Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Απαυδημός

Posted by sarant στο 22 Μαΐου, 2011


Απαυδημός. Να μια λέξη που δεν την έχει κανένα (νομίζω) από τα μεγάλα λεξικά μας: ούτε τα καινούργια, ούτε του Παπύρου, ούτε του Δημητράκου που υποτίθεται πως έχει «όλη» την ελληνική, μόνο το Αντίστροφο την έχει, που πρέπει να διαθέτει το πληρέστερο λημματολόγιο, αλλά δεν δίνει σημασίες· και βέβαια την έχει ο βασιλιάς των ελληνικών λεξικών, το ελληνοαγγλικό λεξικό του Γεωργακά. Βασιλιάς χωρίς θρόνο, όμως, μια και μόνο το γράμμα Α έχει εκδοθεί και είναι διαθέσιμο ονλάιν.

Απαυδημός, το ουσιαστικό του ρήματος «απαυδώ», είναι η κούραση, η εξάντληση· είναι κι ο χορτασμός, ο κορεσμός.

Ο ενεστώτας του ρήματος είναι απαυδώ, αλλά σπάνια χρησιμοποιούμε τον ενεστώτα στην καθημερινή χρήση· πολύ συχνότερες είναι οι παρελθοντικές χρήσεις· βέβαια, εγώ λέω και «απαύδησα», αλλά οι (πολύ) περισσότεροι λένε «απηύδησα» και αυτός είναι, με διαφορά, ο επικρατέστερος τύπος.

Ωστόσο, συμβαίνει κάτι ενδιαφέρον: επειδή η λέξη έχει χάσει την ετυμολογική της διαφάνεια, πολλοί ομιλητές δεν αισθάνονται την εσωτερική αυτή αύξηση, και θεωρούν ότι το ρήμα έχει –η- στο θέμα του, κι έτσι παράγεται ο λαθεμένος τύπος «έχει απηυδήσει», τύπος μάλιστα ο οποίος είναι αρκετά πιο συχνός από τον σωστό τύπο «έχει απαυδήσει». Το πιο αστείο είναι ότι το Γκουγκλ, αν του δώσεις τον σωστό τύπο «απαυδήσει» θα τον περάσει για λανθασμένο και θα σε ρωτήσει «Μήπως εννοείτε απηυδήσει;» Στον ενεστώτα, όμως, το σωστό «απαυδώ» επικρατεί καθαρά –το *απηυδώ ελάχιστες γκουγκλιές έχει.

Αυτό το φαινόμενο δεν συμβαίνει με τα περισσότερα άλλα ρήματα –δηλαδή, λέμε, έστω, «τον απέλυσαν» αλλά όχι «έχουν απελύσει», ούτε «έχει απηργήσει», ενώ σπάνιο είναι το «απεκρούω» και μάλλον το κοροϊδεύουμε. Και επειδή ούτε σε όλους τους χρόνους του «απαυδώ» επικρατεί η λαθεμένη αύξηση, δεν υπάρχει βάση για να την αποδεχτούμε.

Είπα πιο πάνω ότι το «απαυδώ» έχει χάσει την ετυμολογική του διαφάνεια, οπότε ας δούμε την ετυμολογία της λέξης. Το «απαυδώ» είναι σύνθετο από το από και το αυδή. Αυδή είναι η ομιλία και η φωνή, και ειδικότερα η ανθρώπινη φωνή –σε αντιδιαστολή με τη φωνή των ζώων. Είναι ακόμα, σε άλλες χρήσεις, ο ήχος, η φήμη, το άσμα. Διάσημος είναι ο ομηρικός στίχος «του και από γλώσσης μέλιτος γλυκίων ρέεν αυδή» για τον Νέστορα, «που πιο γλυκά απ’ το μέλι ανάβρυζαν τα λόγια του απ’ το στόμα» (Καζαντζάκης-Κακριδής) ή, όπως το έχει ο Πολυλάς, «που ωσάν το μέλι η λαλιά του εκύλ’ από τα χείλη». Την αυδή τη βρίσκουμε και στον άναυδο. Όποιος μένει άναυδος, μένει άφωνος. (Μένω ενεός, έλεγε ένας σπουδαιοφανής· κι εγώ μένω Καλλιθέα, απάντησε ο άλλος).

Με βάση την ετυμολογία του, το απαυδώ μπορεί αρχικά να σήμαινε σταματώ να μιλώ, αλλά η πρώτη καταγραμμένη αρχική του σημασία, στους Ιππείς του Αριστοφάνη, είναι «απαγορεύω». Η σημερινή σημασία, κουράζομαι, εξαντλούμαι» είναι ελληνιστική. Το ουσιαστικό του απαυδώ, στα αρχαία, είναι η απαύδησις: η εξάντληση, η κόπωση. Ο απαυδημός, που είναι και ο τίτλος του άρθρου μας, δεν είναι αρχαίος, φυσικά, είναι νεότερος σχηματισμός, νεολογισμός των αρχών του εικοστού αιώνα θα έλεγα. (Αφού το είπα, είδα ότι ο Κουμανούδης καταγράφει τον τύπο «απαυδισμός», σε δημοσίευμα της Ακρόπολης του 1894).

Ο απαυδημός είναι λέξη ποιητική. Εγώ μόνο σε ποιήματα τον έχω βρει: της Λένας Παππά, του Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου για τον Καρυωτάκη, του Γ. Α. Παναγιώτου. Ο Γεωργακάς αποδελτιώνει επίσης ανευρέσεις της λέξης σε πεζά του Χατζίνη και του Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, πάλι. Αλλά, εμβληματικά, ο Απαυδημός βρίσκεται στον τίτλο ποιήματος του Ν. Λαπαθιώτη, που το παραθέτω πιο κάτω ολόκληρο. Δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 1924, στην πρώτη σελίδα του πρώτου τεύχους του βραχύβιου περιοδικού Εμείς, πλάι σε ποιήματα του Καρυωτάκη (μεταξύ των οποίων η γνωστή, χάρη στη μελοποίηση, Δικαίωσις). Πρόκειται για ένα κουρασμένο σονέτο, με χαμηλούς τόνους, που υποβάλλει πολύ ωραία κατά τη γνώμη μου τη γλυκόπικρη γεύση του έρωτα που έχει κουράσει χωρίς να έχει σβήσει ολότελα, χωρίς να έχει μετατραπεί σε αδιαφορία ή σε μίσος. Ταιριάζει πολύ στον «κουρασμένο απ’ τον έρωτα» ποιητή:

Απαυδημός

Ήμουν μες στην αγάπη σου τόσον καιρό κλεισμένος,
μ’ αυτό δε θέλω και να πω, πως μου ήταν φυλακή:
μα τι τα θες, όλα περνούν, ας μένει ίσαμ’ εκεί·
θέλω να φύγω τώρα πια, γιατ’ είμαι κουρασμένος…

Ίσως κανένας πιο τρελός, ή πιο βασανισμένος
να βρει σε σένα την παλιά χαρά, τη μαγική·
όσο για μένα δεν μπορώ, μου είν’ αρκετό ως εκεί·
θέλω να φύγω τώρα πια, γιατ’ είμαι κουρασμένος.

Θέλω και πάλι να χαθώ στην πρώτη μου σιωπή,
να μη θωρώ, να μη γροικώ τι γίνεται τριγύρω.
να λησμονήσω ως και χαρά και αγάπη τι θα πει·

θέλω τα μάτια μου τα δυο να κλείσω και να γείρω,
–κι αφήνοντάς σε να χαθείς στα πέρατα του δρόμου ,
να σ’ έχω, τότε, συντροφιά, για πάντα, στ’ όνειρό μου.

Υστερόγραφο: Σε μεγαλύτερο μέγεθος, η εικόνα του εξωφύλλου του περιοδικού Εμείς υπάρχει εδώ.

43 Σχόλια προς “Απαυδημός”

  1. ppan said

    Πολύ ωραίο.
    Πρόσφατα παρατήρησα ότι σε πολλές κορεάτικες ταινίες δείχνει τη ποίηση να είναι παρούσα στην ζωή πολλών ανθρώπων, απλών ανθρώπων θα λέγαμε, στην σημερινή Κορέα: φοιτητές που γράφουν ποιήματα και τα διαβάζουν στους φίλους τους, γιαγιάδες που παρακολουθούν μαθήμτα ποίησης κλπ. Δεν ξέρω κατά πόσο ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, πάντως φάινεται να απηχεί κάτι υπαρκτό. Θυμάμαι και κάτι στα Ρομαντικά Χρόνια του Πολίτη, σε σχέση με την διαδεδομένη συνήθεια των Ελλήνων να γράφουν ποίηση στο τέλος του 19ου, πχ ότι υπήρχαν 3000 ποιητές: το ερμηνεύει ως φυγή απο την πραγματικότητα ότνα οι εθνικές ελπίδες τσάκισαν σιγά σιγά. Βλέπω και στις εφημερίδες της εποχής ή και τις πιο κατοπινές ή σε αυτά που βάζεις εδώ, πολλές ποιητικές δημοσιεύσεις.
    Και λοιπόν αναρωτιέμαι πότε ατόνησε αυτή η συνήθεια;

  2. Immortalité said

    Ωραίο άρθρο, εξαιρετικό ποίημα…

  3. BobLoopas said

    Κι εδώ σε διήγημα απ’ ότι βέπω:

    (Άγγελος Τερζάκης, Απρίλης)

    Η πατρίδα μου είναι ένα γέρικο πέτρινο λιοντάρι, που βουτάει τα νύχια του στην αφρισμένη θάλασσα του Αργολικού.
    Κρατεί τα μάτια σφαλιστά, βάρυπνα, και στο κραταιό της μέτωπο έχει ξεχαστεί ή αυστηρή ζάρα της έγνιας. Ο δικός της ο ύπνος δεν είναι σαν τους άλλους, αδιαφορία κι’ εγκατάλειψη. Στη θωριά της ακόμα δεν απλώθηκε η χαύνη έκσταση της λήθης. Ο ύπνος της είναι συλλογή βαθιά, στοχασμός κλειστός κι’ αυτοσυγκέντρωση, που όσο πάει και βουλιάζει περισσότερο στην προαιώνια ακινησία, Κοιμάται πάνοπλη, όπως έζησε την άγρια τη ζωή της. Αποτραβηγμένη μ’ απαυδημό εκεί – κάτω, στον μυχό του Αργολικού, ανασαίνει ηρέμα το γλυκό μπάτη του πελάγου που της τυλίγει ανάερα, με γάζες μυρωμένες, τα σκυθρωπά κάστρα και τους προμαχώνες. Τα μαύρα δόντια τους, που τρίφτηκαν, χάσκουν τώρα μάταια κατά τον ουρανό. Όμως η φοβέρα λες και δε διαλύθηκε ακόμα στον αέρα. Πολλά μυστικά κρύβει η θάλασσα, και το πέλαγο φανέρωσε άλλοτε τόσες πικρές τρομάρες… Κοιμάται η γέρικη πολιτεία και σύγκαιρα αυτιάζεται το σάλπισμα του μακρυνου ανέμου, θες καράβια της Δημοκρατίας του Αγιου Μάρκου, θες χουρσάρικα της Μπαρμπαριας, εδώ ήρθανε, μ’ άντρες αβρούς ή βάρβαρους, να της τρυγήσουνε το μέλι. Ο δόγης έχει αρραβωνιάσει τη θάλασσα, κι’ αυτή, υπάκουη πια, τον δουλεύει. Ο μπαρμπερίνος, ορθός στην πλώρη, τη γερακωτή, ζυγιάζει στο μελαψό χέρι του το γάντζο. Ο άνεμος της Μεσογείου τους φέρνει όλους κατά κει, με φουσκωμένα τα πανιά, ίσια στον παρθενικό κόλπο της Αργολίδας. Της φιλοδοξίας η λάγνη ορμή, της απληστίας η λύσσα, ακόρεστες δυνάμεις έξουσιασμού κι’ εξόντωσης, έδωσαν εδώ το λόγο τους να χτυπηθούν. Για χρόνια, αιώνες, τα κάστρα δεν πάψανε να καπνίζουν. Πυραχτωμένο, τρεμοσάλευτο, το σκληρό τούτο πετράδι, που ο Μωρίας το αγκαλιάζει φιλάργυρα, έγινε αντικείμενο της προαιώνιας αντιδικίας των ανθρώπων….

  4. Ηρώ Διαμαντούρου said

    Εξαιρετικό το «κουρασμένο σονέτο», Νίκο. Και η λέξη απαυδημός, επίσης (παρόλο που δεν τρελαίνομαι για τις «φτιαχτές» ποιητικές λέξεις).

  5. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα σχόλια και για τα καλά λόγια!

    Πολύ ωραίο το απόσπασμα του Τερζάκη.

    1: Μεγάλη συζήτηση για την κοινωνική θέση της ποίησης (που σήμερα στη χώρα μας είναι περιθωριακή).

  6. BobLoopas said

    Φώτος Γιοφύλλης:

    Καρυωτάκης

    Θυμάσαι που ζητούσες για ν’ αντλήσεις
    ποίηση από μια κόττα μαδημένη;
    Και πίστεψες πως μπόριες να φυσήσεις
    δροσούλα σε μια ζήση ξεραμένη;
    Απ’ όλα γύρω μέσα σου απομένει
    το φαρμάκι, που ζήταες να το χύσεις
    σε στίχους — κ’ ήσαν τόσο πικραμένοι!
    Μα ήταν γραμμένο πια και ν’ απαυδήσεις.
    Δύστυχε, πώς βουτούσες στα βαθειά μας
    κ’ ήξερες να ξεσκίζεις μια χαρά
    τα σπλάχνα μας, ν’ ανοίγεις την καρδιά μας
    μόνο με χαμογέλια σουβλερά!
    Μα στράγγιξες στο τέλος στον αγέρα
    και λυτρωτής σου στάθηκε μια σφαίρα!

    Αθήνα. Αύγουστος 1928.

  7. BobLoopas said

    Ηλίας Λάγιος

    «ΑΠΕΙΡΟΥ ΚΑΛΟΥΣ»

    Απόψε ξαγρυπνά στο «Απείρου κάλους»
    η νύχτα. Το κορμί της θα φορέσεις,
    κι έτσι ευθαρσώς γυμνή, πολύ θ’ αρέσεις
    στους πλην της ηδονής και στους μεγάλους

    συλλήβδην σκεπτομένους εγκεφάλους.
    Τις λειψές τους αισθήσεις ως κορέσεις
    Θ’ απαυδήσεις. Τεχνηέντως και μ’ ενέσεις
    ο Τζων Σίλβερ εκτρέφει παπαγάλους.

    Σε νήσο θησαυρών θ’ αναπολήσεις
    πέρλες γυμνών σωμάτων· θ’ αριθμήσεις
    τρεις εραστές που πρέπει να πεθάνου-

    νε. Τότε άλλο σαρκίο θα μεταλάβεις,
    εντόμου· στις κεραίες σου να συλλάβεις
    την αψιά, γλυκεία γεύση του λαβδάνου.

  8. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    Κι εγώ, έχοντας κατά μεγάλα διαστήματα χάσει την επαφή με τα ελληνικά, νόμιζα πως το ρήμα ήτανε απαυδίζω! (Ίσως επηρεασμένος φωνητικά από το -isa του απαύδησα, ίσως κι από τον πατέρα μου που χρησιμοποιήσω το μπουχτίζω. «Μπούχτισα πια», έλεγε όταν πέρασε τα 90). Φαντάζομαι πως τα όρια μεταξύ των δυο ρημάτων δεν είναι στενά.

    Πάντως, εσύ Νικοκύρη, για ένα πράγμα τουλάχιστο δεν απαυδείς ποτέ. Στο να φέρνεις στο φως ωραιότατες ανακαλύψεις και αποκαλύψεις. 🙂

  9. Διαβάζετε τον Jacques Prévert said

    #8

    «που χρησιμοποιούσε»

  10. sarant said

    8: Το απαυδίζω υπάρχει ή τουλάχιστον το δέχεται ο Μπαμπινιώτης. Ίσως σχηματίστηκε υποχωρητικά από τη μετοχή, που είναι απαυδισμένος (καθώς και απαυδημένος). Βέβαια, και ευτυχισμένος λέμε χωρίς να υπάρχει ρήμα ευτυχίζω.

  11. sarant said

    6-7: Ευχαριστώ πολύ για τα ποιήματα!

    Επειδή είμαι ψείρας, γράφει πράγματι «απείρου κάλους» ο Λάγιος; Είναι λογοπαίγνιο;
    και γράφει «μπόριες» ο Γιοφύλλης;

  12. Πολύ όμορφο ποίημα, ταιριάζει με το σημερινό απομεσήμερο.
    Άσχετο ολίγον αλλά θυμήθηκα τον ευπατρίδη Λεωνίδα Αυδή.

    Όχι “κάλλους” γράφει ο Λάγιος

  13. Hellegennes said

    #1:

    Ποτέ δεν ατόνησε η συνήθεια. Σήμερα υπάρχουν πιο πολλοί ποιητές από ποτέ. Επίσης μάλλον διαβάζει ο κόσμος περισσότερη ποίηση από ποτέ. Η διαφορά είναι ότι σήμερα χάνονται στον πακτωλό της λογοτεχνίας ενώ είναι αισθητή και η έλλειψη του κλίματος που έκανε τους ποιητές προηγούμενων δεκαετίων να έχουν επαφές μεταξύ τους, κάνοντάς το να φαίνεται σαν κύκλος. Σ’ αυτό το τελευταίο συντελεί και η μείωση των λογοτεχνικών περιοδικών που δημοσίευσαν ποίηση, όπως και το ότι σήμερα ένας ποιητής δεν φαίνεται κάτι τόσο ξεχωριστό όπως τις προηγούμενες δεκαετίες.

  14. sarant said

    12: Αναμενόμενο, κι εγώ θυμήθηκα τον Αυδή όταν το έγραφα… δεν νομίζω βέβαια να υπάρχει κάποια ετυμολογική σχέση. Ίσως όμως οι φίλοι του να του έκαναν πειραχτικά λογοπαίγνια.

  15. λογικὸ στὸν ἐνεστῶτα νὰ χρησιμοποιῆται ὁ ὀρθὸς τύπος, φαντάζομαι ὅτι οἱ λιγώτερο ψαγμένοι στὰ γλωσσικὰ δὲν τὸν χρησιμοποιοῦν, σὲ ἀντίθεσι μὲ τὸν ἀόριστο.

  16. gbaloglou said

    12

    Επίσης: Γιάννης Αυδής, καθηγητής Προβολικής & Παραστατικής Γεωμετρίας στο ΑΠΘ

  17. Τρύφων said

    Αμάν, μπούχτισα πια.

  18. ppan said

    Έγκωσα 🙂

  19. nestanaios said

    αυδέω αυδῶ. αυδάω αυδῶ. Το αυδημος ενέχει το στοιχείο μ και αλλάζει την γεύση.

  20. ΣοφίαΟικ said

    Σχετικά με την ποίηση: επιεδή εδω στα ξένα ακούμε ΡΙΚ ραδιόφωνο που και που, και τοπικό ελληνοκυπριακό σταθμό, στην Κύπρο πρεπέι να έχουν πολύ καλή σχέση με την ποίηση. Τόσο καλή που ο καθένας που εχει γραψει ένα μακρυνάρι επιπέδου στίχων για σελίδες ημερολογίου τοίχου παίρνει τηλεφωνο το σταθμό κι απαιτέι να διαβασει το ποίημά του. Και τον αφηνουν. Κι εκέι φυσικά ο ακροατής αλλάζει σταθμό, γιατι η απαγγελία συνήθως διαρκεί κανά δεκάλεπτο.
    Άμα είναι τέτοια η ποίηση στην κοινωνία, να λείπει το βύσινο.

  21. sarant said

    Ίσως επιζεί ακόμα στην Κύπρο η παράδοση των ποιητάρηδων, που βεβαίως έγραφαν κατεβατά -και ζούσαν από αυτό.

  22. BobLoopas said

    11: Με συγχωρείς για την καθυστερημένη απάντηση και τους μάλλον απότομους διαδικτυακούς τρόπους αλλά παίζει τον ρόλο της και η διαφορά ώρας.

    «Απείρου Κάλλους» γράφει ο Λάγιος όπως σωστά παρατηρεί και ο «Έρμος»: Ποιήματα, Ίκαρος, Ανθοδέσμη, 1993.
    Α! σελ. 395.

    Το ποίημα του Γιοφύλλη το εντόπισα στο ιντερνέτι και δυστυχως δεν μπορώ να το επαληθεύσω.
    Είναι από το βιβλίο: Φώτος Γιοφύλλης, Ποίηση μισού αιώνα
    εκδ. Το Ελληνικό Βιβλίο, 1964

    Και τώρα πάω να διαβάσω το σημερινό άρθρο.

  23. Hellegennes said

    21:

    Ανατριχιαστική η σκέψη. Η ποίηση πρέπει να έχει ειδικό λόγο για να μακρυγορεί. Ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν ή Το Τραγούδι του Χαϊουάθα δεν είναι μακροσκελή επειδή είχαν έμπνευση ο Σολωμός και ο Λόνγκφέλοου και είπαν να γράψουν μερικά καντάρια στίχους.

  24. sarant said

    Τα προφορικά έπη των Σέρβων; Για να μην πω για την Ιλιάδα.
    Ο βιοπορισμός του ποιητή δεν είναι ειδικός λόγος τάχα;

  25. Ηλεφούφουτος said

    Μάλλον είναι.
    Κάποτε τους ποιητάρηδες τους πληρώνανε με το δίστιχο (και δύστυχος όποιος έπρεπε να τους υποστεί μετά 🙂 ) άρα τα στερεότυπα δίστιχα ή και πολύστιχα που βλέπουμε να επαναλαμβάνονται στα μακροσκελή ποιήματα μπορεί να ήσαν κι ένα εύκολο παραγέμισμα όπως οι περιφράσεις όσων πληρώνονται με τη λέξη σήμερα.

  26. ppan said

    Η τέχνη είναι βιοπορισμός, κι ο Μπαχ για να ζήσει έγραφε, παραγγελιές επαιρνε ο Φειδίας κλπ. Είναι πολύ πολύ καινούργια νομίζω η ιδέα του μοναχικού καλλιτέχνη που καλλιτεχνεί αποκλειστικά για να εκφραστεί.
    ΔΕν τόξερα αυτό για τη Κύπρο, πολύ ενδιαφέρον. Διαφωνώ με το 13, δηλαδή δεν ξέρω σε ποια βάση στηρίζεται αυτό, ότι οι Ελληνες γράφουν πολλή ποίηση τώρα.

  27. sarant said

    Ένας κύπριος που ήταν και ποιητάρης και ποιητής ήταν ο Τεύκρος Ανθίας.

  28. Hellegennes said

    24: Για τα έπη των Σερβών δεν ξέρω, αλλά τα ομηρικά έπη είναι ποιήματα μόνο σαν λογοτεχνική κατάταξη. Στην πραγματικότητα είναι έμμετρα διηγήματα. Όταν λέω λόγο, εννοώ καλλιτεχνικό. Δεν μπορείς να ονομάσεις τέχνη κάτι που γίνεται αυστηρά και μόνο για βιοποριστικούς λόγους. Ας πούμε, πριν την έλευση της φωτογραφίας πήγαινες σε ζωγράφο για να σου φτιάξει το πορτραίτο. Ωστόσο ελάχιστα πορτραίτα θεωρούνται έργα τέχνης κι αυτά δεν φτιάχτηκαν με σκοπό να κοσμήσουν το σαλόνι του απεικονιζόμενου.

    26: Ε, όχι και τόσο καινούρια. Πάντα υπήρχαν καλλιτέχνες που δημιουργούσαν για βιοποριστικούς λόγους αλλά το πλήθος των καλλιτεχνών ήταν ανέκαθεν χομπίστες. Ιδίως οι ποιητές.

  29. sarant said

    24: Πάντως τα μουσεία όλου του δυτικού κόσμου είναι γεμάτα με πορτρέτα, και τα περισσότερα από αυτά τα πορτρέτα έγιναν ασφαλώς για να κοσμήσουν το σαλόνι του πελάτη.

  30. λέτε νὰ πάω στὴν Κύπρο νὰ γίνω ποιητάρης; Νοσφερᾶτε μὲ ἀκοῦς;Πάμε ν’ἀνοίξουμε μιὰ Ο.Ε. ποιητάρηδων; 🙂

  31. Hellegennes said

    29: Τι να σου πω, δεν έχω πάει σε πολλά εκτός ΗΒ. Στο Βρετανικό Μουσείο πάντως δεν έχει ούτε μισό πορτραίτο. Έχει βέβαια στην Εθνική Πινακοθήκη, αλλά αυτό είναι άλλη υπόθεση. Τα μουσεία εξάλλου δεν εκθέτουν έργα τέχνης, εκθέτουν αντικείμενα ιστορικής σημασίας. Παρεμπιπτόντως, δεν είπα πως ο βιοπορισμός «απαγορεύει» σε ένα έργο να είναι καλλιτεχνικό. Απλά αυτό που θα του δώσει την καλλιτεχνική σφραγίδα δεν έχει τίποτα να κάνει με τον βιοπορισμό. Ο Ντα Βίντσι δεν δούλευε χρόνια την Μόνα Λίσα για βιοποριστικούς λόγους. Ο Τσαϊκόφσκυ μπορεί να ήταν επαγγελματίας αλλά οι μουσικές του επιλογές δεν έχουν καμμιά σχέση με βιοπορισμό και συχνά τον έκραζε όλη η μουσική κοινωνία της εποχής (αν και ήταν αρεστός στο κοινό).

  32. Ο Ντοστογέφσκι πάντως βιοποριζόταν από τα μυθιστορήματά του. Γιαυτό, βέβαια, μερικές φορές ξεχειλώνουν, καθώς δημοσιεύονταν σε επιφυλλίδες. Ο Παπαδιαμάντης επίσης, για να φέρουμε και ένα ελληνικό παράδειγμα.

  33. sarant said

    Ναι μπράβο, ο Παπαδιαμάντης. Και φυσικά οι περισσότεροι Γάλλοι του 19ου αιώνα που δημοσίευαν σε συνέχειες στις εφημερίδες.

  34. Και λίγο μετά από την κουβέντα για τον «απαυδημώ» (δεν ήταν πολλά τα σχόλια και δεν απηύδησα να τα διαβάζω!) κι ενώ σουλατσάρω στον παλιό ιστοχώρο με τα διηγήματα και τα ποιήματα που είχε την καλοσύνη να ανεβάσει ο Νικοκύρης, πέφτω στο «Ιστιοφόρο» του Τεύκρου Ανθία ο οποίος αναφέρθηκε μεν εδώ, αλλά για άλλο λόγο κι όχι για τη χρήση της περί ης ο λόγος λέξης

  35. Φτου. Δεν το πρόλαβα κι έφυγε με «ώ» ο απαυδημός. Δεν έχει και προεπισκόπιση για έναν τελευταίο έλεγχο, ούτε δυνατότητα διόρθωσης εκ των υστέρων. Για τον «απαυδημό» λοιπόν η κουβέντα.

  36. sarant said

    Γιάννη, σ’ ευχαριστώ -άλλη μία ανεύρεση στη δεκαετία του 1920!

  37. Ἀχιλλέας Τζάλλας said

    Ἂς σημειωθῇ ὅτι ὁ Καβάφης ἔγραφε στὰ 1914 (Θεόφιλος Παλαιολόγος)

    Ἆ Κὺρ Θεόφιλε Παλαιολόγο
    πόσον καϋμὸ τοῦ γένους μας, καὶ πόση ἐξάντλησι
    (πόσην ἀ π η ύ δ η σ ι ν ἀπὸ ἀδικίες καὶ κατατρεγμὸ)
    ἡ τραγικές σου πέντε λέξεις περιεῖχαν.

  38. sarant said

    Άλλο ένα «επέστρεφε» 🙂

  39. Ἀχιλλέας Τζάλλας said

    Ναί, καὶ τὸ νόστιμο εἶναι ποὺ ἐκεῖνος ποὖχε τὸ βιβλίο πρὶν ἀπὸ κεῖνον ποὺ μοῦ τὸ δάνεισε εἶχε διορθώσει τὸ η σὲ α.

  40. Πέπε said

    Βρήκα τυχαία αυτό το παλιό άρθρο, και μου θύμισε το πιο πρόσφατο σχετικά με το αν η ετυμολογία δείχνει την αληθινή σημασία των λέξεων:.

    > > Με βάση την ετυμολογία του, το απαυδώ μπορεί αρχικά να σήμαινε σταματώ να μιλώ, αλλά η πρώτη καταγραμμένη αρχική του σημασία, στους Ιππείς του Αριστοφάνη, είναι «απαγορεύω».

    Και το «απαγορεύω» άλλωστε, θα έπρεπε ετυμολογικά να σημαίνει κάτι παρόμοιο: από + αγορεύω (=μιλώ δημόσια).

    Από το γαλλικό interdire (απαγορεύω) και το αντίστοιχο ουσιαστικό interdiction υποθέτω ότι στα λατινικά το ρήμα θα ήταν interdico, inter+dico, πάλι παρόμοιας ετυμολογίας (dico = λέγω), όσο κι αν το inter (διά, μεταξύ) είναι διαφορετικό από το από.

    Ούτε γνωρίζω ούτε φαντάζομαι πώς λέξεις τέτοιας αρχής έλαβαν τέτοιες σημασίες, αλλά σίγουρα θα έχει ενδιαφέρον.

  41. sarant said

    40 Καλά λες, καλή ιδέα.

  42. Παναγιώτης Κ. said

    Πάνω από το 50% των παραπάνω σχολιογράφων συνεχίζουν να σχολιάζουν!

  43. sarant said

    Ίσως το άρθρο αυτό (φιλολογικό, με λίγα σχόλια) δεν είναι το πιο κατάλληλο για τέτοιες έρευνες 🙂

    Ενθαρρυντικό όμως το συμπέρασμα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: