να μάθω τη γεωγραφία του σουβλιστού αρνιού, δηλ. πού ακριβώς συνηθίζεται/συνηθιζόταν αυτό το έθιμο τέλος πάντων.
    Σίγουρα στην Αιτωλοακαρνανία, απόσο ξέρω (ισχύει όμως για όλη τη Ρούμελη;).
    Και σίγουρα όχι στα νησιά, ούτε στα αποδώ ούτε στα αποκεί ούτε και στην Κρήτη.

  61. Τζι said

    #60
    Στα νησιά ( τα δώθε και τα κείθε ) αλλά και όπου αλλού υπήρξε ενετοφραγκοκρατία, πολλά κατά βάση θρησκευτικά έθιμα προσαρμόσθηκαν στις αρχές του καθολικισμού ενω οι οθωμανοί δεν ασχολήθηκαν με τέτοιες «λεπτομέρειες». Στα ψηλά του Ψηλορείτη ακόμα και σήμερα το οφτό αντικρυστό αρνί θυμίζει τον τρόπο που το έτρωγαν τα αρχαία χρόνια (ψήσιμο με την ωτιά και όχι με την θράκα από τα κάρβουνα )

  62. sarant said

    61: Με την ωτιά;

  63. Μπουκανιέρος said

    61
    Δεν βλέπω τι σχέση θα μπορούσαν να έχουν οι «αρχές του καθολικισμού» (ή και της ορθοδοξίας) με το σούβλισμα των αρνιών.

  64. #57 Φχαριστώ, Μαρία. Χρόνια πολλά κι άθεα

  65. Τζι said

    #62
    λείπει ένα ‘φ’, φωτιά (στα μπατζάκια μου που ποτέ δεν κοιτάζω τι γράφω !)
    #64
    Οι ελληνοορθόδοξοι (έτσι μας λένε όλοι, θάχουν τους λόγους τους) έχουν διατηρήσει αρκετά έθιμα της παλιάς θρησκείας φυσικά προσαρμοσμένα στην καινούργια γι’ αυτό και έχουν τόσες διαφορές από τους υπόλοιπους χριστιανούς. Φυσικό ήταν οι Καθολικοί όταν ήταν στην εξουσία στον ελλαδικό χώρο να προσπάθησαν να επιβάλουν τα δικά τους. Οπου δεν έφτασε η χάρη τους νομίζω ότι ακόμα σουβλίζουν.

  66. Μπουκανιέρος said

    66β
    Κατά τη γνώμη μου, δεν ξέρεις τι λες (ως συνήθως).

  67. Τζι said

    #67
    Καλό θα ήτανε όταν μερικά πράγματα δεν τα χωράει το μυαλό σου και όταν δεν έχεις επιχειρήματα να μην δείχνεις τον εσωτερικό σου κόσμο γιατί γελοιοποιείσαι.

  68. Τις ευχές μου σε όλους! Διάβασα οβελία και θυμήθηκα την πρώτη φορά στη ζωή μου που είδα τη λέξη «οβελιστήριο», στο Καρπενήσι συγκεκριμένα. Ήμουν πολύ μικρή, ίσως 8, και μου έκανε τεράστια εντύπωση που η κατά τα άλλα απολύτως συνηθισμένη ψησταριά που τρώγαμε είχε την… γαλατική ονομασία «οβελιστήριο» -τότε, μόνο τον Οβελίξ γνώριζα! Πάντως, μου είπαν ότι ήταν κάτι μάλλον συνηθισμένο για την περιοχη. Έκτοτε, τείνω να προσέχω τις ταμπέλες που γράφουν οβελιστήριο, και νομίζω ότι τουλάχιστον ως αρκετά πρόσφατα, σπάνιζαν. Το παρατήρησα πολύ και στην Κρήτη, αλλά καθώς την επισκέφτηκα κάπου 20 χρόνια μετά από το Καρπενήσι, αναρωτιέμαι αν είναι λέξη που πάντα χρησιμοποιούσαν ή απλώς έγινε «της μοδός».
    Πώς ήταν η αγαπημένη μου Κορφού; Έμαθα ότι είχε καταπληκτικό καιρό! Και btw, εκεί τρώμε φογάτσα, μια πολύ πολύ στενή συγγενή του τσουρεκιού.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: