Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το «Τετράδιο 72» για τον Γ. Σεφέρη

Posted by sarant στο 7 Ιουλίου, 2011


Τα «Τετράδια» ήταν ένα χειρόγραφο περιοδικό που έβγαινε επί χούντας από μια ομάδα πολιτικών κρατουμένων που πρόσκεινταν  στην ανανεωτική αριστερά. Συνήθως η θεματολογία του αφορούσε το αριστερό κίνημα, ωστόσο τον Σεπτέμβριο του 1972 κυκλοφόρησε, ως παράρτημα, ένα τεύχος αφιερωμένο στον ποιητή Γιώργο Σεφέρη. Το τεύχος αυτό, σκαναρισμένο, έφτασε πρόσφατα στα χέρια μου, από έναν ευγενικό φίλο που θέλει να μείνει ανώνυμος. Ο φίλος το είχε πάρει από τον αείμνηστο Νίκο Γιανναδάκη, που ήταν ένας από την ομάδα των πολιτικών κρατουμένων και ο οποίος, αργότερα, διευθυντής πια της Βικελαίας Βιβλιοθήκης στο Ηράκλειο, είχε παρουσιάσει το «Τετράδιο 72», όπως επικράτησε να αποκαλείται το έκτακτο αυτό τεύχος.

Το «Τετράδιο 72» δεν διεκδικεί δάφνες φιλολογικής πρωτοπορίας. Όμως αποτελεί ένα πολύ ενδιαφέρον ντοκουμέντο,  μαρτυρία  για την αντιδικτατορική περίοδο. Πέρα από τις αναλύσεις έργων του Σεφέρη και τις παρουσιάσεις αποσπασμάτων του έργου του, πρόσεξα το άρθρο «Τι είναι για σένα ο Γ. Σεφέρης», όπου είκοσι κρατούμενοι αναφέρουν την άποψή τους για τον Σεφέρη σαν ποιητή και άνθρωπο.

Επειδή το «Τετράδιο 72» είναι μάλλον δυσεύρετο και δεν είδα να υπάρχει κάπου στο Διαδίκτυο, το ανέβασα σε έναν ιστότοπο απ’ όπου μπορείτε να το κατεβάσετε, κλικάροντας εδώ.

Κλείνω με μια παρουσίαση του Τετραδίου από τον Νίκο Γιανναδάκη, που είχε αρχικά δημοσιευτεί στο περιοδικό Λέξη. Το κείμενο του Γιανναδάκη είναι απαραίτητο συμπλήρωμα του τεύχους, επειδή δίνει τα ονόματα των αρθρογράφων καθώς και όσων έγραψαν την άποψή τους για τον Σεφέρη.

Νίκος Γιανναδάκης – “Τετράδια ’72”: Μια μαρτυρία

Πριν λίγες μέρες συνάντησα την κυρία Μαρώ Σεφέρη, στο κατάφορτο από τη μνήμη του ποιητή σπίτι της. Έπρεπε να ακούσω τις σκέψεις της για την καταλογράφηση της βιβλιοθήκης του Γιώργου Σεφέρη και για την έκδοση αυτού του καταλόγου- έργο που αναλαμβάνει τελικά η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου.

Η συνάντηση κράτησε σχεδόν δύο ώρες. Τότε, εικόνες ενός παρελθόντος μακρινού, τυλιγμένες από ένα θαμπό φως και με αγκίδες στις άκρες τους, άρχισαν να αναδεύονται μέσα μου, και η μνήμη γύρισε πολλά χρόνια πίσω, για να σταθεί και να υποκλιθεί συνάμα σε μια ιδιαίτερα μεγάλη (για μένα τουλάχιστον) στιγμή: στη στιγμή του Σεπτεμβρίου του 1972, που μια ομάδα πολιτικών κρατουμένων στις φυλακές του Κορυδαλλού εξέδωσε ένα χειρόγραφο περιοδικό-αφιέρωμα στον ποιητή Γιώργο Σεφέρη. Όταν ανέφερα το περιστατικό αυτό στην ευγενική δέσποινα Μαρώ Σεφέρη, τα μάτια της με κοίταξαν με συγκίνηση. Και όταν, ύστερα από μια εβδομάδα, μου ζήτησε να γράψω δύο λόγια για τα ιστορικά αυτού του περιοδικού-αφιερώματος (“Τετράδια ’72” είναι ο τίτλος του), δέχθηκα να το κάνω, προσπαθώντας όμως να δώσω και κάποιες απαραίτητες, κατά τη γνώμη μου, επεξηγήσεις για τα περιεχόμενά του.

Τα “Τετράδια” ήταν ένα περιοδικό που έβγαζαν κρυφά οι πολιτικοί κρατούμενοι μιας ορισμένης παράταξης της αριστεράς, και την ευθύνη για τον προσανατολισμό του είχε πάντα ή εκάστοτε καθοδηγητική ομάδα το λεγόμενο “γραφείο”. Στις στήλες του φιλοξενούνταν κείμενα πολιτικού, κυρίως, περιεχομένου, που αντικείμενό τους συνήθως είχαν τη διάσπαση του κομουνιστικού κόμματος. Η έκδοση, λοιπόν, ενός τεύχους αφιερωμένου στον ποιητή Γιώργο Σεφέρη αποτέλεσε μια παραφωνία, η εξήγηση της οποίας θα πρέπει να αναζητηθεί στο ότι ορισμένοι από τους πολιτικούς κρατούμενους τότε αποτελούσαν ήδη μια “παραφωνία”. Οι άνθρωποι αυτοί είχαν, ζώντας με προσωπικό τρόπο οδυνηρές εμπειρίες, αποδεσμευθεί (ή σχεδόν αποδεσμευθεί) από πολλά παλαιά σχήματα λέξεως και διανοίας που ασκούσαν ρόλο δυνάστη στην καθημερινή σκέψη και πράξη τους σαν σπασμένες σκέψεις από ξένες γλώσσες που ήταν. Ο Σεφέρης γι’αυτούς τους ανθρώπους, ενσάρκωνε, θα έλεγα, την πρώτη δυνατότητα, το πρώτο στέρεο σκαλοπάτι, για ν’αρχίσουν ν’ανηφορίζουν τον δύσκολο δρόμο που φέρνει στην ανεύρεση μιας προσωπικής- και, άρα, αληθινότερης- γλώσσας και έκφρασης.

Για τους άλλους, ο Σεφέρης ήταν γνωστός από τρία, κυρίως, γεγονότα: τη δήλωσή του κατά του στρατιωτικού καθεστώτος, την απονομή σ’αυτόν του Βραβείου Νόμπελ και την πολιτική μουσική επένδυση μιας σειράς ποιημάτων του. Απ’ αυτή τη “γνώση” έφταναν αυτοί στη “γνώση” του σεφερικού έργου.

Δυό λόγια τώρα για τα περιεχόμενα των “Τετραδίων ’72” που είναι αφιερωμένα στον ποιητή Γιώργο Σεφέρη και που στάλθηκαν τότε στην κυρία Μαρώ Σεφέρη από το σύνολο των πολιτικών κρατουμένων μιας ορισμένης, όπως είπαμε, παράταξης της αριστεράς (τα ονόματα τους δημοσιεύονται στο τεύχος 64 του περιοδικού “Αντί” το 1977).

Πρόκειται για ένα τεύχος τριαντατεσσάρων σελίδων, χειρόγραφο.

Στην τρίτη σελίδα φέρει την ένδειξη “Τετράδια ’72-Σεπτέμβρης, παράρτημα στο τευχ. αρ. 22”. Λόγοι ευνόητοι καθιστούσαν απαγορευμένη την αναγραφή των ονομάτων αυτών που έγραψαν τα κείμενα του αφιερώματος. Για την ιστορία του πράγματος, μπορώ τώρα να τα αναφέρω:

Το κείμενο της τέταρτης σελίδα (“Με στίχους του Γ. Σεφέρη”) επιμελήθηκε ο Λευτέρης Τσίλογλου. Τα κείμενα της ένατης σελίδα (“Ο άνθρωπος… ο ποιητής”) και της δέκατης έβδομης (“Συνειρμοί”) έγραψε ο συντάκτης αυτού εδώ του σημειώματος. Τα σχόλια “Στη δήλωση του ποιητή” τα έγραψε ο Γιάννης Καούνης, ενώ το κείμενο για την “Ελένη” (του Γιάννη Ρίτσου) ανήκει στον Λάκη Προγκίδη. Τέλος, στο ερώτημα του περιοδικού “Τι είναι για σένα ο Σεφέρης;” απόψεις διατυπώνουν είκοσι πολιτικοί κρατούμενοι που είναι, κατά σειρά οι εξής: Παύλος Κλαυδιανός, Μήτσος Παρτσαλίδης, Θεόδωρος Καλαϊτζής, Αντώνης Μαργαρίτης, Γιώργος Κισσάς, Νίκος Κιάος, Γιώργος Μιχαλογιάννης, Στέφανος Τράτσης, Γιάννης Καμαρίκος, Γιώργος Αναστασίου, Μιχάλης Πανταχός, Γιάννης Γκιρκούδης, Γιάννης Στρατής, Επ. Μπαρχαμπάς, Σωτήρης Τσιακμάκης, Βαγγέλης Απολλωνάτος, Λευτέρης Κολοβός, Κώστας Τόμτσης, Γεράσιμος Αντωνίου και Χρήστος Ζαρμπάνης.

Το αφιέρωμα των “Τετραδίων ’72” στον ποιητή Γιώργο Σεφέρη δεν πρέπει να ιδωθεί με κριτήρια φιλολογικής ποιότητας. Πολύ λίγο θα άντεχε σε μια τέτοια θεώρηση. Ωστόσο, είναι μια χειρονομία αγάπης, που προέρχεται από ένα χώρο φορτισμένο με ένα πνεύμα που ελάχιστα κοινά σημεία είχε με εκείνο του ποιητή και του έργου του. Και θα μείνει πάντα (αυτό το πιστεύω) σαν μια σημαδιακή χειρονομία αγάπης.

Advertisements

14 Σχόλια to “Το «Τετράδιο 72» για τον Γ. Σεφέρη”

  1. tahini_ said

    Πάρα πολύ ενδιαφέρον. Ευχαριστούμε που το μοιράζεσαι!

  2. LandS said

    Το είχε κυκλοφορήσει ένθετο Η ΕΠΟΧΗ πριν μερικά χρόνια. Πέρυσι σε μετακόμιση, μου παράπεσε.

    Σε ευχαριστώ,πολύ μα πάρα πολύ.

  3. αλέξης ζήρας said

    Φίλε κ.Σαραντάκο, πολύ καλή η απόφαση να αναρτηθούν τα περιεχόμενα των Τετράδιων 72. Δείχνουν, μαζί με άλλα, το πόσο αλληλένδετες είναι οι στάσεις ζωής αρκετών ανθρώπων σε στιγμές κρίσης, πολιτικής, οικονομικής η άλλης, και πόσο τότε η τέχνη αποκτά μια συμβολική, έστω, απελευθερωτική όμως σημασία.Χωρίς απαραιτήτως να κατεβαίνει, όπως εξακολουθούν να πιστεύουν ακόμα ορισμένοι θερμοκέφαλοι «στις μάζες». Είναι θέμα ευτυχισμένων συγκυριών.Τώρα, μερικά μικρά επιπρόσθετα για τα Τετράδια 72. Ενώ ήταν γνωστή η ύπαρξή τους, ελάχιστοι ήταν εκείνοι που τα είχαν δει. `Ετσι η πρώτη, έστω επιμέρους, ευρύτερη δημοσίευσή τους, έγινε στο τχ. 64, 1977, του Αντί, με την ευκαιρία του αφιερώματος στον Σεφέρη. Επειδή έτυχε να είμαι στα αμέσως μεταχουντικά χρόνια εκεί, με τον Νίκο Γιανναδάκη και άλλους, και επειδή είχα συμμετάσχει και στην προετοιμασία του εν λόγω αφιερώματος, αυτό που γνωρίζω είναι ότι ο Νίκος ο ίδιος είχε δώσει προς αναδημοσίευση τρια από τα κείμενα των Τετράδιων : του Γ.Καούνη,τη δήλωση Σεφέρη κατά της δικτατορίας και το «τι είναι για μένα ο Σεφέρης» με τις αποκρίσεις των είκοσι πολιτικών κρατουμένων. Να σημειώσω επίσης εδώ ότι ο Χρίστος Παπουτσάκης, η ψυχή του Αντί, ήταν συνδεδεμένος και αλλιώς με τα Τετράδια 72. `Ενας από τους πολιτικούς κρατούμενος που απάντησαν στο ερώτημα του περιοδικού ήταν ο άντρας της αδελφής του,της Κατίνας, ο πρόσφατα χαμένος Χρήστος Ζαρμπάνης, από τα πιο ελεύθερα μυαλά της σύγχρονης αριστεράς. Ελπίζω κάποια στιγμή ότι κάποιος ή κάποια από όσους έζησαν το Αντί και τους ανθρώπους που το περιστοίχησαν (λ.χ. η ποιήτρια και πανεπιστημιακός `Αντεια Φραντζή) να γράψουν εκτενέστερα για όλα αυτά. Χωρίς τις μικροϊστορίες δεν νοείται ιστορία μιας περιόδου.
    Φίλα προσκείμενος,
    α.ζ.

  4. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    Κύριε Ζήρα, ακριβώς: χωρίς τις μικροϊστορίες δεν νοείται ιστορία μιας περιόδου.

    Να σημειωθεί ότι καλός φίλος μου έστειλε το Τετράδιο σε καινούργια ψηφιακή επεξεργασία, ώστε να πιάνει πολύ μικρότερο χώρο, οπότε το ξανανέβασα.

  5. χαρη said

    γεια σου Νίκο – ωραίο και πολύ χρήσιμο βέβαια το ποστ!
    μού τό είχε δείξει ένας από τούς πρωτεργάτες του κάποτε («πρωτεργάτης» με την έννοια ότι έκανε και τήν «τεχνική» δουλειά, και κατάφερε να σώσει ένα τουλάχιστον αντίτυπο) (δεν λέω κι εγώ όνομα, μήπως δεν θέλει…) και αυτός μού είχε διηγηθεί τήν ιστορία τής «εκτύπωσής» του, που είναι και άκρως διδακτική: επειδή μεγάλο μέρος έπαιρνε η (ναι!) πατάτα, με την οποία γίνονταν εν είδει σφραγίδας και τα «κλισέ» (εικόνες στο εξώφυλλο, κ.ά)
    με την ευκαιρία: γιατί δεν σκαναρίστηκε και το εξώφυλλο; (ήταν αν θυμάμαι καλά ένα έργο τής βάσως κατράκη, που έγινε ακριβώς με την μέθοδο τής πατάτας) Φυσικά μπορεί το αντίτυπο που έφτασε ώς εσένα να είναι χωρίς αυτό τό πρώτο φύλλο, άλλωστε το πώς σώθηκαν όλ’ αυτά είν’ ένα θαύμα…
    (μπορεί κι εγώ κάποτε να γράψω για την ιστορία αυτή έτσι όπως τήν άκουσα (άλλωστε, τί «μικρο»ιστορίες, ουσιαστικά μερικά απ’ αυτά τα «χαμένα» επεισόδια τού αντιδικτατορικού αγώνα αποτελούν ιστορία με κεφαλαία όλα τά γράμματά της – και η πιο μεγάλη «ιστορία» απ’ όλες είναι (πια, ίσως) το γιατί δεν διδάσκεται στα σχολεία…)

  6. sarant said

    Γεια σου χάρη, δεν έχω άλλο εξώφυλλο, έτσι έφτασε σε μένα -κάτι έχω όμως ακούσει για τη μέθοδο της πατάτας.

  7. Immortalité said

    Νίκο, συγκινητικό σημείωμα· φχαριστούμε τόσο πάρα πολύ! (που λέει και μια πιτσιρίκα)

  8. espectador said

    Νίκο ευχαριστούμε ( ακόμη μια φορά).

  9. Γεια μας, παίδες!

    Προχθές ανέβασα, έτσι, χωρίς ιδιαίτερο λόγο το:

    «“Σ’ αυτόν τον κόσμο, που ολοένα στενεύει”…

    ΣΕΦΕΡΗΣ, ΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΝΟΜΗ ΝΟΜΠΕΛ, 10 Δεκεμβρίου 1963»- http://gkdata.wordpress.com/2011/07/06/%CF%83%E2%80%99-%CE%B1%CF%85%CF%84%CF%8C%CE%BD-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%BF-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B5%CE%BD%CE%B5%CF%8D%CE%B5/#more-1455

    Και, χθες, άκουσα και διάβασα ότι «Σε μια εποχή που «η βδελυρή δυσφήμηση της Ελλάδας στο εξωτερικό έχει πλήξει την εικόνα και την αξιοπιστία της χώρας και των ανθρώπων της»,

    η Έδρα Σεφέρη του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ εγκαινιάζει εκδοτική σειρά κειμένων νεοελληνικής λογοτεχνίας και θεσπίζει διεθνές βραβείο ελληνικού πολιτισμού για την πεζογραφία, την ποίηση και το δοκίμιο».

    Σήμερα, πάλι, έπεσα πάνω στην ανάρτηση του οικοδεσπότη για το «Τετράδιο 72»!

    Πολλές και καλές, συμπτώσεις, λοιπόν. Όμως, «σύμπτωσις επαναλαμβανομένη παύει να είναι σύμπτωσις». Οπόταν, …»τι θέλει να πει ο ποιητής»;

    Οποιαδήποτε ερμηνεία, δεκτή, e- φίλοι δικτυο_γράφοι!

  10. Σχολιαστής said

    ΕΥχαριστούμε.

  11. sarant said

    Αντευχαριστώ!

    Ένα σχόλιο από τον κ. Αλέξη Ζήρα, που για τεχνικούς λόγους δεν στάθηκε δυνατό να το αναρτήσει ο ίδιος:

    Φίλε κ. Σαραντάκο, είδα τα σχόλια που ακολούθησαν την ανάρτησή σας. `Ισως πρέπει να πούμε ότι τα Τετράδια 72 ήταν εξ ολοκλήρου χειρόγραφα. Φτιάχτηκαν, όπως και τα άλλα «τεύχη» για να κυκλοφορούν μεταξύ των κρατουμένων. Αυτός ήταν ο προορισμός τους. Αλλωστε ήταν σχεδόν αδύνατο να υπάρξει αναπαραγωγή τους, εντός της φυλακής. Η «μέθοδος της πατάτας» που αναφέρθηκε (και που ας μου επιτραπεί να αμφιβάλλων αν χρησιμοποιήθηκε εδώ), μόνο στα γραφιστικά μπορεί να ήταν χρήσιμη. `Οχι στο καθαυτό κείμενο, τα ευκρινέστατα γράμματα του περιοδικού το αποκλείουν. Η «πατάτα» χρησιμοποιήθηκε ευρέως σε αφισέτες κατά τα χρόνια της χούντας, όταν δεν υπήρχαν πολύγραφοι ή αυτοσχέδιες μηχανές ή τα αρχαία φωτοαντιγραφικά του 60 και του 70. Αυτό που δεν ξέρω είναι ποιός ανέλαβε να μεταφέρει τα επιμέρους κείμενα σε ενιαία μορφή, και ίσως ο Νίκος Κιάος ή κάποιος άλλος από τους τότε κρατούμενους να μπορούσε να μας διαφωτίσει σχετικά. Πάντως, όταν αποφυλακίστηκε ο Γιανναδάκης, το 1973, ανάμεσα στα πράγματα που είχε ήταν και τα χειρόγραφα Τετράδια 72, τα οποία ίσως έπειτα να τα αναπαρήγαγε για φίλους.

  12. χαρη said

    (ξανά) γεια σου Νίκο (και μια που μαθαίνουμε ότι είσαι σε διακοπές, καλά να περνάς!)

    επανέρχομαι απλώς γιατί δεν κατάλαβα και πολύ το νόημα τού νέου σχόλιου τού κ. Ζήρα, ειδικά στο θέμα τής «πατατοτεχνίας»:

    το είπα νομίζω σαφώς, πως απ’ τις αφηγήσεις (ενός απ’ τούς συντελεστές τού τεύχους) (εξακολουθώ να μην έχω επαφή μαζί του και δεν ξέρω αν θέλει να τον αναφέρω – αν και ο ίδιος έχει διηγηθεί την ιστορία στην τηλεόραση παλιότερα) απ’ αυτόν έμαθα λοιπόν, όπως είπα και στο σχόλιό μου, ότι με την πατάτα «γίνονταν εν είδει σφραγίδας και τα “κλισέ” (εικόνες στο εξώφυλλο, κ.ά)» – φυσικά και δεν γίνονταν τα γράμματα – και φυσικά αντιγράφτηκε το τεύχος αρκετές φορές για να κυκλοφορήσει στα κελιά (πώς αλλιώς;) Είναι μάλιστα ενδιαφέρων και ο τρόπος που εξασφάλιζαν τό «μελάνι» – αλλά ας μην επεκταθώ τώρα σε λεπτομέρειες –

    Σαφώς λοιπόν και χρησιμοποιήθηκε η «μέθοδος τής πατάτας» – εδώ – : τουλάχιστον για να γίνει όπως σού είπα τό εξώφυλλο που ήταν αν θυμάμαι καλά ένα (αντίγραφο με το χέρι από) χαρακτικό τής κατράκη

    ας μην αμφιβάλλει λοιπόν ο κ Ζήρας «(και που ας μου επιτραπεί να αμφιβάλλων αν χρησιμοποιήθηκε εδώ)» αν και δεν ξέρω ακριβώς τι νόημα έχει η αμφιβολία του – ίσως απλώς δεν έχει δει το εξώφυλλο

    Μπορεί επίσης να ενδιαφέρει τό ότι τα περισσότερα «τεύχη» που βρίσκονταν στα κελλιά κάποια στιγμή τα κατέστρεψαν οι ιδιοι οι κρατούμενοι όταν επαπειλήθηκε αιφνιδιαστικός «έλεγχος στα κελλιά» και απ’ ό,τι ξέρω διασώθηκε (από τόν συνομιλητή μου) μόνο τό τεύχος που είχε εκείνος (ο οποίος, σημειωτέον, ήταν πολύ φίλος με τόν Γιανναδάκη) – πιθανώς αργότερα σε συνθήκες ελευθερίας γίναν φωτοτυπίες τού τεύχους

    έρρωσο

  13. αλέξης ζήρας said

    Μα δεν διαφωνώ επί της ουσίας, κ. Χάρη. Εσείς οι λίγο ή πολύ νεώτεροι έχετε έτοιμο το σπαθί σας. Απλώς διευκρίνισα μια κάποια μικρή ασάφεια, ότι με τη μέθοδο της πατάτας δεν μπορούσε να γίνει αναπαραγωγή κειμένου, και μάλιστα με τόσο λεπτά γράμματα. Εξώφυλλα, ναι. Αυτό το γνωρίζω, αν επιτρέπεται, εξ ιδίων….Βέβαια, όπως βλέπουμε, ακόμα και σε τέτοια επεισόδια που συγκλίνουν γενικά προς τη διαμόρφωση της ταυτότητας μιας περιόδου, η χρονική απόσταση ευνοεί τις παραλλαγές. Κάτι που μας λέει από άλλο δρόμο αυτό που δεν εννοούν να καταλάβουν οι ιστορικοί, δομιστές και αποδομιστές,ότι δηλαδή η αλήθεια επειδή περνάει από την ανθρώπινη μνήμη και φαντασία δεν μπορεί να είναι μια και μόνη : είναι πολλαπλή. Ως εδώ.

  14. Μαρία said

    Η Κυριακάτικη Αυγή είχε μοιράσει με άδεια του ΕΜΙΑΝ μια ανατύπωση των τευχών 22 και 24 των «Τετραδίων 72» με όλα τα σέα τους, που αναφέρει η Χάρη. Το αφιέρωμα στο Σεφέρη κλείνει με το «…επι ασπαλάθων…» και ακολουθούν εικοσαριά σελίδες με άλλα θέματα.

    Σε σημείωση που ακολουθεί το εκτός τετραδίου κείμενο, «Το σχολικό τυπογραφείο», του Καούνη διαβάζουμε οτι απο τον Ιούνιο του 72 και μετά τα «Τετράδια» παράγονται με τη μέθοδο του καρμπόν, συνήθως σε δύο αντίτυπα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: