Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Εγώ θέλω «ου»!

Posted by sarant στο 17 Μαΐου, 2011


Στο άρθρο για το μούσμουλο, που είχα βάλει χτες, ένας φίλος θυμήθηκε ένα παλιό παιδικό αστειάκι:

— Ποια λέξη έχει τέσσερα «ου»;
— Το μούσμουλο
— Μα, αυτή έχει δύο
— Και άλλα δύο στο κουκούτσι, τέσσερα.

Κι επειδή κατά σύμπτωση αυτό το θέμα το  σκεφτόμουν πρόσφατα, ας κάνουμε σήμερα ένα συνεργατικό νήμα για το –ου –όπου, σε αντίθεση με τον Γεώργιο Ράλλη το 1981, θα θέλουμε ου.

Το ου είναι ο πέμπτος νεοελληνικός φωνηεντικός φθόγγος. Στέκει και αυτόνομο σαν λέξη. Ακραιφνώς νεοελληνικό είναι το επιφώνημα «ου», που έχει δυο βασικές σημασίες, την αποδοκιμασία (όπως αυτό που δεν ήθελε ο Ράλλης, συχνά στο στερεότυπο ου να μου χαθείς) ή την επιβεβαίωση-επιδοκιμασία, οπότε συχνά επαναλαμβάνεται, π.χ. – Έχετε φιστίκια στο χτήμα φέτος; — Ουου, δυο τόνους μες στο νερό.  – Σας άρεσε το γλυκό; — Ουου, το τσακίσαμε!

Υπάρχει επίσης η επιβίωση του αρχαίου αρνητικού μορίου, ου (και ουκ μπροστά σε φωνήεν) που το χρησιμοποιούμε στις δέκα εντολές (ου κλέψεις και τα υπόλοιπα), στην ενδεκάτη εντολή (ου μπλέξεις), και σε μερικές στερεότυπες αρχαίες φράσεις, όπως «ου γαρ έρχεται μόνον». Και στην πιεστική ερώτηση: Απάντησέ μου, θα έρθεις –ναι ή ου;

Υπάρχουν και τα χριστουγεννιάτικα ου, δάνειο από το γαλλ. houx, το δενδρύλλιο με τα αγκαθωτά φύλλα και τους μικρούς κόκκινους καρπούς. Αυτό, βλέπω στο ΛΚΝ, στα ελληνικά το λέμε «αρκουδοπούρναρο», έξι συλλαβές (και δύο ου) αντί για μία.

Υπάρχει βέβαια και το παραγωγικό επίθημα –ου, με το οποίο δηλώνουμε θηλυκό επάγγελμα (αυγουλού, κοπτοραπτού) ή ιδιότητα (γλωσσού, υπναρού) ή ανδρωνυμικό (Μιχαλού). Με την μανία της αρχαιοκλισιάς που μας έχει πιάσει, σε καμιά δεκαριά χρόνια δεν αποκλείεται να εμφανιστούν και θηλυκά ονόματα σε –ού, Ζωζού, Μυρτού, Αργυρού, Φωφού, υποχωρητικά από τις γκλαμουράτες γενικές π.χ. της Αργυρούς ή της Μυρτούς.

Το ου οι αρχαίοι Αθηναίοι, τουλάχιστον στον χρυσό αιώνα το έγραφαν με Ο, όπως συνειδητοποιούμε όταν βλέπουμε τα όστρακα που γράφουν π.χ. ΝΕΟΚΛΕΟΣ αντί για Νεοκλέους (ο πατέρας του Θεμιστοκλή). Πότε άρχισαν να γράφουν –ου- δεν το έχω πρόχειρο, διότι γράφω χωρίς κιτάπια. Πάντως, και το υ ή το οι σε κάποια φάση πρέπει να το πρόφερναν κοντά στο –ου ή στο –ιου, αν κρίνουμε από λέξεις όπως μουστάκι (μύσταξ) ή, σε ιδιώματα, σιούκος, άχιουρο κτλ.

Επίσης, το ου είναι το καθιερωμένο λαϊκό «επίθημα» για την προφορά των συμφώνων του αλφαβήτου, τα οποία μπορεί σε καθιερωμένες εκφράσεις να διατηρούν την ονομασία τους (με το νι και με το σίγμα, στο πι και φι) αλλά πολύ συχνά, ιδίως σε εκφωνήσεις ακρωνυμίων, προφέρονται με το –ου, δηλαδή ΔουΝουΤου και όχι Δέλτα Νι Ταυ. Εξού και ΝουΔου (και Νουδούλα), Κουκουέ, αλλά όχι Πουσουκού διότι πρόφτασαν ευφυώς να καθιερώσουν τα διγράμματα αρχικά (Πασόκ). Πουσουκού υπάρχει βεβαίως, ας πούμε στα στρατόπεδα και τις δημόσιες υπηρεσίες (παρασκευοσαββατοκύριακο δηλαδή).

Από επώνυμα, πώς τα πάμε; Με ένα ου, μονοσύλλαβο εννοώ, υπάρχει ο Γλου, ίσως και άλλα. Με δύο ου, έχουμε τον Μπουρνού (μυτιληνιό σόι) και τον Κουτσού (τον ακροδεξιό κύπριο που έχει αδερφό τον Εφραίμ, τον πρώην CEO του Βατοπεδίου). Με μια διαφορά, ότι ο Κουτσού είναι στη γενική πτώση, ενώ ο Μπουρνούς στην ονομαστική -αν και αυτός κλίνεται στη γενική, όπως παλιά και ο Μερκούρης Κυρατσούς, ενώ ο μακαρίτης ο Μάνος Ξυδούς συνήθως άκλιτος μένει στη γενική. Τρισύλλαβο επώνυμο με τρία -ου, κατανάγκη θα είναι θηλυκό. Σκέφτηκα τη Ρούλα Κουκούλου, ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ και σύζυγο του Ζαχαριάδη -αλλά δεν είμαι βέβαιος σε ποια συλλαβή τονιζόταν ο (Ναουσαίος, βλέπω) πατέρας της. Αν βρείτε άλλο, με ίδιες ή περισσότερες συλλαβές, πείτε το. Επίσης, αν βρείτε επώνυμο με τέσσερα (και πάνω) ου, κι ας έχει κι άλλα φωνήεντα.

Είπα πιο πάνω ότι ο Γεώργιος Ράλλης δεν ήθελε το ου, αλλά συνειδητοποιώ ότι από τότε έχουν περάσει τριάντα συναπτά έτη (έστω παρά κάτι μήνες) και ίσως κάποιοι να μην ξέρουν από πρώτο χέρι την ιστορία. Θα την πω, παρόλο που γκουκλίζεται. Σε μια προεκλογική συγκέντρωση της Νέας Δημοκρατίας, στις εκλογές του Οκτωβρίου 1981, ο Γ. Ράλλης που ήταν τότε πρωθυπουργός είχε αναφερθεί στον Ανδρέα Παπανδρέου και στο ΠΑΣΟΚ, οπότε οι νεοδημοκράτες από κάτω ξέσπασαν σε μακρόσυρτα «ουουου…» αποδοκιμασίας. Τότε, ο Ράλλης τους σταμάτησε ενοχλημένος «Δεν θέλω ου. Όχι το ου». Σύμφωνα με τη Βικιπαίδεια, αυτό έγινε σε ομιλία στο Ηράκλειο· δεν το έχω τσεκάρει ανεξάρτητα.

Αν ήταν αυθόρμητο ή προμελετημένο δεν το ξέρω, πάντως μακροπρόθεσμα βελτίωσε τη δημόσια εικόνα του Ράλλη όσο κι αν δεν μετρίασε την (προδιαγραφόμενη ήδη) πανωλεθρία. Τέτοιο ήταν το κλίμα, που βραχυπρόθεσμα μάλλον αρνητικά σχολιάστηκε –θυμάμαι ότι για πολύ καιρό στη συνέχεια, όποτε αναφερόταν ο Ράλλης κάποιος θα πρόσθετε περιπαιχτικά «δεν θέλω ου!»

Ο Ράλλης δεν τα ήθελε τα ου, εμείς τα θέλουμε. Καταρχάς, το εισαγωγικό ανέκδοτο είναι επίσης γνωστό σε παραλλαγή που ο αριθμός των ου ανεβαίνει. Σε χωριό όπου μιλιέται βόρειο ιδίωμα, ο χαμουτζής δάσκαλος ζητάει από τα παιδιά να πουν μια λέξη με ου

– Γρουν, απαντάει κάποιος.

Με δύο ου, ζητάει ο δάσκαλος.
– Ούζου!

Με τρία ου; Κούτσουρου, βεβαίως.

Με πέντε ου; Μουστουκούλουρου!

Λείπει ο αριθμός τέσσερα –τουλάχιστον όπως ξέρω εγώ το ανέκδοτο. Χαριτολογώντας κάποτε είχα προτείνει το «ουσουνούπου» (οσονούπω στη μία και ενιαία).

Αν θέλουμε να το παρατραβήξουμε, έχουμε και δείγμα με εφτά φτιαχτά ου: Του μουστουκούλουρού μου! (εντελώς φτιαχτά, γιατί στα βόρεια ιδιώματα δεν κωφώνουν όλα τα όμικρον αδιακρίτως, θαρρώ). Αν μπορείτε να βρείτε κι άλλα, με τόσα ή περισσότερα ου, περιμένω τη συνεισφορά σας.

Αυτά ήταν φτιαχτά. Με κανονικές λέξεις, που να τις έχει το λεξικό, πώς τα πάμε; Αναζητούμε λέξεις που να έχουν ως μοναδικό φωνήεν το ου, και όχι φτιαχτό.

Με ένα ου είναι βέβαια εύκολο, ας πούμε σουτ. Με δύο, η μπουρού, αλλά και η φουφού. Με τρία ου έχουμε τη σουρλουλού αλλά και τη μπουζουξού ή τη λουλουδού. Με τέσσερα; Είχα σκεφτεί την «κουσκουσουρού», αλλά δεν είναι σωστό, δεν υπάρχει τέτοια λέξη, το θηλυκό του «κουσκουσούρη» είναι η κουσκουσούρα. (Θα πει κουτσομπόλα). Μπορούμε όμως να κάνουμε ντρίμπλα και να σκεφτούμε τα σούξου-μούξου ή το μπούρου-μπούρου. Αν έχετε εσείς άλλη τετρασύλλαβη ή και παραπάνω λέξη μόνο με ου, ή έστω και δυο λέξεις που ενώνονται όπως το σούξου-μούξου, ευχαρίστως να την ακούσω. Όμως όχι παρατραβηγμένα, όχι πουρουπουπού.

Μπορείτε επίσης να προτείνετε, αν θέλετε, μια φράση που να έχει τα πιο πολλά ου. Θα είναι πολύ δύσκολο βέβαια να μην έχει και άλλα φωνήεντα.

Advertisements

279 Σχόλια to “Εγώ θέλω «ου»!”

  1. tamistas said

    Με τρία ου, επειδή δεν αναφέρθηκε: κουτουρού.
    Στα χαλκιδέικα χρησιμοποιείται η λέξη ρούκου, όχι μόνο από τους νεότερους αλλά και από τους παλαιούς, και τους ογδοντάρηδες ακόμα. Αυτός είναι ρούκου, σημαίνει είναι στον κόσμο του ή δεν έχει την ικανότητα να τα καταφέρει σε κάτι. Συχνά, χρησιμοποιείται και το ρούκουνας, βοηθούντος, μάλλον, του ρεμπέτη αοιδού. Πχ, τι πήγες σ’ αυτόν το γιατρό, τον ρούκουνα;

    Γνωστή, επίσης, η λέξη κουκουρούκου (ευρύτερης γεωγραφικής εξάπλωσης) και η έκφραση κουκουρουκουκού σουπίτσα!

  2. Nick Nicholas said

    Gia thn profora kai tou u kai tou oi to idio — ws /y/, to galliko u kai to germaniko ue — xronologish exoume sto 1030, opote poihma koroideue papa xwriko pou proefere to u kai to I to idio. Epishs, h Oinoh sta tourkika legetai U»nye kai oxi Inye.

  3. LandS said

    Πουσουκού: ΠΑΝΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ.

    Το όνομα (μόνο) επιβιώνει και στις σημερινές ακόμα φοιτητικές εκλογές.

  4. tamistas said

    Πώς σκέφτηκε η Οφηλία τού Σόφιτελ;
    – Ουστ, του πουρού, του μούλου τού Δουνουτού!

    (πουρού: γενική της λέξης πουρό)…

  5. Στα τρίβια του άρθρου να προσθέσω μόνον ότι ο Πανοσιολογιώτατος Καθηγούμενος της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπεδίου αποκατεστάθη, ων ούτως «νυν (και αεί) CEO».

  6. tamistas said

    3: πουσουκού: παρασκευοσαββατοκύριακο (συνηθίζεται στο στρατό)

  7. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    Να προστεθεί, στα τοπωνύμια με ου η Βουρβουρού (τετρασύλλαβο κανείς;) και, μια και μιλήσαμε τις προάλλες για τον Νόβα, ο στίχος:
    να γνωρίσεις, τσου και τσου
    τα κρυφά του κουκουτσιού

  8. sarant said

    Το πολύ σημαντικό που λέει ο ΝικΝίκολας, αν το καταλαβαίνω καλά, είναι ότι στα 1030 ένας λόγιος κορόιδευε κάποιον χωριάτη παπά ότι γιωτακίζει, ότι προφέρει το υ σαν ι. Ο ίδιος, όντας λόγιος, το στρογγύλευε ακόμα. Όμως, ο χωριάτης επικράτησε.

  9. LandS said

    Με τον Ράλλη υπήρξε και άλλη λέξη (με δύο ου αυτή) για την οποία τον κοροϊδεύαμε.

    Λίγους μήνες νωρίτερα, είχε καεί η Πεντέλη και οι φλόγες είχαν φτάσει μέχρι την Κηφισιά, κυριολεκτικά μέχρι την αυλή του σπιτιού του Ε. Αβέρωφ ( «θα τους τσακίσουμε τα γόνατα», είχε απειλήσει – κααλά! ).
    Ο Γ. Ράλλης είχε αποδώσει την ανεξέλεγκτη διάδοση της φωτιάς στις κουκουνάρες που σκάνε. Πρόφερε και το ρο με τον γαλατικό τρόπο, άστα να πάνε!

  10. Όταν «γνωστός μουσουργός» κάλεσε φέρελπι νέο της πολιτικής και επιτυχημένο τηλεβιβλιοπώλη σε βραδιά καραόκε, οι παρευρισκόμενοι σχολίαζαν τι έλειπε στον καθένα:

    Του μουσουργού, ους
    Του Μπουμπούκου νους!

    Καλημέρα!!

  11. μήτσκος said

    Κατά τα σούξου-μούξου και μπούρου-μπούρου υπάρχει και το τσούκου-τσούκου.

  12. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ο έλληνας πρέσβυς στην Κοπεγχάγη λέγεται Κουγιού (ένα καθ’ όλα ελληνικό επίθετο!). Κι επειδή μετατέθηκε εκεί από την Πρεσβεία Αγκύρας, όπου ήταν δεύτερος, υποψιάζεστε αντιδράσεις που θα είχε προκαλέσει στο τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών το Kuyu του!

  13. Με πρόλαβαν στο 3 για την πουσουκου (( θυμήθηκα και την πιπισισιπί).
    Στους λόγους του Αβέρωφ το πλήθος φώναζε ου όποτε αναφερόταν το όνομα του Ανδρέα Παπανδρέου χωρίς να αντιδρά ο «σκληρός» Αβέρωφ που ούτως ή άλλως ήταν ο εσωτερικός αντίπαλος του «μαλακού» Ράλλη ο οποίος δεν άφηνε το «εθνικόφρον» πλήθος να δείξει την απαρέσκειά του στον Ανδρέα λέγοντας «Δεν θέλω ου». Τελικά ο Αβέρωφ έφαγε την θέση του Ράλλη μετά την ήττα ου στις εκλογές.

  14. Στις σύνθετες με 4 ου είναι και το τρυφερόν γούτσου-γούτσου

  15. sarant said

    11-14, ωραίες προσθήκες!

    Γιώργο Λ, το κουγιού έχει και πονηρή σημασία στα τούρκικα, εκτός από πηγάδι;

    10: Θαυμάσιο, νέο ρεκόρ στα ου!

  16. Καλημέρα με αφορμή το σημερινό ου, έψαξα για μιά φράση που έλεγε
    θεία μου ξεναγός «Μα από πού είσαι;; από τη ΒΟΥΤΟΥΦΟΥ;;
    (κάτι ανάλογο με το χαλικιδέικο «μήπως είσαι ρούκου;»
    που διάβασα από το πρώτο σχόλιο)

    είναι χωριό στα νότια του Ηρακλείου, από το ’50 και μετά ονομάζεται Λευκοχώρι, ως τότε Ενετικά και Οθωμανικά, Βουτουφού από τη γαλλική φράση «vous êtes tous fous» (είσαστε όλοι τρελοί)
    όπως λέει δίχως πηγή η βικιπαίδεια 🙂

  17. 2, 8 -θα ήθελα να το δω αυτό.

    Πάντα με προβλημάτιζαν τα επώνυμα σε -ους. Ξυδούς, Μοστρούς κλπ. Τώρα καταλαβαίνω ότι βγαίνουν από γενική θηλυκού, ξέρουμε όμως αν έχουν κάποια ιδιαίτερη γεωγραφική κατανομή; (όπως πχ -άκος από Μάνη, -έλης από Λέσβο κλπ)

  18. 16 http://digitalcrete.ims.forth.gr/tourkology_habitation_display.php?id=505

  19. bernardina said

    Πού ‘ν’ του μουστουκούλουρού μου;
    Οχτώ! 🙂

  20. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @15,
    εξ όσων (λίγων) γνωρίζω, ου!

  21. π2 said

    Για τη σχέση των φθόγγων /u/, /ü/ και /ju/ με το γράφημα υ από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, κυκλοφορεί ελεύθερη μια διατριβή του ΑΠΘ. Ενδιαφέρον το συμπέρασμα ότι οι προφορές /u/ και /ju/ αποτελούν επιβίωση της αρχαίας (και μάλιστα σε όλες τις διαλέκτους όπου απαντά) και όχι δευτερογενές φαινόμενο, και πως οι προφορές αυτές έχουν τη ρίζα τους στην προφορά /ü/, που παρέμενε ζωντανή στη μεσαιωνική, όπως επισημαίνει κι ο ΝικΝικ.

    Επειδή όμως η διατριβή, παρότι αναφέρεται σε διάφορες διαλέκτους δεν έχει τίποτε για Θεσσαλία (τουλάχιστον από το γρήγορο ξεφύλλισμα που προλαβαίνω τώρα να κάνω) ας επαναλάβω μια ερώτηση που είχα κάνει και παλιότερα. Μου έχουν μεταφέρει μια ιστορία (ή τοπικό αστικό μύθο) σύμφωνα με την οποία τοπικοί λόγιοι στη Θεσσαλία στις αρχές του εικοστού αιώνα αρθογραφούσαν περί της σωστής προφοράς του υ που θα έπρεπε να είναι /ü/. Τα κίνητρά τους φυσικά δεν είχαν σχέση με διαλεκτικές επιβιώσεις αλλά με έναν καθωσπρέπει μαχητικό αρχαϊσμό.

    Ξέρει κανείς τίποτε σχετικά;

  22. tamistas said

    – Γκουχ, γκουχ. Πού ντούκου, Λουλού; Ντουγρού στου γκουρού του βουνού;
    – Πού; Κουμουνδούρου!
    – Κουμουνδούρου, ου. Στου ρούκου του κουφού, στου μουνούχου του μουγκού, στου πουρού του κουλού, στου μούτσου του ντούρου, στου δούλου του μπουλούκου, στου ζουρλού του ζουλού, κουλουπού! Ουφ!

  23. π2 said

    Μια που αναφέρθηκε ο χαρακτηρισμός πουρουπουπού, εγώ το ήξερα μόνο ως παρατσούκλι του αθλητικογράφου Π. Παπαδημητρίου (οπότε θα το έγραφα με κεφαλαίο):

    στο slang.gr όμως βλέπω ότι είναι γενικότερος χαρακτηρισμός.

  24. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Στα ιδιώματα, που υπακούουν στο βόρειο φωνηεντισμό, τα «ου» παθαίνουν στένωση, όχι κώφωση. Και στένωση παθαίνουν μόνο τα άτονα «ου». Άρα στο «μουστοκούλουρο» η τροπή σε «μουστουκούλουρου» είναι κανονική.

  25. Στο εξωτικό Αγρίνιο των γυμνασιακών μου χρόνων συνηθίζονταν το αστείο με το «μουστουκούλουρου» προσθέτοντας και το ντόπιο επιφώνημα έκπληξης ουουου (συγγενές με το γνωστότερο φαντάζομαι ούϊ). Τρία διακριτά ου καθώς χαμηλώνει ο τόνος του μεσαίου. Επομένως, ντοπιολαλική αδεία, «ουουου! Που’ν του μουστουκούλουρου του μουρού;» and Agrinio rules!

  26. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Το σωστό βέβαι είναι ότι στα ιδιώματα, που υπακούουν στο βόρειο φωνηεντισμό, τα “ο” παθαίνουν στένωση, όχι κώφωση. Και στένωση παθαίνουν μόνο τα άτονα “ο”. Άρα στο “μουστοκούλουρο” η τροπή σε “μουστουκούλουρου” είναι κανονική.

  27. ti zoe sauto to blog said

    Του κουτού νου τούτου του ζουλού ( του βούρλου ) κουτουρού του πουλούν βουντού.

  28. Νέος Τιπούκειτος said

    Θυμάμαι και μια θεϊκή γελοιογραφία του Κώστα Μητρόπουλου (στον Ταχυδρόμο, νομίζω), όταν είχε γίνει πια αρχηγός της ΝΔ ο Αβέρωφ. Η Κυρία ΝΔ, που ο Μητρόπουλος τη ζωγραφίζει πάντα σα μεσόκοπη παχουλή καθωσπρέπει κυρία (με καπελάκι, ταγεράκι και τσαντούλα), συνοδευόταν αγκαζέ από τον Αβέρωφ. Ο γνωστός τσολιάς του Μητρόπουλου τη ρωτάει: «Κυρία ΝΔ, σας αρέσει ο νέος σας σύζυγος;» Η ΝΔ φυσικά απαντάει: «Ουουου!» Οπότε πετιέται ο Ράλλης από δίπλα και ρίχνει τη γνωστή ατάκα.

  29. ti zoe sauto to blog said

    Προσθέτω στο27 :
    …τούτου του ΖΟΥΡΛΟΥ ζουλού…

  30. espectador said

    Την λίμνη Βιστωνίδα την ξέραμε απο παιδιά ως Μπουρού. Ας είναι καλά ο Εφραίμ που απεκατέστησε την γεωγραφική της ταυτότητα 🙂

  31. ti zoe sauto to blog said

    Τελική μορφή:
    Του κουτού νου τούτου του κουζουλού,( του βούρλου, του ζουρλού ), κουτουρού του πουλούν βουντού.

  32. Y N said

    Συγχαρητήρια για το ωραίο σας μπλογκ (το κλασσικό κλισέ «συγχαρητήρια για την ωραία σας εκομπή»). Το βάζω γιατί διαβάζω καιρό αλλά πρώτη φορά σχολιάζω.

    Διάφορα σκόρπια σχόλια με μόνο συνεκτικό στοιχείο ότι είμαι από την Κοζάνη (απ’ όπου και ο μακαρίτης, πλέον, από πολλά χρόνια, Μερκούρης Κυρατσούς).
    Στην Κοζάνη, όπου μιλιέται βόρειο ιδίωμα, το «του μουστουκούλουρου μου» δεν παίζει. Εμένα μου έρχεται «φυσικά» «του μουστουκούλουρο μ'». Είχα παρατηρήσει ότι η κτητική αντωνυμία «μου» στο τοπικό ιδίωμα γίνεται μ’ και κολλάει στο τέλος της λέξης (όπως, παραδόξως ή όχι και τόσο παραδόξως, στα τουρκικά). Είχα επίσης παρατηρήσει ότι το «ο» της κοινής νεοελληνικής παραμένει «ο» και στο τοπικό ιδίωμα όταν είναι τονισμένο, αλλά τώρα συνειδητοποιώ, με έκπλήξή μου, ότι παραμένει ‘ο’ επίσης μπροστά από το εγκλητικό -μ. Ενδιαφέρον.

    Σε ό,τι αφορά στα επίθετα σε -ους στην Κοζάνη και την περιοχή της απαντώνται και άλλα. Εκτός από το Κυρατσούς (που, αν δεν κάνω λάθος προέρχεται από το Κυρατσού<Κυράτσω παλιό γυναικείο μικρό όνομα που απαντάται επίσης στην περιοχή κάτι που σημαίνει ότι το εν λόγω επίθετο πρέπει αρχικά να ήταν άκλιτο) θυμάμαι έτσι πρόχειρα το Κουρούς (δεν έχω πρόχειρη ετυμολογία) αλλά και Μπάμπους(<Μπάμπου=γριά). Το τελευταίο, αν δεν κάνω λάθος "εξευγενίστηκε" σε 'Μπάμπος' από τους επιγόνους και, πλέον, κλίνεται κανονικά, αν και εγώ θυμάμαι παιδί πόσο παράξενο μου φαινόταν που η γιαγιά μου, γραμματικά ορθότατα, αποκαλούσε έναν γόνο της οικογενείας αυτής "Κύριε Μπάμπους" (ειδικότητα του συγκεκριμένου, άλλη παιδική ανάμνηση κι αυτή, να τινάζει μπουριά από σόμπες για να φύγει η κάπνα!).

    Γενικότερα, στην Κοζάνη, όπως φαντάζομαι και αλλού, κυκλοφορούν αρκετά επίθετα βασισμένα στη γενική παλιομοδίτικων γυναικείων ονομάτων. Ακόμη και σε παλιά έγγραφα (π.χ. συμβόλαια) τα επίθετα αυτά εμφανίζονται άκλιτα αλλά πλέον, τόσο γιατί δεν μας φαίνεται 'φυσιολογικό' ένα ανδρικό επώνυμο που τελειώνει σε -ς να μην κλίνεται όσο και γιατί τα γυναικεία ονόματα στα οποία βασίζονται έχουν σχεδόν ξεχαστεί, ξαναρχίζουν να κλίνονται. Παραδείγματα: Μπήινας (Μπήινα παλιό γυναικείο όνομα). Θυμάμαι ο ίδιος ότι σ' ένα παλιό συμβόλαιο είχα 'σκοντάψει' στη φράση "του κ. ΦΧΨ Μπήινας" και δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί μένει το -ς και στη γενική αλλά και "Βουζιάνας" (Βουζιάνα, Μπουζιάνα ή Μποζιάνα, επίσης παλιό γυναικείο μικρό όνομα).

  33. Κι επειδή διάβαζα για τον DSK, που από το Σοφιτέλ της ΝΥ μετακόμισε στη φυλακή της νήσου Ράικερ να προσθέσω και το δημώδες:
    «Ντρούγκου, ντρούγκου, ντρούγκου, ντρουν, τα βραχιόλια της βροντούν»

  34. Χρηστος Κ. said

    ΒουΦουΛου Καβαλας. Βιομηχανια Φωσφωρικων Λιπασματων Καβαλας. Μεγαλη περιβαλλοντικη και πολιτικη πληγη της περιοχης.

  35. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Θυμάμαι την παλιά τοπωνυμία, έξω από την Αθήνα, Κουκουβάουνες αλλά δε μου έρχεται αυτή τη στιγμή στο νου το σημερινό της όνομα.

    Στο ενδιαφέρον σχόλιο (# 32) του (της) Υ Ν, ακούω πρώτη φορά τη γιαγιά (ή τη γριά) ως μπάμπου, εγώ την ήξερα βάβω (π.χ. Η βάβω η Τασιάτου Αυγέρη).

    Νικοκύρη, το «ου μπλέξεις», μάλλον προτροπή θα το λέγαμε παρά εντολή. 🙂

  36. Λοιπόν, για τη Βουτουφού (16, 18) βρήκα κάπως αστεία τη διευκρίνιση του Σπανάκη (Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων (Μητρώον των οικισμών), τ. Α΄, Ηράκλειο 1991) που προφανώς έχει να κάνει με τη μετονομασία σε Λευκοχώρι:
    Η προέλευση του τοπωνυμίου είναι άγνωστη, αλλά ασφαλώς έχει ορισμένη έννοια, που δεν την ξέρουμε. Ίσως σχετίζεται με την πανοραματική θέση του παλαιού χωριού, που ήταν πάνω στον απόκρημνο λόφο, με θέα την πεδιάδα της Μεσαράς. Το όνομα, που αναφέρεται αναλλοίωτο τόσους αιώνες, ίσως κάποτε μας αποκαλύψει την ιστορία του χωριού. Για το λόγο αυτό πρέπει να παραμείνει ως έχει.
    Πρώτη αναφορά το 1388.

  37. ti zoe sauto to blog said

    Σύνθημα από το αμφιθέατρο της Ιατρικής , στην καταμέτρηση ψήφων μετά από φοιτητικές εκλογές, στη δεκαετία του ’80

    Έσπασ’ η καπότα του καπιταλισμού
    και βγήκε από μέσα η ΔΑΠ Νου Δου Φου Κου

    Φεύγω , μετά τις 12 που σχολάω τα λέμε , αν δεν είμαι σορός (πτώμα) 🙂

  38. bernardina said

    #35.
    Αν δεν κάνω λάθος, οι Κουκουβάουνες είναι η Μεταμόρφωση.

    Στα νησιά κουκουμαύλα λένε την κουκουβάγια

  39. @32: Υ Ν ως Βόρειος κι εγώ συμφωνώ μαζί σου απόλυτα ότι δεν θα ακούγαμε ποτέ «του μουστουκούλουρου μου» αλλά «του μουστουκούλουρο’μ» αλλά νομίζω δεν πρέπει να μας εκπλήσει και τόσο, γιατί και αυτό προκύπτει από τον κανόνα ότι τα τονούμενα «ο» δεν παθαίνουν στένωση, όπως είπε πιο πριν και ο Γρηγόρης Κοτορτσινός (26).
    Δηλαδή, αν προσέξεις, και το τελικό ο είναι τονούμενο! Πιο σωστά δηλαδή έπρεπε να γράψω «του μουστουκούλουρό’μ»

  40. @37: Χαχά γιατρέ ακόμα λέγεται! Η τουλάχιστον λεγόταν ακόμα την δεκαετία του ’90 που ήμουν εγώ στο Φυσικό! 🙂
    Μια μικρή διόρθωση όμως, είναι:

    Έσπασ’ η καπότα του καπιταλισμού
    και βγήκανε τα μπάσταρδα της ΔΑΠ Νου Δου Φου Κου

    Όμως και οι ΔΑΠίτες δεν κάθησαν άπραγοι, και όταν τελικά η ΔΑΠ πέρασε πρώτη, τραγουδούσαν:

    Έσπασ’ η καπότα του καπιταλισμού
    και έχυσε στα μούτρα σας η ΔΑΠ Νου Δου Φου Κου!

    (σόρρυ για το σόκιν μεσημεριάτικα! :))

  41. μ said

    Πολιτικό trivia: Όπως γράφει ο Λακόπουλος στο ‘Μυθιστόρημα του ΠΑΣΟΚ’, τις πρώτες μέρες μετα την ίδρυση το κόμμα γραφόταν στις εφημερίδες ΠΣΚ αλλά ο πολιτικός συντάκτης του Βήματος Σταύρος Ψυχάρης καθιέρωσε το ΠΑΣΟΚ. Νομίζω το Βημα ακόμα διατηρεί την γραφή ‘ΠαΣοΚ’.

  42. Χρηστος Κ. said

    Στελιο γεματα πολιτικη αντιπαραθεση τα συνθηματα. 🙂
    Ασε που η τεστοστερονη ξεχειλιζε απο τοτε σε αυτες τις αντιπαραθεσεις.

  43. AnD said

    Στο χωριό μου τα γεμιστά δεν τα κάνουν μόνο με ντομάτες και πιπέρια.
    Βάζουν το ριζάκι και στο κουλουκθουλούλουδου.
    6 ου, τα 3 λου.

  44. ti zoe sauto to blog said

    #40
    Φαίνεται πως η νέα γενιά βελτίωσε τα συνθήματα, σ’ εμάς λεγόταν όπως το έγραψα.
    Όταν η ΔΑΠ πήρε 300 ψήφους (απόλυτη πλειοψηφία) , το σύνθημα από τους αντιπάλους ήτανε :
    300 είχε κι ο Λεωνίδας !

    Και τώρα έφυγα οριστικά.

  45. Mar_Ath said

    Στην Τήνο υπάρχει το παρατσούκλι «μπουρδουμπού» που σημαίνει τη γυναίκα που φλυαρεί ακατάπαυστα: μπούρδου-μπούρδου. Με την ίδια σημασία στα επτάνησα και ο «μπουρμπούλης» από το μπουρ – μπουρ.

  46. Στην Έλυμπο Καρπάθου την κουκουβάγια τη λένε κουκού. Εξ ου και:
    Έκαμε η κουκού μουνί,
    κι έσκυβε και ‘θωρεί το.
    Σαν να λέμε έκανε κι η μύγα κώλο… κλπ

    Και το γνωστό αστείο με Καραμαλή θείο, που όταν πήγε στον Παρνασσό, όταν φτιάχνανε τα χιονοδρομικά, υποτίθεται, οτι δήλωσε, πως η Αράχωβα θα γίνει εφάμιλλη του Chamonix Mont Blanc:
    -Θα σας το κάνω εδώ, Chαμουνί.

    Υπήρχε μια έκφραση , που ούτε ξέρω τι σήμαινε, ούτε πότε τη λέγανε:
    -Σουλουμουντούκουμ τζιτζιρί.

  47. Δημήτρης Κ. said

    Είχα συμμαθήτρια με επίθετο Κουλούμογλου στο λύκειο.Προσπαθώ να θυμηθώ ενα ακόμη επίθετο με 2 ή 3 -ου αλλά δεν μπορώ και καταλήγω να λεω και πάλι της συμμαθήτριας

  48. Μερικές λέξεις παλαιικές, που περιέχουν ω, έχουν στις μέρες μας αντικατασταθεί από λέξεις, που περιέχουν ου, όπως : σάπων σαπούνι, κώδων κουδούνι, κώνωψ κουνούπι.
    Κάποιες άλλες δεν άλλαξαν έτσι, όπως : άμβων, γέρων, λειμών, χειμών, ήρως.
    Υπάρχει κάποιο σχετικό γλωσσικό φαινόμενο;

  49. Υπάρχει η παλιά αλβανική ονομασία Κουτουμού που αντιστοιχεί στο σημερινό χωριό Σύνορα και ανήκει στο δήμο Γυθείου ενώ στην Κορινθία υπήρχε το Κούτου που μετονομάστηκε σε Χελυδόριο. Ειδικά στο τελευταίο δεν ξεχνάνε την παλιά ονομασία:
    http://www.facebook.com/group.php?gid=186227510158
    Αξιοσημείωτο είναι ότι στο γκρουπ κλίνουν σε ονομαστική Κούτος αλλά ο Ν.Γ. Πολίτης το αναφέρει Κούτου, επειδή προφανώς το θεωρεί αρβανίτικο.

    Ίσως να καταγράφει και ο Δ. Λιθοξόου άλλες παρόμοιες ονομασίες αλλά βαριέμαι να το ψάξω.

    (Ν.Γ. Πολίτη, Γνωμοδοτήσεις περί μετονομασίας συνοικισμών και κοινοτήτων)

  50. Επίσης, είχα κάποτε καθηγήτρια με επώνυμο Κουκουτού.

  51. 47 Βουρλούμης

  52. bernardina said

    48
    Τι μου θύμισες τώρα!
    Στο δημοτικό, η δασκάλα μάς διδάσκει τον εν λόγω κανόνα. Κατόπιν μας βάζει εργασία για το σπίτι να βρούμε ποια λέξη της καθαρεύουσας αντιστοιχεί στη λέξη κουδούνι, να τη μετατρέψουμε σ’ αυτή και να την κλίνουμε.
    Επειδή, προφανώς, δεν πρόσεχα την ώρα της παράδοσης, την άλλη μέρα της παραδίδω την εξής εργασία:

    Το κουδούνιον
    του κουδουνίου
    τω κουδουνίω
    το κουδούνιον
    ω κουδούνιον

    Και φυσικά τον ανάλογο πληθυντικό.

    Περιττό να πω τι… κουδούνισμα ένιωσα στο κρανίο από την ξεγυρισμένη σφαλιάρα που έφαγα.
    Πάντως το πώς λέγεται αυτός ο κανόνας, ούτε τότε έμαθα ούτε τώρα θυμάμαι 😆 😆

  53. ουπουρουπουλείου
    (ελπίζω να μην το προλαβε κανεις )

  54. tamistas said

    Πώς λέγεται η ψησταριά ενός καστανά χωρίς σκούφο (ή άνευ σκούφου);

    Φουφού του Φούφουτου (εκτός συναγωνισμού, διά το …επαναλαμβανόμενον εύηχον της φράσεως)…

  55. andreas said

    #46: Το σουλουμουτούκουμ τσιτσιρί το ‘μαθα απ’ τον Τσιφόρο που το χρησιμοποιεί αρκετές φορές. Νομίζω ότι σημαίνει το «πονηρόν».

  56. betatzis said

    Η γιαγιά μου στο Ρέθυμνο όταν με χτένιζε με έλεγε φουντούλη, που θα πεί κομψός, περιποιημένος. Το βάζω και αυτό να υπάρχει.

  57. 56 Ο Φουντούλης… αυτό δεν είναι κάποιο παιδικό βιβλίο ή αφήγημα του ’50, από τα βιβλία της Αντιγόνης Μεταξά (Θείας Λένας) π.χ.;

  58. ζουμπουρλού, γιουσουρούμ, γουρουνιού,

  59. gryphon said

    Eγώ νομίζω πώς τo «ου» είναι γενικά ο πιό κακόηχος δίφθογγος.Τό ίδιο καί οί λέξεις πού περιέχουν πολλά «ου» όπως π.χ τό μούσμουλο πού αναφέρεται στό άρθρο η όπως τό μουστοκούλουρο(υ) πού έγραψε κάποιος.
    Ο καθημερινός μας λόγος είναι γεμάτος «ου».
    Στήν αρχαιότητα εικάζω πώς δέν τόν χρησιμοποιούσαν τόσο πολύ ίσως γιατί δέν τούς άρεσε ακουστικά.

  60. Ουρουγουανού, τσουτσουνιού, ζουμπουρλούδικου.

    Κι ο Κριαράς έχει μερικά ακόμη *ου*ου*ου*

  61. aerosol said

    Θυμάμαι σε παλιό (δεκαετία ’90) trailer ελληνικής κωμικής σειράς τον Βαλαβανίδη με στολή φυλακισμένου να απαγγέλει με πάθος το αμίμητο:

    Τούτους τους μουντρούχους Τούρκους
    που στους φούρνους τους κρουστούς
    τσουρουφλούν τους Κούρους Κούρδους,
    φτου τους! φτού τους, ουλουνούς!

    Με είχε εντυπωσιάσει και έμεινε στη μνήμη μου. Μήπως είναι άσκηση ορθοφωνίας, άρα γνωστό στους σχετικούς κύκλους ηθοποιών και διδασκάλων;
    Επίσης αναφέρω το τουρλού-τουρλού που εντείνει το ανακάτεμα του… απλού τουρλού!

  62. bloody amateur said

    Και η κουρού (μπουγάτσα ή τυρόπιτα), άκλιτο.

  63. sarant said

    Ρε σεις, κάνατε (και πάλι) εξαιρετικά σχόλια, τι να πω, θαμάζουμαι.

    17: Κι εμένα είναι απορία μου αν τα εις -ούς εστιάζονται κάπου γεωγραφικά, αλλά θα έλεγα όχι. Πάντως, για να πω την κακία μου, στο κείμενο που λινκάρεις έχει ένα «δημευθέντων περιουσιών».

    Όσο για τη Βουτουφού, μήπως βγήκε από το Wtf; Είχαν ιντερνέτ από το 1388;

  64. Υπάρχει και η γαλλική λέξη turlututu για το περίεργο μυτερό και μαλακό καπέλλο με μπορ, που φοράνε μερικοί καλλιτέχνες του τσίρκου

  65. sarant said

    Αεροζόλ, θαυμάσιο!

    Και του Ταμίστα το προηγούμενο καλό είναι, αλλά τούτο εδώ ριμάρει!

  66. sarant said

    ΥΝ, καλώς ήρθες! Δεν ήξερα ότι ο Μερκούρης Κυρατσούς δεν ζει πια (και μάλιστα ότι πέθανε το 1990, αλλά ήταν και προδικτατορικά δήμαρχος, όπως βλέπω) αλλά επειδή συνδυάζει σπάνιο βαφτιστικό όνομα με σπάνιο επώνυμο χαράζεται στη μνήμη.

    Το κουλουκθουλούλουδου δεν έπρεπε να το ξεχάσω!

  67. Χρηστος Κ. said

    Κθουλου, ο αγαπημενος του H.P. Lovecraft.

  68. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Δεν έχουμε και τη φράση «στα κουτουρού»;

    Άντε, ας πω και τη μπουμπού τη σουρλουλού (αν και οι εδώ συσχολιαστές με έχουν αφήσει πίσου πρου πουλλού…)

  69. jimakos said

    Στα Ελληνικά….

    Ουγκάντα, Ουγγαρία, Ουκρανία, Ουρουγουάη και Ουζμπεκιστάν, τα κράτη που αρχίζουν απο ΟΥ.
    Ουλάν Μπατόρ (Μογγολία) και Ουαγκαντούγκου (Μπουρκίνα Φάσο) οι πρωτεύουσες κρατών απο ΟΥ.

    Oυρανούπολη Χαλκιδικής, η πλυθισμιακά μεγαλύτερη περιοχή απο ΟΥ εντός συνόρων.

    Επίσης, περιοχή μονοσύλλαβη μόνο με ου, το Ρουφ.

    Συλλόγους απο ΟΥ δεν έχουμε, και διεθνώς η πιο γνωστή μάλλον είναι η Ουντινέζε.

  70. Πάπα παρά τουρουρουρούρου

  71. Επίσης υπάρχει και η μπουζού.

  72. Αγγελος said

    Αχ, αυτές οι μετονομασίες…
    Το Βουτουφού της Κρήτης τι τους έφταιγε; τούρκικο ήτανε;
    Και τις Κουκουβάουνες της βόρειας Αθήνας, που δεν είχαν τίποτα ξενότροπο ή κακόηχο (κουκουβαγιώνες σήμαινε, συνδέοντάς μας και με το ένδοξο παρελθόν 🙂 ) ήταν ανάγκη να τους δώσουν ίδιο όνομα (Μεταμόρφωσις) με δήμο της άλλης άκρης του Λεκανοπεδίου;
    Εγώ πάντως την Πεύκη εξακολουθώ να τη λέω Μαγκουφάνα. Ίσως δείχνω απλώς την ηλικία μου – και γεροντικό πείσμα…

  73. Να μαι κι εμένα! Να συνεισφέρω λέξεις με ου από την κυπριακή διάλεκτο. Λοιπόν έχουμε και λέμε:
    Κούλλουφος = ο ατημέλητος
    Ούσσου = σώπα (προστακτική)
    Σκουλουκούι = σκουληκάκι

  74. Τρισύλλαβο επώνυμο: Κουρουπού (στο θηλυκό)

  75. Αν θυμάστε το παιδικό περιοδικό Χαμόγελο που έβγαινε τη δεκαετία του ’80 (και αργότερα την αποτυχημένη αναβίωσή του κάπου στις αρχές της ’90). Προσπαθώ να ανασύρω μια ξεχασμένη ανάμνησή μου αλλά δυσκολεύομαι να το ανασυνθέσω το λογοπαίγνιο, το θυμάμαι περίπου ως εξής:

    Η φουφού γράφεται με φου
    η πουπού με ου και που
    και το ουφ με ου και φου.

    (Ο τρίτος στίχος ισχύει απόλυτα, τον θυμάμαι καλά)

  76. Διόρθωση τώρα που το ξανακοιτάζω:

    Η φουφού γράφεται με φου
    η πουπού με δυο που
    και το ουφ με ου και φου.

  77. jimakos said

    Και κάτι σε πιο χαβαλέ.

  78. π2 said

    Το σκουλουκούιν, Μερόπη, το έχει μάθει και ο γιος μου, από ένα παιδικό τραγουδάκι σ’ ένα cd που του αρέσει:

    Σκουλουκούιν,σκουλουκούιν πού πάεις χωρίς βρακούιν
    Έμπα μέσα στη φουλιά σου
    μεν πονήσεις τα λαιμά σου.

  79. π2 said

  80. Δημήτρης Ταλιακός said

    Τσουρουκτσόγλου (τον θυμάσαι;) με 3

  81. Δεν μου λέτε, κούκου έκανες κανείς; Δεν διαβάζετε Αστερίξ;

  82. Νέος Τιπούκειτος said

    Απορώ που οι Κύπριοι της παρέας δεν έχουν αναφέρει ώς τώρα την κουτσουκουτού. Σας ορκίζομαι ότι η λέξη είναι υπαρκτή και σημαίνει συνήθως την πασχαλίτσα ή την κατσαρίδα, αλλά και διάφορα κολεόπτερα αγνώστου ταυτότητος.

  83. Νέος Τιπούκειτος said

    @73: Μερόπη δεν σε είχα διαβάσει όταν έγραφα το #82 — αλλά η κουτσουκουτού σού ξέφυγε!

  84. Immortalité said

    «Κουκουρούκου νιάου νιάου κουκουρούκου πως πεινιάου» στο 3.49′

    Τα φρου-φρού του φουρού δεν τα είπατε ή μου ξέφυγαν; 😉

  85. Hellegennes said

    Υπάρχει το βόρειο «Κουτουπούνω» (αντί κουτουπώνω), το οποίο κάνει φυσικά τρίτο πληθυντικό σε «κουτουπούνουν» (αν και αυτό το προτελευταίο «ου» γέρνει προς το «ο»).

  86. Και για μπόλικα τουτούουουρουρου (μου τα θύμισε ο Νικολάου #70) πάμε Μάπετς Σόου.

    Και μια πρόσφατη πετυχημένη παρωδία.

  87. Immortalité said

    @79 Αυτό το δισκάκι είναι όλο εξαιρετικό! 🙂

  88. Immortalité said

    Το Σουμιτζού; το είπαμε;

  89. Λοιπόν, το κουλουπού… (κλπ)

  90. MaPa said

    Ελπίζω να μην είμαι εκτός θέματος, αλλά θυμήθηκα την Αγία Πακού, μικρό εκκλησάκι στη Σύρο (αν θυμάμαι καλά, από τον τουριστικό οδηγό, το Πακού βγαίνει από το Υπακοή)

  91. keraban said

    61.
    Είναι όντως άσκηση ορθοφωνίας, με μια μικρή διόρθωση: στον τρίτο στοίχο λέει
    «τσουρουφλούν τους σκούρους κούρκους»
    Πιθανών ο Βαλαβανίδης να άλλαξε τον στοίχο για να κάνει πολιτικό σχόλιο.
    Θυμάμαι την ίδια περίπου εποχή (τέλη δεκαετίας 80) μια φίλη μου που σπούδαζε ηθοποιός να το απαγγέλει όπως και άλλα ποιηματάκια για να μάθει την σωστή προφορά και άλλων γραμμάτων. Τους «κούρκους» της ζητούσα να μου το απαγγέλει γιατί μου άρεσε και γιαυτό το θυμάμαι ακόμη. Υπήρχε ένα άλλο με το ‘τσ’ ή το ‘τζ’ που δεν το άντεχα με τίποτα.

    Να προσθέσω και ένα επίθετο από την Καβάλα:
    Κουρουξούς.

  92. @82-83 Τιπούκειτε μου,
    σου βγάζω το καπέλο!! Πράγματι μου ξέφυγε η «κουτσουκουτού» που σημαίνει τη μικρή κατσαρίδα. Η κανονική κατσαρίδα λέγεται «κουτσουκούτα»

    @82 Π2 μου,
    ναι πολύ ωραίο το «Σκουλουκούι» που το τραγουδά η Ελ. Αρβανιτάκη!!

    Α, τώρα θυμήθηκα και το λουκκουμούι= λουκουμάκι

  93. Κουκουρουκουκού κουκουρουκουκού

  94. Μαρία said

    35 Πρεβέρ, και σε μας τους Βούλγαρους μπάμπιτσκου.

    63β Κι εγώ έτσι νόμιζα. Αυτός που πρωτογνώρισα λεγόταν Πουσκουλούς.

  95. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα επόμενα σχόλια!

    Τζιμάκο, από ομάδες υπάρχει και μία που αρχίζει δυο φορές από Ου, διεθνής, η Ουνιρέα Ουρζιτσένι.

    Δημήτρη, έχεις δίκιο για τον συμμαθητή μας, και με την ευκαιρία θυμήθηκα κι ένα επώνυμο με τέσσερα ΟΥ, Κουκουλοπούλου.

  96. voulagx said

    Νομιζω και η Μισιρλου ηταν καποτε με τρια ου, δηλ. Μουσουρλου

  97. Ούρουγου ουν μουλούσου μούνου μου «ου» θου μου κουτουλούβουτου; Νουμούζου ούνου ουρκουτού δούσκουλου, ου;

  98. Immortalité said

    @97 Μπου, πουνούφκουλου μου φούνουτου. Ου ούλλου του λούνου;

  99. Μαρία said

    97 Σουγού του δούσκουλου! Μούλου ούσου θους.

  100. Νου Ουμούρ μπουρού νου ούχους δούκουου. Μούπους νου κουτουργούσουμου του ούλλου φουνούουντου κου νου χρουσουμουπουούμου μούνου του ου που ούνου κου πουλού ούβουχου ουμουλούχου νου ούμου; 🙂 🙂

  101. YOSEF22ADAR said

    http://www.slang.gr/lemma/show/mpoumpou_17554:%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%8D

    Εξ ου και μπουμπουκος (ο γνωστος)

  102. Δεν θέλω ου.

  103. espectador said

  104. Νέος Τιπούκειτος said

    @93: Μιχάλη Νικολάου, αυτός ο Πέδρο Ινφάντε έχει μια καταπληκτική ομοιότητα με τον Eli Wallach (τον Άσχημο του γνωστού γουέστερν): http://www.fest21.com/en/image/eli_wallach_in_the_magnificent_seven

  105. Immortalité said

    @100 Στούλιου κουτουπλουκτουκού ουδούου! Πους δουν του ούχου σκουφτού; Του θούμου ούνου του θου κούνουμου μου του Δούτου που δου θούλου ου! Προυβλουμουτούζουμου…

  106. Immortalité said

    Α! και το ζουμί από κουκούτσια : του κουκουτσούζουμου 🙂

  107. Βασικά έψαχνα στο γιουτούμπι μπας και πετύχω τον Ράλλη να το λέει. Αλλά από Ράλλη, μόνον ένα τραγουδιστή έχει. Ό,τι θυμόμαστε εμείς οι παλιότεροι μόνο.
    (εντάξει, δεν είμαι και τόσο παλιός, οχτώ χρονώ θυμάμαι το «δεν θέλω ου… είμαστε δημοκγάτες»)

  108. LandS said

    «Το ου οι αρχαίοι Αθηναίοι… το έγραφαν με Ο, όπως συνειδητοποιούμε όταν βλέπουμε τα όστρακα που γράφουν π.χ. ΝΕΟΚΛΕΟΣ αντί για Νεοκλέους»

    Γιατί να μη το πρόφεραν και «Ο» ; Εκείνα τα χρόνια η ιστορική ορθογραφία δεν είχε όπως τώρα μεγάλο ιστορικό βάθος. Η ίδια η γλώσσα ήταν το πολύ χιλιετής αν όχι εξακοσιαετής, και η γραφή με αυτό το αλφάβητο κάπου τριακοσιαετής.

    Σο λέει, ο μπακαλόγατος Ζήκος στης Κακομοίρας.

  109. Immortalité said

    @ 107
    Αφιέρωση στο Δύτη: Αντί για «δεν θέλω ου» για τι δεν κάνεις λίγο μουούύύύύύύύύύύ; 😉

  110. jimakos said

    Με πάσα του Τζάγκο (#81), έχουμε τα διάφορα Καμαράκουμ (με τις διαβόητες σάχλες του), Ντουροκορτόρουμ, Ντιβοντούρουμ και Λουγδούνουμ, απο τον γύρο της Γαλατίας!

  111. Επιχαρμος said

    Διευκρίνηση: το μούσμουλο έχει 6 ου, δυο το ίδιο, δυο του κουκουτσι, ένα το φλουδι και ένα το κουτσαν’ 😉

  112. Μαρία said

    107 Μπορείς όμως να πάρεις μάτι όλες τις προεκλογικές συγκεντρώσεις, αρχίζοντας απ’ το Μαρκεζίνη και τελειώνοντας με Ράλλη.

    http://mam.avarchive.gr/portal/digitalview.jsp?get_ac_id=3438&thid=11995

  113. sarant said

    110: Πράγματι, ξεχάσαμε τα αστεριξιακά ουουου!

    111: 🙂

  114. Μαρία, δεν τους έχει όμως να μιλάνε.
    Φοβερό βιντεάκι όμως. Μου έκανε εντύπωση ο κόσμος στις συγκεντρώσεις Μαρκεζίνη, ΕΔΗΚ και ΚΟΔΗΣΟ. Το ’85 πια, στην αντίστοιχη συγκέντρωση του Ζίγδη κάθονταν σε πλαστικές καρέκλες και τον άκουγαν να λέει, ως συνήθως, για τον ορυκτό πλούτο της Ελλάδας.

  115. π2 said

    Σε τραγούδι, ποιος μπορεί να θυμηθεί περισσότερα συνεχόμενα ου; Εγώ μέχρι τα τέσσερα της στράτας του Μουσούρου έφτασα.

    Μισιρλού;

  116. sarant said

    Δεν είναι «τω(ν) Μουσούρω(ν)» η στράτα;

  117. Μαρία said

    114 Μάτι είπα.

    116 Ναι.

  118. π2 said

    Σωστά, τόσο καιρό το έλεγα λάθος, του Μουσούρου. Και δεν είμαι μόνος.

  119. Ήθελα να σας βάλω Γουτού Γουπατού, αλλά όχι Παπαδιαμάντη· Φλωρίδη, Σιγανίδη, Βόμβολο κι Okay Temiz. Αλλά το ψάξιμο για κλιπάκι δεν καρποφόρησε…

  120. 119
    Α, τι μου θύμισες τώρα! (απογευματινή συναυλία στο Πεδίο του Άρεως, κάποτε· όσο για τον Οκάι Τεμίζ, μια βραδιά στο Μύλο, στη Θεσσαλονίκη)

  121. Στο «σας» ήσουν πρώτος 🙂 Χεχ, οι πρεσβύτεροι προλάβαμε κι Ορφέα…

  122. Η Νικολακοπούλου είχε γράψει σε μια έμμετρη μετάφραση Αριστοφάνη:
    -Στην πόρτα του κουφού
    Φύσα τη φουφού
    -Φύσα τη φουφού
    φου φου φου.
    -Κινησία Κινησία
    ήταν σκέτη προδοσία.
    _________________________________
    _________________________________

    Οι Κινέζοι, δεν ξέρω πόσο σοφοί είναι, πάντως Κινέζικα φου(夫,fū)σημαίνει
    1.ο αχθοφόρος
    2.ο σύζυγος
    Ενώ φου φου(夫妇,fūfù) σημαίνει αντρόγυνο(παντρεμένο), με το δεύτερο φου (妇, fù) να σημαίνει τη γυναίκα.
    (Δηλαδή, γι αυτούς, γάμος σημαίνει μια γυναίκα κι ένας αχθοφόρος).

    Τώρα ,Φου τζου, σημαίνει -Δάσκαλε και Κουνγκ Φου Τζου (孔夫子, kǒng fū zǐ ) είναι ο Κομφούκιος. Αλλά τον λένε πιο συχνά Κουνγκ Τζού.

  123. Ενώ φου φου(夫妇,fūfù) σημαίνει αντρόγυνο(παντρεμένο), με το δεύτερο φου (妇, fù) να σημαίνει τη γυναίκα.
    (Δηλαδή, γι αυτούς, γάμος σημαίνει μια γυναίκα κι ένας αχθοφόρος).

  124. Immortalité said

    @118 Εντύπωση μου κάνει βρε Πιδύε. Νόμιζα ότι στο τραγούδι ακούγεται ξεκάθαρα!

    @119 Σωστά! 🙂 Αλλά σιγά μην τους είχαν στο γιουτιούμπ…

  125. 118,
    ίσως επειδή είναι «στη στράτα τω΄ Μουσούρω».

    Πάντως αυτό το τραγούδι έχω ακούσει, οτι δεν είναι των Κρητικών επαναστάσεων, αλλά της περιόδου, που οι ορθόδοξοι Κρητικοί κάνανε κάθαρση στους Μουσουλμάνους Κρητικούς, δηλαδή τους Τουρκεμένους, (που στις πόλεις ήταν πάνω από 60%).Κάτι σα Βοσνία.

  126. Y N said

    # 35

    Εγώ πάλι αυτό το ‘βάβω’ μόνο απ’ τα βιβλία το ξέρω και δεν έχω ακούσει κανένα φυσιολογικό άνθρωπο να το χρησιμοποιεί. Αναρωτιέμαι αν είναι, απλώς, ‘εξευγενισμένη’ μορφή (για τα βιβλία) του ‘μπάμπω’ (ή μπάμπου) που, στην δική μας περιοχή τουλάχιστον, είναι ψωμοτύρι. Θυμήθηκα, τώρα, ότι ο ΝΣ σε μία παλιότερη ανάρτηση αναφερόταν στη λέξη ‘μπουχασί’ (αν καλά θυμάμαι, κάπως αλλιώς το έγραφε αλλά, εν πάση περιπτώσει, έτσι το λένε στην Κοζάνη), γράφοντας (σωστά) ότι στην Κοζάνη σημαίνει ένα είδος υφάσματος. Η πιο γνωστή μοντέρνα εμφάνιση της συγκεκριμένης λέξης είναι στο παραδοσιακό αποκριάτικο άσμα «Πέντε μπάμπες χόρευαν» (με γκουγκλ βρίσκει κανείς όλους τους στοίχους).

    #39

    Δεν είμαι σίγουρος ότι είναι αυτή η εξήγηση. Εμένα δεν μου φαίνεται να έχει τόνο. Εξάλλου, το μουστοκούλουρο τονίζεται στην προπαραλήγουσα, τι τον θέλουμε το δεύτερο τόνο; Εγώ νομίζω δεύτερο τόνο στο δικό μας ιδίωμα βρίσκουμε μόνο, το πολύ, σε λέξεις που (σε πείσμα όλων όσων μας μάθαιναν στο σχολείο) τονίζονται πέραν της προπαραλήγουσας (π.χ. ‘έφαγαμι’ που ακούγεται μάλλον ως ‘έφαγάμι’).

    #66

    ΝΣ, ευχαριστώ για το καλωσόρισμα, είδες, αυτό είναι το μεγαλείο του Διαδίκτυου, εσένα σου ‘καρφώνεται’ στη μνήμη ένα ασυνήθιστο όνομα και πέφτεις πάνω σε κάποιον που ήξερε το συγκεκριμένο άνθρωπο από όταν ήταν παιδάκι και μπορεί να σου πει όχι απλώς ότι πέθανε και πότε αλλά και πώς (πήγε να κάνει, ο κακομοίρης, ορειβασία και, κατά την έκφραση του συρμού «τον πρόδωσε η καρδιά του» με αποτέλεσμα να προκύψει και θέμα πώς θα τον κατεβάσουν, νεκρό, από το βουνό). Όντως ασυνήθιστο το μικρό του όνομα (το επίθετο όχι και τόσο για την Κοζάνη). Μάλιστα, τόσο ασυνήθιστο που, στην Κοζάνη, αρκούσε η αναφορά σ’ αυτό για να τον ταυτοποιήσει («ου Μαρκούρς», κατά το τοπικό ιδίωμα˙ εδώ το ‘ου’ είναι το οριστικό άρθρο). Προσωπικά, σαν παιδάκι συνδύαζα στο μυαλό μου το μικρό του όνομα με το «Μερκουροχρόμ» που, αν θυμάστε, ήταν ένα κόκκινο υγρό, σαν ιώδιο (ίσως να περιείχε όντως ιώδιο) που πουλιόταν τότε στα φαρμακεία για να το βάζουμε στα τραύματα αντί για οινόπνευμα. Ιδιαιτέρως αγαπητό σε μας τα παιδάκια, γιατί, σε αντίθεση με το οινόπνευμα, δεν έτσουζε. Δεν μπορούσα να καταλάβω τι σχέση είχε «ο κύριος Μερκούρης» με το συγκεκριμένο υγρό (μεταξύ μας, ακόμη και σήμερα αναρωτιέμαι).

    ΥΝ (ο, προς αποφυγήν παρεξηγήσεων).

  127. Δύτη, κομφουκιανός κι ο Βαμβακάρης…

    Ιμμόρ, κι εδώ, στο 3,30: των Μουσούρω.

  128. π2 said

    Ιμμόρ, σου απάντησε ο ΚαπετάνΈνας (κι είχε ήδη απαντήσει ο νικοκύρης): πάντοτε αναρωτιόμουν γιατί λέει to musuro αντί tu musuru. Το τω(ν) Μουσούρω(ν) δεν το είχα καταγράψει ως τέτοιο (κι η πλάκα είναι πως ήμουν πρόπερσι στην εν λόγω στράτα, και ήξερα πολύ καλά ότι έχει γενική πληθυντικού. Τι να πω, ελαττωματικές συνάψεις.

  129. Π2, ποια στράτα;Είναι υπαρκτή;Θέλω να πω ακόμα;

  130. YOSEF22ADAR said

    #126 ΥΝ
    Βαυβώ

  131. π2 said

    Καπετάνιε, επιδεικνύουν ακόμη κομμάτια στρωμένων μονοπατιών ως τμήματα της στράτας των Μουσούρων στο οροπέδιο. Τώρα αν ταυτίζονται με τη στράτα του ριζίτικου, θα σε γελάσω.

  132. sarant said

    123: Κι εγώ το ίδιο σκέφτηκα 🙂

    126: YN, το μερκουροχρώμ λέγεται έτσι επειδή έχει κάποια ένωση του υδραργύρου. Βλέπω ότι στην Αμερική δεν κυκλοφορεί πια, επειδή περιέχει υδράργυρο (ή επειδή είναι πάμφθηνο)

    http://en.wikipedia.org/wiki/Merbromin

  133. π2 said

    Εξάλλου, στράτα των Μουσούρων λέγεται και η διαδρομή, όχι μόνο ο δρόμος, σωστά; Κανένας Κρητικός; Μ’ έπιασε ανασφάλεια μετά το προηγούμενο λάθος.

  134. @126: Παρεξήγηση, δεν εννοούσα ότι γενικά τονίζεται το «ο» της λήγουσας, εννοούσα ότι τονίζεται μόνο όταν ακολουθείται από τα κτητικά μου,σου,του, όπως άλλωστε και «κανονικά» όλες οι τονούμενες στην προπαραλήγουσα λέξεις, δηλαδή ενώ λέμε το μουστοκούλουρο, λέμε το μουστοκούλουρό σου, ο σιδηρόδρομός του, ο δισέγγονός της, κτλ.

    Εξάλλου σκέψου ότι χωρίς το «‘μ» να ακολουθεί, του μουστουκούλουρου θα λέγαμι. 🙂

  135. vioannis said

    Στην προφορά της ορεινής Φθιώτιδας και Ευρυτανίας το άτονο ο και ω προφέρετε πάντα ου.
    Όπως τα άτονα ε κα αι προφέρονται πάντα ι.
    Ο κανόνας αυτός πρέπει να συνδυαστεί με τον άλλο κανόνα που λέει ότι τα φωνήεντα (πλην του α)
    και οι δίφθογγοι ει, οι, ου αποβάλλονται σε μεγάλη κλίμακα στις άτονες συλλαβές.
    Δεν αποβάλλετε το ου( άτονο ω) στη λήγουσα των ρημάτων:
    Έτσι προφέρουμε
    κκι (κουκί)
    σκληκi (σκουλήκι, με i γράφω το τελικό ι που είναι «μισό» ι)
    κτί (κουτί)
    κτσός (κουτσός)
    μντζώνου (μουντζώνω) ενώ: μούντζουστα!
    μσκάρi ( μοσχάρι)
    μστακi (μουστάκι)
    πλί (πουλί)
    σκλαρίκi (σκουλαρίκι)
    ενώ:
    όχτους (όχθη, πλθ τα όχτια)
    όμπιου (το πύον)
    ουλουένα (τακτικά)
    μουνούχi (κριάρι ή τραγί ευνουχισμένο)
    μπουρμπουλόϊ (το μάζεμα από φτωχούς ή από παιδιά, των λιγοστών καρπών που απομένουν στο χωράφι, στο αμπέλι, στα δέντρα,
    μετά το θέρισμα και το μάζεμα από τον νοικοκύρη)
    έρμους (έρημος)
    αμπουδιμένους (νιόπαντρος που μετά από μάγια δεν….)

    Ως εδώ το δικό μου μπουρμπουλόϊ

  136. Δημήτρης said

    – Ποια λέξη έχει τα πιο πολλά ου;
    – Ο λύκος
    – ?
    – Ουουουουουουουουουουουουουουουουουουουουουουουουουου…

  137. Μαρία said

    126, 132 Τον οποίο υδράργυρο συμβόλιζαν με το σύμβολο του πλανήτη Ερμή (Μερκούριους). http://en.wikipedia.org/wiki/Mercury_%28element%29#History

  138. YOSEF22ADAR said

    Με αφορμη το ενδιαφερον σχολιο 135 :
    Τα Ο και ΟΥ στα εβραϊκα αντιπροσωπευονται απο το ιδιο συμβολο ו
    (το οποιο ειναι συμφωνο, το εβραϊκο αλφαβητο δεν περιλαμβανει φωνηεντα)

    http://en.wikipedia.org/wiki/Waw/Vav_(letter)

    וּ Vav Shruka [ou]
    וֹ Vav Chaluma [o]

    Σημειωτεον, επισης πως οι Ο’ απεδωσαν το γραμμα αυτο σαν Ω,
    στις πλειστες των περιπτωσεων,
    λχ יוֹסֵף (το δευτερο απο δεξια γραμμα) – Ιωσηφ

  139. 138 Παρομοίως και στα αραβικά, όπου το vav و είναι σύμφωνο και προφέρεται -ου- ή -β- ανάλογα με τη λέξη. Στα περσικά μπορεί να γίνει και -ο- ή και -όου-, στα δε οθωμανικά μπορεί να είναι και ö ή ü (όπως τα γερμανικά).

  140. YOSEF22ADAR said

    Ναι, στο αραβικο συμβολο ειναι πιο εμφανης
    η σημασια του: «αγκιστρο»

  141. Immortalité said

    @131 Έτσι βρε Πιδύε που είπες «στο οροπέδιο» εκόλλησα γιατί ναι μεν ο Ομαλός είναι οροπέδιο, αλλά όταν λες στο οροπέδιο εννοείς το Οροπέδιο εκείνο το Λασιθίου. 🙂 Στον Ομαλό έχω πάει αλλά τη στράτα δεν την εδιάβηκα.

    @125-2 Καπετάνιε για μένα το τραγούδι κουβαλά περισσότερο μνήμες από τη Χούντα παρά από από τις Κρητικές Επαναστάσεις. Αν γιαυτό που λες έχεις κάποια στοιχεία, μοιράσου τα μαζί μας. Αν όχι μην κάνεις εύκολους παραλληλισμούς.

  142. ΣοφίαΟικ said

    132: Έχει απαγορευτεί και στην ΕΕ και παει και για παγκόσμια απαγόρευση, αν και οι διάφορες ιατρικες ΜΚΟ φωνάζουν ότι είναι το μόνο φτηνό και αποτελεσματικό φάρμακο για μικροτραυματισμούς. Παλιά ιστορία που έχει να κάνει και με την απαγόρευση των θερμομετρων υδραργύρου.
    Τελικά δεν μας εξηγησατε τι σημαίνει το όνομα Κυρατσώ/τζώ και από που προέρχεται. Έχω μια φίλη με αυτό το όνομα και μου λέει ότι έιναι Θρακιώτικο.

  143. Τί νὰ πῇ κανείς μετὰ ἀπὸ 142 σχόλια; Χρυσοῦν μετάλλιον στὸν Ἀεροζὸλ καὶ τὸν Βαλλαβανίδη.

  144. π2 said

    Σοφία, όνομα Κυρατσούλα υπήρχε και στο σερραϊκό πατρογονικό χωριό μου, με πολλούς Θρακιώτες.

  145. π2 said

    Κορνήλιε, δεν χρειάζεται να πεις τίποτε, αλλά μήπως δέχεσαι παραγγελιές; Σκέφτηκα έναν τίτλο, αλλά δεν μπορώ να προχωρήσω παρακάτω: Του κουφού μουσουργού Μουσούρου.

  146. Κυρατσώ ὄνομα τὸ εἶδα γραμμένο ὡς μητρώνυμο σὲ στρατολογικὸ μητρῷο. Δὲν θὰ τὸ ξεχάσω ποτέ.

  147. 145
    Του κουφού μουσουργού Μουσούρου
    που μας τρέλανε στο μπούρου-μπούρου
    κουτουρού θα ακούω τη μπουρού

    κι όπως παίζουν στο αυτί μου (του Κούρου!)
    ήχοι χύδην, ίδια νερά του Λούρου
    (μα κάλλιο ν’ ακούω μπουζουξού…)

    με τη γεύση -στο στόμα- του μούρου
    τ’ αυτιά μου κλείνω με την κουρελού.

  148. sarant said

    Ουουου, τι ουραίου!

  149. YOSEF22ADAR said

    Στας Ευρωπας ειναι ακριβοι στα πιτ(ο)υρα και φτηνοι στ’ αλευρι:
    Οτι περισσεψε σε υδραργυρο απο τα βερνικια
    (που εδω και χρονια απαγορευεται η μεταφορα τους με πλοια)
    το βαλανε στις «λάμπες εξοικονόμησης ενέργειας»
    που αν σπασουν …
    (Αλλα και να μη σπασουν , παλι επικινδυνες ειναι –
    – τοξινες και καρκινογενη χημικα )

  150. Μαρία said

    144 Κυρατσούλες ξέρω κι εγώ.
    κυρά>κυράτσα(αρχόντισσα, αφέντρα) Κυρατσώ όπως Λενιώ, Μαριγώ κλπ.

    Ξέρω όμως και αρβανίτικο Κυράστα, βαφτιστικό όχι επώνυμο.

  151. Ηρώ Διαμαντούρου said

    Το «σουμουντρούκουλου» το έχει πει κανείς; συνώνυμά του τα «σκουρδουμπλούκου» και «σουμπουρδούκουλου». Σημαίνουν όλα το ίδιο πράμα, μπέρδεμα, μπάχαλο, κττ.

  152. Τοῦ Μουσούρου, κουφοῦ μουσουργοῦ,
    λουλουδοῦ τοῦ γούστου του ποῦ;

    Κούκου κούκου τσουτσοὺ κουσουρλοῦ
    τοῦ πουροῦ τοῦ ‘πουργοῦ τοῦ ΔουΝουΤού.

  153. Hellegennes said

    Η γνωστή γκοφρέτα Κουκουρούκου είναι και επίθετο στην Θράκη. Νομίζω ότι είναι από τις πιο αυθεντικές λέξεις με τέσσερα «ου», γιατί κάθε συλλαβή έχει μόνο ένα αρχικό σύμφωνο και φυσικά δεν πρόκειται για μισά ή περίεργα ου, λόγω διαλέκτου.

  154. Τούρκους Ῥούσους Οὕγγρους Κούρδους
    τοὺς πουλοῦν τουρλοὺ στοὺς Σούρδους.

  155. sarant said

    τους πουλούν; σούρ’ τους ντουγρού
    στου Μουσούρου του κουφού

  156. στοῦ Μουσούρου τοὺς οὐδοὺς
    ποὺ ῥουφοῦν οὔζου κρουνούς;

  157. δοκίμασα νὰ προφέρω τοὺς 6 στίχους χωρὶς νὰ κουνήσω τὰ χείλη καὶ νομίζω πὼς τὰ κατάφερα εὔκολα! 🙂

  158. Hellegennes said

    Να επισημάνω κάτι που πρόσεξα στο άρθρο και κατά την γνώμη μου είναι λάθος. Το «ου» δεν είναι φωνηεντικός φθόγγος, είναι καθαρό ημίφωνο. Το ότι το αναπαριστούμε με συνδυασμό δυο φωνηέντων ίσως μπερδεύει.

  159. #158 ἀπὸ ποῦ κι ὡς ποὺ ἡμίφωνο; μπορεῖ κάλλιστα νὰ στηρίξῃ συλλαβή.

  160. voulagx said

    κουφουτούρτουρου (το) = χαρακτηρισμος του φλυαρου, που κωφευει στις συμβουλες των αλλων
    (Θεσσαλικο ιδιωμα αντιχασιων)

  161. Μαρία said

    160 Μπράβο Βλάχε, δεν είναι μόνο θεσσαλικό, κι εμείς το λέμε με ένα ου(το τελευταίο) λιγότερο.

  162. ti zoe sauto to blog said

    Τους γλουτούς τούτου του μούργου του λούστρου , τους πουλούν στους κουζουλούς τους Τούρκους , στους Ούγγρους τους λούστρους , στους Κούρδους που ουρούν στου λουτρού τους κρουνούς. (39 ου , και μόνο ου ).

  163. Δεν είδα όλα τα σχόλια, ίσως να έχει ειπωθεί. Ενδεχομένως να ξεκινάει όλο το θέμα από την παιδική ηλικία, τότε που μαθαίνουμε τα γράμματα και τα κάνουμε όλα σε ου (βου και α:βα, γου και ε:γε). Αργότερα τα σύμφωνα τα κάναμε τραγουδάκι (βι-γα-δε-ζι-θι-κα-λα-μι…).

    Οι εντολές, ως γνωστόν (από ταινία του Χόλιγουντ) ήταν 15, απλώς γλίστρησε και έπεσε η τρίτη πλάκα από τα χέρια του Μωυσέως και εκεί που ξεκίνησε «Λαέ του Ισραήλ, σας παρουσιάζω τις 15 (μπουμ, χμ!!) …τις 10 εντολές…». Η 11η επομένως εντολή ‘ου μπλέξεις’ μπορεί να διεσώθη από τους αρχαιολόγους. Αν και Ιουδαίος ο Στρός Καν δεν την γνώριζε και τελικά…έμπλεξε.

    Υπάρχει σαφής απόδειξη τις επαφής που είχαν οι Έλληνες με τους Ινδιάνους αφού οι τελευταίοι το «ούγκ» το έχουν ψωμοτύρι. Από εκεί και η ουγκιά (μονάδα μέτρησης). Αυτός που δεν μπορεί να πει ούτε καν το ‘ούγκ’ καλείτο ‘μη ουγκός’ και μετέπειτα ‘μουγκός’.

  164. ti zoe sauto to blog said

    Διόρθωση : Το πρώτο « λούστρου » είναι « μούτσου».

  165. τοῦ μούργου τοῦ κούρκου;

    ποὺ οὐροῦν κουτουροὺ στοῦ λουτροῦ τοὺς σκούρους κρουνούς;

  166. #163 Συμπληρώνω:
    Ο διάσημος γλωσσολόγος Χανς Φροντ Ντίτριχ Αλτερμέινερ, μετά από έρευνες διεπίστωσε ότι οι ινδιάνοι διατήρησαν την ορθή προφορά του ‘κ’ εν αντιθέσει με τους Έλληνες που την έχασαν. Το ‘κ’ προφερόταν ‘γκ’ εξ ού και το ‘ούγκ’ από το ‘ουκ’

  167. ti zoe sauto to blog said

    Τους γλουτούς τούτου του μούργου του μούτσου, τους πουλούν στους κουζουλούς τους Τούρκους, στους λούστρους τους Ούγγρους , στους Κούρδους που ουρούν κουτουρού στου λουτρού τους σκούρους κρουνούς.
    Ενσωματώνοντας και την πρόταση του Κορνήλιου 44 ου και μόνο ου.

  168. Immortalité said

    Ούχουτου ξουφούγου τουλούους ούμους! 🙂

  169. Μια ακόμη σημαντική παράλειψη στο 163.
    Το (μπουμ, χμ!!) να αλλάξει σε (μπουμ, ΩΩΩΧ, χμ!!)

  170. Hellegennes said

    #159 Είναι ημίφωνο από την στιγμή που ο σχηματισμός του γίνεται με μισάνοιχτο στόμα. Προσπάθησε να προφέρεις οποιοδήποτε φωνήεν με ορθάνοιχτο στόμα και θα δεις ότι το «ου» δεν μπορείς να το προφέρεις. Νομίζω ότι αναφέρεται και στις γραμματικές αλλά δεν μπορώ να κοιτάξω αυτήν την στιγμή. Τα ημίφωνα πάντως μπορούν να είναι συλλαβές, ανάλογα την γλώσσα. Και δεν είναι τυχαίο που το «W» μεταγράφεται συνήθως με «ου», αφού είναι semi-consonant. Άλλωστε και στα Ουαλικά και στα Κορνουαλικά το «w» έχει την χρήση του αγγλικού «u».

  171. δηλαδὴ ἐσὺ προφέρεις τὸ ι μὲ ὀρθάνοιχτο στόμα; αὐτὸ ἔχει νὰ κάνῃ μὲ τὴν διάκρισι τῶν φωνηέντων σὲ κλειστά, ἀνοιχτά, πρόσθια, ὀπίσθια κλπ.

    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/glossology/show.html?id=538

  172. #170 Σωστό, συν κάτι ακόμη. Το ‘ού’ είναι ίσως ο μοναδικός φθόγγος που δεν μπορεί να μπερδευτεί με κάποιον άλλον ως προς την οπτική αναγνώριση των φθόγγων.
    Δηλαδή το σχήμα των χειλιών κατά την εκφορά του ‘ου’ είναι χαρακτηριστικό και ίσως εάν δούμε τους μακρινούς προγόνους μας πιθήκους να συμπεράνουμε ότι το ‘ου’ είναι από τους πρώτους φθόγγους που βγάλαμε ως είδος. Γιαυτό και μαθαίνουμε τα γράμματα με βου γου δου κλπ (βλέπε 163)

  173. Μαρία said

    168 Τούρου μου του ουμούφουνου ξούφουγου τουλούους.

  174. ti zoe sauto to blog said

    του τουμούτουρου ξούφουγε ; φουγούτου ούτουνου.

  175. Immortalité said

    Στους κουφούς τους Τούρκους που τους φρουρούν, στους κουλούς τους Ούγγρους που στου λουτρού τους κρουνούς βουτούν, στους μουγκούς τους Κούρδους που κουτουρού ουρούν, στους λούστρους που τους ζουν, στου τρούλου τους κουζουλούς γκουρού που ζουμιού σκούρου μούστου ζ’τούν, σ’ ούλους τούτους, τους γλουτούς του μούργου τούτου του μούτσου πουλούν.

    77!

    Γιατρέ και Κορνήλιε, αφιερωμένο 🙂

  176. voulagx said

    #173 ουνου κουφουτουρτουρους μου ουυτουγνουσουου ουμους,ου;

  177. Immortalité said

    @ 173 & 174 & 176 Ούχου πούσου κούτου ουπού του γούλουου 🙂
    Ούντου, πούου γουου ούπνου, λουκουνούστ…

    Βλούχου, μου ούρουσου ου δούφθουγγους

  178. Immortalité said

    Το Κουρτουλούς το είπαμε;

    Ούφουγου!

  179. Είμαι συνέδριο, και χτες μπήκα διαδίκτυο με το κινητό μου, εξ ού και η σχετική ασυναρτησία του #2. Λοιπόν:

    Το ποίημα του 1030 το αναφέρει στα πεταχτά ο Browning, αλλά σχετικό άρθρο κυκλοφόρησε πρόσφατα, και ο ερευνητής το ανέφερε σε λίστα που είμαι μέλος:

    Frederick Lauritzen. Michael the grammarian’s irony about hypsilon. A step towards reconstructing byzantine pronunciation. Byzantinoslavica 67 (2009) 161-168

    Νομίζω πως πρόκειται για το ίδιο ποίημα· γραμμένο στην Έφεσο. Οι σχετικοί στίχοι είναι οι εξής:

    Ἐμοὶ πατρὶς, βέλτιστε, τραχὺ χωρίον,
    ὅπου περ ἀνδρῶν καὶ βοῶν ἶσαι φρένες,
    οἳ τὸ κρύον λέγουσιν ἀφρόνως κρίον,
    καὶ τὸ ξύλον λέγουσιν ἀγροίκως ξίλον,

    Και βέβαια πάντα επικρατεί η προφορά των αγροίκων και των αφρόνων επί της προφοράς των φρονίμων και των κυριλέ· αλλιώς δεν θα άλλαζε η προφορά μιας γλώσσας ποτέ.

  180. Μαρία said

    174 Ούχου του τουμούτουρουν. Ου νούους γλουσσουλούγους.

    176 Μπουυυ.

    178 Του Κουρτουλούς! Σουστού. Του ξουχούσουμου.

  181. ti zoe sauto to blog said

    Ιμμόρ ,
    πρόσθεσε : στους Ούννους του βουνού που ρουφούν χούμους.

    Λουκουνούστ !

  182. στοὺς κουφοὺς τοὺς Τούρκους ποὺ στοὺς βούρκους τοὺς φρουροῦν κερδίζουμε 3 ου

    κάνε τὸ ζ’τοῦν ῥουφοῦν καὶ κερδίζουμε ἕνα ου.

    σ’οὕλους τούτους τοῦς ζουρλοὺς καὶ κερδίζουμε ἄλλα 2 ου.

    τὸ ζουμιοῦ ἔχει μόνο ου στὸ ἀφτὶ ἀλλὰ τὸ ι χαλάει τὴν εἰκόνα κι ἔπειτα τὸ ζ’τοῦν ἤ ρουφοῦν δὲν θέλει γενική. ὁπότε μπορεοῦμε νὰ θυσιάσουμε ἕνα ου κάνοντάς το «μοὺς σκούρου μούστου». τὸ μποτροῦμε νὰ κερδίσουμε πίσω γράφοντας: «στοῦ ντοὺς τοὺς κρουνοὺς τοῦ λουτροῦ».

    ἐπίσης κάπου πρέπει νὰ κολλήσουμε καὶ τὸ φυτὸ «οὔ».

  183. παρόραμα: τὸ ου μποροῦμε νὰ κερδίσουμε πίσω

  184. Τη μοίρα του συμπλέγματος (συμπιλήματος;) Ѹ/ȣ (ΟΥ), τη συζήτησα παλιότερα:

    http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/unicode/other_ligatures.html#ou

    Όπως τα ‘φερε η μοίρα, το σύμπλεγμα ΟΥ (το Ο με V από πάνω) το έχει η Unicode για τα παλαιοσλαβονικά και τις γλώσσες Αλγκόγκιν στις ΗΠΑ και Καναδά — αλλά όχι για τα ελληνικά, γιατί εκεί όντως θεωρείται σύμπλεγμα. Αν έχεις όμως σύγχρονο επεξεργαστή λόγου, και γραμματοσειρά σαν το Alexander (του εν Ελλάδι Γιώργου Δούρου), μπορεί να το δεις αυτόματα.

  185. ti zoe sauto to blog said

    Ζουλούστουκα ου δουλουους !

    180, του τουμουτουρουν Μπουμπουνουουτους (ΛΝΟΥΓ) !

  186. Πλήρης η δουλειά της Παπαδάμου που ανέφερε ο π2 στο #21. Αλλά την πιο διαδεδομένη επιβίωση του υ ως ου στα νεοελληνικά δεν νομίζω πως την έψαξε αρκετά.

    Το τσουλώ αποδίδεται στο κυλώ: kylo > kjulo > tsulo με τσιτακισμό. Η Παπαδάμου εντοπίζει το τσουλώ στη Ρούμελη και στη Σμύρνη. Αποκομμένες οι δύο διάλεκτοι· και εγώ υπέθετα πως το τσουλώ το παρέδωσε στην κοινή νεοελληνική η παλαιοαθηναϊκή, σαν μια από τις ελάχιστές της επιβιώσεις.

    Να παρείσφρυσε το τσουλώ στη Ρούμελη και στη Σμύρνη μέσω της Κοινής Νεοελληνικής παλιότερα (τέλη 19ου αιώνα να πούμε); Ή να ήταν όντως πολύ πιο εκτεταμένη η χρήση του τσουλώ το 19ο και το 18ο αιώνα;

  187. voulagx said

    #180b Μουρουου, του ΄που ουυπρουπουσμουνου! Τ’ ου κουμπρου?

    Ου Κουρνουλουους δουνου ρουστου, ους σουνουθους!

    Ουμμουρ, κουλουνουχτου κου ουνουρου γλουκου! 🙂

  188. στοὺς Οὕννους τοῦ γιουσουροὺμ ποὺ Νουνοὺ τοῦ βουνοῦ ῥουφοῦν

  189. ἡ Alexander εἶναι θεϊκὴ γραμματοσειρά. (καὶ ἡ Garamond, ἀλλὰ δὲν πολυτονίζεται).

  190. Μαρία said

    Νικ, 179. Αυτό λες.
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/12/22/ygrec/#comment-53876

  191. #179 κι ὅμως στὰ Κουμιώτικα ἐπικράτησε ἡ κυριλὲ προφορά.

  192. #188 πάλι τὸ ι χαλάει τὴν εἰκόνα παρ’ὅλο ποὺ ἁπλῶς ὑποδεκνύει ὅτι τὸ γ δὲν προφέρεται ὅπως στὸ γου.

  193. ὁπότε ὰς δανειστοῦμε τὸ βαλαβανίδειον «μουντρούχους»: στοῦ βουνοῦ τοὺς μουντρούχους Οὕννους ποὺ Νουνοῦ ῥουφοῦν.

    ἂν τὸ μὴ προφερόμενο ι δὲν ἐνοχλεῖ ὅμως λέμε καὶ: στοὺς γιουσουροὺμ τοὺς μουντρούχους Οὕννους ποῦ τοῦ βουνοῦ Νουνοῦ τοῦ κουτιοῦ ῥουφοῦν.

    ὅμως τὸ ι κατὰ τὴν γνώμη μου χαλάει τὴν εἰκόνα.

  194. ti zoe sauto to blog said

    βάλε : στους Ούννους , του βουνού του μούσμουλου , που Νουνού ρουφούν… (κερδίζεις και ένα ου και δεν έχει ι ).

  195. ti zoe sauto to blog said

    Να ευχαριστήσω τον Νικ για τα εξαιρετικά σχόλιά του.
    Καληνύχτα σε όλους.

  196. #190 Μαρία: Όντως αυτό λέω, και απορώ που δεν έκανα τη σύνδεση τότε με το μήνυμα του Lauritzen από το 2008.

    Το μεταπτυχιακό της Παπαδάμου που βρήκε ο π2 αναπαράγει την αναφορά του Browning σε παπάδες που προέφεραν το και το είτε αλλιώς είτε το ίδιο· και τώρα δεν ξέρω αν οι παπάδες που υπαινισσόταν ο Browning είναι του Μιχαήλ του Γραμματικού ή άλλου.

    Παλαιότερο τεκμήριο είναι οι πρωτοβουλγαρικές επιγραφές του 7ου και 8ου αιώνα, όπου οι βούλγαροι βασιλιάδες πριν εκχριστιανσθούν έγραφαν τις νίκες τους επί των βυζαντινών στα ελληνικά. Οι επιγραφές γράφουν το άρθρο «οι» ως «υ», αλλά όχι ως «ι». Που δείχνει ότι το και το τότε προφερόταν αλλιώς από το .

    Τα άλλα όψιμα τεκμήρια του ως είναι αλλόγλωσσα. Στο μήνυμά του ο Lauritzen είχε πει πως την περίοδο της αλλαγής την υποψιαζόταν οι σλαβιστές, γιατί αρχικά ελληνικές λέξεις με ύψιλον μπαίνανε στα παλαιοσλαβονικά ως /ου/· όχι Κίριλ ο Κύριλλος, αλλά Κούριλ (ή Κιούριλ).

    Και το ίδιο δείχνουν και τα τοπωνύμια. Η Οινόη στα τούρκικα λέγεται Ünye και όχι Inye· αυτό δείχνει πως όταν τουρκόφωνοι πρωτοέμαθαν το όνομα της πόλης, το , όπως και το , προφερόταν ακόμα σαν το τουρκικό . Και το ίδιο συμβαίνει με την Κέρκυρα, που λεγόταν και Κορυφοί: πέρασε στα παλαιογαλλικά όχι ως Corfou (κατά το «στους Κορυφούς»), αλλά ως Corfu, με το -οί να προφέρεται σαν το παλαιογαλλικό u.

  197. sarant said

    Καλημέρα!
    Βλέπω πως μέσα στη νύχτα ανέτειλαν τα ωραία σχόλια του ΝικΝικ, ενώ διάβασα και εξαιρετικές προτάσεις με 80-100 «ου». Κι ενώ, διαβάζοντας, σκεφτόμουν βελτιώσεις, τις έβλεπα παρακάτω να έχουν ήδη προταθεί. Μπράβο παιδιά.

    Τα βόδια που λένε αφρόνως και αγροίκως «κρίον» το «κρύον», τελικά επικρατούν. Όπως ίσως και οι «βάρβαροι» που προφέρουν «συνάdηση».

  198. tamistas said

    Κουλούν ουμούρου. Ούπουθου κούτου κου δου μπουρού νου που ούλλου φουνούουντου. Ξουνούχτουσου. Μουρουδούλου μουρουφούου στουχουργουκού, που λούου κου ου Σουββούπουλους:

    στου δουνουτού τους δούλους,
    του μπούσουλου πού νους,
    πουλούν κρουνούς του φούντου
    του γούστου τους κρουνούς

    στου δουνουτού τους δούλους
    τους μούργους τούς ’πουργούς
    τους κρούουν ντρουν τού Βρούτου
    στους Ούννους τούς πουλούν

    τους δούλους που στους τρούλους
    σκούζουν που τους πουλούν
    τους μουσουργούς τους που ’χουν
    τους σούρνουν τους ζουρλούς

    τους σούρνουν τους μπουμπούκους
    τους Κούνδουρους φρουρούν
    του νου τους τούς μουνούχους
    στους μπούρδους που βουτούν

  199. sarant said

    Ρε συ, εξαιρετικό!

  200. Καλημέρα (ή, κουλουμούρου)!
    Ωραία περάσατε χτες.
    ΝικΝικ, σκεφτόμουν πού εξαφανίστηκες!

  201. #48 Όχι όμως στην ποντιακή διάλεκτο όπου εξακολουθούμε να έχουμε:
    τα κωδώνια (κουδούνια), σαπών, τα τρα(γ)ωδίας (τα τραγούδια), κωνόπια, σκωλέκια (σκουλήκια) κλπ
    Επίσης λέμε ‘βοτρίδ’ το τσαμπί σταφυλιού και όχι βοτρούδ, το ‘υ’ δηλαδή ως ‘ι’ και όχι ως ‘ου’, ωβά (αβγά) και όχι ουβά, ωτία (αυτιά) και όχι ουτία, υλαγμός (γάβγισμα) και όχι ουλαγμός, ο ‘σκύλον’ και όχι ‘σκούλος’.
    Κάποιοι πόντιοι βέβαια λένε ‘ους’ το ‘ως’ όχι όμως οι της Τραπεζούντος που το προφέρουν ‘ος’.

  202. π2 said

    Καλημέρα. Ξαναματαγγίξατε την τελειότητα χτες βράδυ.

  203. Αγγελος said

    Απίστευτο πώς έτυχε να σωθεί αυτή η μαρτυρία για τα βόδια που λένε αφρόνως και αγροίκως “κρίον” το “κρύον”. Από τις τόσες σαρωτικές αλλαγές που υπέστη η φωνητική της ελληνικής στα ρωμαϊκά χρόνια δε μοιάζει να έχουμε τίποτε τέτοιο – κανέναν που να κορϊδεύει λ.χ. τους κατοίκους της τάδε περιοχής ότι λένε «πέδες» τους «παίδες» ή “ατόπως και βλασφήμως” (τώρα το σκέφτηκα αυτό) «κενή» την Καινή Διαθήκη, ή έστω καμία παρατήρηση λογίου ότι οι γέροι προφέρουν έτσι και οι νέοι αλλιώς. Τόσο γρήγορα έγιναν ή τόσο απαρατήρητες πέρασαν αυτές οι αλλαγές;

  204. aerosol said

    Πω, πω! Βρέχει ου.

  205. Immortalité said

    Κουλουμούρου κου ουπού δου! 🙂

    @ 198 Τουμούστα Ουξουρουτουκού!!!

    Κορνήλιε, δεν ενσωματώνεις τις προσθήκες να δούμε πόσα πιάσαμε;

  206. voulagx said

    #205 Ουμμουρ, «Τουμουστου» ουνου του σουστου, προυσουχου τουν ουρθουγρουφουου σου!

  207. Immortalité said

    @206 Ουχ! Πούς μου ξούφουγου! Θου ούμου πουου προυσουκτουκού, του ουπούσχουμου! 🙂

  208. Ταμίστα μπράβο, πραγματικά εξαιρετικό, και βγάζει και νόημα! (έστω με κάποια δυσκολία)

  209. Πούντους νουμούζου λούνσουρου μούδου! 🙂
    Προυτούνου νου κουθουουρούσουμου τουν 17 Μουούου ους ουπούσουμου μούρου του «ου»
    Ου, του λούτου;

  210. @125, @141
    Οντως το «πότε θα κάνει ξαστεριά» ακούσθηκε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου αλλά οι στίχοι φανερώνουν ότι μάλλον είναι τραγούδι αντεκδίκησης των ζωοκλεφτών της περιοχής, από εκεί και η βαρβαρότητα τους

    να κάμω και μωρά παιδιά,
    να κλαιν’ δίχως μανάδες,

    να κλαιν’ τη νύχτα για νερό,
    και την αυγή για γάλα

  211. 210
    Κι εμένα πάντα πολύ μοβόρικο μου φαινόταν αυτό το τραγούδι. Νομίζω όμως ο Καπετάνιος (125) έχει δίκιο, δεν έχει να κάνει με ζωοκλέφτες: από το ’21 και μετά χριστιανοί έσφαζαν μουσουλμάνους και τούμπαλιν στην Κρήτη.

  212. π2 said

    Πάντως, η πιο διαδεδομένη άποψη (μουσικολόγων και τοπικών μουσικών -των δεύτερων με τεκμηρίωση και πειστικά επιχειρήματα) είναι πως το τραγούδι αφορά τοπική βεντέτα, στην οποία οι ζωοκλοπές έπαιξαν ρόλο. Για τη δεύτερη μαρτυρία, θαρρώ πως μπορείς να μάθεις λεπτομέρειες, Δύτη. 😉

  213. Hellegennes said

    Ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη από τον οικοδεσπότη και τους συμμετέχοντες που παρεμβαίνω στα πολύ ωραία λογοτεχνήματα που παρατίθενται, αλλά θέλω λίγο να επιστρέψω στο τι είναι το «ου» φθογγικά.

    Σε μια από τις σχολικές αναπροσαρμογές της Μικρής Γραμματικής του Τριανταφυλλίδη, το βιβλίο χωρίζει τους φθόγγους σε φωνήεντα και σύμφωνα, όμως μάς λέει μόνο ποια γράμματα είναι τι. Οπότε δεν ξεκαθαρίζει τι είναι το «ου». Βέβαια δεν είναι καμμιά φοβερή γραμματική, γιατί παρακάτω ισχυρίζεται ότι το ύψιλον είναι άηχο στους συνδυασμούς «ευ» και «αυ» όταν ακολουθεί φι ή βήτα, όπως ευφορία ή Εύβοια. Προσωπικά δεν έχω ακούσει κανέναν να προφέρει την ευφορία όπως την εφορία. Αλλά παραστρατώ, το θέμα μας είναι αν το «ου» είναι φωνηεντικός ή ημιφωνικός φθόγγος.

    Σε άλλες γραμματικές αναφέρεται ότι το «ι» είναι ημίφωνο όταν είναι καταχρηστικός, όπως «άδεια» (η μη γεμάτη, όχι διακοπών), «διαβάζω» και στο IPA συμβολίζεται ως «j». Θεωρούν δε ημίφωνο το «ου» μόνο στην αρχαία ελληνική, που κατά την γνώμη μου είναι λαθραίο γιατί δεν είμαστε απολύτως βέβαιοι για την αρχαία προφορά. Ωστόσο η προφορά «w» που αποδίδεται στο αρχαίο «F», υποτίθεται ότι είναι το ενδιάμεσο μεταξύ σύγχρονου «β» και «ου».

    Προσωπικά όλα αυτά μού ακούγονται κάπως τεχνικά. Πουθενά στην Ελλάδα το «ου» δεν είναι τόσο καθαρό σε όλες τις λέξεις και αυτός είναι ο λόγος που οι ξένες λέξεις από «w» αποδίδονται πότε με «β» και πότε με «ου». Αυτό είναι για μένα τεράστια απόδειξη ότι είναι ημίφωνο και όχι φωνήεν. Λέμε Ουάσιγκτον αλλά ο Σολωμός έγραφε Βάσιγκτον, λέμε Ουέλιγκτον αλλά και Βατερλώ, παρότι ούτε στα γαλλικά προφέρεται έτσι. Μερικές φορές δε, το «ου» δεν μας φαίνεται αρκετό και κοτσάρουμε και ένα «Γ», παρότι, στα αγγλικά τουλάχιστον, το W είναι καθαρά ημίφωνο.

  214. π2 -το παραδέχομαι, μ’ έπιασες αδιάβαστο! 🙂

    Hellegennes, το «ουρανός» ή το «αλλού» πώς το προφέρεις εσύ με ημίφωνο; Για το w -> β πάρε υπόψη σου ότι όταν καθιερώθηκαν αυτές οι λέξεις οι μορφωμένοι Έλληνες ήξεραν γαλλικά, αγγλικά όχι (με εξαίρεση τους Αιγυπτιώτες!).

  215. Hellegennes said

    Αγαπητέ Δύτη, το «ουρανός» όπως και το «ούρα» το προφέρω με ημίφωνο αν δεν προηγείται φθόγγος. Δηλαδή «τα ούρα» είναι καθαρά φωνηεντικός φθόγγος, ή μάλλον φωνηεντικός συνδυασμός, αλλά στον σκέτο ούρανο προφέρω ημίφωνο όπως και στον Ουελς, ας πούμε. Επίσης προφέρω ημίφωνο και σε άλλες περιπτώσεις, πιο συγκεκριμένες.

  216. barbakas said

    Καλό απόγευμα.Το κουτού στα Αρβανίτικα είναι το εδω,ελάχιστα όμως προφέρετε το πρώτο ού.Το ού επίσης είναι το εγω στα Αρβανίτικα και τα αλβανικά.Επίσης μια βρισιά της περιοχής είναι η μουρδουκούτα,που σημαίνει μουρλή και κουτή μαζί.

  217. Μαρία said

    Νικ,196, στις πρωτοβουλγαρικές επιγραφές αναφέρεται κι ο Browning με τη διαφορά οτι θεωρεί τη μεταγραφή του Κύριλλου ένδειξη οτι το υ προφερόταν ακόμα με τον παλιό τρόπο κι όχι ι. Βέβαια μετά δεν μπορεί να εξηγήσει το panadjur.

    Δεν μπορούσε ο χριστιανός να βάλει μια παραπομπή για τους παπάδες!

  218. #215 ἡμίφωνο ποὺ τονίζεται; καὶ στὴν λέξι οὖρα ἡμίφωνο προφέρεις; !!!

  219. sarant said

    213: Με το συμπάθιο, Ελληγέννη, αλλά δεν σε καταλαβαίνω. Επειδή το ου χρησιμοποιείται για να αποδοθεί ελληνιστί το ημίφωνο w των άγγλων, αυτό αποτελεί απόδειξη ότι είναι ημίφωνο; Αστεία πράγματα. Με την ίδια λαθεμένη λογική, ημίφωνο θα ήταν και το ι, αφού χρησιμοποιείται για να αποδοθεί το ημίφωνο j.
    Όπως σου είπαν, ημίφωνο που να τονίζεται, δεν υπάρχει.
    Τέλος πάντων, όσο οι γραμματικές κατατάσσουν το «ου» στα ημίφωνα, δεν νομίζω ότι μπορείς να θεωρήσεις λάθος την κατάταξή του στους φωνηεντικούς φθόγγους.

  220. Hellegennes said

    Ναι, γιατί; Και το «ɚ» τονίζεται ας πούμε στο αμερικάνικο «pearl» (κάτι ανάμεσα σε «περλ» και «προυλ»).

  221. #220 ἐντάξει, τότε καὶ τὸ ε καὶ τὸ ι εἶναι ἡμίφωνα. ὁμολογῶ ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ὀρθάνοιχτου στόματος μὲ ἄφησε μὲ τὸ στόμα ὀρθάνοιχτο!

  222. Hellegennes said

    Συγγνώμη, η προηγούμενη απάντηση ήταν στον Κορνήλιο.

    219: Μα το «ι» είναι ημίφωνο, σύμφωνα με όλες τις γραμματικές, όταν είναι καταχρηστικός, όπως στο «δjαβάζω». Γενικά, το ελληνικό αλφάβητο δεν έχει γράμματα για την απόδοση των approximants, semivowels και semiconsonants. Έχουμε δυο διαφορετικά «γ», δυο διαφορετικά «χ», δυο διαφορετικά «κ» όπως και ημιφωνικά «ι» και «ου». Το δε «ου» είναι πάντα ή σχεδόν πάντα ημίφωνο σε κάποιες διαλέκτους.

    Γενικά πάντως, αυτό που ονομάζουμε «καταχρηστικός δίφθογγος» είναι ημίφωνο. Όπως «θειάφι», «πιες», «ποιες» «ήπιες» (όχι μαλακές, ο αόριστος του πίνω). Θα μπορούσαν άνετα να γραφτούν «θχιάφι», «πχες», «ήπχες».

    Η διαφορά των τελευταίων με το «ου» είναι ότι οι καταχρηστικοί χρησιμοποιούνται κατά σύμβαση για την απόδοση ημιφώνων ενώ το «ου» είναι ο ίδιος φθόγγος. Η ηχητική του δεν αλλάζει, αλλάζει λίγο ο τρόπος εκφοράς. Όσο για τις γραμματικές, νομίζω ότι αργούν λίγο να συμπεριλάβουν αλλαγές στην γλώσσα. Προφανώς το «ου» δεν είχε πάντα την ίδια εκφορά. Και όταν λέω λίγο, εννοώ στην πραγματικότητα πολύ. Γιατί οι παλιότερες γραμματικές δεν είχαν καν «ανακαλύψει» ότι οι καταχρηστικοί λειτουργούν διαφορετικά. Επίσης, λόγω του ότι διδάσκουν την κοινή νεοελληνική, αγνοούν συνήθως τοπικές προφορές. Τι είναι το «i» στο «σκλi» (σκυλί) αν δεν είναι ημίφωνο; Είναι σχεδόν άηχο. Και τονίζεται.

  223. Hellegennes said

    Παρεμπιπτόντως, δεν έγραψα ότι το «ου» είναι ημίφωνο επειδή αποδίδει το «w». Αυτό θα ήταν βλακεία. Αυτό που έγραψα είναι ότι είναι φανερό ότι δεν αποδίδεται πάντα με το «ου» αλλά άλλοτε ως «β», άλλοτε ως «γου» άλλοτε ως σκέτο «ου». Αυτό για μένα δείχνει ότι ο φθόγγος «ου» δεν ταυτίζεται με το δίψηφο φωνήεν «ου».

  224. Μαρία said

    212 Πολύ πειστικός ο Ναύτης.

    Δύτη, μετά την πετυχημένη υποκατάσταση όλων των φωνηέντων με το ου μπορούμε, νομίζω, σε επόμενο πιο προχώ στάδιο να μιμηθούμε τον Λέβιν με την Κίτυ.

  225. 224 Μ., λ. ε; Λ. δ. μ. φ.

  226. Μαρία said

    225. Σ., δ. Π.δ.
    Το έπαιζε ο Τολστόι με τη μέλλουσα γυναίκα του, λένε οι πηγές, το έχω δοκιμάσει αλλά είναι πράγματι δύσκολο, όπως λες.

  227. Ν…. Π.δ.!

    (μη βαράτε, το κόβουμε)

  228. Pali mesw kinhtou. Aggele @203 : eyaja to vox graeca, kai h monh anafora pou brhka sthn prwth anagnwsh einai pws o kikerwnas koroideue ellhna epeidh den profere to f swsta — tote akoma to fi htan ph. Alla qa janayajw prosektikotera.

    Uparxei eikasia pws ta dasea proferotan dasea sta sxoleia aiwnes afou sth dhmwdh eixan ginei tribomena — alla xwris rhth marturia san tou Mixahl tou Grammatikou. Upoyiazomai pws h elleiyh marturias den einai giati h metabolh egine grhgora, alla giati oi logioi htan sthn kosmara tous, kai den endiaferontan na anaferoun kan pws proferane ta grammata oi xudaizontes.

    Gia paromoia mneia sta agglika, yajte sto google mopseys kai vowels. Kapoios peri to 1500 yegadiaze tous mopseys — idea den exoume poioi htan — epeidh legane to kreas miit anti meat. Kai duo aiwnes argotera, o samouhl johnson elege pws mono irlandos qa profere to great ws gkreet — anti to swsto tote gkriit.

    Ta upoloipa otan den upoxrewnomai na grafw apo to kinhto. Pantws nai, xaqhka, kai euxaristw gia ta kala sas logia.

  229. Προς διευκρίνησιν (σαν τον Κορνήλιο με τα παροράματά του νοιώθω): Το Vox Graeca δίνει τα τεκμήρια που έχουμε για να καταλάβουμε πώς προφερόταν τα αρχαία. Στα τεκμήρια συγκαταλέγονται αποδόσεις ελληνικών λέξεων σε άλλες γλώσσες, καθώς και περιγραφές άρθρωσης σε ελληνικές γραμματικές. Η μόνη αναφόρα σε χλευασμό στυλ Μιχαήλ Γραμματικού, που βρήκα σε μια πρώτη ανάγνωση, δεν ήταν αναφορά σε αλλαγή προφοράς που γινόταν τότε. Η αναφορά ήταν από το Ρωμαίο γραμματικό Κοϊντιλιανό, που μετέδωσε πως ο Κικέρωνας κορόιδευε κάποιον έλληνα, επειδή δεν έλεγε σωστά το f:

    Quintilianus, i.4.14: nam contra Graeci aspirare F ut φ solent, ut pro Fundanio Cicero testem, qui primam eius litteram dicere non possit, irridet. Οι έλληνες έχουν την τάση να δασύνουν το f σαν το φ. Στην ομιλία «Υπέρ Φουνδιανού» ο Κικέρωνας κοροϊδεύει μάρυρα, που δεν μπορούσε να πει το πρώτο γράμμα του ονόματός του.

    Και αυτό βέβαια σου λέει πως το 50 πΧ, αλλιώς προφερόταν το φ, και αλλιώς το f.

    Όπως συνεχίζει τούτο το βιβλίο να αναφέρει, λατινόφωνος μάρτυρας δεν κατάλαβε το δικαστή που τον εξέταζε και κάποιο Amphionem, και μπήκε στο νόημα μόνο όταν ο δικαστής το είπε Ampionem. Που σου λέει πως οι ρωμαίοι που δεν ήταν εκπαιδευμένοι και ελληνομαθείς, δεν κατάφερναν το ph = φ, και το απέδιδαν ως p: άρα τότε το ph έμοιαζε πολύ περισσότερο στο p παρά στο f.

    Άλλα τέτοια που αναφέρει η Vox Graeca:

    Ηρωδιανός, ii σελ. 926L. Κατά τον Πλάτωνα τον Κωμικό, ο Υπέρβολος «οὐ γὰρ ἠττίκιζεν», όταν αντί να πει διῃτώμην και ὀλίγον, έλεγε δητώμην και ὀλίον.

    Αλλά ο Άγγελος φαίνεται πως έχει δίκιο. Παραδείγματα σαν τους Mopseys, που κοροϊδεύει ως αγροίκα τη νεωτερίζουσα προφορά συγχρόνων ομιλητών της ελληνικών από λογίους, δεν φαίνεται να έχουμε πριν το Μιχαήλ το Γραμματικό.

  230. sarant said

    Υπάρχουν βέβαια περιπτώσεις σαν του Φρύνιχου, που όριζε (χλευαστικά) ποιες λέξεις πρέπει να χρησιμοποιεί ο καλός αττικιστής, αλλά αυτοί αφορούν λεξιλόγιο.

  231. π2 said

    Το κλειδί είναι στο πρώτο σχόλιο του Nick: oi logioi htan sthn kosmara tous. Στη γραπτή κοσμάρα τους, να προσθέσω. Όλη η μεταλεξανδρινή γραμματική παραγωγή αποτελείται από κείμενα που μιλούν για κείμενα, για γραπτό λόγο. Ο Ηρωδιανός είναι βέβαια υποχρεωμένος να εξηγήσει στο προοίμιο του Περὶ καθολικῆς προσῳδίας ότι η προσωδία αφορά την εκφορά του λόγου (Προσῳδία ἐστὶ ποιὰ τάσις ἐγγραμμάτου φωνῆς ὑγιοῦς, κατὰ τὸ ἀπαγγελτικὸν τῆς λέξεως), αλλά στην ουσία όλο το έργο του, όπως και όλα τα συναφή έργα, αφορούν τους κανόνες γραφής: πού μπαίνει ο τόνος, τι είδους τόνος και γιατί, κλπ.

  232. Earion said

    Δύτη (57), ο Φουντούλης είναι πρωταγωνιστικός χαρακτήρας στα Ψηλά Βουνά του Ζαχαρία Παπαντωνίου.

  233. Earion, α γεια σου, αυτός που έτρωγε συνέχεια αν θυμάμαι καλά.

  234. sarant said

    Τα οποία Ψηλά βουνά ήταν πολύ μπροστά από ορισμένες απόψεις…

  235. betatzis said

    Δάσκαλο τονέ θέλω ΄γω μπουμπούλη και φουντούλη
    κι ας κάμω μήνα να το δω το κριθοπιτοπούλι.

    Από Πιτυκάκη.

    φουντούλης/α : εμφανίσιμος/η, λουσάτος/η
    μπουμπούλης/α : νέος/α, δροσάτος/η.

  236. τὸ ὄνομα Φουντούλης τὸ θυμᾶμαι κι ἐγὼ ἀπὸ τὰ Ψηλὰ Βουνά. Ἦταν καὶ τὸ ἐπώνυμο τοῦ ἀείμνηστου καθηγητῆ τῆς Θεολογικῆς τοῦ ΑΠΘ.

  237. σχετικὰ μὲ σκώμματα περὶ προφορᾶς δεῖτε καὶ τὸ 84 τοῦ Κάτουλλου.

  238. 141,210’211 κλπ

    Το Πότε θα κάνει ξαστεριά, απλώς κάποιος μου έχει πει, οτι είναι τραγούδι του ακήρυχτου πόλεμου και των εθνοκαθάρσεων που επιχειρούσαν οι δύο κοινότητες της Κρήτης. Δεν έχω άλλα στοιχεία. Αν είχα θα τα ανάφερα. Μου φαίνεται πάντως λογικό να είναι έτσι, κρίνοντας από τα μοβόρα λόγια του.

    Το ξέρω, ότι υπήρξε τραγούδι κατά της χούντας. Αλλά δεν ακούστηκε πρώτη φορά στο Πολυτεχνείο. Είχε βγή σε βινύλιο, πιο πριν, σε ενορχήστρωση Μαρκόπουλου, στα Ριζίτικα (τον έχω το δίσκο, αλλά και σε κασέτα μια άλλη εκτέλεση μεταπολεμική, από κάποιον Γρυντάκη).
    Μου έχει πει αυτόπτης μάρτυρας, ότι είχε ακουστεί και σε μια συναυλία, που είχε δώσει στην Αθήνα ο Μαρκόπουλος με Ξυλούρη, δεν ξέρω πότε, αλλά επί χούντας. Εκεί το τραγούδι έγινε δεκτό με ενθουσιασμό, στο τέλος ο κόσμος άρχισε να φωνάζει συνθήματα, και η αστυνομία της χούντας όρμησε και άρχισε να βαράει τους ακροατές με τα κλόμπ.

    Το περίεργο και ανησυχητικό είναι ότι τώρα, το θαυμάζουν (τουλάχιστο στο Γιου Τιουμπ), οι ακροδεξιοί και οι χρυσαυγίτες.

  239. sarant said

    238: Με τη λογική, φαίνεται να είναι έτσι που τα λες. Εδώ μιλάει για γενικευμένα φονικά, όχι για μεμονωμένα όπως σε ζωοκλοπές ή βεντέτες.

  240. Νέος Τιπούκειτος said

    @224-227: Μόνο ένας βαμμένος τολστοϊκός σαν τον Δύτη θα μπορούσε να τα καταφέρει. 🙂

    (Προσοχή: βαμμένος έγραψα, όχι το άλλο…)

  241. #238,239
    Μου επιτρέπετε έναν άχαρο μελαναστεϊσμό;
    Το άσμα είναι λίαν παρεξηγημένο.
    Αναφέρεται στις φαντασιώσεις ενός φοιτητού σε περίοδο ΕΛΠΑ (Επικίνδυνη Λόγω Παρατεταμένης Αγαμίας)

    Πότε θα κάμει ξαστεριά,
    πότε θα φλεβαρίσει,

    [Πότε θα τελειώσει η εξεταστική να βγω από το σπίτι]
    να πάρω το ντουφέκι μου,
    την έμορφη πατρόνα,

    [εδώ το τυφέκιον μεταφορικά]

    να κατεβώ στον Ομαλό,
    στη στράτα του Μουσούρου,
    να κάμω μάνες δίχως γιους,
    γυναίκες δίχως άντρες,

    [εδώ είναι η παρεξήγηση, δεν αναφέρεται στους άνδρες αλλά στις γυναίκες που θα ξεχάσουν τα πάντα, ακόμη και τους άνδρες και τα παιδιά τους]

    να κάμω και μωρά παιδιά,
    να κλαιν’ δίχως μανάδες,
    να κλαιν’ τη νύχτα για νερό,
    και την αυγή για γάλα,
    και τ’ αποδιαφωτίσματα
    τη δόλια τους τη μάνα.

  242. Θρασύμαχος said

    http://en.wikipedia.org/wiki/Munduruku_people

  243. Ναι, βέβαια, είναι λαός, γνωστός σε εμάς ως Οι Μουντρούχοι.

  244. sarant said

    🙂

    Οι οποίοι Μουντρούχοι παίζουν και σε προηγούμενα σχόλια (αλλά στην αιτιατική, εννοείται!)

  245. Matina Sou Pw said

    Ονομαζομαι Ματινα Θρουμουλοπούλου 😛

  246. sarant said

    Αλήθεια; Καλώς μας βρήκατε!

  247. Matina Sou Pw said

    Καλώς σας βρήκα! 🙂
    Καμία εξήγηση για το τι μπορεί να σημαίνει αυτό το μακρυνάρι με τα «ου» που εχω για επίθετο έχετε καμιά ιδέα?
    Εγω το μόνο που εχω βρει είναι η θρούμπα η ελιά και η λέξη «θρους» που σημαινει θρόισμα

  248. sarant said

    Τα επίθετα είναι δυσκολοεξήγητα, επειδή μπορεί να έχουν αλλάξει για λόγους και με τρόπο που τους ξέρει μόνο κάποιος προπάππος, ή επειδή μπορεί να υπάρχει κάποιος οικογενειακός μύθος που συσκοτίζει την πραγματικότητα.

    Πέρα από τη θρούμπα, υπάρχει επίσης το θρομύλι, ένα εργαλείο για το γνέσιμο, και το θρούβαλο (= το θρύψαλο, θρουβαλιάζω = θρυμματίζω).

    Κάποιο παρατσούκλι Θρούμπουλος ή Θρούβαλος μπορεί να βρίσκεται στην αρχή, αλλά δεν μας πάει πολύ μακριά.

    Από ποια περιοχή;

  249. θεμης κορλετης said

    η εκφραση δεν θελω ου του ραλλη δεν εχει καμμια σχεση με πασοκ και κομματα.1980 υποβιβαζεται ο ηρακλης με αποφαση ραλλη.και ετσι στην θεσσαλονικη στην συγκεντρωση οταν βγηκε να μιλησει ο κοσμος τον αποδοκιμασε.τοτε ειπε την ιστορικη ατακα

  250. sarant said

    249:Τι να σας πω, θυμάμαι καλά τα περιστατικά. Οι Ηρακλειδείς όντως τον αποδοκίμασαν, αλλά το «ου» το είπε στα συμφραζόμενα που λέω.

  251. Θρασύμαχος said

    #250: έτσι ακριβώς είναι, και ‘γω το θυμάμαι πολύ καλά, το «δε θέλω ου» το είπε σε προεκλογική συγκέντρωση διακόπτοντας στους οπαδούς του που αποδοκίμαζαν κάθε αναφορά στο όνομα Παπανδρέου. Η φάση με τους οπαδούς του Ηρακλή έχει επίσης μείνει στην ιστορία, αλλά για άλλο λόγο: ο Ράλλης, εν πλήρει αγνοία κινδύνου, τους απάντησε «εγώ είμαι οπαδός του Παναθηναϊκού!».

  252. IN said

    251: Σωστά, νομίζω πως αυτό το περιστατικό με τους οπαδούς του Ηρακλή έμεινε στην ιστορία γιατί όταν ο Ράλλης έδωσε την απάντηση που λέτε κάποιος από κάτω φώναξε «στ’ αρχ…. μας» και ο Ράλλης έγινε έξαλλος, κατέβηκε από την εξέδρα κι άρχισε να φωνάζει σ’ έναν χωροφύλακα να συλλάβει τον κύριο που το είπε γιατί τον εξύβρισε. Δεν θυμάμαι τελικά τι απέγινε, αν συνελήφθη ο «ένοχος» ή όχι.

  253. sarant said

    251-252: Ωραία, τουλάχιστον το διασταυρώσαμε 🙂

  254. Earion said

    Με ένα ου, μονοσύλλαβο εννοώ, υπάρχει ο Γλου.

    Έμαθα ότι το επώνυμο Γλους δεν είναι γνήσιο. Η οικογένεια είναι από τη Μικρά Ασία και είχε επώνυμο που τελείωνε σε –ογλου. Το άλλαξε λίγο μετά αφότου ήρθε στην Ελλάδα, για να μη δίνει στόχο ως προσφυγική.

  255. sarant said

    254 Καλημέρα και από εδώ, χρόνια πολλά!
    Μα, αν ήταν να το αλλάξουν για να μη δίνουν στόχο για πρόσφυγες, δεν θα εξελλήνιζαν την κατάληξη -γλου σε όπουλος ή ίδης;

  256. Earion said

    Καλημέρα και χρόνια πολλά, Νίκο.

    Μεταφέρω την πληροφορία όπως την άκουσα από αξιόπιστο γνώστη των πραγμάτων.

    (Και ξέχασα να κλείσω τα πλάγια…)

  257. daeman said

    Του μουστουκούλουρού του, φτου του! (γενικές όλα)

  258. Βάγια said

    Το τραγούδι «πότε θα κάνει ξαστεριά» που αναφέρθηκε εδώ στα σχόλια έχει πραγματικά πολύ μοβόρικα λόγια! Και για αυτό το λόγο, ενώ είναι από τα τραγούδια που συνδέθηκαν με το Πολυτεχνείο και είναι και από την Κρήτη, ποτέ δεν μου άρεσε. Είχα διαβάσει παλιότερα μια ανάλυση των ιστορικών στοιχείων και των παραλαγών του τραγουδιού στο περιοδικό Ιστορία, αλλά δεν θυμάμαι και πολλά, εκτός από το ότι με αυτό το άρθρο συνειδητοποίησα πλήρως τη βιαιότητα του τραγουδιού. Νομίζω όμως ότι το χρονολογούσε τόσο παλιά όσο και η βενετσιάνικη κατοχή.

  259. Πέπε said

    Μιας και το ξέθαψες από το μακρινό 2011:

    α) Το τραγούδι έχει κι έναν ακόμη, όχι λιγότερο μοβόρικο, στίχο, που δεν τον είδα να αναφέρεται στα σχόλια. Είναι η κατάληξη:

    Κι ας κάμω και την αγαπώ τα μαύρα να φορέσει (=ας σκοτωθώ κι εγώ).

    β) @238: Και ο δίσκος του Μαρκόπουλου με τον Ξυλούρη βγήκε μέσα στη χούντα. Κατά τη γνώμη μου όλος ο σκοπός του δίσκου ήταν να παρουσιαστεί το συγκεκριμένο τραγούδι, και μαζί κι ο Αητός, που μπορούν να πουν σ’ όποιον θέλει ν’ ακούσει κάτι τέτοιο «πότε θα ‘ρθει ο καιρός να ξεσηκωθούμε» (στην Ξαστεριά οι στίχοι μετά το ντουφέκι λειτουργούν, στη συγκεκριμένη ανάγνωση, σαν απλό παραγέμισμα), ενώ τους υπόλοιπους να τους παραπλανήσουν με λίγο εθνικοπατριωτικό μεγαλείο απ’αυτά που αρέσουν στις χούντες. Άρα, ήταν γνωστό πριν το Πολυτεχνείο αλλά όχι πριν τη χούντα.

    γ) Παλαιότερα είχε βγει σε δίσκους 78 στρ. το 1928 με τον Ν. Παττακό (pun not intended, έτσι τον έλεγαν τον άνθρωπο, όπως κι άλλους στα Χανιά), το 1934 με τον Νίκο Κουφιανό, και -φαντάζομαι όχι τυχαία-το 1940 με τον Σίμωνα Καρά και τη χορωδία του.

    Πηγή: εδώ, όπου επίσης διαβάζω ότι το τραγούδι θεωρείται από άλλους ότι αναφέρεται στην κρητική επανάσταση του 1770, και από άλλους σε βεντέτα μεταξύ ενός σογιού από τα Σφακιά κι ενός (των Μουσούρων) από τον Ομαλό -και ότι υπάρχουν κι άλλες απόψεις που δεν τις παραθέτει.

  260. sarant said

    Και σε ζωοκλεπτικά κατορθώματα έχω ακούσει ότι αναφέρεται το τραγούδι.

  261. Και εγώ για ζωοκλεπτικό εκδικητικό το ξέρω

  262. Πέπε said

    Ε, το ίδιο δε λέμε;

    Μια εκδοχή αναφέρει ότι ανήκει στα τραγούδια που εξιστορεί τον αγώνα των Κρητών επαναστατών εναντίων των Τούρκων κατακτητών κατά το 1770 ενώ άλλη ισχυρίζεται πως το συγκεκριμένο τραγούδι πιθανά αναφέρεται στη βεντέτα μεταξύ των δύο πανίσχυρων οικογενειών της Κρήτης, της οικογένειας Σκορδύλη, από τα Σφακιά, και των Μουσούρων, από τον Ομαλό. Η τελευταία εκδοχή φαίνεται πιο πιθανή όπως φαίνεται κι από αναφορές στο στίχο …στη στράτα των Μουσούρων. Το γεγονός πρέπει να έλαβε χώρα στις αρχές του 17ου αιώνα. Το ξεκίνημα της βεντέτας ανάγεται στη δολοφονία του βοσκού Γιάνναρη και την κλοπή των κοπαδιών της οικογένειας, των Σκορδύλη από την οικογένεια Μουσούρη. [sic όλα]

    (όπ.π., σελ. 259)

  263. Μαρία said

    Τα θερινά 251, 252 τώρα τα πήρα είδηση.
    Παρακολούθησα την ομιλία απο παρακείμενο μπαλκόνι στην Αριστοτέλους στις 20/9 του ’81 και μπορώ να βεβαιώσω το 251.
    Με τις γριές δεν ξέρω τι έγινε αλλά, ΙΝ, απο το μπαλκόνι του Ηλέκτρα μίλησε, όπως μετά κι ο Ανδρέας, άρα λίγο δύσκολο να κατεβεί 🙂

  264. Ριβαλντίνιο said

    Και εγώ είχα διαβάσει ότι το άζμα δεν είναι επαναστατικό. Οι Σκορδύληδες που έβγαλαν το τραγούδι ήταν απ’τα Σφακιά και οι Μουσούροι απ’το οροπέδιο Ομαλός. Η «στράτα των Μουσούρων» ήταν ο ιδιωτικός δρόμος των Μουσούρων. Είχαν βεντέτα στις αρχές του 17ου αι. Ο τοπικός Ενετός κυβερνήτης τους είπε να συμφιλιωθούν αλλά δεν το έκαναν. Η «πατρόνα» είναι το τουφέκι του Σκορδύλη που τραγουδά. Την εποχή εκείνη είχαν αρχίσει να αποκτούν μαζικά φορητά όπλα οι Κρητικοί λέει. Ο Σκορδύλης περιμένει να καλοκαιρίσει, να κατέβει στην στράτα του Μουσούρου και να ξεκάνει κόζμο.

  265. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    259. Πέπε, θυμᾶμαι καλὰ πὼς τὴν Ξαστεριὰ τὴν τραγουδοῦσαν καὶ προδικτατορικὰ στὶς μεγάλες κινητοποιήσεις (Ἰουλιανὰ, Ἀποστασία κλπ.). Νομίζω πὼς τὰ σαΐνια-ἐρευνητὲς τοῦ ἱστολογίου μποροῦν νὰ βροῦν κάτι σχετικὸ στὶς ἐφημερίδες τῆς ἐποχῆς. Τότε ἤμουνα μικρὸς (στὶς πρῶτες τάξεις τοῦ Γυμνασίου) καὶ δὲν συμμετεῖχα. Συμμετεῖχε ὅμως ὁ ἀδελφός μου, φοιτητὴς τότε, ποὺ μοῦ τὸ ἐπιβεβαίωσε.

    Ἐγὼ τὸ πρῶτο ξύλο ἀπὸ τὴν ἀστυνομία (ψιλοπράματα, κάτι φάπες) τὸ ἔφαγα μαζὶ μὲ ἀκετοὺς ἄλλους φοιτητὲς τὸ Μάη τοῦ 1972 καθὼς βγαίναμε μὲ ἀπὸ τὸ γήπεδο τοῦ Σπόρτιγκ τραγουδώντας τὴν Ξαστεριά. Εἶχε προηγηθεῖ συναυλία τοῦ Συλλόγου Κρητῶν Φοιτητῶν γιὰ τὴν ἐπέτειο τῆς Μάχης τῆς Κρήτης μὲ τὸν Μαρκόπουλο καὶ τὸν Ξυλούρη.

  266. Spiridione said

    259. Μια άλλη άποψη
    https://rethemnos.gr/pote-tha-kami-xasteria-tou-k-g-m-sifaki/comment-page-1/

  267. Spiridione said

    266. Από εδώ
    https://www.politeianet.gr/books/9786185004484-sifakis-m-grigoris-kichli-zitimata-poiitikis-filologias-kai-laografias-264516

  268. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ο Ράλλης και το … ου

    Το επεισόδιο με τον Ηρακλή έγινε στην Κατερίνη, στην προεκλογική συγκέντρωση της Θεσσαλονίκης είπε «δεν θέλω ου» όταν οι συγκεντρωμένοι φώναξαν ου στο άκουσμα της λέξης Παπανδρέου.

  269. ΙΝ said

    268: Α μπράβο, πες τα εσύ να μην τα λέω εγώ. Αν και η δική μου εντύπωση είναι ότι το επεισόδιο στην Πιερία ήταν σε κάτι εγκαίνια ή κάτι τέτοιο, όχι προεκλογική συγκέντρωση. Αλλά μπορεί να κάνω και λάθος.

  270. spatholouro said

    # 265
    Καλά λες Δημήτρη
    Στις 15/12/1966 η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ αναφέρει ότι εφημερίδα της δεξιάς δυσφόρησε για την αθώωση κάποιων νέων που είχαν κατηγορηθεί ότι τραγουδούσαν «επαναστατικά άσματα»: το «Πότε θα κάνει ξαστεριά» και το «Γελαστό παιδί»

  271. Πέπε said

    @265:
    Ναι ε; Άρα δεν ήταν ο Μαρκόπουλος που το ανέσυρε; Σ’ αυτή την περίπτωση έχει ενδιαφέρον να μάθουμε πώς έγινε γνωστό το τραγούδι, γιατί πέρα από σύμβολο αγώνων είναι απλώς ένα από τα εκατοντάδες ριζίτικα των Χανίων, που σε γενικές γραμμές δεν είναι γνωστά παρά μόνο τοπικά. (Το ότι μεταξύ 1928 και 1940 ειδικά αυτό το ηχογράφησαν τρεις, δε νομίζω να επηρέασε ιδιαίτερα τα πράγματα του 1970!)

    @266:
    Με μεγάλη διαφορά η πιο συγκροτημένη και τεκμηριωμένη άποψη που έχω διαβάσει. (Με την επιφύλαξη ότι τις υπόλοιπες τις έχω ακούσει προφορικά ή τις έχω διαβάσει σε περιλήψεις σαν αυτήν που παρέθεσα: δεν ξέρω μήπως προέρχονται κι αυτές από ανάλογη έρευνα).

    Ο Σηφάκης μένει αρκετά στο ζήτημα «να ανεβώ / να κατεβώ στον Ομαλό». Από τις τέσσερις πολύ παλιές ηχογραφήσεις (τέσσερις είναι τελικά, έγραφα τρεις γιατί η μία φέρει τον άδηλο τίτλο «Λακκιώτικο τραγούδι», αλλά τώρα την ακούω κιόλας – πάλι με τον Κουφιανό, 1930) ο Παττακός και ο Κουφιανός στη μία λένε πράγματι «να ανεβώ» (που όμως, πέρα από τα άλλα ζητήματα που εξετάζει ο Σηφάκης, έχει και μια χασμωδία), ο Κουφιανός στην άλλη λέει «να κατεβώ», και ο Σίμων Καράς δεν έχει και τόση σημασία γιατί το ξέρει από δεύτερο χέρι, αλλά πάντως λέει κι αυτός «να κατεβώ». Κατά τα άλλα όλοι λένε λίγο πολύ τους στίχους που ξέρουμε σήμερα, μόνο που -πλην του Καρά- λένε «ξεστεριά»!

    Ο Σηφάκης μεταφέρει ακόμη τις επιφυλάξεις του Μπο-Μποβί για τη γνησιότητα της μελωδίας: είναι στη δυτική μείζονα κλίμακα, και πολύ ρυθμικό σε σχέση με τα άλλα ριζίτικα, σχεδόν εμβατήριο. Εδώ όμως μπορεί κανείς να αντιτείνει: πρώτον, ότι η ίδια μελωδία υπάρχει και σ’ άλλα ριζίτικα, π.χ. https://www.youtube.com/watch?v=kJpSYQ7g_zE: ακούμε το «Αυγή τ’ς αυγής» με τον τρόπο περίπου που τραγουδιούνται εκ παραδόσεως τα ριζίτικα, και όντως είναι και πάλι ρυθμικό αλλά απέχει από εμβατήριο. Δεύτερον, ότι δεν είναι το μόνο ρυθμικό ριζίτικο: και το «Γ’εις κυνηγός» (https://www.youtube.com/watch?v=IE7fni4DovE) μπορεί κανείς να πει ότι είναι σαν βαλς, αλλά ριζίτικο είναι κι αυτό. Τρίτον, ότι δεν είναι δυτική μείζων κλίμακα, είναι ένας ελληνικός τρόπος με τα ίδια μεν διαστήματα αλλά με ιδιαίτερη τροπική συμπεριφορά.

    Τον Μπο-Μποβύ όχι απλώς τον σέβομαι και τον εκτιμώ, αλλά τον θαυμάζω και πολύ. Αλλά είναι γεγονός ότι είχε μια εμμονή με την «καθαρότητα».

  272. Πέπε said

    Συνεχίζω το #271:

    Πάντως, το ότι μεταξύ όλων των ριζίτικων ειδικά η Ξαστεριά είναι έστω και τόσο ρυθμική, την κάνει -αντίθετα με τα περισσότερα άλλα- κατάλληλη να παιχτεί και με όργανα. Επομένως, να μπει και σε δίσκο.

    Τα ριζίτικα δε συνοδεύονται από όργανα, επομένως συνιστούν εξαιρετικά δύσκολο ακρόαμα, πολύ ακατάλληλο για εμπορικούς δίσκους. Πόσο μάλλον που είναι και άρρυθμα και -πάλι με την εξαίρεση της Ξαστεριάς- τόσο μακρόσυρτα που πολύ εύκολα χάνει κανείς το νήμα της αφήγησης.

    Δεν είναι λοιπόν παράδοξο που από το 1927 μέχρι (…δεν ξέρω ακριβώς πότε, η συλλογή που ανέφερα καλύπτει μέχρι και το ’55 αλλά μάλλον επειδή περιέλαβε και κάποιες όψιμες ηχογραφήσεις) έχουμε τέσσερις ηχογραφήσεις της Ξαστεριάς και καμία κανενός άλλου ριζίτικου. Σίγουρα αυτό την έκανε ένα από τα λίγα ριζίτικα που έστω και μέσα στην Κρήτη έγιναν γνωστά πέρα από την ιδιαίτερη πατρίδα τους, θα έδωσε πιθανόν αφορμή και σε άλλους Κρητικούς να την ηχογραφήσουν (π.χ., ίσως, ο Γρυντάκης του #238), και δεν αποκλείεται κάπως έτσι να την έμαθαν κι ο Ξυλούρης με τον Μαρκόπουλο, που κανονικά δεν τραγουδιόταν βέβαια στα μέρη τους.

    (Να αναφέρω παρεμπιπτόντως ότι σήμερα σ’ όλη την Κρήτη θα ακούσει κανείς τόσο επαγγελματίες όσο και παρέες να τραγουδούν ριζίτικα. Αλλά, αν δεν είναι Χανιώτες, απ’ όλα τα πάμπολλα ριζίτικα θα λένε αποκλειστικά και μόνο τραγούδια που περιλαμβάνονται στον δίσκο του Μαρκόπουλου! Μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση σχετικά με το τι θεωρεί ο καθένας «δικιά του» παράδοση σήμερα…)

  273. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    270. Κάτι ἤξερα ὅταν ἔγραφα:
    «Νομίζω πὼς τὰ σαΐνια-ἐρευνητὲς τοῦ ἱστολογίου μποροῦν νὰ βροῦν κάτι σχετικὸ στὶς ἐφημερίδες τῆς ἐποχῆς«.
    Νά ‘σαι καλὰ, Κώστα.

  274. 260, … Και σε ζωοκλεπτικά κατορθώματα έχω ακούσει ότι αναφέρεται το τραγούδι. …
    261, … Και εγώ για ζωοκλεπτικό εκδικητικό το ξέρω …

    Ε, τότε κατατάσσεται στα
    κλέφτικα!

  275. Ενδιαφέρουσα και τεκμηριωμένη η άποψη του Σηφάκη. Κι εγώ ήξερα για το βεντετικόν-ζωοκλεπτικόν, και σίγουρα όχι για «ειδική ομάδα ειδικών δυνάμεων Κρητών πολεμιστών, κάτι δηλ. σαν «κομμάντος» της εποχής εκείνης οι οποίοι κρύβονταν από κορφή σε κορφή στα βουνά της περιοχής και όταν είχε ξαστεριά δηλ. καθαρό έναστρο ουρανό, κατέβαιναν στην διάρκεια της νύχτας στα πεδινά για να χτυπήσουν τους ΤΟΥΡΚΟ-κρήτες» όπως διαβάζω στα σχόλια 🙂

  276. ΓιώργοςΜ said

    274 και δη στην κατηγορία «οφτό κλέφτικο» συνήθως!

  277. Spiridione said

    Και εμένα μου φαίνεται πειστική η άποψη του Σηφάκη.

  278. 276, 😀
    Ωραίο το οφτό, σερβίρεται και επιτραπέζιο!

  279. Spiridione said

    Για όσους διάβασαν το άρθρο του Σηφάκη, συμπλήρωμα ο Γάμος εν Κρήτη του Π. Βλαστού (1893)
    http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?filename=%2Fvar%2Fwww%2Fanemi-portal%2Fmetadata%2F4%2Fd%2F1%2Fattached-metadata-181-0000102%2F74049_w.pdf&rec=%2Fmetadata%2F4%2Fd%2F1%2Fmetadata-181-0000102.tkl&do=74049_w.pdf&width=841&height=595&pagestart=1&maxpage=92&lang=el&pageno=51&pagenotop=51&pagenobottom=48

    Και η συλλογή τραγουδιών του Γιανναράκι (1876)
    https://books.google.gr/books?id=_oACAAAAQAAJ&pg=PA162&dq=%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%8C+%CE%BC%CE%BF%CF%85&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwiK5e3HivzSAhVGwxQKHWUfDnYQ6AEIHTAA#v=onepage&q=%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%8C%20%CE%BC%CE%BF%CF%85&f=false

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: