Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Γιατί αγαπώ το Θανάση Βέγγο

Posted by sarant στο 10 Μαΐου, 2011


Το άρθρο αυτό του πατέρα μου, Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύτηκε σήμερα στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης. Είχαμε συζητήσει κι εμείς την περασμένη εβδομάδα για τον Βέγγο, να θυμίσω.

Από προχτές τα ηλεκτρονικά και έντυπα Μ.Μ.Ε. ασχολούνται με το Θανάση Βέγγο, που μας έφυγε ύστερα από μακρόχρονη αρρώστια. Και καθώς οι σημερινοί δημοσιογράφοι δε διακρίνονται για την αίσθηση του μέτρου, προβλέπω πως θα μας απασχολούν για πολλές ακόμα μέρες με τον καλόν αυτόν άνθρωπο που ήταν επίσης προικισμένος ηθοποιός.
Προτάσσω τον άνθρωπο από τον ηθοποιό, γιατί δεν προτίθεμαι να σας απασχολήσω, αγαπητοί αναγνώστες, εκθειάζοντας την απαράμιλλη υποκριτική ικανότητα του Βέγγου, για την οποία έχουν πει και γράψει πολλά, άλλοι αρμοδιότεροι. Θέλω μόνο να επισημάνω ένα γνώρισμα του χαρακτήρα του, που το θεωρώ καθοριστικής σημασίας και το οποίο δυστυχώς τείνει να εξαφανιστεί στις μέρες μας: Μιλώ για τη στάση του απέναντι στα λεφτά. Σε μιαν εποχή που η λατρεία του χρήματος πάει να γίνει καθεστώς και τρόπος ζωής, ο Θανάσης Βέγγος ποτέ του δεν το θεοποίησε και ποτέ δεν το έβαλε πάνω από την τέχνη του και πάνω από όσους αγαπούσε.

Η χώρα της λατρείας του χρήματος είναι φυσικά η Αμερική ή μάλλον, για να ακριβολογούμε, οι ΗΠΑ, και γεννήθηκε από φανατικούς θρησκόληπτους (ο όρος φονταμενταλιστές αυτούς αφορούσε αρχικά), οι οποίοι γαλουχήθηκαν με την προτεσταντική ηθική, με τη Βίβλο βασική πηγή κάθε γνώσης και οι οποίοι διαμόρφωσαν (κατά τον Ροΐδη, αν δεν κάνω λάθος) ένα «Χριστιανισμό άνευ Χριστού». Εκεί, λοιπόν, η αναγόρευση του χρήματος και του κέρδους ως υπέρτατης αξίας έγινε το θεμέλιο της ηθικής και της πολιτικής σκέψης. Τα πάντα εκεί λογαριάζονται με βάση το χρήμα.

Αξιολογώντας έναν άνθρωπο, είτε αυτός είναι επιχειρηματίας, είτε υπάλληλος είτε συγγραφέας, είτε καλλιτέχνης, τον αξιολογούν με βάση τα χρήματα που βγάζει. «Αυτός είναι άνθρωπος των 10.000 δολλαρίων» λένε με σεβασμό, ενώ για τον Έντγκαρ Άλλαν Πόε, που μετά βίας εξασφάλιζε τον επιούσιον, σίγουρα θα μιλούσαν με περιφρονητική συγκατάβαση. «Είναι πολλά τα λεφτά» είναι επίσης η συνηθισμένη δικαιολόγηση κάθε ανομίας. Στις ΗΠΑ, άλλωστε, ανήκει η πατρότητα της τρομερής έκφρασης: «Δεν υπάρχει άνθρωπος που να αξίζει ένα εκατομμύριο δολλάρια»! Που σημαίνει πως για κάποιο πολύ μεγάλο ποσό, μπορείς ανενδοιάστως και να σκοτώσεις κάποιον.
Δυστυχώς αυτή η λατρεία του χρήματος έχει κουβαληθεί κι έχει στρογγυλοκαθίσει και στην πατρίδα μας, σε σημείο που σε παλαιότερο σημείωμά μου είχα προτείνει να αντικατασταθεί το παλιό σύνθημα: «ένας είναι ο εχθρός – ο ιμπεριαλισμός», με ένα άλλο: «ένας είναι ο εχθρός – η λατρεία του χρήματος». Ε λοιπόν, ο Θανάσης Βέγγος αποτελούσε χτυπητή παραφωνία στη συγχορδία των υμνητών του χρήματος. Βρισκόταν πάντοτε στον αντίποδα των λεγόμενων «επιτυχημένων» που την επιτυχία τους τη μετράνε με βάση τα χρήματα που βγάζουνε.

Και παρ’ όλο που ως επιχειρηματίας γύρισε πολλές και σπουδαίες ταινίες, όχι μόνο δεν έβγαλε λεφτά από αυτές, αλλά καταχρεώθηκε και η οικογένειά του δεινοπάθησε. Με την προσωπικότητά του, όμως, και με το έργο του σφράγισε μιαν ολόκληρη εποχή. Υπήρξε ο αυθεντικότερος Έλληνας, που τον αγάπησαν οι τρεις γενιές που τον γνώρισαν και θα τον αγαπάνε και θα τον τιμούνε και πολλές από τις ερχόμενες. Οι Έλληνες θα τον θυμούνται και θα τον μνημονεύουν πάντα με αγάπη, ενώ η λήθη θα έχει σκεπάσει προ πολλού όλους εκείνους τους τενεκέδες που προβάλλουν το «λάιφ στάιλ» τους με περισσήν αναίδεια και τα αυτάρεσκα χαμόγελά τους στις αριστερές σελίδες των περιοδικών (οι δεξιές περιέχουν μονίμως ολοσέλιδες διαφημίσεις).
Όταν θα έχουν λησμονηθεί, θαμμένοι από τη γενική ανυποληψία, όλοι αυτοί οι λυμεώνες του δημοσίου χρήματος, όλοι οι μασκαράδες κι οι απατεώνες (για να θυμηθώ το Βάρναλη), που εξαργύρωσαν ιδέες, οράματα και προσφορές με παχυλές αντιμισθίες και απολαβές, οι Έλληνες θα θυμούνται και θα μνημονεύουν πάντα το Θανάση Βέγγο, αυτόν τον καλό άνθρωπο, που παθιαζόταν με την καθαριότητα και την καθαρότητα.

10 Σχόλια to “Γιατί αγαπώ το Θανάση Βέγγο”

  1. Ναι, ο Θου Βου ήταν ο Έλληνας που πάντα παλεύει να βγάλει τον επιούσιο και ποτέ δεν τα καταφέρνει.
    Αλλά ήταν και κάτι παραπάνω: ο Έλληνας (σπάνιος πια) που δεν άφησε τον διπλανό του να πεινάσει.

  2. Εξαιρετικά εύστοχη και επίκαιρη επισήμανση. Μάθημα ζωής, ιδιαίτερα χρήσιμο. Δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο. Για τον ίδιο λόγο ακριβώς αγαπήθηκε ο Θανάσης Βέγγος τόσο πολύ από όλους τους Έλληνες. Η αδιαφορία του για τις υλικές απολαύσεις συγκινούσε και θα συγκινεί πάντα.

  3. Χαράλαμπος said

    Όντως, ήταν λίγοι αυτοί που δε θυσίασαν την τέχνη τους στο βωμό του χρήματος και -κατά γενική ομολογία- ο Θανάσης Βέγγος ήταν ένας από αυτούς. Το γεγονός ότι το μόνο κριτήριο επιτυχίας ενός ατόμου είναι πλέον οι τραπεζικές του καταθέσεις, είναι, κατά τη γνώμη μου, η αφετηρία όλων των δεινών αυτού του πλανήτη…

  4. Γράφοντας για τον αγαπημένο ΘΒ, ο αξιό-λογος ΔΣ βρίσκει την ευκαιρία να τονίσει μια μεταστροφή των κοινωνιών, και της δικής μας.
    Η θρησκευτική τελετή (βάφτιση εδώ ή quick στο Πατριαρχείο, γάμος απλός ή με πολλούς καλεσμένους στο εξοχικό κέντρο ακριβώς δίπλα στον ναό καταμεσίς στο δάσος, κηδεία με λίγα λουλούδια ή με αρχιερατική παρουσία λες και θα αλλάξει κάτι για τον πεθαμένο) γίνεται με οικονομικές διακρίσεις, η νοσηλεία γίνεται με απίστευτα διαφορετικές «ξενοδοχειακές υποδομές» και ειδίκευση και επάρκεια προσωπικού και εφοδίων ανάλογα με «το ταμείο» του ασθενούς, η εκπαίδευση (δημόσιο ή ιδιωτικό;) γίνεται με οικονομικές διακρίσεις, η εργασία μπορεί να δικαιολογηθεί κάπως αλλά οι ανισότητες στην σύνταξη (αφού δεν προσφέρουν διαφορετική υπηρεσία ένας συνταξιούχος δάσκαλος από έναν συνταξιούχο μεγαλοτραπεζικό) είναι αδικαιολόγητες. Όλα έχουν στηθεί με βάση «την πορτοφόλα» και οι σωστοί και ηθικοί που έχουν απομείνει αντιμετωπίζονται με οίκτο και ειρωνεία.
    Λείπουν τα παραδείγματα προς τα οποία θα έπρεπε κανείς να μοιάσει και προωθούνται ατάλαντοι, γλάστρες, τενεκέδες ξεγάνωτοι (όπως θα έλεγε παλιός πολιτικός), με αποτέλεσμα το κύμα (τι κύμα; τσουνάμι!) απαξίωσης να παρασύρει ολόκληρους κλάδους, ολόκληρες χώρες, όλες τις ελπίδες για μια ζωή αξιοπρεπή σε έναν κόσμο ειρηνικό.
    Βγαίνοντας από τον κινηματογράφο που είχα δει το «Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση;» έκρυβα τα δάκρυά μου και την θλίψη μου από το πλήθος γύρω που γελούσε με την «κωμωδία».
    Αν με ρωτήσετε, στραβά αρμενίζουμε.

  5. Κλέων Νεμέας said

    Θεωρώ ότι τόσο αγαπητός (και) γιατί ήταν η ζωντανή απόδειξη ότι υπάρχουν άνθρωποι που είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτούς που θεοποιούν το χρήμα, σαν κι αυτούς που περιγράφει ο κ. Σαραντάκος. Ο ΘουΒου ήταν το άλλο άκρο, σε πλήρη αντίθεση με τα λαμόγια, τους φιλοτομαριστές, τους παρτάκηδες. Και, όπως πολύ σωτά λέει ο Σκύλος της Βάλια Κάλντα, ήταν η προσωποποίηση της αλληλεγγύης, σε βαθμό αυτοθυσίας. Ο κόσμος ταυτίστηκε μαζί του (και) για αυτούς τους λόγους, πιστεύω.

  6. Lefteris_Sfak said

    Ωραίο κείμενο

  7. «Baby, you look like a million!»

  8. bernardina said

    Ακριβώς γι’ αυτούς τους λόγους που περιγράφει ο κύριος Σαραντάκος, ο Θανάσης ήταν «όλα τα λεφτά»! 🙂

    Αλήθεια, ποιος δεν θυμάται εκείνη τη σκηνή στον «Παπατρέχα» όπου κρέμεται από ένα σκοινί μπροστά στον τοίχο του σπιτιού (του). Ε, λοιπόν, ενώ γυριζόταν, κάποιος του φώναξε από το παράθυρο ότι κάτω τον περίμεναν οι δοσάδες της Κόντακ για να τους δώσει τα χρήματα που χρωστούσε! Πώς δεν γκρεμοτσακίστηκε, ο δύστυχος…

  9. θεοποίησαν τὸ χρῆμα ἀκριβῶς διότι δὲν ἄντλησαν ἀπὸ τὴν Βίβλο τὰ διδάγματά της, τὸ μὴ θησαυρίζετε θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς (ἀπὸ μνήμης τὸ γράφω)

    Γιὰ τὸν Βέγγο συμφωνῶ.

  10. ΣοφίαΟικ said

    Δεν αντιλαμβάνομαι που κολλαει το περί ΗΠΑ, οι προτεσταντικές ιδεολογίες (δεν είναι μία) που θεοποίησαν το χρημα προέρχονται από την καλβινιστική Ευρώπη, πιο πολύ με την Ολλανδία τις έχω συνδέσει. Όσο για την υλιστική αμερικανική κοινωνία, κι οι Έλληνες της εποχής που λίγδωσε τ’αντερό τους δεν πήγαιναν πίσω, γι’αυτο τώρα γκρινιάζουν σαν κακομαθημένα παιδιά που αναγκάζονται να στριμωχτούν.
    Για τα περί Βέγγου συμφωνώ. Όμως ο Βέγγος ανήκε σε μια γενιά που μεγάλωσε με στερήσεις και μεγάλο μέρος της διατήρησε κάποια αλληλεγγύη.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: