Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ποιος Έλληνας λέει «αποδείχνω»;

Posted by sarant στο 13 Ιουλίου, 2011


Τις προάλλες, σε μια κλειστή λίστα συζητήσεων την οποία παρακολουθώ, ένας φίλος (που πολύ σπάνια σχολιάζει εδώ στο ιστολόγιο) τα έψελνε στους δημοτικιστές και στο μονοτονικό και, ανάμεσα σε άλλα, έγραψε και το εξής που το μεταφέρω αυτούσιο:

Προ ημερών διάβαζα Λάβκραφτ. Ο οποίος, όπως γράφει στις επιστολές του -θα μεταφέρω μερικές σε πρώτη ευκαιρία-, σκοπίμως και εκ πεποιθήσεως χρησιμοποιούσε παλαιά αγγλικά. Διαβάζω κάπου, λοιπόν, ότι οι τάδε «αποδείχνονταν»… Κόμπιασμα -τί είναι αυτό;-, ξανά κόμπιασμα -μπα, ο Λάβκραφτ δημοτικιστής;-, κόβεται ο ειρμός του λόγου, καταστρέφεται η ατμόσφαιρα -ο Κθούλου δημοτικιστής, να «αποδείχνει»; αντί να νιώσης δέος και φρίκη, βάζεις τα γέλια. Μόνον και μόνον επειδή οι ανώμαλοι δημοτικιστές απεφάσισαν ότι το «αποδεικνύω» είναι λόγια λέξις και γενικώς ότι η λόγια κλίσις πρέπει να καταργηθή ακόμη και από τις σύνθετες λέξεις. Αλλά ποιός Έλληνας λέγει «αποδείχνω» και όχι «αποδεικνύω»;

Σχολίασα ότι διαφωνούσα με τα υπόλοιπα που έλεγε (που δεν τα παρέθεσα εδώ), αλλά πως για το «αποδείχνονταν» θα μπορούσα να συμφωνήσω μαζί του, αν και βέβαια δεν είχα δει το κείμενο που τον ενόχλησε· σε ένα επιστημονικό κείμενο, το «αποδεικνύεται» φαίνεται πιο ταιριαστό, αλλά για λογοτεχνικό κείμενο δεν μπορούμε να αποφανθούμε χωρίς να το δούμε.

Ύστερα, αποφάσισα να ψάξω περισσότερο το θέμα, για να δω μερικά παραδείγματα όπου χρησιμοποιήθηκε ο τύπος «αποδείχνονταν» -και ομολογώ ότι δοκίμασα έκπληξη.

Έκπληξη δοκίμασα επειδή, σύμφωνα με το google books, ο πρώτος «ανώμαλος δημοτικιστής» που χρησιμοποίησε τον τύπο «αποδείχνονταν» δεν είναι άλλος από τον Γεώργιο Τερτσέτη (1800-1874), τον επιφανή Ζακυνθινό λόγιο και δικαστικό που αρνήθηκε (μαζί με τον Αναστάσιο Πολυζωίδη) να υπογράψει τη θανατική καταδίκη του Κολοκοτρώνη και του Πλαπούτα, πράγμα που του στοίχισε διώξεις και φυλάκιση από το καθεστώς της Αντιβασιλείας. Ακριβώς στην απολογία του για το «έγκλημά» του να μην καταδικάσει τον Κολοκοτρώνη, περιέχεται και η εξής παράγραφος  (μονοτονίζω, αλλά δεν αλλάζω καθόλου την ορθογραφία):

37. Δεν σώζεται καμμιά απόδειξις των εγκλημάτων εν γένει ως απαιτούν οι Νομικοί εις την κατηγορίαν του Επιτρόπου κατά των δύω στρατηγών· όσοι δε κατ’ αυτών εμαρτύρησαν, ή ασήμαντά τινα είπαν, ή ασήμαντοι αυτοί ήτον και εχθροί των εγκαλουμένων· ενοχοποιούνταν οι δύω διά φρονήματα και έργα ανθρώπων, οι οποίοι άγνωστοι ήτον εις το Δικαστήριον και δεν αποδείχνονταν σχέσις με τους εγκαλουμένους· εθαυμάσατε, ω Ακροαταί, και σεις ως και ημείς όταν ακούσατε την εξομολόγησιν δύω ανεξαιρέτων μαρτύρων, του Δημητρίου Μπράβου και του Κωνσταντίνου Γ. Οικονομοπούλου.

Πρόκειται για κείμενο νομικό και ιδιαίτερα προσεγμένο: όταν κρίνεται η τύχη σου, ζυγιάζεις και την κάθε λέξη του απολογητικού σου υπομνήματος. Κι όμως… αποδείχνονταν (ο Τερτσέτης, σαν Επτανήσιος, χρησιμοποιεί τον τύπο του τρίτου πληθυντικού και για τον ενικό).

Μήπως όμως ο Τερτσέτης ήταν ένας ελεύθερος σκοπευτής, που του άρεσε να πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα όχι μόνο στα πολιτικά αλλά και στα γλωσσικά; Υπάρχει άραγε άλλος λόγιος που τόλμησε να γράψει «αποδείχνω»;

Υπάρχει, και κατά σύμπτωση είναι κι αυτός εξαιρετική προσωπικότητα, αν και όχι τόσο γνωστή. Πρόκειται για τον Γρηγόριο Παλαιολόγο (1794-1844), πρωτοπόρο γεωπόνο αλλά και λογοτέχνη, που έγραψε ένα από τα πρώτα νεοελληνικά μυθιστορήματα. (Το άρθρο της Βικιπαίδειας το είχα γράψει αρχικά εγώ)

Σε ένα βασικό γεωπονικό σύγγραμμά του λοιπόν, τη Γεωργική και οικιακή οικονομία, ο Παλαιολόγος γράφει: Γεωπόνοι τινες συμβουλεύουν να σπείρεται ξεχωριστά κάθε είδος χόρτου· άλλοι όμως πρακτικώτεροι αποδείχνουν ότι είναι ωφελιμώτερον να σπείρωνται αναμιγμένα.

Και για να τριτώσει το καλό, υπάρχει και τρίτος Έλληνας λόγιος που χρησιμοποιούσε, όχι μια φορά αλλά κατ’ επανάληψη και αποκλειστικά, τον τύπο «αποδείχνω». Ποιος είναι αυτός ο «ανώμαλος δημοτικιστής», ο αρχιμαλλιαρός; Ο Ψυχάρης τάχα, ο Βάρναλης ή μήπως ο Καζαντζάκης;  Ο Εμμανουήλ Κριαράς άραγε; Όχι, ο Αδαμάντιος Κοραής, ο εισηγητής της καθαρεύουσας! Για παράδειγμα, στη μετάφρασή του στο Περί αδικημάτων και ποινών του Βεκκαρία (Beccaria), στη σελ. 87 διαβάζουμε: Τα παραδείγματα αυτά, εις τα οποία εμπορώ να προσθέσω και άλλα πολλά, αποδείχνουν τρία πράγματα.

Σε άλλο κείμενο του Κοραή, από τα Άτακτα, το αποδείχνω συνδυάζεται με ένα αρχαιοπρεπέστατο υπερβατό: Της περί τα μέσα της πέμπτης εκατονταετηρίδος συγκροτηθείσης εις την Χαλκηδόνα τετάρτης οικουμενικής συνόδου οι κανόνες αποδείχνουν την διαστροφήν των ιερωμένων και των μοναχών, την οποίαν ματαίως εσπούδασεν να διορθώση η Σύνοδος.

Σε προλεγόμενα στον Ξενοφώντα, αν πρόσεξα καλά, βρίσκω ένα άλλο απόσπασμα που θα μπορούσε να θεωρηθεί επίκαιρο: Δεν αρκεί ότι υπουργούν την πατρίδα, όσοι δεν την υπουργούν και δικαίως. Οι τίτλοι αποδείχνουν ότι δεν υπουργούν δι’ αγάπην της πατρίδος, αλλ’ ορεγόμενοι να υψωθώσιν υπέρ την πατρίδα.

Έχω βρει κι άλλα αποσπάσματα του Κοραή όπου χρησιμοποιείται ο «μαλλιαρός» τύπος «αποδείχνω», αλλά δεν τα παραθέτω για να μη σας κουράσω· ούτε θα παραθέσω αποσπάσματα από νεότερους δόκιμους χειριστές του λόγου, σαν τον Τερζάκη, τον Δημαρά ή τον Απ. Βακαλόπουλο, όποιος θέλει τα βρίσκει και μόνος του.

Να μην παρεξηγηθώ· δεν λέω ότι πρέπει να χρησιμοποιούμε (πολύ περισσότερο, να χρησιμοποιούμε αποκλειστικά) το «αποδείχνω» επειδή το χρησιμοποιούσαν ο Τερτσέτης ή ο Κοραής –στο κάτω-κάτω, εκείνοι έγραφαν επίσης «ήτον», εμείς θα γράψουμε «ήταν». Παραδέχομαι επίσης ότι σήμερα η χρήση του «αποδείχνω» έχει υποχωρήσει σε σύγκριση με το «αποδεικνύω», ενώ το 1845 ο Σκαρλάτος ο Βυζάντιος στο λεξικό του, της τότε καθομιλουμένης μεταξύ των καλλιεργημένων, λημματογραφεί αποκλειστικά το αποδείχνω! Από τα στοιχεία που παράθεσα ήθελα να δείξω ότι ο τύπος «αποδείχνω» δεν είναι εφεύρημα κάποιου φανατικού δημοτικιστή μακριά από τη χρήση, δεν είναι «παιδί του σωλήνα», δεν είναι ψυχαρισμός, ίσως μάλιστα είναι ο τύπος που παλιότερα επικρατούσε αλλά  υποχώρησε μπροστά στην επίθεση της αρχαΐζουσας μετά το 1850. Φυσικά, στην εδραίωση του «αποδεικνύω» έπαιξε καθοριστικό ρόλο η σχολική εκπαίδευση με τα αμέτρητα «αποδεικνύεται» της διδασκαλίας των μαθηματικών -νιώθω μάλιστα τον πειρασμό να παρατηρήσω ότι οι τρεις λόγιοι του 19ου αιώνα που αποσπάσματά τους έδωσα, ο Κοραής, ο Τερτσέτης και ο Παλαιολόγος, είχαν την τύχη να μην πάνε σε σχολείο του νεοελληνικού κράτους.

Αν γράψουμε σήμερα «αποδείχνω» δεν θα το γράψουμε επειδή το χρησιμοποίησαν ο Κοραής, ο Κούμας ή ο Βακαλόπουλος, αλλά η γνώση ότι το χρησιμοποιούσαν κι εκείνοι ίσως βοηθήσει να απενοχοποιηθούμε όσοι θα θέλαμε να το γράψουμε αλλά φοβόμαστε μη μας αποκαλέσουν «ανώμαλους μαλλιαρούς»· όσο και να ’ναι, με τον Τερτσέτη και τον Κοραή, αλλά και τους νεότερους, θα έχουμε καλή παρέα.

88 Σχόλια to “Ποιος Έλληνας λέει «αποδείχνω»;”

  1. Νέο kid στο block said

    Έξις δευτέρα φύσις …δε λένε κύριε Σαραντάκο?
    Έτσι, ενώ όλοι στη καθημερινότητα λέμε δείχνω (και σχεδόν κανείς ,φαντάζομαι, δεικνύω), επίσης λέμε αποδεικνύω και σχεδόν κανείς αποδείχνω (μόλις ο ‘ορθογράφος’ του Word μου βγάζει ‘ανύπαρκτο’ το αποδείχνω-ενώ βγάζει σωστό το ‘απόδειχνα’ (!)και μου προτείνει ένα αποδεδείχνω(??) που ανάθεμα κι αν ξέρω τι σημαίνει…, απλώς το αναφέρω για ανάλυση και προβληματισμό από όποιον ενδιαφέρεται)
    Αυτό νομίζω οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και στο ότι τα συγγράμματα μαθηματικών (εκτός αν έχει κάτι αλλάξει τα τελευταία χρόνια και δε το ξέρω) αναφέρουν όλα αποδεικνύω το τάδε θεώρημα, πρόταση κ.λ.π. Το ίδιο υποθέτω ,πρέπει να ισχύει και με τις νομικές αποδείξεις ,αλλά ας το πουν οι πιο ειδικοί νομικοί, φίλοι του μπλογκ.

  2. Νέο kid στο block said

    YΓ. Λάβκραφτ έχω διαβάσει μόνο σε μετάφραση και όχι πρωτότυπο, οπότε δεν μπορώ να εκφέρω γνώμη για το σχόλιο που παραθέτετε ,αλλά μεταξύ μας τώρα, άμα δεις τον Κθούλου μπροστά σου, τη γλώσσα θα σκεφτείς ή το …τρεχάτε ποδαράκια μου να μη σας πιάσει ο κ…μου ! 🙂

  3. vikar said

    Πράγματι, είναι πολύ λίγοι οι θετικάριοι που αντί για «αποδεικνύω» θα πούνε «αποδείχνω» (όπως πιχί και «οι παράγωγες» αντί για «οι παράγωγοι»), αλλα είναι πολύ περισσότεροι που θα πούνε απλά «δείχνω» μιλώντας αυθόρμητα.

    Εξαιρετικά ενδιαφέρον το κείμενο, νά ‘ναι καλά ο κυρ-σαράντ.

  4. vikar said

    Επίσης, το αποδείχνονταν αντί για αποδεικνυόταν/αποδεικνύονταν ακούγεται σαφώς πολύ πιο συχνά απο το αποδεικνύω αντί για αποδείχνω (μιλάω ακόμη για τους κόλπους των θετικάριων).

  5. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια και τις παρατηρήσεις.

    Έπρεπε να είχα γράψει για τα συγγράμματα μαθηματικών (και γενικά τη διδασκαλία στο σχολείο), έβαλα μια προσθήκη, ευχαριστώ!

  6. vikar said

    Πάμε πάλι: «Επίσης, το αποδείχνονταν αντί για αποδεικνυόταν/αποδεικνύονταν ακούγεται σαφώς πολύ πιο συχνά απο το αποδείχνω</b αντί για αποδεικνύω</b (μιλάω ακόμη για τους κόλπους των θετικάριων)».

  7. Κι αν χρησιμοποιούμε αυτόν τον τύπο, θα λέμε και «υποδείχνω»;; Και υπάρχει και «καταδείχνω»;;
    Λίγο «τεμπέλικο» μου μοιάζει…

  8. physicist said

    #3. Οι θετικάριοι παίρνουν παράδειγμα και από το prove (αποδεικνύω) vs. show/demonstrate (δείχνω), όπου το πρώτο χρησιμοποιείται περισσότερο για την αυστηρή μαθηματική απόδειξη ενώ το δεύτερο ευρύτερα και με πιο χαλαρή έννοια. Πάντως στην παθητική διάθεση, «το θεώρημα αποδείχτηκε» ή «έχει αποδειχτεί», χωρίς ενοχές· σπανιότατα «(το θεώρημα) είναι αποδεδειγμένο» με τον αναδιπλασιασμό του, αλλά ακούγεται λίγο πομπώδες.

  9. Νικοκύρη, μήπως αυτό το θέμα κολλάει λίγο με αυτά που συζητούσατε πριν λίγο καιρό περί διατήρησης της αρχικής ορθογραφίας; Θέλω να πω, αν αποφασίσουμε μαζικά να «διορθώνουμε» στις νέες εκδόσεις τα αποδείχνω σε αποδεικνύω, δεν θα βρίσκουμε τίποτα ως πειστήριο μεθαύριο. Δηλαδή έχει την αξία του τελικά το να κρατάς κάποια πράγματα όπως γράφτηκαν.

    @7: «Τεμπέλικο» γιατί; Επειδή γλιτώνεις ένα γράμμα; 🙂 Μάλλον θέμα επιλογής και άποψης είναι θεωρώ.

    Αλλά για να μιλήσουμε επιτέλους και για κάτι σοβαρό εδώ μέσα, στο αβατάρ σου τα σχεδιάκια είναι συννεφάκια ή καρδούλες; 🙂

  10. @9 Η τεμπελιά είναι να μην ψάχνεις να σκεφτείς και να βρεις το εξειδικευμένο και κατάλληλο για κάθε περίπτωση αλλά ναι είναι επίσης θέμα επιλογής αν είναι σωστά και τα δύο.
    Και είναι συννεφάκια και μάλιστα άνετα και αναπαυτικά 🙂

  11. vikar said

    Πήρα που πήρα θάρρος σήμερα, να πώ και κάτι ακόμα.

    Είναι γνωστό οτι όποτε οι επιστήμονες μιλάνε προς τα έξω, μιλάν συχνά πιό ξύλινα κι’ απο νεοπροσήλυτο αριστερό, κι’ αυτό ειναι μάλλον κρίμα: εάν οι δάσκαλοι, σχολικοί και πανεπιστημιακοί, απενοχοποιούνταν να γράφουν στα βιβλία αυτό που λένε καθημερινά («δείχνουμε το πυθαγόρειο θεώρημα», «πώς το δείχνεις αυτό;» και λοιπά), πολλά τέτοια γλωσσικά της καθομιλουμένης θα είχαν εξομαλυνθεί προπολλού.

    Σ’ αυτό, φυσικά, παίζει μεγάλο ρόλο και η γλωσσική ευαισθητοποίηση του μέσου θετικάριου, η οποία εδώ και πολλές γενιές τείνει να πιάσει πάτο μ’ αυτήν την καταστροφική ιστορία της εξειδίκευσης (μιλάω ως πρωτοδεσμίτης προσωπικά). Και ήδη τό ‘χω ξεφύγει, αλλα να σημειώσω καναδυό τυπικά κατα τη γνώμη μου συμπτώματα της γλωσσικής αυτής απαιδευσιάς του θετικάριου:

    Άλφα, οι χαμηλές του άμυνες σε οικουμενικές κανονιστικές θεωρήσεις (τύπου ιστορική ορθογραφία αλα Μπαμπινιώτη, αλλα όχι μόνο). Ψοφάει ο θετικάριος για οικουμενικές συστηματοποιήσεις και εύκολα πέφτει σε τέτοιες παγίδες που άλλοι, λόγω αντίστοιχης παιδείας, θεωρούν και παιδαριώδεις.

    Βήτα, πιό τεχνικό και συγκεκριμένο, το κόλλημά του με το πολυτονικό, όταν ολοφάνερα πατάει στην επίδραση σύγχρονων εργαλείων στοιχειοθεσίας (που τά ‘χει ψωμοτύρι). Τρανταχτό εδώ το παράδειγμα του Γιάννη Χαραλάμπους, με θέση σε γαλλικό τμήμα πληροφορικής απ’ τη μιά, και με τρομερή και σεβαστότατη δουλειά πάνω στην ελληνική ηλεκτρονική στοιχειοθεσία (άν και όχι πάντα της επιστημονικής δεοντολογίας, καθότι και έμπορας επ’ αυτών), και απ’ την άλλη να πρωτοστατεί σε «Κίνηση» λέει «πολιτών για την επαναφορά του πολυτονικού συστήματος»…

    Γάμμα, μιά και μου το θύμισε ο Φύζισιστ επάνω, οι επίσης πολύ χαμηλές άμυνες στους αμάσητους αγγλισμούς. Είπαμε, παγκόσμια γλώσσα στα επιστημονικά είναι τ’ αγγλικά, αλλα όχι και να τ’ ακολουθείς με τόση τύφλα (καμιά φορά ομως και μ’ ευλάβεια), ωστε όταν αναπόφευκτα στήνεις το απόλυτο γλωσσικό τσίρκο να νίπτεις χείρες και να λές οτι ξερωγώ η επιστήμη είναι υπεράνω της γλώσσας.

    Απ’ όλ’ αυτά εχω αρρωστήσει κι’ εγώ (και απ’ το μέταλ, αλλ’ αυτό πλέον τό ‘χω ξεπεράσει), και συνεχίζω να τα βλέπω γύρω μου ως ενεργός μαθηματικός, γι’ αυτό και τα λέω με μία άλφα βεβαιότητα. Θα μ’ ενδιέφερε όμως πολύ να ακούσω και άλλους που συχνάζουν ή σύχναζαν σε πανεπιστήμια.

  12. Γιώργος Χ. said

    «Αν γράψουμε σήμερα «αποδείχνω» δεν θα το γράψουμε επειδή το χρησιμοποίησαν ο Κοραής, ο Κούμας ή ο Βακαλόπουλος, αλλά η γνώση ότι το χρησιμοποιούσαν κι εκείνοι ίσως βοηθήσει να απενοχοποιηθούμε όσοι θα θέλαμε να το γράψουμε αλλά φοβόμαστε μη μας αποκαλέσουν ανώμαλους μαλλιαρούς».

    Κ. Σαραντάκο, συγχωρήστε με, αλλά δεν υφίσταται τέτοιος φόβος. Αν κάποιος φόβος (αν μπορούμε να τον ονομάσουμε έτσι) υπάρχει σήμερα, είναι μήπως γράψουμε κάτι λόγιο και μας αποκαλέσουν καθαρευουσιάνο. Δηλ. το αντίθετο απ’ αυτό που αναφέρετε.

  13. physicist said

    #11.

    […] Άλφα, οι χαμηλές του άμυνες σε οικουμενικές κανονιστικές θεωρήσεις (τύπου ιστορική ορθογραφία αλα Μπαμπινιώτη, αλλα όχι μόνο). Ψοφάει ο θετικάριος για οικουμενικές συστηματοποιήσεις και εύκολα πέφτει σε τέτοιες παγίδες που άλλοι, λόγω αντίστοιχης παιδείας, θεωρούν και παιδαριώδεις.

    Καίρια παρατήρηση μου φαίνεται αυτή. Οι θετικάριοι έχουν μια (δηλωμένη ή αδήλωτη) στάση αναγωγής (reductionism) των πάντων σε λίγες, βασικές, και οικουμενικές αρχές. Πολύ καλό αυτό το κίνητρο αλλά μόνο εκεί που του ταιριάζει, γιατί ακόμα και στις θετικές μπορεί να οδηγήσει σε αλαλούμ αν χρησιμοποιηθεί άκριτα.

    Γάμμα, μιά και μου το θύμισε ο Φύζισιστ επάνω, οι επίσης πολύ χαμηλές άμυνες στους αμάσητους αγγλισμούς. Είπαμε, παγκόσμια γλώσσα στα επιστημονικά είναι τ’ αγγλικά, αλλα όχι και να τ’ ακολουθείς με τόση τύφλα (καμιά φορά ομως και μ’ ευλάβεια), ωστε όταν αναπόφευκτα στήνεις το απόλυτο γλωσσικό τσίρκο να νίπτεις χείρες και να λές οτι ξερωγώ η επιστήμη είναι υπεράνω της γλώσσας.

    Εδώ είμαι λιγότερο αυστηρός με το συνάφι μου/μας, μιας και συχνά συμβαίνει οι ελληνικοί όροι να ακούγονται δηθενιές ενώ οι αγγλικοί να ρέουν φυσιολογικά σε προφορικό λόγο. Πρόσφατα το είχα ξαναγράψει εδώ, νομίζω στη συζήτηση για τα γκρήκλις, και είχε γίνει σχετική κουβέντα (όπου είχε παρέμβει και ο αλησμόνητος Αμασεύς).

  14. sarant said

    9: Στέλιο, δεν με διαβάζεις προσεχτικά 🙂 Και στη συζήτηση για ιστορική ορθογραφία και αλλού έχω τονίσει ότι όταν εκσυγχρονίζουμε την ορθογραφία αφήνουμε άθικτη τη φωνολογία ή τη γραμματική («το κρέας δικό μου τα κόκαλα δικά σου»). Θα ήταν τερατώδες να αλλάξεις όχι απλώς το «αποδεικνύω», που επικρατεί στο κάτω-κάτω σήμερα, αλλά και κάθε άλλη καθαρευουσιάνικη διατύπωση!

    12: Ξέρετε κανέναν, αγαπητέ, που αποκαλεί σήμερα δημοσίως κάποιους καθαρευουσιάνους π.χ. από στήλες εφημερίδων; Μόνο ο Γ. Χάρης και αν. Κατά τη γνώμη μου, ο ευπρεπισμός, είτε εμφανής με άρθρα, είτε αφανής (επιμελητές εκδοτικών οίκων και εφημερίδων), είναι στις μέρες μας η κυρίαρχη τάση.

  15. Νέο kid στο block said

    @ Vicar:Προσωπικά, ως ‘θετικάριος’ ,κανένα κόλλημα με το πολυτονικό δεν έχω (και ούτε και οι συνάδελφοι που γνωρίζω έχουν κάποιο σχετικό σύνδρομο).
    Σιγά να μας λείπουν οι δασείες και οι περισπωμένες… (σημ. παρακαλείτε ο κύριος Κορνήλιος να μη με βαρέσει, είμαι καλό παιδί κατά βάθος…) 🙂

    ‘οι χαμηλές του άμυνες σε οικουμενικές κανονιστικές θεωρήσεις’ ..αν θα θέλατε να δώσετε ένα παράδειγμα, γιατί προσωπικά δεν πολυκαταλαβαίνω τι εννοείτε.
    Όσο για τις αγγλικούρες έχετε δίκιο, αλλά είναι αναγκαίο κακό. Και προσφέρονται στην τεχνική ορολογία- κακά τα ψέματα- γιατί σε πολλές έννοιες είναι πιο σαφή και αμφημονοσήμαντα από τα ελληνικά.

  16. Γιώργος Χ. said

    14: Διαφωνώ απολύτως. Η κυρίαρχη τάση στο ευρύτερο σύνολο είναι αυτή που στηλιτεύει τη λόγια παράδοση. Και στον προφορικό λόγο, στην καθημερινότητά μας, όλο και κάποιον θα ακούσουμε να χρησιμοποιεί λογιότερες εκφράσεις ή τύπους και να «πεταχτεί» κάποιος να τον πει στην ουσία «ξεπερασμένο» σε αντιπαραβολή με τον «προοδευτικό». Και αυτός που χρησιμοποιεί πολυτονικό (για να το διευρύνουμε λίγο) «ξεπερασμένος» και έξω απ’ τη νόρμα θεωρείται.
    Ο δημοτικισμός μόνο στη θεωρία υποστήριξε τα λόγια στοιχεία, που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αναγκαία για να εκφραστείς ολοκληρωμένα. Στην πράξη δεν έκανε τίποτα άλλο απ’ το να προσπαθεί να τα απορρίψει.

  17. Νέο kid στο block said

    Σιγά να ΜΗ μας λείπουν…

  18. δὲν μπορῶ νὰ καταλάβω τοὺς δημοκιτιστάς. ὅταν ἕνας δημοτικιστικὸς τύπος σήμερα δὲν λέγεται, δὲν πειράζει, μποροῦμε νὰ τὸν ποῦμε ἂν τὸν βροῦμε στὸν Κοραῆ, γιατὶ ἂς ποῦμε λεγόταν πρὸ τοῦ 1850. μἂ ἂν εἶναι νὰ λέμε τύπους ποὺ λέγονταν κάποτε γιατὶ νὰ μὴ ποῦμε καὶ «τεθεσπισμένων»; κάποτε λεγόταν. ἢ θὰ βάλουμε ὅριο, π.χ. θὰ λέμε ὅτι λεγόταν πρὸ τοῦ 1850 καὶ μετὰ τὸ 1794 5 Φεβρουαρίου, ξέρω γώ.

  19. Νέο kid στο block said

    Επίσης νομίζω (κι αν κάνω λάθος, διορθώστε με) ότι στην καθομιλουμένη δημοτική άλλο πράγμα εννοούμε πλέον με το δείχνω σε σχέση με το αρχαίο δεικνύω, δείκνυμι.
    Όπερ έδει δείξαι’ (μιλάει για την απόδειξη που οφείλει να βρεθεί), αλλά αν ένας μαθητής σήμερα ακούσει ‘έλα να σου δείξω το πυθαγόρειο’ νομίζω θα καταλάβει (και ορθώς) ότι ο δάσκαλος θέλει να του δείξει τον ΤΥΠΟ του πυθαγορίου και όχι την απόδειξη του. Σωστά?

  20. @14: Ωχ, ναι, σωστά… Μόνο περι ορθογραφίας ήταν ο λόγος. Καλά η αλήθεια είναι ότι το είχα διαβάσει διαγώνια το συγκεκριμένο ποστ… Μέα κούλπα! 🙂

    @12,16: Γιώργο Χ. μπορείς να μας παραθέσεις κάποιο λινκ όπου κάποιος αρθρογραφεί εναντίον της χρήσης λόγιων εκφράσεων; Ένα άρθρο όπου κάποιοι καταγγέλονται ως «καθαρευουσιάνοι»; Εγώ προσωπικά βλέπω μόνο το αντίθετο. Επαγγελματίες «λαθοθήρες» που κυνηγούν με το ντουφέκι όποιον τολμήσει να γράψει «παράξω» π.χ.

    (Άσχετο. την κοπελίτσα με τα αναπαυτικά μοβ συννεφάκια δεν την έχω ξαναπετύχει στο ιστολόγιο. Δεν πρέπει να την καλωσορίσουμε; Τι ιππότες ήμεθα;)

  21. vikar said

    Νέο Κίντ, το κόλλημα με το πολυτονικό είναι όντως ιδιοτροπία που δέν μπορείς να συναντάς συχνά (πρέπει αν μή τι άλλο ο άλλος να τό ‘χε και με τ’ αρχαία στο σχολείο, εκτός απ’ τα μαθηματικά ας πούμε, πρέπει να κουβαλάει κι’ ένα άλφα ψώνιο…). Ωστόσο, η αλόγιστη χρήση των ευκολιών που σου παρέχουν εργαλεία τύπου Τέχ είναι να σε βάζει σε σκέψεις ώρες-ώρες, και νομίζω το παράδειγμα του Χαραλάμπους που έδωσα επάνω είναι χαρακτηριστικό γι’ αυτό που εννοώ.

    Όσο για τις «οικουμενικότητες», ξανά να πιάσω το παράδειγμα Μπαμπινιώτη, κάπως χοντρικά: το επιχείρημά του λίγο ή πολύ λανσάρεται να βασίζεται σε μία υποτιθέμενη ύπαρξη αμφιμονοτιμίας στην ορθογράφηση (απ’ το έτυμο της λέξης στη λέξη και τανάπαλιν), η οποία κάνει τα πράγματα ομοιόμορφα, άρα και απλά. Αυτό το επιχείρημα, απ’ όσο ξέρω, ένας θετικάριος το βρίσκει απο θελκτικό έως εκπροοιμίου πειστικό. Χωρίς να έχει όμως ψηθεί με τα γλωσσικά –χωρίς να νιώθει και την ανάγκη να το κάνει– δύσκολα να δεί οτι το επιχείρημα μάλλον μπάζει απο μπόλικες μεριές (δέν επεκτείνομαι, συχνάζουν εδώ άνθρωποι που έχουν ασχοληθεί πολύ συστηματικά με το θέμα ήδη).

  22. sarant said

    10: Πράγματι αναπαυτικά τα συννεφάκια και καλώς ήρθατε στο ιστολόγιο!

  23. 13 in fine

    Νομίζω ὅτι πολὺ χρήσιμες συμβουλὲς ἐπὶ τοῦ θέματος μπορεῖ νὰ μᾶς δώσῃ ὁ σοφὸς Κικέρων, ποὺ στὴν ἐποχή του ἀντιμετώπιζε παρόμοια μεταφραστικὰ προβήματα (στὸ πλαίσιο τῆς προσπάθειάς του νὲ ἐκλατινίσῃ φιλοσοφικοὺς ὅρους). Στὸ de finibus malorum et bonorum 3,15 λέει κάπου:

    nec tamen exprimi verbum e verbo necesse erit, ut interpretes idiserti solent, cum sit verbum, quod item declaret, magis usitatum. equidem soleo etiam quod uno Graeci, si aliter non possum, idem pluribus verbis exponere. et tamen puto concedi nobis oportere ut Graeco verbo utamur, si quando minus ocurret Latinum, ne hoc ephippiis et acratophoris potius quam proegmenis et apoproegmenis concedatur; quamquam haec quidem praeposita recte et reiecta dicere licebit.

    ποὺ πάει νὰ πῇ: δὲν εἶναι βέβαια ἀναγκαῖο νὰ ἀποτυπώνεται κάτι λέξι πρὸς λέξι, ὅπως συνηθίζουν οἱ ἀδέξιοι διερμηνεῖς, ὅταν ὑπάρχῃ μία λέξι, ἀρκετὰ εὔχρηστη ἡ ὁποία δηλώνει τὸ ἴδιο. Ακόμη κι ἐγὼ βέβαια συνηθίζω, ἂν ἀλλιῶς δὲν μπορῶ , αὐτὸ ποὺ οἱ Ἕλληνες ἐκφράζουν μὲ μία λέξι ἐγὼ νὰ τὸ ἐκφρἀζω μὲ περισσότερες. Ὡστόσο πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ χρησιμοποιοῦμε τὴν ἑλληνικὴ λέξι ἂν κάποτε δὲν ἀπαντᾷ κάτι λατινικό, ὥστε νὰ μὴ μᾶς ἐπιτρέπεται περισσότερο γιὰ τὸ ἐφίππιο καὶ τὰ ἀκρατοφόρια ἀπὸ ὅ,τι γιὰ τὰ προηγμένα καὶ τὰ ἀποπροηγμένα. Παρ’ὅλο ποὺ αὐτὰ βέβαια θὰ μποροῦσε θὰ ἐπιτρεπόταν νὰ τὰ πῇ κάποιος σωστὰ praeposita καὶ reiecta.

    ἀπὸ τὸν κικέρωνα νομίζω πὼς δὲν ἔχουμε προχωρήσει καὶ πολύ. γιὰ ἕναν ἀγγλικὸ ὅρο τί κάνουμε;ὅ,τι μᾶς λέει ὁ Κικέρων: χρησιμοποιοῦμε ἢ μιὰ ἀντίστοιχη ἑλληνικὴ λέξι, ἢ μιὰ περίφρασι, ἢ τὴν ἴδια τὴν ἀγγλικὴ λέξι ὴ μεταφράζουμε τὴν ἀγγλικὴ λέξι (μεταφραστικὰ δάνεια).

  24. τὸ «θὰ μποροῦσε»στὴν τελευταῖα πρότασι παρόραμα.

  25. vikar said

    Όπα, έχασα το 19.

    Ναί, δίκιο, αλλα εδώ πρέπει να τα ψειρίσουμε λιγάκι, άν και συνοπτικά. Καταρχήν, τα συμφραζόμενα παίζουν καθοριστικό ρόλο κάθε φορά· δέν ειν’ ανάγκη να επιμένουμε στην ακριβολογία όταν δέν ειν’ ανάγκη ( λογική ταυτολογία ούμπερ άλες 🙂 ). Για παράδειγμα, αν ο δάσκαλος έχει ήδη γράψει τον τύπο στον πίνακα και πεί «άς δείξουμε τώρα το θεώρημα», δύσκολα να παρερμηνευτεί.

    Καταδεύτερον, άν όντως γράφαμε «δείχνω ένα θεώρημα» με τη σημασία «αποδεικνύω ενα θεώρημα» τόσο συχνά όσο το λέμε (και όχι παραπάνω, χωρίς δηλαδή απαραίτητα γλωσσικούς ψυχαναγκασμούς), τότε πιθανά, αργά η γρήγορα, θα έπαυε να ξενίζει τόσο ο τύπος αποδείχνω. Και στο βαθμό που το γλωσσικό αίσθημα για τη συγκεκριμένη λέξη καθορίζεται απο τη χρήση της στα σχολικά μαθηματικά, η εξοικείωση με τον ομαλότερο (για την τρέχουσα γλώσσα) τύπο σε -δείχνω, θα γενικευόταν και σε μή θετικάριους.

    Κάπως έτσι τουλάχιστον τα καταλαβαίνω τα πράγματα προσωπικά.

  26. 25 παρ. 2

    εὐχαριστῶ πολὺ γιὰ τὴν νομιμοποίησι ποὺ παρέχετε σὲ κανονιστικὴ γλωσσικὴ πολιτική. ὑποθέτω ὅτι ὡς ὅπλο εἶναι θεμιτὸ ὄχι μόνο ἀπὸ τοὺς δημοτικισές, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς καθαρευουσιάνους.

  27. vikar said

    «Νομιμοποίηση που παρέχουμε σε κανονιστική γλωσσική πολιτική»;… «Θεμιτό όπλο»;… Με το συμπάθιο, δέν καταλαβαίνω τις αναφορές αυτές.

  28. λέτε πῶς ἕνας λόγιος τύπος ποὺ ὡστόσο ἐπικράτησε μπορεῖ νὰ ἀντικατασταθῇ μὲ ἕναν «δημωδέστερο», πῶς τὸ ἀποδείχνω θὰ μποροῦσε νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸ ἀποδεικνύω ἢ ἔστω νὰ μὴ ξενίζῃ ἂν χρησιμοποιούσαμε τὸ δείχνω μὲ τὴν ἔννοια τοῦ ἀποδεικνύω. δηλαδὴ πῶς μὲ μιὰ συνειδητὴ παρέμβασι στὴν καθιερωμένη σημασία (καὶ μορφολογία ἴσως) τῶν λέξεων τῆς λαλουμένης θὰ πετυχαίναμε ἕνα ἀποτέλεσμα. αὐτὸ ἐγὼ δὲν τὸ θεωρῶ κακό. ἀλλὰ ἐπειδὴ συνήθως οἱ δημοτικιστὲς ποὺ μιλοῦν γιὰ περιγραφικὲς γραμματικές, κλπ κλπ, αὐτὸ δὲν τὸ πολυδέχονται ἁπλῶς σημείωσα τὴν παρέμβασί σας.

  29. Hellegennes said

    Εγώ θέλω να ασχοληθώ με κάτι άλλο που μου έκανε εντύπωση, μιας και έχω διαβάσει ό,τι έχει γράψει ο Λάβκραφτ, από μετάφραση, και αργότερα, από νοσταλγία, άρχισα να τα διαβάσω στα αγγλικά. Οπότε έχω να κάνω δυο καίριες, φρονώ, παρατηρήσεις:

    1. ποια είναι αυτή η «παλαιά αγγλική» που έγραφε ο ερίφης; Μην είν’ παλαιοαγγλικά μην είν’ βικτωργιανά; Μην είν’ του Σαίξπηρ τα γραπτά, τα λόγια τα λόγια; Μην είν’ κι αυτή η ύστερη γραφή της εκκλησίας; Για να απαντήσω, «παλαιά αγγλική» είναι η παλαιοαγγλική, που είναι αρχαία αγγλικά.

    2. ο Λάβκραφτ βέβαια δεν έγραφε ούτε σε αρχαία αγγλικά (που θέλουν μετάφραση) ούτε με παλαιά γραφή (εκκλησιαστική) ούτε σε σαιξπηρική γλώσσα (που ανάθεμα κι αν την ήξερε) ούτε καν σε βικτωριανή που είναι η πιο λάιτ εκδοχή και η μόνη της διαφορά με την σύγχρονη είναι η συχνότερη χρήση λογίων λέξεων και εκφράσεων, μερικών αρχαϊσμών -κυρίως δανεισμένων απ’ τον Σαίξπηρ- και η πλάγια και ελαφρώς -εώς βαρέως- πομπώδης γλώσσα.

    Σε τι γλώσσα έγραφε λοιπόν ο Λάβκραφτ; Καθαρότατα σε σύγχρονη αγγλική. Υπάρχουν κάποιοι αρχαϊσμοί στην γλώσσα του, αλλά δεν μοιάζουν καθόλου με βικτωριανά. Ο Λάβκραφτ δεν τελείωσε ποτέ την δευτεροβάθμια εκπαίδευση και ως εκ τούτου θα ήταν μάλλον δύσκολο να γράψει σε οποιαδήποτε άλλη γλώσσα πλην της σύγχρονής του.

  30. Γιώργος Χ. said

    20: Στέλιο, δεν αμφιβάλλω πως υπάρχουν κάποιοι που χρησιμοποιούν λογιότερους τύπους με επιδεικτικό τρόπο (μάλλον αυτό υποστηρίζει και ο κ. Σαραντάκος, ας με διορθώσει αν κάνω λάθος), αλλά αυτό απέχει πολύ απ’ το να χαρακτηριστεί κυρίαρχη τάση. Να σου θυμίσω ότι τη δεκαετία του ’80, ακόμα και του ’90, πολλοί τύποι, όπως π.χ. επιρρήματα σε -ως, γενικές σε -ος, -εως (αυτό υπάρχει και σήμερα) θεωρούνταν από φανατικούς δημοτικιστές εγκλήματα. Δεν μιλάμε καν για δοτικές και διάφορους τύπους μετοχών. Αυτό όσο πάει τείνει να εκλείψει, όμως νομίζω ότι το γλωσσικό ζήτημα, με διαφορετική μορφή ασφαλώς, θα μας απασχολεί συνεχώς. Μόνο αν ξεκολλήσουμε απ’ την «καραμέλα» της ιδεολογίας θα κατορθώσουμε να απαλλαγούμε μια και καλή απ’ αυτό το θέμα.

  31. Ηλεφούφουτος said

    Αν και το «αποδείχνω» δεν νομίζω να είναι της ιδιολέκτου μου (δεν παίρνω και όρκο, όλοι μας στον αβίαστο προφορικό λόγο λέμε πράγματα που δεν θα γράφαμε), του αναγνωρίζω ένα σοβαρό προτέρημα έναντι του «αποδεικνύω»: το τρίτο ενικό ενεστώτα. Το «αποδεικνύει» είναι αφύσικο με το ίι του.

    Γιώργο Χ. όσο κι αν ισχύουν αυτά που λες στο 30, η ουσία νομίζω ότι βρίσκεται στον αφανή ευπρεπισμό που αναφέρει ο Νικοκύρης στο 14. Οι αγλωσσολόγητοι ευπρεπιστές έχουν θέσεις εξουσίας στη γλωσσική επιμέλεια, σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, ακόμη και σε επιτροπές εξετάσεων, και κάνουν κατάχρηση της θέσης τους αυτής εις βάρος όσων δεν ακολουθούν τις αυθαίρετες ρυθμίσεις τύπου «όποιος λέει αποδείχνω/όλους όσους/σαν αντί ως… είναι ανελλήνιστος» με το να επεμβαίνουν στο γραπτό, στη δουλειά του άλλου ή και να συμβάλλουν στην αρνητική αξιολόγηση ενός υποψηφίου.

    Αν και δεν συμφωνώ ότι το δείχνω είναι ισοδύναμο του αποδεικνύω στον προσεγμένο λόγο, σχετικό είναι και το παράδειγμα που αναφέρει ο/η (;) Βικαρ με την απήχηση της γλωσσικής μεταφυσικής του Μπαμπινιώτη σε θετικάριους και γενικότερα, θα έλεγα σε ανθρώπους που δεν έχουν γλωσσολογική κατάρτιση μεν, έχουν όμως σπουδάσει κάτι δε και θέλουν να τονίζεται η ξεχωριστή τους θέση στην κοινωνία.

  32. vikar said

    Κορνήλιε, παρεξήγηση (ίσα-ίσα που μίλησα και για έλλειψη γλωσσικών ψυχαναγκασμών). Το ζήτημα που θέτω είναι μάλλον το να γράφεις αντανακλώντας τον τρόπο που μιλάς για το αντικείμενό σου, σε βάθος και με συνέπεια μέν, αλλα ειλικρινά και αυθόρμητα, ωστε η όποια γλωσσική εξέλιξη να επέλθει με μία έννοια φυσιολογικότερα, ενω κάθε κανονιστικότητα θα κινιόταν στην αντίθετη ακριβώς κατεύθυνση.

    Πάντως, οι των θετικών επιστημών, δυστυχώς, μάλλον μαθαίνουν να υποτιμούν τη γλώσσα σε σύγκριση με την επιστήμη τους, μετράει πολλές δεκαετίες αυτή η παράδοση τουλάχιστον, και σπάνια πιά ασχολούνται με τον τρόπο που γράφουνε ελληνικά (ή και αγγλικά και γερμανικά και τα λοιπά φυσικά, δέν είναι ελληνική αποκλειστικότητα η αυξανόμενη γλωσσική μαλάκυνση των σκληρών επιστημόνων). Πιστεύουνε τελοσπάντων στ’ αλήθεια οτι με μία φόρμουλα καθάρισαν, οτι η μεταγλώσσα είναι αχρείαστη έως και ευτελής σε σχέση με τη μαθηματική, άρα και δέ χρειάζεται να κάνουν τίποτα λιανά.

    Μεγάλη συζήτηση, που αργά η γρήγορα ξεφεύγει και απο τη γλώσσα.

    Όσο για τη μετάφραση του Λάβκραφτ: σε κάθε περίπτωση, αυτό το ‘ichno στο αποδείχνω σε προετοιμάζει για τους φθόγγους των Μεγάλων Παλιών πολύ καλύτερα απ’ το kn’io, άρα τα σέβη μου στο μεταφραστή απο μένα… 🙂

  33. vikar said

    Ηλεφούφουτε, ο βικάρ. 🙂

    Και αλήθεια, κυρ-σαράντ, για ποιά μετάφραση του Λάβκραφτ μιλάμε;

  34. @30: Απλά επειδή έγραψες «Αν κάποιος φόβος (αν μπορούμε να τον ονομάσουμε έτσι) υπάρχει σήμερα, είναι μήπως γράψουμε κάτι λόγιο και μας αποκαλέσουν καθαρευουσιάνο«, και μου φάνηκε λίγο άκυρο γιατί δεν έχει πέσει κάτι τέτοιο στην αντίληψή μου προσφάτως, γι’αυτό σε ρώτησα μήπως έχεις κανένα λινκ υπόψι σου.

    Κατά τ’άλλα κι εμείς εδώ, οι περισσότεροι τουλάχιστον, εναντίον των «καραμέλων» της ιδεολογίας είμαστε νομίζω.

  35. sarant said

    33: Βικάριε, δεν ξέρω για ποια μετάφραση του Λ. πρόκειται, αν ο φίλος μου μας διαβάζει θα μας πληροφορήσει.

    32: Ναι, έτσι.

  36. aerosol said

    Οι γνώσεις μου των Αγγλικών δεν επαρκούν για να καθορίσω με ακρίβεια την Λαβκράφτεια γλώσσα. Όμως θα διαφωνήσω λίγο με τον Ελληγενή του (29). Δεν υπάρχουν «μερικοί αρχαϊσμοί» στον Λάβκραφτ. Υπάρχουν πάρα πολλοί. Κάποιες φορές το πομπώδες ύφος και οι εξεζητημένες λέξεις και εκφράσεις καπελώνουν τη γραφή. Σπάνιοι, παλαιοί τύποι και μπαρόκ σχήματα βαραίνουν το ύφος του.
    [Πράγμα που δεν πτοεί εμάς τους κολλημένους από το να απολαμβάνουμε τη δύναμη των γραπτών του.]

    Εικάζω πως μεταφέρει ως ένα βαθμό το βικτωριανό ύφος. Η μόρφωσή του ήταν ιδιόμορφη αλλά περιλάμβανε εκτενή μελέτη κλασσικών κειμένων -ήταν στραμμένη μάλλον στο παρελθόν παρά στην εποχή του. Θα έλεγα πως αν υπήρχε κάποιος ικανός να γράψει σε γλώσσα παλαιότερη της εποχής του θα ήταν αυτός.Ήταν έντονα εμβαπτισμένος στην παλαιότερη γλώσσα και κουλτούρα.

    Άρα (για να καταλήξω και κάπου!) το «αποδείχνονταν» μου φαίνεται αδόκιμο για μετάφραση Λάβκραφτ. Παρά τα ενδιαφέροντα στοιχεία της ανάρτησης, μεταφέρει άλλο ύφος και αισθητική από του συγγραφέα, αποπνέει το λάθος κλίμα. Βέβαια, έχει τόσο κακοποιηθεί ο Λ. από κάποιους μεταφραστές που αυτό μου φαίνεται πταίσμα…

    [Αυτό το -ichno, πάντως, με βάζει σε σκέψεις!]

  37. Γιώργος Χ. said

    31: Θα συμφωνήσω. Υπάρχει και η άλλη πλευρά, σ’ αυτές τις κατηγορίες που αναφέρεις (πιστεύω όχι τόσο πολύ στο σχολείο). Ωστόσο, δεν μπορούμε να ισχυριστούμε, νομίζω, ότι αυτό συμβαίνει ευρύτερα στην κοινωνία για να χαρακτηριστεί κυρίαρχη τάση.

  38. #31 ἄρα ἀπολύνει;

    μὰ τόσα ῥήματα χρησιμοποιοῦμε σὲ δημώδη τύπο ὡς ἁπλᾶ καὶ σὲ λόγιο ὡς σύνθετα .

    λύνω ἀλλὰ ἀπολύω, ἐκλύω, ἀναλύω κλπ κλπ

    φέρνω, ἀλλὰ ἀποφέρω, μεταφέρω, καταφέρω, ἐπιφέρω κλπ

    δίνω, ἀλλὰ ἀποδίδω, καταδίδω, ἐκδίδω, ἀναδίδω κλπ

    ῥίχνω, ἀλλὰ ἀπορρίπτω, ἐπιρρίπτω.

    δηλαδή τί κόλλημα εἶναι αὐτὸ μὲ τὸ ἀποδεικνύω;

  39. νέο kid στο block said

    ‘Πάντως, οι των θετικών επιστημών, δυστυχώς, μάλλον μαθαίνουν να υποτιμούν τη γλώσσα σε σύγκριση με την επιστήμη τους’ …
    Αυτό πάλι, τι συνταρακτική διαπίστωση είναι αγαπητέ? (εκτός αν εννοούσατε .. σε σχέση με την επιστήμη τους, που είναι ΑΛΛΟ πράγμα…)
    Συγχαρητήρια ,ανακαλύψατε την Αμερική. Το ‘φαινόμενο’ αποκαλείται μάλλον βιοπορισμός… Έλα Χριστέ και Παναγιά!

  40. Ηλεφούφουτος said

    38, το απολύει και το αναλύει δεν έχουν αντίδοτο (το απολύνει που αναφέρεις δεν υπάρχει), ενώ το αποδεικνύει, αντίθετα με τον τίτλο του νήματος, έχει.

  41. Καλώς σας βρήκα…http://wp.me/p1of8y-if

  42. andreas said

    Εγώ πάντως είμαι ένας Έλληνας που λέω «αποδείχνω». Κυρίως σε φράσεις όπως «το τάδε γεγονός δεν αποδείχνει τίποτα».

  43. νομίζω ὅτι ψάχνουμε ἀντίδοτο γιὰ ἕνα ἀνύπαρκτο πρόβλημα. πολὺ καλὰ ἔκανε ὁ οἰκοδεσπότης καὶ βρῆκε τὸ ἀποδείχνω σὲ λόγιους συγγραφεῖς, ἔχει ἱστορικὴ καὶ ἐπιστημονικὴ ἀξία. μέχρι ἐκεῖ ὅμως.

  44. vikar said

    Μιλάω για το πόσο λοιδωρημένη κι’ απαξιωμένη είναι η φυσική γλώσσα μές στις σκληρές επιστήμες (γεγονός που πατάει σε καραμέλες όπως «τα μαθηματικά είναι η γλώσσα της φύσης»). Καταλαβαίνουμε κάτι διαφορετικό;

  45. Hellegennes said

    #36:
    Νομίζω ότι παραβλέπεις λίγο το χρονικό πλαίσιο. Την ρίζα των περισσότερων διαφορών στο ύφος, πρέπει να την αναζητήσεις προτίστως στην βρετανική γλώσσα του ’20 και δευτερευόντως στις ποιητικές καταβολές του Λάβκραφτ (μέχρι τα 20κάτι του έγραφε ποίηση -ήδη από τα 6). Ο Λάβκραφτ ήταν Αμερικάνος αλλά επέλεξε να γράφει σε βρετανικά αγγλικά (παρατηρήστε την ορθογραφία του). Αυτό διαφοροποιεί το ύφος σε μεγάλο βαθμό από τους συμπατριώτες ομότεχνούς του. Ειδικά στις αρχές του αιώνα τα βρετανικά αγγλικά είχαν κάποιες καίριες διαφορές με τα σύγχρονα και γι’ αυτό υπάρχουν στοιχεία στο έργο του Λάβκραφτ που φαντάζουν λόγια, ενώ στην πραγματικότητα ήταν σύγχρονή του καθομιλουμένη. Η μεγάλη διαφορά της βικτωριανής λογοτεχνίας είναι στην σύνταξη και η σύνταξη του Λάβκραφτ είναι τελείως μα τελείως διαφορετική (είναι βρετανική καθομιλουμένη των αρχών του 20ού αιώνα).

    Ένα κυρίαρχο στοιχείο είναι τα ανώμαλα ρήματα, στα οποία ο Λάβκραφτ διατηρεί την παλιά γραφή. Αυτή είχε αρχίσει να χάνεται ήδη από την εποχή του Σαίξπηρ. Αρκετά ρήματα στην διάρκεια του τελευταίου αιώνα έχουν γίνει ομαλά: π.χ. το worked, που εμφανίστηκε περίπου το 1500, αντικατέστηκε πλήρως το wrought, κάπου μετά την δεκαετία του 1920. Κάποια ρήματα που δεν ήταν ποτέ ομαλά, πριν τον 20ο αιώνα, έχουν πλέον ομαλή μορφή ως κυρίαρχη. Αυτά μπορεί να είναι αρχαϊσμοί σήμερα, δεν ήταν όμως απαραιτήτως το 1920. Να σημειώσω εδώ ότι η επιλογή της βρετανικής αγγλικής έχει σημασία, γιατί αυτές οι αλλαγές είναι σχεδόν όλες εισαγόμενες από τις ΗΠΑ· η βρετανική είχε ανέκαθεν μεγαλύτερη αντίσταση στην εξέλιξη.

    Το ύφος του πηγάζει κυρίως από τις ποιητικές του καταβολές και την ενασχόλησή του με την επική ποίηση (αρχικά, με τα ομηρικά έπη). Ωστόσο η σύνταξη παραμένει αδιάβλητη. Το μόνο ποίημά του στο οποίο ηθελημένα συντάσσει σε βικτωριανή, είναι το «Where Once Poe Walked». Καθόλου τυχαίο.

    Για να μην μιλάω στον αέρα, θα πάρω ένα απόσπασμα:

    Each day his fountain pen was wont to drop
    An ode or dirge or two about the shop,
    Yet naught could strike the chord within his heart
    That throbb’d for poesy, and cry’d for art.

    Είναι από το «The Poe-et’s Nightmare». Έχουμε ένα wont, ένα naught κι ένα poesy, κανένα από τα οποία δεν ήταν αρχαϊσμοί στην βρετανική αγγλική των αρχών του 20ού αιώνα (το naught είναι σε κυρίαρχη χρήση στα ιρλανδικά, ακόμη). Η σύνταξη έχει αλλάξει ελάχιστα ως καθόλου από τότε κι αυτό αντικατοπτρίζεται στο παραπάνω απόσπασμα (πλην ποιητικής άδειας).

    Αντιδιαστολή με αρχαϊκή χρήση και ορθογραφία του wont:

    Of suche thynges men are woned to use.

  46. 31,
    ‘Το “αποδεικνύει” είναι αφύσικο με το ίι του.’

    Και η λέξη «Ποίηση» έχει ίι…

  47. physicist said

    #46. Όπως και τα κύηση, μύηση.

  48. vikar said

    … το αντιιικό…

  49. Hellegennes said

    Αυτό το «αντιιικό» είναι τελείως ηλίθιο, με το συμπάθειο κιόλας. Κυκλοφορεί τα τελευταία χρόνια. Η σωστή λέξη είναι «αντιβιοτικό», το πολύ «αντιικό». Τα ίδια τα προγράμματα χρησιμοποιούν τις λέξεις «αντιβιοτικό», «αντιικό» ή «antivirus». Αυτό το «αντιιικό» είναι έμπνευση των δημοσιογράφων, κόβω το κεφάλι μου.

  50. sarant said

    49: Μην βιαστείς να στοιχηματίσεις, διότι τον όρο τον καταγράφει το λεξικό του Γεωργακά, ως αντίστοιχο του antiviral, πολύ πριν από την εποχή της πληροφορικής (περί το 1960 θαρρώ).

    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/georgakas/search.html?lq=%22%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%B9%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82%2C+-%CE%AE%2C+-%CF%8C%22&dq=

  51. Hellegennes said

    Γράψε λάθος τότε. Αν και διατηρώ τις επιφυλάξεις μου ως προς το αν ο όρος απανεμφανίστηκε, σήμερα, με αφετηρία το συγκεκριμένο λεξικό.

    Τολμώ να πω ότι η λέξη «αντιβιοτικό» είναι πιο ταιριαστή από την λέξη «antivirus». Γιατί, αν δεν κάνω λάθος, τα αντιβιοτικά φτιάχνονται για να καταστρέφουν τα παθογόνα ενώ τα αντιικά εμποδίζουν την εξάπλωσή τους. Ας με διορθώσει κάποιος σχετικός, αν κάνω λάθος.

    Βέβαια στα αγγλικά το «antivirus» έχει νόημα γιατί τα προγράμματα αυτά λέγονται «virus». Αν και τα τελευταία χρόνια ο όρος έχει αντικατασταθεί από το «malware». Αρχικά «virus» ήταν οποιοδήποτε κακόβουλο πρόγραμμα ενώ σήμερα λέγονται «malware» και οι ιοί είναι υποκατηγορία τους (άλλες υποκατηγορίες είναι τα spyware, trojan, worms, crimeware, adware, rootkits, κ.α.)

  52. Ἀκέφαλος Ἑλληγεννὴς
    στὸν μαῦρο του καβάλλα
    ἀργά, στὶς περασμένες τρεῖς
    μὲ τὰ στοιχειὰ τὰ ἄλλα,
    τὴν μέρα ποὺ ἁλώσανε
    οἱ Φράγκοι τὴν Βαστίλλη
    καὶ στοῦ Sarant μαλώσανε
    στὴν πλάκα δύο φίλοι.

  53. Hellegennes said

    Κορνήλιε πληθωρικέ, τι λέγεις δεν γρικάω,
    στο ποίημα τούτο τι μου λες, καθόλου δεν νογάω.
    Εκεί μπορεί να είναι τρεις, εδώ όμως είναι μία
    αν και στην πόλη αποβραδίς πλανάται ηρεμία.
    Θα ήθελα να εξηγηθείς· τα λόγια σου μυστήρια,
    για να τα καταλάβω ευθύς, χρειάζομαι πειστήρια.

  54. aerosol said

    #45:
    Ομολογώ πως μόνο εμπειρικά μπορώ να μιλήσω για τη σύνταξη των βικτωριανών αγγλικών -δεν έχω επιστημονικό υπόβαθρο. Με ενδιαφέρουν οι σκέψεις που παραθέτεις αλλά μάλλον θα διατηρήσω την άποψή μου.

    Δεν θα κρίνω την ποίηση του Λάβκραφτ, νομίζω πως είναι πολύ πρώιμη και όχι καθοριστική. ‘Ομως και μόνο η επιλογή του να ακολουθεί αγγλικές τάσεις τον κάνει να ακούγεται «αναχρονιστικός» στη ΔΙΚΗ ΤΟΥ κοινωνία. Επιπλέον, οι αγγλικές τάσεις που του άρεσαν δεν περιορίζονται στους σύγχρονούς του. Συχνά φτάνουν πολύ πριν τους βικτωριανούς (πολλοί θεωρούν πως η κυρίαρχη επιρροή του ήταν οι Αυγουστιανοί συγγραφείς των μέσων του 18ου αιώνα). Ειδικά η αλληλογραφία του είναι ένα συνεχές παιχνίδι με το παρελθόν -σε βαθμό να αγαπά να αναχρονίζει τις ημερομηνίες αιώνες πίσω!.
    Στην πράξη, διαβάζοντας Άγγλους συγγραφείς των μέσων του 19ου έως και αρχών του 20ου αιώνα, δεν μου βγάζουν το περίτεχνο ύφος του Λάβκραφτ (και οπωσδήποτε όχι στο λεξιλόγιο). Γι αυτό και θεωρώ πως οι μεταφράσεις του έργου του καλούνται να μεταφέρουν κάτι από αυτή τη ιδιομορφία.

    Μάλλον θα πρέπει να συμφωνήσουμε πως διαφωνούμε… Αλλά μου φαίνεται πως συμφωνούμε στην εκτίμησή μας για τον κύριο Χάουαρντ Φίλιπς!

  55. 51,
    Τα αντιβιοτικά και τα αντιιικά (antivirals) είναι διαφορετικά.
    Τα αντιβιοτικά (ανήκουν στην κατηγορία antimicrobial agents) εξουδετερώνουν βακτηρίδια ή μύκητες, που είναι κυτταρικοί οργανισμοί, ενώ τα αντιιικά ιούς, που είναι μπάλα DNA τυλιγμένη σε πρωτεΐνες.
    Γι’ αυτό αν έχεις γρίππη, που προέρχεται από ίωση, κανένα αντιβιοτικό δεν θα την θεραπεύσει.
    Τώρα, οτι τα τρία ι στο «αντιιικό» ακούγονται κάπως αδέξια, ναι.
    Ίσως «ιοκτόνο» να ακούγεται καλύτερα, αλλά δεν είναι απόλυτα ακριβές, καθότι το αντιιικό (όπως και το αντιβιοτικό) μπορεί να έχει μόνο ανασταλτική δράση.
    Μέχρι εδώ φτάνουν οι γνώσεις μου, οι γιατροί ίσως να μας βοηθήσουν περισσότερο με την ορολογία.

  56. Hellegennes said

    Τα antimalware software, στην ουσία προστατεύουν από όλα τα malware και όχι μόνο από τους ιούς. Επιπροσθέτως έχουν και προληπτική δράση, πέραν της θεραπείας. Τα αντιβιοτικά τελευταίας γενιάς γυρνάνε το όνομά τους σε τίτλους όπως «security» και εγκαταλείπουν το «antivirus». Σε κάθε περίπτωση, τα παραδοσιακά antivirus καθάριζαν ιούς.

    Προσωπικά δεν βρίσκω τόσο αδέξια την ύπαρξη των τριών γιώτα όσο θεωρώ κουλή την ύπαρξη μονάχα ενός γράμματος σαν θέμα λέξης. Εννοώ ότι η λέξη αντιιικός είναι σύνθετη με την πρόθεση «αντί» και έχει κατάληξη «ικός». Και το γράμμα «ι» μένει να αναπαραστήσει την λέξη «ιός»; Δηλαδή «αντιιικός» μπορεί να σημαίνει και «ενάντιος στην Ίο» ή «ενάντιος στην σοκολάτα ίον»; Το ίδιο πρόβλημα παρουσιάζει και το «αντιικός», βέβαια, αλλά τουλάχιστον δεν έχει και το άχρηστο γιώτα του «αντί».

  57. gbaloglou said

    46, 47

    … και η οίηση 🙂

  58. sarant said

    52: 🙂

    56: Υπάρχουν και τα ία, οι μενεξέδες δηλαδή. Αναρωτιέμαι αν η σοκολάτα ονομάστηκε από το άνθος.

  59. ‘Ετσι λέει το http://www.ion.gr/
    1930, από το «ίον το έυοσμον», τον μενεξέ.

  60. physicist said

    #58(β). Ε, δεν είχε πάνω στη συσκευασία της κάτι λευκά άνθη;

  61. Νέο Kid Στο Block said

    60. Γιατί είχε και όχι έχει ,φυσικέ μου?
    Μη μου πειτε ότι έκλεισε η ΙΟΝ και εχω παραγγείλει μία κουτα αμυγδάλου από την πατρίδα??

  62. physicist said

    #61. Γιατί εδώ που είμαι, η Γάλακτος Ιον είναι ένα όνειρο τρελό, όνειρο απατηλό …

  63. Νέο Kid Στο Block said

    62. Μόλις επικοινώνησα με συγγενή περιπτερά. Η ΙΟΝ ζει και βασιλεύει !

    Στείλε διεύθυνση στο Deutschland να σού’ ρθουν σούμπιτες!!

  64. physicist said

    #63. Μόλις επικοινώνησα με συγγενή περιπτερά. Η ΙΟΝ ζει και βασιλεύει !

    Είσαι άπαιχτος! Τι πρακτορείο Ρόιτερ και Μπλούμπεργκ και κουραφέξαλα, για πληροφορίες σχετικά με τον ισολογισμό, τα κέρδη, τις προοπτικές αγοράς και το σχεδιασμό επιχειρήσεων στην Ελλάδα, τηλεφωνήστε στον περιπτερά σας! (Εδώ που τα λέμε, από τα παπαγαλάκια του CNN πιο πολλά ξέρει).

  65. τυφλός said

    #62, Αν η ΙΟΝ δεν είναι αμυγδάλου, τι να την κάνεις;

    Πάντως είσαι περιζήτητος βρε φυσικέ. Όλοι σκίζονται να σε εξυπηρετήσουν, να σε συναντήσουν…

  66. vikar said

    56: Την πρώτη φορά που έμαθα οτι ι είναι όλο κι’ όλο το θέμα στο ισθμός, γελούσα για κάνα μισάωρο νευρικά. Το ιός πλέον (άρα και το αντιιικός) δέν μου κάνει εντύπωση απ’ αυτήν την άποψη.

    Και μάλιστα, τη λεξούλα την πάω προσωπικά με τα χίλια. Θέλει γερά κότσια να επιβιώνεις στην ελληνική με τρία γιώτα στη σειρά (σκεφτείτε και το ευυπόληπτος, πόση κοροϊδία έχει φάει στα σημερινά γραπτά ελληνικά απο νοσταλγούς και μή).

    Εδώ εσείς που ψάχνετε πού και πού τέτοια πραγματάκια, έχετε ψάξει ποτε τις λέξεις με μονόφθογγα θέματα;… Τις λέξεις με διαδοχικά ομόηχα φωνήεντα; (Αυτό το τελευταίο σά να το θυμάμαι κιόλας οτι τό ‘χετε κάνει.)

  67. Ηλεφούφουτος said

    Και οίηση και κύηση και αντιποίηση υπάρχουν. Δεν σας ενοχλεί τίποτε στην άρθρωσή τους σε αβίαστο λόγο; Εγώ όλο και κάτι νιώθω.
    Δεν είπα να τις φάμε! Σύγκριση έκανα ανάμεσα σε δυο υπαρκτούς τύπους αποδεικνύει-αποδείχνει.
    Το σχ. 42 με βοήθησε μάλιστα να θυμηθώ γιατί κι ο ίδιος δίσταζα να αποκλείσω τελείως ότι λέω καμιά φορά «αποδείχνω». Θα το έλεγα ακριβώς στη φράση «τίποτα δεν αποδείχνει».
    Ορίστε Κορνήλιε! Μια χαρά ημιστίχιο δακτυλικού εξαμέτρου με πενθημιμερή τομή!

  68. ΣοφίαΟικ said

    Η ΙΟΝ φυσικά και ονομα΄στηκε παό το άνθος, άλλωστε το σήμα της εταιρείας είναι ένα στιλιζαρισμένο μπουμπούκι.

    Τώρα, επειδή εδώ πολλοί μας κατηγορούν εμάς των θετικών επιστημών για ξύλινη γλώσσα, να πω ότι η γλώσσα των μαθηματικών ή της χημείας είναι απλούστατη και ωχριά σε πολυπλοκότητα μπροστα σε κάτι γλωσσικά ακροβατικά των φιλόλογων που πρεέι να τρέχεις στο λεξικό να τα βρεις. Κι μη μου πείτε ότι δεν ξέρει ένας απόφοιτος λυκείου τη διαγώνιο, ενώ δεν μπορώ να πω με σιγουριά ότι έχιε κιούσει τη λέξη ενδελέχεια (που δεν ε΄χω ιδέα τι σημαίνει, αλαλ΄την πετάνε ε΄δω- εκεί σε διάφορα κείμενα οι φλύαροι).

    Τέλος, ΝΙκόλαε, δεν ε΄χιε σημασία πόσο παλιός είναι ο τύπος της δημοτκής, το ζήτημα είναι η χρηση του. Όσο και να χτυπιέσαι οτι το έλεγε κι ο τάδε, από τη στιγμή που δεν το λεέι το 50% των Ελλήνων σήμερα, ξε΄χνα το.

  69. physicist said

    #65. Ε ναι, την αμυγδάλου δεν την πολυκάνω γούστο («κάποιου του χαρίζαν ένα γάιδαρο και τον κοίταγε στα δόντια»).

    Πάντως είσαι περιζήτητος βρε φυσικέ. Όλοι σκίζονται να σε εξυπηρετήσουν, να σε συναντήσουν…

    Θα είναι από σεβασμό στο γήρας ή απ’ το φόβο του Δρακουμέλ … ξέρεις εσύ 😉

  70. ΙΟΝ γάλακτος εἶναι ὅλα τὰ λεφτά. τὰ λευκὰ ἄνθη εἶναι τῆς ἀμυγδαλιᾶς καὶ τἄχει μόνον ἡ ἀμυγδάλου!

  71. τυφλός said

    #70, Έβαλα το βίντεο για να τονίσω ότι η ΙΟΝ αμυγδάλου είναι κλασσική αγάπη. Για σοκολάτα γάλακτος υπάρχει η λάκτα. :-/
    Κορνήλιε, δε θα ευχηθείς στο φίλο σου το Νικολά μέρα που είναι σήμερα;

  72. ΙΟΝ με ολόκληρα αμύγδαλα! Την βρίσκω στο Phoenicia του Χιούστον.

  73. 67,
    Το «αποδεικνυώ», λοιπόν, δεν αποκλείει το «αποδείχνω».
    (Nά το πάλι το ίι. Τι ήθελες και τό ‘βγαλες στη φόρα; 🙂 )

  74. sarant said

    72: Φοινίκια βρίσκεις στο Phoenicia;

  75. Βεβαίως!

  76. […]  (Η επιλογή του “αποδείχνω” είναι εσκεμμένη, διαβάστε εδώ σχετικά.) "Στο τσακ την γλίτωσε το […]

  77. Ηλεφούφουτος said

    σχ. 73 το ότι κάτι υπάρχει δεν σημαίνει ότι είναι και ωραίο ή φυσικό.
    Το ίιι εμένα μου έχει μείνει από τότε που μάθαινα στ Αρχαία (και το διάβαζα φωναχτά) ότι το γ’ πρόσωπο ευκτικής του είμι είναι «ίοι ή είη ή ιείη». Ότι οι Αρχαίοι δεν είναι δυνατόν να νιαούριζαν το χρησιμοποιούσε και ο Ελισαίος Γιαννίδης στο «Γλώσσα και Ζωή».

  78. physicist said

    #77. Υπάρχουν και τα επιφωνήματα αηδίας Ίιιιιι! Ίιιιιι-γκιτ! στα Αγγλικά και στα Γερμανικά αλλά δεν νομίζω ότι τα ‘χεις πλασσάρει εσύ από την τσαντίλα σου με τ’ Αρχαία, ε; 😉

  79. Hellegennes said

    #77:
    Οι αρχαίοι μπορεί να μην νιαούριζαν, αλλά διπλά γιώτα, ήτα και λοιπά φωνήεντα υπήρχαν (π.χ. ήην, διίαμβος, αανής, ποοφάγα, ωώ).

    Για να μην πούμε για την «ασυμφωνία» που γενικά είναι πιο κυρίαρχη στα αρχαία (π.χ. αενάου, αοία, κτλ).

  80. Καλαχώρας Λεώνικος said

    Αποδεικνύω / Αποδείχνω
    Πολύ κακό για τίποτα. Δείχνω, επιδεικνύω, αναδεικνύω, καταδεικνύω, αποδεικνύω. Πέφτω, εμπίπτω, καταπίπτω, επιπίπτω. Σπέρνω, διασπείρω. Φέρνω, επιφέρω, διαφέρω κ.ο.κ. Περνώ, διαπερώ, διεπέρασε / διαπέρασε
    Ο κανόνας είναι απλός. Επειδή τα σύνθετα είναι σπανιότερα έχουν διατηρήσει τη λόγια μορφή τους, σε αντίθεση με τα κοινότερα απλά. Το αν έγραψε ο Κοραής ‘αποδείχνω’ δε σημαίνει τίποτα διότι στην εποχή του η γλώσσα δεν είχε καλλιεργηθεί και τυποποιηθεί για την πρωτογενή διατύπωση νοημάτων. Ό,τι γραφόταν μέχρι τότε ακολουθούσε είτε τον εκάστοτε, και δη τυχαίο και κατά περιοχή πτωχοδρομικό τύπο ή τον εκκλησιαστικό λόγιο προς αρχαΐζοντα.

    Και μια ερώτηση: Μήπως κανείς θυμάται το όνομα του βρετανού φιλολόγου που είχε διατυπώσει τον κανόνα ότι τα ελληνικά ρήματα σε σύνθεση με πρόθεση διατυρούν τον οξύτονο τύπο τους ενώ σε σύνθεση με ουσιαστικά παίρνουν συνηρημένο τύπο, π.χ. ἐπιφέρω αλλά καρποφορῶ. Αν μου το βρείτε… θα σας πω ευχαριστώ

  81. Μαρία said

    80 Πρόκειται για τον αγαπημένο του Κορνήλιου:
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/05/14/fildisi/#comment-4475

  82. Hellegennes said

    #80:
    Διαπερώ, πρώτη φορά το ακούω. Διαπερνώ είναι το ρήμα και το «διαπέρασε» δεν δείχνει «διαπερώ», όπως το «πέρασε» δεν είναι από το «περώ». «Διεπέρασε» δεν υπάρχει.

    Επίσης ο κανόνας αυτός δεν υπάρχει. Κάποια όντως έχουν διατηρήσει τον αρχαϊκό τύπο, αλλά δεν έχει σχέση με το ότι είναι σύνθετα. Π.χ. υπάρχει καταφέρνω και όχι καταφέρω. Όμως καταφέρομαι και όχι καταφέρνομαι. Όπως και φέρνω αλλά φέρομαι. Άρα η σύνθεση δεν έχει καμμία σχέση. Υποψιάζομαι βέβαια ότι εννοείται η σύνθεση με πρόθεση, γιατί π.χ. καμμιά άλλη σύνθετη με «φέρνω» δεν χρησιμοποιεί το «φέρω» (αγγλοφέρνω, χαζοφέρνω, μικροφέρνω, κτλ).

  83. ein Steppenwolf said

    82:
    Ρήμα «καταφέρω» υπάρχει, π.χ. οι συνεχιζόμενες απεργίες κατέφεραν βαρύ πλήγμα στην οικονομία και η αντιπολίτευση κατέφερε ύπουλο χτύπημα στην κυβέρνηση.

    80:
    Επίσης λέμε «μεγαλοδείχνω», όχι «μεγαλοδεικνύω».

  84. τυφλός said

    #82, Τι εννοείς;
    http://tinyurl.com/3d29pqb

  85. Hellegennes said

    #83, 84:
    Σωστά, είχα ξεχάσει αυτήν την αρχαιοπρεπή λέξη που αγαπάνε οι δημοσιογράφοι. Προσπαθώς να διαγράφω απ’ το μυαλό μου ό,τι λέξεις και εκφράσεις πιπιλίζουν στα ΜΜΕ. Γιατί αν βρείτε κάποιον που να λέει «μου κατάφερε την καρέκλα στο κεφάλι», ορκίζομαι να αυτοκτονήσω.

  86. ein Steppenwolf said

    85:
    Έχεις δίκιο ότι δεν είναι καθημερινή κουβέντα· μπορεί όμως να ειπωθεί στο δικαστήριο, π.χ. «Αφού ακινητοποίησε τον πολίτη, του κατέφερε με τη λαβή του γκλομπ τρία ισχυρά χτυπήματα στο κεφάλι».

  87. Hellegennes said

    Ναι, το ξέρω. Παραδέχομαι ότι ήταν παράβλεψη.

  88. Ἀχιλλέας Τζάλλας said

    86 Ευτυχῶς ποὺ τὸ μάθημα τῶν ἀρχαίων ἑλληνικῶν δὲν ἔχει ἐπιδράσει ἀκόμα τόσο ποὺ νὰ λένε «τοῦ κατῆγε τρία ἰσχυρὰ χτυπήματα»… (τὸ ρῆμα τὸ διδάσκουν μὲ ἀπόλυτη φυσικότητα, λέγοντας μάλιστα ὅτι οἱ μαθητὲς δὲν τὸ ξέρουν ἐπειδή… τέτοια ὡραῖα καὶ πάγκοινα νέα ἑλληνικὰ δὲν γράφονται στὰ Facebook καὶ στὰ Twitter !)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: