Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η γιαγιά και το μελίσσι

Posted by sarant στο 25 Απρίλιος, 2011


Δυο μικρά προπασχαλινά μεζεδάκια για αυτό το άρθρο, το πρώτο  μετά το Πάσχα. Ο τίτλος παραπλανητικός, συνδυάζει δυο χαρακτηριστικές λέξεις, μία  από κάθε θέμα. Να πω ότι το κείμενο το γράφω μερικές μέρες νωρίτερα κι έχω προγραμματίσει να το ανεβάσω με αυτόματο πιλότο, οπότε αν έχει συμβεί κάτι κοσμοϊστορικό τις αμέσως προηγούμενες μέρες να με συμπαθάτε που δεν το πήρα υπόψη μου. 

Η γιαγιά του τίτλου αναφέρεται σε ένα γουστόζικο μαργαριτάρι, που το ψάρεψε σε μια ταινία που παίζεται τώρα στις αίθουσες ένας φίλος του ιστολογίου και μου το έστειλε. Πρόκειται για την  ταινία «Chico y Rita», κινούμενα σχέδια για μεγάλους, με θέμα ένα ζευγάρι κουβανών μουσικών. Σε κάποιο πλάνο, ο «πρωταγωνιστής» βρίσκεται στο διαμέρισμά του στην Αβάνα, επί Ειδικής Περιόδου, όταν ξαφνικά κόβεται το ρεύμα. Αρχίζουν να ακούγονται φωνές από τον ακάλυπτο του κτιρίου, τον φωταγωγό, ποιος ξέρει, και εκτυλίσσεται ο εξής διάλογος (στο περίπου):

– Μα πάλι διακοπή;
– Πέστε για ύπνο σύντροφοι, αύριο πρέπει να δουλέψουμε για την Πατρίδα!
– Και τι το θέλεις το φως τέτοια ώρα;
Διάβαζα στην Γιαγιά και με έκοψε πάνω στο καλύτερο.

Φυσικά από πίσω ακούγεται «estaba leyendo la Granma». Και φυσικά αναφέρεται στην κουβανέζικη εφημερίδα, αλλά ο μεταφραστής προφανώς δεν είχε υπ’ όψη του την ύπαρξή της και του φάνηκε μάλλον λογικό να διαβάζει κάποιος στη γιαγιά του, ούτε αναρωτήθηκε γιατί  να είναι γραμμένη η γιαγιά  με κεφαλαίο το G στους ορίτζιναλ υπότιτλους (το οποίο κεφαλαίο το μετέφερε και στα ελληνικά). Διότι, βέβαια, ενώ Granma ονομαζόταν το σκάφος που έφερε τον Φιντέλ Κάστρο και τους συντρόφους του στην Κούβα το 1956, στα αμερικάνικα granma λέγεται επίσης η γιαγιά.

Πάμε τώρα στο μελίσσι. Σε ένα ιστολόγιο  αφιερωμένο στον αγώνα των κατοίκων της Κερατέας, σε μια ανάρτηση που φαίνεται να πανηγυρίζει για την, ελέω μητροπολίτη, εκεχειρία στο θέμα της κατασκευής του ΧΥΤΑ, υπάρχει ο τίτλος: Ο μπαρμπα-Κώστας τα ‘χε πει και παρατίθεται το εξής τετράστιχο:

Το μάθημα που δώσαμε
για πάντα θα θυμίζει,
μελίσσι ο λαός και θα χυμά
σ’ όποιον τον ερεθίζει…
Κώστας Βάρναλης
.

Ακολουθεί φωτογραφία του ποιητή από την εποχή που ήταν σχολάρχης στην Κερατέα το 1915 και υπογραφή του ιστολόγου. Μοιραία, το ίδιο τετράστιχο αναπαράγεται και σε πολλά άλλα ιστολόγια στο διηνεκές, σε έναν ενοχλητικό συνδυασμό αλλοίωσης και διαστρέβλωσης.

Έχω δυο προβλήματα εδώ, το ένα επουσιώδες. Το επουσιώδες είναι ότι ο Βάρναλης δεν έγραψε «για πάντα θα θυμίζει» αλλά «για πάντα θα φωτίζει». Ως εδώ, μικρό το κακό.

Το ουσιώδες που με ενοχλεί είναι ότι  ο Βάρναλης στους στίχους του δεν υμνεί τον λαό που χυμά σαν μελίσσι, αλλά αντιθέτως τον σατιρίζει καυστικότατα -και αυτός ενάντια στον οποίο χυμάει ο «καλός» λαός (αυτός είναι ο τίτλος του ποιήματος) δεν είναι άλλος από τον σταυρωμένο Ιησού, ενώ το «μάθημα που δώσαμε» είναι η σταύρωση. Αν οι Κερατιώτες ιστολόγοι παράθεταν ολόκληρη την τελευταία στροφή του ποιήματος ίσως θα γινόταν σαφέστερη η βαρναλική ειρωνεία:

Το μάθημα που δώσαμε
για πάντα θα φωτίζει.
Μελίσσι ο λαός και θα χυμά
σ’ όποιον τον ερεθίζει.
Μια μονάχα υπάρχει αλήθεια:
Μαχμουρλίκι και Συνήθεια!

Όπως είπα, πρόκειται για το τελευταίο εξάστιχο από το ποίημα Ο «καλός» λαός (τα εισαγωγικά είναι του Βάρναλη), με το οποίο κλείνει το πρώτο μέρος από τους Σκλάβους πολιορκημένους του Βάρναλη. Στο εξαιρετικό αυτό ποίημα ο Βάρναλης καυτηριάζει τον καθυστερημένο λαό που μισεί οτιδήποτε το καινούργιο και επαναστατικό. Το ποίημα δεν φαίνεται να υπάρχει στο Διαδίκτυο, οπότε ξεσηκώνω εδώ μερικές στροφές. Ίσως άλλη φορά το ανεβάσω όλο (είναι αρκετά μεγάλο) με τα κατάλληλα σχόλια.

Ο «ΚΑΛΟΣ» ΛΑΟΣ

Απ’ το χωριό κατέβηκα
μ’ όλη τη φαμελιά μου
Καρδιά μου, τι ξαλάφρωμα!
Τι  πήξιμο, κοιλιά μου!
Βάντε κλήρο, ρίχτε ζάρι
το μαντύ του ποιος θα πάρει.

Εδώ γίνεται υπαινιγμός στο «επί τον ιματισμόν μου έβαλαν κλήρον».

[…]

Τι γρήγορα ξεψύχησες!
Μας χάλασες τη φέστα.
Που ‘ναι τα μεγαλεία σου,
της φαντασιάς σου η ζέστα;
Ήσουνα θεός και ρήγας
κι είχες την ψυχή μιας μύγας

[…]

Φαινόσουνα καλό παιδί,
ζαβό τι πήρες δρόμο
και μια την Πίστη βάραγες
και μια τον άξιο Νόμο;
Εδώ χάμου δυο κορφές:
το Ζακόνι κι οι Γραφές!

Το ζακόνι είναι η συνήθεια.

Πλερώνω τα δοσίματα
στο Κράτος και δε μνήσκω
και τα στερνά μου τα όβολα
στης εκκλησιάς το δίσκο.
Ό,τι αφήσαν οι προγόνοι
πάει από παιδί σ’ αγγόνι.

[…]

Χωρίς την ανισότητα
πώς θα ‘ταν δικιοσύνη,
χωρίς τον άγιο πόλεμο
πώς θα ‘ταν καλοσύνη!
Φρόνιμα και ταχτικά
πάω με κείνον που νικά.

Και σα μου παίρνουν κάποτε
καλύβα και χωράφι,
την τσούπα την αγούρμαστη,
της μάνας της χρυσάφι,
θαν τα βρω ψηλά ένα-ένα
και τη Βαγγελιώ παρθένα!

Χάιντε γυναίκα, νύχτωσε!
Μάζωξε στο πανέρι
μπουκάλες και ψωμότυρα.
Πιάσ’ τα παιδιά απ’ το χέρι-
κάνε δίπλα, μη σε πάρω
θα τραβήξω διπλό σμπάρο.

Το μάθημα που δώσαμε
για πάντα θα φωτίζει.
Μελίσσι ο λαός και θα χυμά
σ’ όποιον τον ερεθίζει.
Μια μονάχα υπάρχει αλήθεια:
Μαχμουρλίκι και Συνήθεια!

Φαντάζομαι οι κάτοικοι της Κερατέας δεν θα ήθελαν να ταυτιστούν με αυτό τον «καλό» λαό. Βέβαια, ο στίχος αυτονομείται πολλές φορές από τις προθέσεις του ποιητή του, αλλά δεν βλάφτει να έχουμε κατά νου και την πρόθεση του Βάρναλη όταν έγραφε το ποίημα.

Advertisements

21 Σχόλια to “Η γιαγιά και το μελίσσι”

  1. Glaukus said

    «Ήσουνα θεός και ρήγας
    κι είχες την ψυχή μιας μύγας»

    ανατριχιασα.

  2. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Ελπίζω, Νικοκύρη, να πέρασες ευχάριστο Πάσχα στο νησί των Φαιάκων και εύχομαι σε σένα και σε όλους τους φίλους του ιστολογίου ό,τι καλό επιθυμεί ο καθένας για τη συνέχεια…

    Ένα μεζεδάκι πασχαλινό που άκουσα ο ίδιος τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου όπου, καθώς ξέρουμε, ακολουθία + λειτουργία διαρκούν ένα τρίωρο. Έπειτα λοιπόν από τη νιοστή δέηση του ιερέα «Έτι και έτι του Κυρίου δεηθώμεν», προφανώς κουρασμένη, η μεσόκοπη κυρία από πίσω μου λέει στο σύζυγο : Αμάν, πόσα χρόνια πια θέλει ο ευλογημένος να ζήσουμε! Δεν τελειώνει, να πάμε στην ευχή του Θεού, κι έχει κοπεί η μέση μου…

  3. #2 κάποτε ῥώτησα ἔτσι γιὰ δοκιμὴ ἕνα φίλο μου τοῦ Πολυτεχνείου, τί σημαίνει αὐτὸ τὸ ἔτι καὶ ἔτι. κι αὐτὸς νόμιζε ὅτι σημαίνει ἔτη καὶ ἔτη.

    θἄθελα νὰ ἐκφράσω μιὰ μεταφραστικὴ ἀπορία, ὄχι δηλαδὴ ἀπορία, μιὰ γνώμη νὰ ῥωτήσω σχετικὰ μὲ ἕνα ζήτημα μεταφραστικῆς φύσεως γιὰ τὸ Κοιμητήριο τῆς Πράγας. ἐπειδὴ τώρα βιάζομαι θὰ τὸ ῥωτήσω μετά, ἂν φυσικὰ θέλετε νὰ τὸ ἀκούσετε.

  4. Μαρία said

    >Φαντάζομαι οι κάτοικοι της Κερατέας δεν θα ήθελαν να ταυτιστούν με αυτό τον “καλό” λαό. Βέβαια, ο στίχος αυτονομείται πολλές φορές από τις προθέσεις του ποιητή του…
    Ούτε με τους στοίχους(sic) του ηδονικού Ελπήνορα, λέω εγώ, όπως τους παραθέτει ο συνονόματος του βαρναλικού «αντιγραφέα» πρώην δήμαρχος Κερατέας.
    http://www.george-iatrou.gr/giorgos-iatrou/biblia/o-arhaiologikos-horos-toy-obriokastroy-kerateas.html

  5. tamistas said

    Ευχές.
    Για κατέβασμα σε pdf, οι «Σκλάβοι Πολιορκημένοι (εξέδωκε Στοχαστής, 1927)», εδώ.

  6. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια!

    Ταμίστας, είναι η πρώτη έκδοση, νομίζω η οριστική έχει κάποιες διαφορές, αλλά δεν πειράζει 🙂

    Κορνήλιε, θα έχω ειδικό άρθρο για τα μεταφραστικά του Κοιμητηρίου της Πράγας, σε καμιά δεκαριά μέρες, αλλά αν είναι για ένα συγκεκριμένο θέμα πες το.

  7. #6 Λοιπὸν στὴν σελίδα 265 ὁ πρωταγωνιστὴς ἀφηγεῖται τὴν χάλκευσι ἑνὸς ἀντισημιτικοῦ πλαστογραφήματος μὲ πρότυπό του ἕνα παλαιότερο ἀντι-Ἰησουιτικό. Ἐκεῖ ἀναφέρονται ὡς ἑξῆς 12 ὀνόματα ῥαββίνων:

    Ἰούδας, Βενιαμίν,Λεβί, Μανασσῆς, Γάδ, Συμεών, Ζεβουλών, Ῥοῦμπεν, Ντάν, Ἀσέρ, Ἰζαχέρ, Ναφθαλί.

    Πιστεύω ὅτι ἡ μεταφράστρια ἔπρεπε μετὰ τὸν Συμεὼν νὰ μεταφράσῃ: Ζαβουλών, Ῥουβήν, Δάν, Άσήρ, Ἰσσάχαρ, Νεφθαλίμ.Καὶ ἔπρεπε νὰ μεταγράψῃ Λευΐ. Καὶ ἐξηγοῦμαι:

    Πρόκειται γιὰ τὰ ὀνόματα τῶν 12 υἱῶν τοῦ Ἰακώβ-φυλῶν τοῦ Ἰσραήλ. Βέβαια ὁ Μανασσῆς καὶ ὁ Εὐφραίμ (ὀρθότερα Ἐφραΐμ, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἄλλη ἱστορία) ἦταν γιοί τοῦ Ἰωσήφ, ἀπὸ τὸν ὁποῖο κατάγονται οἱ 2 φυλές, ἡ δἒ φυλὴ τοῦ Λευΐ ὡς ἱερατικὴ δὲν ἔχει δικό της νομό καὶ δὲν προσμετρᾶται. Ὡστόσο αὐτὸ δὲν εἶναι μεταφραστικὸ θέμα. Φρονῶ ὅμως πὼς σαφῶς ὁ συγγραφέας θέλησε μὲ αὐτὰ τὰ ὄχι τυχαῖα ὀνόματα νὰ δείξῃ ὅτι ἐκπροσωπεῖται ὁ παγκόσμιος ἑβραϊσμός. Δὲν εἶναι ἁπλᾶ ὀνόματα ῥαββίνων, ἐπίτηδες ἐπέλεξε τὰ ὀνόματα τῶν γεναρχῶν τοῦ Ἰσραήλ. Ὁ ἀναγνώστης ποὺ θυμᾶται ἔστω καὶ τὰ θρησκευτικὰ τοῦ Δημοτικοῦ τὸ καταλαβαίνει ἀμέσως. Αὐτὰ τὰ ὀνόματα ἔχουν παραδοθῇ ἀπὸ τοὺς Ο’ ὅπως τὰ ἐξέθεσα κι ἔτσι εἶναι γνωστὰ στὸ ἑλληνόφωνο ἀναγνωστικὸ κοινό. Εἶναι ἄστοχο νὰ μὴ τὰ μεταφράσῃ, νὰ μὴ τὰ συμμορφώσῃ πρὸς τὸ ἑλληνικὸ κείμενο τῆς Π.Δ. Ὑποψιάζομαι ὅτι δὲν κατάλαβε τί ἀκριβῶς συμβαίνει, διότι τὰ πιὸ γνωστὰ ὀνόματα τὰ ἑξελλήνισε (Συμεών, Βενιαμίν, κλπ). Ὅταν ὅ,ως ἐξελληνίζῃ τὸν Γαριβάλδη (Γκαριμπάλντι) τοῦ 19ου αἰώνος εἶναι ἄστοχο νὰ ἐμφανίζῃ τὰ ὀνόματα αὐτά, ἐξελληνισμένα ἀπὸ χιλιάδων χρόνων, ἔτσι. Κι ἀφοῦ ἐξελληνίζει καὶ κλίνει τὸν Γαριβάλδη καὶ τὸν Βίκτωρα Ἐμμανουὴλ γιατί ἀφήνει ἄκλιτο τὸν Βίκτορα Οὑγκώ; (Τὸν Βίκτορ Οὐγκό, δική της γραφή), χωρὶς μάλιστα νὰ τὸν τονίζῃ γαλλικὰ στὴν λήγουσα; θὰ ἤθελα τὴν γνώμη σας.

  8. sarant said

    Κορνήλιε, για τα ονόματα των φυλών του Ισραήλ δεν έχεις άδικο. Αφού Ιούδας και Μανασσής, τότε και Ρουβήν ή Ισσάχαρ. Αλλά γενικά με τα κύρια ονόματα έχει ένα πρόβλημα το βιβλίο. Καλά κάνει και εξελληνίζει τον Γαριβάλδη, όμως τους οπαδούς του, που έχουν εξελληνιστεί από μόνοι τους, εννοώ τους Γαριβαλδινούς, αφού υπήρξαν και έλληνες γαριβαλδινοί, και πεσόντες, και ο Μαβίλης, τους γαριβαλδινούς λοιπόν τους παρατονίζει σε όλο το βιβλίο, και στο οπισθόφυλλο: οι Γαριβαλδίνοι!

    Τον Ουγκό δεν τον πρόσεξα ακόμα, αλλά για να το λες έτσι θα είναι -και δεν είναι βέβαια σωστό, όπως δεν είναι σωστό και το «ξενοδόχους από την Αλβέρνη» στην αρχή-αρχή.

    Αλλά θα το συζητήσουμε εκτενέστερα όπου δει.

  9. Μαρία said

    Χα, χα. Τα παιδιά του Ιακώβ τα έμαθα στην Γ’ Δημοτικού. Η μεταφράστρια δεν είναι καλή στα θρησκευτικά, όπως έχουμε επισημάνει κι άλλη φορά.

  10. κακὸ συνήθειο νὰ μὴ κρατῶ σημειώσεις. ἄντε τώρα νὰ βρῶ τὶς σελίδες γιὰ τὸν Οὑγκώ.

  11. σελ. 220 ἄκυρο, τὸ τονίζει στὴν λήγουσα. ὡστόσο δὲν μπορῶ νὰ καταλάβω ποιἀ ἀρχὴ διέπει τοὺς ἐξελληνισμούς. δηλαδὴ δὲν φαίνεται νὰ ὑπάρχῃ συνέπεια. γιατί Γαριβάλδης καὶ Βίκτωρ Ἐμμανουὴλ καὶ ὄχι Βίκτωρ (ἢ ἔστω Βίκτωρας) Οὑγκώ;

  12. Μπουκανιέρος said

    Για τον Ουγκό/Ουγκώ θα δεχόμουνα όλες τις παραλλαγές, το Γαριβαλδίνοι όμως μου μυρίζει άγνοια (για τα θρησκευτικά είμαστε σίγουροι για την άγνοια, βλ. 9).

    [Νοστάλγησα όμως την εποχή που διάβαζα τα βιβλία του Έκο πρώτα στα ιταλικά, και μετά τις ελληνικές μεταφράσεις υπογραμμίζοντας με την ησυχία μου τα λάθη. Τώρα, δεν έχω διαβάσει τίποτα.]

  13. Μπουκανιέρος said

    11 Φοβάμαι ότι η συνέπεια δεν είναι εφικτή. Προβληματίζομαι για τις αποδόσεις των ονομάτων σ’ ένα βιβλίο τώρα, για την ακρίβεια τραβάω τα μαλλιά μου. Κι όσο πιο πολλά διαβάζω και μαθαίνω, τόσο πιο πολλές «ασυνέπειες» βρίσκω, π.χ. ήδη σε κείμενα του 5ου και του 6ου αιώνα, και τόσο πιο πολύ βυθίζομαι σε αδιέξοδο (όποιος προσθέτει γνώση προσθέτει πόνο, πούλεγε κι ένας παλιόφιλος).

    Ίσως νάχει κι ένα καλό η απονήρευτη άγνοια…

  14. Μπουκανιέρος said

    «και τα στερνά μου τα όβολα»

    Νόμιζα ότι τα όβολα είναι αυστηρά εφτανησιακός όρος (η συμβατική σοφία λέει ότι προέρχεται από τον οβολό, το νόμισμα του ιονικού κράτους κλπ.). Βέβαια υπήρχε πάντα ζωντανός και ο οβολός της εκκλησιαστικής γλώσσας (γέφυρα με το προηγούμενο ποστ).
    Η απορία μου είναι: ο Β. δανείζεται απ’ τα εφτανησιώτικα ή το έλεγαν κι αλλού;

  15. Μπουκανιέρος said

    «Μια μονάχα υπάρχει αλήθεια:
    Μαχμουρλίκι και Συνήθεια!»

    Οι αυστηρώς ορθόδοξοι θα με συγχωρήσουν άραγε που σ’ αυτό το σημείο θυμήθηκα τον Τερτυλλιανό;

  16. Μαρία said

    13 Εγώ το ξέρω η γνώση φέρνει θλίψη. Αν θυμάμαι καλά, ακούγεται στον Ρουμπλιώφ.
    14 Οβολοί είχαν κοπεί και το 1869 επί Γεωργίου του Α’.
    15 Μίλησε και για το μαχμουρλίκι ο Τερτ.;

  17. 13, 16 προφανῶς ὑπονοεῖται ὁ στίχος τοῦ Ἐκκλησιαστῆ: ὁ προστιθεὶς γνῶσιν προσθήσει ἄλγημα 1,18

    αὐτὸς ὁ στίχος εἶναι πράγματι μεγαλειώδης! (ἐκτὸς ἀπὸ θεόπνευστος)

  18. sarant said

    Καλημέρα!

    Ομολογώ ότι δεν ήξερα τον στίχο του Εκκλησιαστή.

    Τα όβολα νομίζω πως υπήρχαν και στη μάγκικη γλώσσα και από εκεί το παίρνει ο Βάρναλης. Μου φαίνονται οικεία -ίσως τα έλεγε ο σιορ Διονύσιος του Καραγκιόζη, δεν θυμάμαι.

  19. Alexis said

    Καλημέρα κι από μένα και χρόνια πολλά στο Νικοκύρη και στους φίλους του ιστολογίου.
    Πολύ καλό άρθρο! Επειδή το διαδίκτυο έχει γεμίσει πλέον από ιστολόγια διάφορων αμαθών που αναπαράγουν κάθε είδους ανοησίες, καλό είναι να δίνονται και κάποιες τεκμηριωμένες απαντήσεις από όσους γνωρίζουν.
    Για μένα ο κορυφαίος στίχος του ποιήματος είναι το ‘φρόνιμα και ταχτικά πάω με κείνον που νικά’.

  20. Μπουκανιέρος said

    17 Ναι (αν ερμηνεύσω το θεόπνευστος μεταφορικά).

    16β Κατεβάζοντας τον πρώτο νομισματικό οδηγό που βρήκα στη βιβλιοθήκη μου, βλέπω ότι τα πεντάλεπτα του Γεωργίου από το 1869 ως το 1882 (πέντε κοπές), έγραφαν μεν στο κέντρο «5 λεπτά» αλλά στην κορυφή υπήρχε η εναλλακτική ονομασία «οβολός». Αντίστοιχα τα δεκάλεπτα (οι αντίστοιχες πέντε κοπές: 1869, 1870, 1878, 1879, 1882) έγραφαν πάνω «διώβολον».
    Ίσως να μην είναι τυχαίο ότι αυτή η εναλλακτική ονομασία εμφανίζεται μετά την Ένωση (τελευταία κοπή ιονικών οβολών: 1862), εξαφανίζεται πάντως το 1894, όταν αλλάζει ο τύπος των πεντάλεπτων και των δεκάλεπτων.

  21. Μπουκανιέρος said

    16γ Όχι, δεν μπορούσε να αποδώσει το μαχμουρλίκι στα πτωχά λατινικά.
    Επομένως περιορίστηκε στην αντιπαράθεση μεταξύ veritas και consuetudo
    (Dominus noster Christus veritatem se, non consuetudinem, cognominavit).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: