Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Φιλόγελος, αρχαία χαμόγελα

Posted by sarant στο 30 Σεπτεμβρίου, 2011


Ο Φιλόγελος (ή Φιλόγελως) είναι μια συλλογή με ανέκδοτα, ή μάλλον η μοναδική συλλογή με ανέκδοτα που έχει διασωθεί από την αρχαιότητα. Αποδίδεται στους γραμματικούς Ιεροκλή και Φιλάγριο, για τους οποίους δεν ξέρουμε και πολλά. Κρίνοντας από τη γλώσσα, πρέπει να γράφτηκαν τον 3ο-4ο αιώνα μ.Χ., αλλά πολλά από τα αστεία έχουν αντληθεί από παλιότερες πηγές. Όπως λέει και ο πατέρας μου, ο Δημήτρης Σαραντάκος, που παρουσίασε κάμποσα ανέκδοτα του Φιλόγελου στο βιβλίο του Οι αρχαίοι είχαν την πλάκα τους, «πολλά από τα αστεία της συλλογής έμειναν αθάνατα, αφού τα ξαναβρίσκουμε να επαναλαμβάνονται στις ιστορίες του Ναστραδίν Χότζα, στις ‘υψηλότατες πανουργίες του Μπερτόδουλου και του υιού του Μπερτολδίνου’, στην πλοκή των επεισοδίων του Θεάτρου Σκιών, αλλά και σε άλλες μεταγενέστερες συλλογές».

Η συλλογή περιλαμβάνει 265 ανέκδοτα, καταταγμένα θεματολογικά. Τα περισσότερα (110) αναφέρονται στους σχολαστικούς, τους αφελείς και κάπως βλάκες “διανοούμενους” της εποχής. Υπάρχουν όμως και ανέκδοτα για άλλους: φιλάργυρους, μέθυσους, λιμόξηρους (λιγούρηδες), δύσκολους (στρυφνούς), φθονερούς, οζόστομους (που βρωμάει το στόμα τους), αφυείς (κουτούς ή ατζαμήδες), δειλούς, οκνηρούς, και ευτράπελους (καλαμπουρτζήδες), ενώ, περιέργως, μόνο 8 ανέκδοτα σατιρίζουν γυναίκες.

Τέλος, ανάλογα με τα σημερινά ποντιακά ανέκδοτα είναι εκείνα που αναφέρονται σε Αβδηρίτες (17), Κυμαίους (27) και Σιδόνιους (11). Φαίνεται πως τα Άβδηρα, η Κύμη (η αιολική πόλη της Μικρασίας απέναντι από τη Λέσβο) και η Σιδόνα (ή η Σιδώνα; ), φημίζονταν για την αφέλεια ή βλακεία των κατοίκων τους.

Τα περισσότερα ανέκδοτα είναι σύντομα -μερικά δυο γραμμές ή ένας διάλογος. Είναι απλά αστεία, χωρίς πολλές περιπλοκές· πολλά θα τα κατατάσσαμε σήμερα στην κατηγορία του «παιδικού πνεύματος», θα μας φαίνονταν λιγάκι χαζά -παιδική ηλικία της ανθρωπότητας. Υπάρχουν και ανέκδοτα «ακατάλληλα», αλλά όχι πολύ ακατάλληλα· κι εδώ υπάρχει αθωότητα: τα σόκιν αναφέρονται σε αχόρταγες ερωτικά γυναίκες ή σε κλανιές.

Η γλώσσα είναι απλή, προχωρημένη ελληνιστική εποχή γαρ -ή μάλλον ύστερη αρχαιότητα, κι έτσι μπορεί κανείς να δοκιμάσει να τα διαβάσει από το πρωτότυπο. Όταν βρήκα ένα γερμανικό βιβλίο που είχε το σύνολο του αρχαίου κειμένου (ήταν την προϊστορική εποχή, πριν το ιντερνέτι) έκατσα και σχεδόν σε μια καθισιά τα μετέφρασα όλα (σε μηχάνημα με δισκέτες 5 1/4 και με volkswriter). Αμέλησα όμως να βρω εκδότη και λίγο αργότερα βγήκαν σε βιβλίο, σε μια καλή έκδοση (αλλά νομίζω όχι πλήρη) από τον Ν. Μουλακάκη. Εκείνη η μετάφραση κάπου υπάρχει σε χαρτί, αλλά τώρα ξαναμεταφράζω πρόχειρα, δεν είναι δα και δύσκολο.

Στον Φιλόγελο, συχνά το αστείο είναι λεκτικό, λογοπαίγνιο ή παρεξήγηση. Παράδειγμα:

141. Εὐτράπελος κυβερνήτης ἐρωτηθείς͵ τί φυσᾷ͵ εἶπε· Φάβα καὶ κρόμυα.
(Ρώτησαν έναν καλαμπουρτζή τιμονιέρη, τι άνεμος φυσάει· κι αυτός απάντησε «Η φάβα και τα κρεμμύδια).

Δεν γελάσατε, διότι υπάρχει λογοπαίγνιο· το «τι φυσά» σημαίνει αφενός «τι άνεμος φυσάει;» κι αφετέρου «ποια φαγητά προκαλούν αέρια;». Αυτή τη δισημία εκμεταλλεύεται το αστείο. Εδώ που τα λέμε, κι αν εξηγηθεί το λογοπαίγνιο πάλι θέλει προσπάθεια να γελάσουμε. Επίτηδες διάλεξα ένα από τα αστεία που σήμερα φαίνονται άνοστα, ώστε τα επόμενα να σας αρέσουν περισσότερο.

Τα περισσότερα αστεία, όπως είπαμε, έχουν στόχο τους σχολαστικούς. Μεταφράζω στα επόμενα ένα δείγμα από το βιβλίο, καμιά εικοσπενταριά ανέκδοτα. Η μετάφραση δεν είναι πιστή, επίτηδες· μερικές φορές παίρνω υπόψη μου και άλλη παραλλαγή του ίδιου ανεκδότου (που δεν την παραθέτω). Επίσης εσκεμμένα είναι εκσυγχρονισμένη και σαφώς πιο αναλυτική από το πρωτότυπο. Ζητώ συγνώμη για το πολυτονικό, αλλά είναι μεγάλος κόπος να αφαιρώ δασείες και περισπωμένες. Και επειδή γράφω βιαστικά, θα έχω και λάθη. (Επιλογή από τα ανέκδοτα του Φιλόγελου υπάρχει π.χ. εδώ χωρίς μετάφραση)

2. Σχολαστικὸς κολυμβῶν παρὰ μικρὸν ἐπνίγη· ὤμοσε δὲ εἰς ὕδωρ μὴ εἰσελθεῖν͵ ἐὰν μὴ μάθῃ πρῶτον καλῶς κολυμβᾶν.
(‘Ένας σχολαστικός πήγε να κολυμπήσει και παρά λίγο να πνιγεί· ορκίστηκε λοιπόν να μην ξαναμπεί στο νερό αν πρώτα δεν μάθει να κολυμπάει καλά).

3. Σχολαστικῷ τις ἰατρῷ προσελθὼν εἶπεν· Ἰατρέ͵ ὅταν ἀναστῶ ἐκ τοῦ ὕπνου͵ ἡμιώριον ἐσκότωμαι καὶ εἶθ΄ οὕτως ἀποκαθίσταμαι. καὶ ὁ ἰατρός· Μετὰ τὸ ἡμιώριον ἐγείρου.
( Πάει ένας επίσκεψη σε έναν σχολαστικό γιατρό. «Γιατρέ μου, όταν σηκωθώ απ’ το κρεβάτι, για μισή ώρα έχω ανυπόφορες ζαλάδες και μετά μού περνάει». Και ο γιατρός: «Να σηκώνεσαι μισή ώρα αργότερα!»)

Κι ένα πιο μεγάλο:

13. Σχολαστικοὶ δύο πατραλοῖαι ἐδυσφόρουν πρὸς ἀλλήλους ἐπὶ τῷ τοὺς πατέρας αὐτῶν ζῆν. τοῦ δὲ ἑνὸς εἰπόντος· Θέλεις οὖν ἀποπνίξει ἕκαστος ἡμῶν τὸν ἴδιον; Μὴ γένοιτο͵ εἶπεν ὁ ἄλλος͵ ἵνα μὴ πατραλοῖαι ἀκούσωμεν. ἀλλ΄ εἰ βούλει͵ σὺ τὸν ἐμὸν σφάξον͵ κἀγὼ τὸν σόν.

(Δυο άστοργοι γιοι, σχολαστικοί κι οι δυο, τα είχαν με τους πατεράδες τους· Να τους σκοτώσουμε, λέει ο ένας. Θα μας πούνε πατροκτόνους, του απαντάει ο άλλος. Τότε, να σφάξεις εσύ τον δικό μου κι εγώ τον δικό σου).

Δεν είναι πολύ αστείο, αλλά θα αναγνωρίσατε το θέμα του Strangers on a train, της Πατρίτσιας Χάισμιθ και του Χίτσκοκ!

Σουρεαλισμός:
15.  Σχολαστικὸς καθ΄ ὕπνους ἧλον πεπατηκέναι δόξας τὸν πόδα περιέδησεν. ἑταῖρος δὲ αὐτοῦ πυθόμενος τὴν αἰτίαν καὶ γνούς· Δικαίως͵ ἔφη͵ μωροὶ καλούμεθα. διὰ τί γὰρ ἀνυπόδητος κοιμᾶσαι;
(Ένας σχολαστικός είδε στο όνειρό του ότι πάτησε καρφί και νομίζοντας ότι πονάει έβαλε επίδεσμο στο πόδι του. Ένας φίλος του, μόλις έμαθε τα καθέκαστα, του λέει: «Αμ καλά μάς λέει μαλάκες ο κόσμος. Ποιος σου είπε να κοιμάσαι ξυπόλητος;»).

18.  Σχολαστικῷ τις ἀπαντήσας εἶπεν· Ὁ δοῦλος͵ ὃν ἐπώλησάς μοι͵ ἀπέθανε. Μὰ τοὺς θεούς͵ ἔφη͵ παρ΄ ἐμοὶ ὅτε ἦν͵ τοιοῦτον οὐδὲν ἐποίησεν.
(Λέει ένας σε έναν σχολαστικό: Ο δούλος που μου πούλησες, πέθανε. Σου ορκίζομαι σε ό,τι έχω ιερό, απαντάει αυτός, πως όσο ήταν μαζί μου δεν έκανε ποτέ τέτοιο πράμα!)

Το συγκεκριμένο ανέκδοτο θεωρήθηκε πρόγονος του σκετς των Μόντι Πάιθον με τον ψόφιο παπαγάλο.

22.  Σχολαστικὸς σχολαστικῷ συναντήσας εἶπεν· Ἔμαθον͵ ὅτι ἀπέθανες. κἀκεῖνος· Ἀλλ΄ ὁρᾷς με ἔτι͵ ἔφη͵ ζῶντα. καὶ ὁ σχολαστικός· Καὶ μὴν ὁ εἰπών μοι πολλῷ σοῦ ἀξιοπιστότερος ὑπάρχει.
(Σχολαστικός συναντάει σχολαστικό και του λέει: «Άκουσα πως πέθανες». «Αφού με βλέπεις ζωντανό», του λέει ο άλλος. «Ναι, αλλά αυτός που μου το είπε είναι πολύ πιο αξιόπιστο πρόσωπο από σένα!»)

41. Ένα γνωστό και πολύ σύντομο:

Σχολαστικὸς οἰκίαν πωλῶν λίθον ἀπ΄ αὐτῆς εἰς δεῖγμα περιέφερεν.
(Ένας σχολαστικός που πουλούσε το σπίτι του, κουβαλούσε μαζί του ένα αγκωνάρι και το έδειχνε για δείγμα).

55. Κι ένα με συνδυασμό πρωταγωνιστή: και σχολαστικός και καλαμπουρτζής.

Σχολαστικὸς εὐτράπελος ἀπορῶν δαπανημάτων τὰ βιβλία αὐτοῦ ἐπίπρασκε· καὶ γράφων πρὸς τὸν πατέρα ἔλεγε· Σύγχαιρε ἡμῖν͵ πάτερ͵ ἤδη γὰρ ἡμᾶς τὰ βιβλία τρέφει.
(Ένας καλαμπουρτζής σχολαστικός είχε πέσει σε αδεκαρίες και αναγκαζόταν να πουλάει τα βιβλία του για να ζήσει. Γράφει λοιπόν γράμμα στον πατέρα του: Πατέρα, δέχομαι συγχαρητήρια -ήδη με συντηρούν τα βιβλία μου!)

56. Κι ένα που θα σας φανεί γνωστό:

Σχολαστικὸς καὶ φαλακρὸς καὶ κουρεὺς συνοδεύοντες καὶ ἔν τινι ἐρημίᾳ μείναντες συνέθεντο πρὸς τέσσαρας ὥρας ἀγρυπνῆσαι καὶ τὰ σκεύη ἕκαστος τηρῆσαι. ὡς δὲ ἔλαχε τῷ κουρεῖ πρώτῳ φυλάξαι͵ μετεωρισθῆναι θέλων τὸν σχολαστικὸν καθεύδοντα ἔξυρεν καὶ τῶν ὡρῶν πληρωθεισῶν διύπνισεν. ὁ δὲ σχολαστικὸς ψήχων ὡς ἀπὸ ὕπνου τὴν κεφαλὴν καὶ εὑρὼν ἑαυτὸν ψιλόν· Μέγα κάθαρμα͵ φησίν͵ ὁ κουρεύς· πλανηθεὶς γὰρ ἀντ΄ ἐμοῦ τὸν φαλακρὸν ἐξύπνισεν.

(Ήταν ένας σχολαστικός, ένας φαλακρός κι ένας κουρέας, που ταξίδευαν μαζί. Χρειάστηκε να διανυκτερεύσουν σε μιαν ερημική περιοχή και είπαν να κοιμούνται οι δυο κι ο ένας να κάθεται βάρδια να φυλάει τα πράγματα. Πρώτος φύλαξε ο κουρέας, που για να κάνει πλάκα πήρε το ξυράφι του και ξύρισε τον σχολαστικό στο κεφάλι. Μόλις πέρασε το τετράωρο, τον ξύπνησε. Ο σχολαστικός πιάνει με το χέρι το κεφάλι του, το βρίσκει γουλί, και λέει: Ρε τον μαλάκα τον κουρέα, έκανε λάθος κι αντί να ξυπνήσει εμένα ξύπνησε τον φαλακρό!)

Το ανέκδοτο υπάρχει και στις μέρες μας, εδώ ως ποντιακό.

91.  Σχολαστικὸς συμφοιτητὰς ἐπὶ δεῖπνον καλέσας͵ ἐπαινεσάντων αὐτῶν ὑὸς κεφαλὴν καὶ ἀξιωσάντων καὶ τῇ ὑστεραίᾳ παρ΄ αὐτῷ ἑστιαθῆναι͵ ἀπελθὼν πρὸς τὸν μάγειρον· Δός μοι͵ ἔφη͵ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ χοίρου κεφαλὴν ἑτέραν· ἡ γὰρ χθὲς ἡμῖν πάνυ ἤρεσεν.

(Ένας σχολαστικός είχε κάνει το τραπέζι στους συμφοιτητές του. Αυτοί παίνεψαν πολύ τη γουρουνοκεφαλή που τους πρόσφερε και ζήτησαν να τους τραπεζώσει ξανά την επόμενη μέρα. Αυτός πάει στον χασάπη και του λέει: «Δώστε μας ένα άλλο κεφάλι από το ίδιο γουρουνόπουλο γιατί το χτεσινό μας άρεσε πολύ!»

92. Ωστόσο τα περισσότερα ανέκδοτα είναι σύντομα, όπως:

Σχολαστικὸς ἠρώτα τὸν πατέρα· Ἡ πεντακότυλος λήκυθος πόσον χωρεῖ;
(Ένας σχολαστικός ρωτούσε τον πατέρα του, πόσο χωράει το πεντάλιτρο κανάτι).

Και περνάμε στις άλλες κατηγορίες:

104. Φιλάργυρος διαθήκας γράφων ἑαυτὸν κληρονόμον ἔταξεν.
(Ένας τσιγκούνης έκανε τη διαθήκη του και έβαλε κληρονόμο του τον εαυτό του).

115. Ἀβδηρίτης εὐνοῦχον ἰδὼν γυναικὶ ὁμιλοῦντα ἠρώτα ἄλλον͵ εἰ ἄρα γυνὴ αὐτοῦ ἐστι. τοῦ δὲ εἰπόντος εὐνοῦχον γυναῖκα ἔχειν μὴ δύνασθαι ἔφη· Οὐκοῦν θυγάτηρ αὐτοῦ ἐστιν.

(Ένας Αβδηρίτης είδε έναν ευνούχο να μιλάει με μια γυναίκα. «Γυναίκα του είναι;» ρωτάει τον φίλο του. «Τι λες ρε βλάκα; Έχουν οι ευνούχοι γυναίκες;» «Ε τότε θα ’ναι κόρη του»).

148. Εὐτράπελος φλυάρου κουρέως ἐρωτήσαντος· Πῶς σε κείρω; Σιωπῶν͵ ἔφη.

(Ένας καλαμπουρτζής είχε πάει στον κουρέα του, που ήταν γνωστός πολυλογάς. «Πώς να σε κουρέψω;» ρωτάει ο κουρέας. «Χωρίς να μιλάς», απαντάει αυτός.)

165. Κυμαῖος θυρίδας ἀγοράζων ἠρώτα͵ εἰ δύνανται πρὸς μεσημβρίαν βλέπειν.
(Ένας Κουμιώτης αγόραζε παράθυρα και ρωτούσε αν μπορούσαν να βλέπουν προς το νότο).

170. Κυμαίου τις ἐπύθετο͵ ποῦ μένει Δρακοντίδης ὁ ῥήτωρ. ὁ δέ· Μόνος εἰμί͵ εἶπεν· εἰ δὲ θέλεις͵ τήρει τὸ ἐργαστήριον͵ κἀγὼ ἀπελθὼν δείξω σοι.
(Ένας περαστικός ρώτησε έναν Κουμιώτη πού μένει ο ρήτορας ο Δρακοντίδης. «Κοίτα, δεν έχω άλλον άνθρωπο. Κάτσε εσύ εδώ να φυλάς το μαγαζί κι εγώ πάω να σου δείξω πού μένει ο Δρακοντίδης»).

174. Κυμαῖον νοσοῦντα ἀπήλπισεν ἰατρός. ὁ δὲ ὑγιάνας περιέκαμπτε τὸν ἰατρόν. ἐρωτηθεὶς οὖν τὴν αἰτίαν ἀπεκρίνατο· Εἰπόντος σου͵ ὅτι ἀποθνῄσκω͵ αἰσχύνομαι ζήσας.
(Ένας Κουμιώτης είχε αρρωστήσει κι ο γιατρός δεν του έδινε καμιά ελπίδα πως θα ζήσει. Αυτός όμως έγινε καλά, αλλά μετά όταν έβλεπε τον γιατρό στο δρόμο τον απέφευγε. «Γιατί με αποφεύγεις;» τον ρώτησε εκείνος. «Σε ντρέπουμαι, που είπες πως θα πεθάνω κι εγώ σ’ έβγαλα ψεύτη!»)

190. Δυσκόλου ταυλίζοντος κατεπέτασσέ τις ἀργὸς καθήμενος. ὁ δὲ θυμούμενος ἠρώτησεν αὐτόν· Ποίας τέχνης; καὶ διὰ τί ἀργεῖς; ἐκείνου δὲ εἰπόντος ὅτι Ράπτης εἰμί͵ ἔργον δὲ οὐκ ἔχω διαρρήξας αὐτοῦ τὸν χιτῶνα καὶ ἐπιδοὺς εἶπε· Λαβὼν ἐργάζου καὶ σιώπα.
(Ένας τζαναμπέτης έπαιζε τάβλι κι ένας από τους θεατές έδινε συνέχεια συμβουλές. Τα πήρε αυτός στο κρανίο και του λέει: «Δουλειά δεν έχεις; γιατί κάθεσαι αραχτός;» «Ράφτης είμαι αλλά δεν έχω δουλειά». Οπότε ο τζαναμπέτης σκίζει το πουκάμισό του και του το δίνει: «Πάρε να το ράψεις και μη βγάλεις τσιμουδιά».)

198.  Ἀφυὴς κουρεὺς τοῖς ὑπ΄ αὐτοῦ πληττομένοις ἔμπλαστρα προσετίθει. ἑνὸς δὲ αἰτιασαμένου αὐτὸν ἔφη· Ἀχάριστε͵ μάτην ἀγανακτεῖς· ἑνὸς γὰρ δηναρίου ξυράμενος τεσσάρων δηναρίων ἔμπλαστρα ἔλαβες.

(Ένας ατζαμής κουρέας, όταν έκοβε στο ξύρισμα τους πελάτες έβαζε τσιρότο στις πληγές τους. «Μας έσφαξες, ρε!» λέει ένας. «Ρε αχάριστε, για ένα κούρεμα του δεκάρικου έχω ξοδέψει σαράντα ευρώ σε τσιρότα και μιλάς κιόλας;»)

227.

Μεθύσῳ ἐν καπηλείῳ πίνοντι ἐπιστάς τις ἔφη· Ἡ γυνή σου ἀπέθανεν. ὁ δὲ ἀκούσας πρὸς τὸν κάπηλον ἔφη· Οὐκοῦν͵ αὐθέντα͵ ἐκ τοῦ μελανοῦ κέρασον.

(Ένας μεθύστακας τα έπινε στο καπηλειό. «Πέθανε η γυναίκα σου», του λέει ένας φίλος· κι αυτός στον ταβερνιάρη: «Αφεντικό, βάλε απ’ το μαύρο»).

239.

Νεανίσκος τραγῳδὸς ἠγαπήθη ὑπὸ γυναικῶν δύο͵ ὀζοστόμου καὶ ὀζοχρώτου. καὶ τῆς μιᾶς λεγούσης· Δός μοι͵ κῦρι͵ φιλήματατῆς δὲ ἄλλης· Δός μοι͵ κῦρι͵ περιπλοκάς ἐκεῖνος ἀνεβόησεν· Οἴμοι͵ τί δράσω; δυσὶ κακοῖς μερίζομαι.

(Ένας νεαρός ηθοποιός είχε δυο αγαπητικιές· της μιας βρομούσε το στόμα, της άλλης το δέρμα. «Φίλα με αγόρι μου», του λέει η πρώτη· «σφίξε με στην αγκαλιά σου, πασά μου», η δεύτερη. Κι αυτός: Την έχω άσκημα, μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα!).

244.

Νεανίσκος πρὸς τὴν γυναῖκα οὖσαν ἀσελγῆ εἶπε· Κυρία͵ τί ποιοῦμεν; ἀριστοῦμεν ἢ ἀφροδισιάζομεν; κἀκείνη πρὸς αὐτὸν ἔφη· Ὡς θέλεις· ψωμὶν οὐκ ἔστιν.
(Λέει ένας νεαρός στη γυναίκα του, που ήταν ερωτιάρα. «Μωρό μου τι κάνουμε; Τρώμε ή πάμε στο κρεβάτι;» «Ό,τι θέλεις εσύ, αλλά ψωμί δεν έχουμε»).

Αυτό υπάρχει και σε παροιμιόμυθο: Όπως θες εσύ άντρα μου, και μετά τρώμε.

245.

Γραΐδας ἐρωτευομένας νεανίσκος ξενοδοχήσας πρὸς τοὺς παῖδας αὐτοῦ ἔφη· Τὴν θέλουσαν κεράσατε καὶ τὴν θέλουσαν ἀφροδισιάσατε. κἀκεῖναι εἶπον· Ἡμεῖς οὐ διψῶμεν.

(Ένας νεαρός φιλοξενούσε δυο γριές που είχαν όρεξη για έρωτα και είπε στους υπηρέτες του: όποιαν θέλει βάλτε της να πιει κι όποιαν θέλει πηδήξτε την. Κι εκείνες με μια φωνή: «Εμείς δεν διψάμε!»)

247.

Μισογυναίκου τὴν γυναῖκα κηδεύοντος ἠρώτησέ τις· Τίς ἀνεπαύσατο; ὁ δὲ ἔφη· Ἐγὼ ὁ ταύτης στερηθείς.
(Ένας μισογύνης κήδευε τη γυναίκα του. «Ποιος αναπαύτηκε;» τον ρώτησαν. «Εγώ που την έχασα»).

254.

Σχολαστικὸς Ἀμιναίαν ἔχων ἐσφράγισεν αὐτήν. τοῦ δὲ δούλου κάτωθεν τρήσαντος καὶ τὸν οἶνον αἴροντος ἐθαύμαζεν͵ ὅτι τῶν σημάντρων σώων ὄντων ὁ οἶνος ἐλαττοῦται. ἕτερος εἶπεν· Ὅρα͵ μὴ κάτωθεν ἀφῃρέθη. ὁ δέ· Ἀμαθέστατε͵ εἶπεν͵ οὐ τὸ κάτωθεν λείπει͵ ἀλλὰ τὸ ἄνωθεν μέρος.

(Ένας σχολαστικός είχε ένα βαρέλι κρασί και το είχε σφραγισμένο. Ο δούλος του όμως το τρύπησε από κάτω και τραβούσε κρασί. «Περίεργο πράμα», είπε ο σχολαστικός, «το κρασί λιγοστεύει κι όμως οι σφραγίδες είναι απείραχτες!» «Γιά κοίτα μήπως στο παίρνουν από κάτω», του λέει ο φίλος του. «Ρε μπουμπούνα, δεν λείπει το κάτω-κάτω κρασί, το πάνω-πάνω λείπει!»).

255. Σχολαστικὸς μαθών͵ ὅτι ὁ κόραξ ὑπὲρ τὰ διακόσια ἔτη ζῇ͵ ἀγοράσας κόρακα εἰς ἀπόπειραν ἔτρεφεν.

(Ένας σχολαστικός άκουσε πως τα κοράκια ζουν πάνω από διακόσια χρόνια. Αγόρασε λοιπόν ένα και το είχε στο σπίτι του για να δει αν είναι αλήθεια).

263.

Εὐτράπελόν τις ἐλοιδόρει͵ ὅτι Σοῦ τὴν γυναῖκα δωρεὰν ἔσχον. ὁ δὲ εἶπεν· Ἐμοὶ μὲν ἀνάγκη τοσούτου κακοῦ ἀνέχεσθαι· σοὶ δὲ τίς ἀνάγκη;
(Κορόιδευε κάποιος έναν καλαμπουρτζή: «Κοιμήθηκα με τη γυναίκα σου, και μάλιστα τζάμπα». Κι αυτός: «Και καλά εγώ, εγώ είμαι υποχρεωμένος να τη φεσώνομαι· εσύ τι ανάγκη είχες;»)

Advertisements

94 Σχόλια to “Φιλόγελος, αρχαία χαμόγελα”

  1. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Δεν γελάσαμε πάλι σήμερα.

  2. Καλά, τι ζόρι τραβούσαν με μας τους Κουμιώτες; (ή εννοεί την Κύμη της Ιταλίας;)
    Τα θυμάμαι τα ανέκδοτα με τους σχολαστικούς από την εισαγωγή του Στέλου Μαγιόπουλου στον Ναστρεντίν Χότζα. Το δε τελευταίο, μου θυμίζει ένα ανέκδοτο από το Ιράν («ρε συ, φεύγεις το πρωί απ’ το σπίτι και όλοι οι άντρες του χωριού κάνουν ουρά για τη γυναίκα σου! να τη χωρίσεις» – «Ε και τι θες, να περιμένω κι εγώ στην ουρά;»)

  3. Εμένα με άρεσε το «Σφίξε με στην αγκαλιά σου πασά μου!» Αφέντη της καρδιάς μου, γλυκέ σατράπη κτλ.

    Ώπα!

  4. Στο 190 μόλις πρόσεξα και το ρήμα ταυλίζω. Δεν είχα σκεφτεί την προέλευση της λέξης «τάβλι», τώρα βλέπω ότι είναι η ρωμαϊκή tabula.

  5. Γιώργος Πρίμπας said

    Πέρα από τη φιλολογική τους αξία που υποθέτω θα είναι σημαντική,
    διαβάζοντάς τα μου φάνηκαν αδιάφορα. Υποθέτω ότι, για να καταγραφούν, στην εποχή τους θα προκαλούσαν γέλιο και θα τα χρησιμοποιούσανε ευρέως. Το αστείο είναι από τα ελάχιστα πράγματα που είναι τόσο πολύ συνδεδεμένο με την εποχή και τον τόπο (Η λύπη όχι). Αυτό επίσης δείχνει και την τεράστια αξία του κωμωδιογράφου Αριστοφάνη (άσχετα από το βιασμό του σήμερα) .

  6. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!
    Ναι, έχει το ταυλίζω, σε άλλα σημεία (που δεν τα παραθέτω) έχει βιγλεύσαι, μαρούλια.

  7. Μια και έγινε λόγος για το αν βγάζουν ή δεν βγάζουν γέλιο σήμερα τα αρχαία ανέκδοτα, θυμήθηκα ότι φοιτητικά ανέκδοτα της δεκαετίας του ’60 ακούγονται μάλλον κρύα σήμερα. Εγώ που (λέω πως) είμαι ανατολίτης, πάντως, γέλασα με κάποια του Φιλόγελου. 🙂

  8. Α, Νίκο, δεν είπες για τους Κουμιώτες. Η Κύμη Ευβοίας απαιτεί διευκρινίσεις!

  9. sarant said

    7: Ακριβώς -το αρχαίο ανέκδοτο έχει και άλλους ρυθμούς, όπως άλλωστε και οι παλιές ευτράπελες ιστορίες ή τα ναστραντίνικα.

  10. Εντάξει ξεκαρδιστικά δεν ήτανε, αλλά εντάξει όχι και τελείως χάλια!
    Π.χ. αυτό που ορκίστηκε ο άλλος να μην ξαναμπεί στο νερό αν δε μάθει να κολυμπά, πολύ έξυπνο! 🙂
    Κι αυτό με τον ευνούχο μ’άρεσε! 🙂

    Και εμένα πάντως μου έκανε φοβερή εντύπωση το «ταυλίζω»! Αρχαίο λοιπόν το τάβλι; Να βάλω κάτι τούρκους φίλους στη θέση τους λοιπόν, που μου το έλεγαν για δικό τους! 😉

  11. sarant said

    8: Για τους Κυμαίους των ανεκδότων, ο πατέρας μου είχε γράψει ότι δεν υπάρχει ένδειξη αν πρόκειται για την Κύμη Ευβοίας ή την ιταλική. Θα κοιτάξω το βράδυ το γερμανικό κιτάπι μήπως λέει κάτι άλλο.

  12. sarant said

    10: Ναι, αλλά το σημερινό τάβλι μπορεί και να μην είναι το παιχνίδι που ταυλίζανε τότε, αλλά κάποια άλλη παραλλαγή, πάντως επιτραπέζια.

  13. Από το tabula προέρχεται και το αγγλικό table, το γερμανικό Tafel «(στρωμένο) τραπέζι, πίνακας», η ταμπέλα και πολλά άλλα.

  14. ΣοφίαΟικ said

    Εγώ γέλασα σε ένα- δυο σημεία, άλλα ήταν κρύα. Μπορεί να ειναι λίγο απλοϊκά τα πιο πολλά για τα σημερινά γούστα αλλά δεν είναι και τελείως για πεταμα, όπως είπαν κι οι προλαλήσαντες.Ισως αν τα βλέπατε π.χ. σαν διάλογο σε κωμωδία με άλλα ανέκδοτα και με ανάλογη διάθεση και ποπκορν να γελαγατε πιο πολύ.

  15. Alexis said

    Θα συμφωνήσω με το Στέλιο στο #10: Κάποια από αυτά είναι αρκετά καλά.
    Άλλωστε μερικά, ελαφρώς παραλλαγμένα, λέγονται μέχρι σήμερα.
    Εμένα προσωπικά μου θυμίζουν τα «ποντιακά ανέκδοτα» που προσπαθούν να βγάλουν γέλιο με το σουρεαλισμό και με το παράλογο κάποιων καταστάσεων.
    Σήμερα θα τα χαρακτηρίζαμε «κουφά».
    Μην ξεχνάμε όμως ότι μεγάλο ρόλο για το αν ένα αστείο θα βγάλει γέλιο παίζει ο τρόπος που το διηγείται κάποιος. Όταν το βλέπεις γραμμένο χάνεται πολλή από τη «μαγεία» του.

  16. ε ναι και ένα μέτριο ανέκδοτο το σώζει ένας καλός ηθοποιός

    Η Κύμη είναι η αιολική, στη Μικρασία, απέναντι από τη Λέσβο. (stoa.org)

  17. sarant said

    16: Πολύ ωραία, θα το συμπληρώσω για την Κύμη! (άρα το Κουμιώτης δεν στέκει και τόσο)

  18. Όχι που θα μου θίξουν ο Ιεροκλής και ο Φιλάγριος την ευβοϊκή Κύμη, το μπαλκόνι του Αιγαίου. 🙂

  19. 0:
    Το 22ο θυμίζει το ανέκδοτο όπου ένας γείτονας του Χότζα του ζητά να του δανείσει το γάιδαρό του, εκείνος αποκρίνεται ότι τον έχει ήδη δανείσει σε άλλον, αλλά εκείνη ακριβώς τη στιγμή ακούγεται μέσ’ απ’ το παχνί το γκάρισμα του γαϊδάρου. «Μου είπες ψέματα!» λέει ο γείτονας. «Καλά, το γάιδαρο πιστεύεις ή εμένα;» απαντά ο Χότζας.
    Χάρη στο 190ό μαθαίνουμε ότι στα Ελληνικά το kibitzing λέγεται «κατεπιτάσσειν».

  20. sarant said

    19: Υπάρχει και ακριβώς αντίστοιχο στη συλλογή (αλλά νομίζω με δούλο)

  21. 0:

    Το 92ο είναι βέβαια πρότυπο συντομίας, αλλά ανώτερη είναι η παραλλαγή του με αριθμό 136ο:
    Σιδόνιος γραμματικὸς ἠρώτα τὸν διδάσκαλον· ἡ πεντακότυλος λήκυθος πόσον χωρεῖ; ὁ δὲ εἶπεν· οἶνον λέγεις ἢ ἔλαινον;
    Θυμίζει την ερώτηση-παγίδα: τι ζυγίζει πιο πολύ, ένα κιλό σίδερο ή ένα κιλό πούπουλα;

    Και στο 120ό γίνεται λογοπαίγνιο με το «φυσώ».

    20: ! Και πώς πάει;

  22. sarant said

    22:
    Χμμ.. τώρα που το βλέπω δεν είναι ακριβώς ίδιο, αλλά παρόμοιο. Είναι το 193, με έναν δύσκολο (τζαναμπέτη ας πούμε):
    Δύσκολόν τις ἐζήτει. ὁ δὲ ἀπεκρίνατο· Οὐκ εἰμὶ
    ὧδε. τοῦ δὲ γελάσαντος καὶ εἰπόντος· Ψεύδῃ· τῆς γὰρ φωνῆς σου
    ἀκούω—εἶπεν· Ὦ κάθαρμα, εἰ μὲν ὁ δοῦλός μου εἶπεν, εἶχες ἂν
    αὐτῷ πιστεῦσαι· ἐγὼ δέ σοι οὐ φαίνομαι ἀξιοπιστότερος ἐκείνου
    εἶναι;

  23. @19: Και φυσικά είναι οφθαλμοφανής η ομοιότητα του «κατεπιτάσσειν» με το «kibitzing», οπότε άλλη μία λέξη άνωστου μέχρι στιγμής ετύμου (λεώ εγώ τώρα! 🙂 ) αποδεικνύεται ότι είναι δάνειο της πλουσιοτάτης τρισχιλιετούς γλώσσης μας!! 😀

  24. @23: *άγνωστου, αλλά και άνοστου ίσως. Όχι ομως άνωστου! 🙂

  25. Νέο kid στο block said

    Πάρτε και ένα κρύο εκ μέρους μου. 🙂

    Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΕΝΟΣ ΡΗΤΟΥ
    (έχω ρίξει κλοπηράητ στη Λεξιλογία, ζητώ ταπεινά συγγνώμη και αν επιφυλάσσονται για κάθε νόμιμο …μπλα,μπλα…να τους πω ότι δεν υπάρχει σάλιο!)

    Μέτρον άριστον — Κλεόβουλος ο Λίνδιος (6ος αι. π.Χ.)
    Παν μέτρον άριστον — Αϊ-Βασίλης (4ος αι.) (όχι ο υπερβόρειος…)
    Παν μέτρον απροβάριστον — Έλληνας πολίτης (2010)
    Παν μέτρον άχρηστον – Ευαγγ.Βενιζέλος (9/2011)
    μόλις πληροφορήθηκε την αδυναμία Παγκάλου να πληρώσει το ‘’ειδικό τέλος’’ (μα τι ωραία ευπρεπής λέξη, άκου χαράτσια και χυδαιότητες…)

  26. Mε ένα βιβλίο ήδη εκδοθέν «Γελάσωμεν ίνα θρηνήσωμεν» (εκδόσεις Αιγαίο, Λευκωσία 2011) κι ένα να είναι σχεδόν έτοιμο «Αστείον είναι..», μπήκες φίλε Νικοκύρη στα χωράφια μας. Τα αρχαία αστεία, προσεγγίζουν περισσότερον τον τύπο αστείου που ορίζει ο Πλατωνικός Φίληβος και η Ρητορική του Αριστοτέλους, δηλαδή το εκ της ανωτερότητος Αστείον, που είναι εμπαιγμός εις βάρος κάποιου που αδυνατεί να απαντήσει στα ίσα. Μάστορες οι Λάκωνες σε αυτά.
    «Αστείον εστί τευθίς ωνθυλευμένη», Αθήναιος Δειπνοσοφισταί, «αστείον είναι το παραγεμιστό βραστό καλαμαράκι». Αστείον ως το δόκιμον, το ευγενές ευτράπελον, σε αντιδιαστολή προς το αγροίκον…
    Έχει πολύ ψωμί εδώ…

  27. Γελώντας συνέχεια για τους Αβδηριτισμούς των δικών του, ο Δημόκριτος εξ άλλου, απεκλήθη Γελασίνος.

  28. Νέο kid στο block said

    Για 21η χρονιά απονεμήθηκαν τα «εναλλακτικά Νόμπελ», όπως έχουν γίνει πια γνωστά τα βραβεία Ig που τιμούν επιστήμονες για πραγματικές αλλά ασυνήθιστες έως «παλαβές» -και συχνά αστείες ανακαλύψεις και εφευρέσεις.

    Αν και τα βραβεία, που δίνονται από το χιουμοριστικό επιστημονικό περιοδικό «Χρονικά της Απίθανης Έρευνας», συνιστούν μια διακωμώδηση του θεσμού των κανονικών Νόμπελ, πραγματικοί νομπελίστες έδωσαν τα βραβεία στους τιμώμενους, σε ειδική τελετή στο πανεπιστήμιο Χάρβαρντ των ΗΠΑ, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο και το BBC. Βασικό κριτήριο για τη βράβευση είναι η ανακάλυψη «πρώτα να κάνει τους ανθρώπους να γελάσουν και μετά να σκεφθούν».

    Μεταξύ άλλων, δόθηκαν:

    – Βραβείο Βιολογίας, σε δύο Αυστραλούς εντομολόγους για εργασία τους σχετικά με το σεξ των σκαθαριών μέσα σε ένα πεταμένο μπουκάλι μπίρας και πώς το αρσενικό σκαθάρι μπερδεύει το μπουκάλι (αν είναι καφέ χρώματος) με το θηλυκό.

    – Φυσιολογίας, για έρευνα Βρετανών ζωολόγων αναφορικά με το χασμουρητό στις χελώνες, όπου αποκλείστηκε ότι το χασμουρητό είναι κολλητικό στα συμπαθή ζώα.

    – Ιατρικής, για έρευνα σχετικά με την απελπισία όσων αναζητούν απεγνωσμένα μέρος για να ουρήσουν και πώς η αγωνία τους επηρεάζει πότε θετικά και πότε αρνητικά τις αποφάσεις τους για άλλα πράγματα.

    – Ψυχολογίας, σε Νορβηγό ερευνητή που προσπάθησε να καταλάβει γιατί στην καθημερινή ζωή οι άνθρωποι αναστενάζουν.

    – Φυσικής, για μελέτη σχετικά με το γιατί οι αθλητές ρίψης δίσκου αισθάνονται ζαλάδα, ενώ αυτοί της σφύρας όχι.

    – Μαθηματικών, με το οποίο βραβεύτηκαν έξι επιστήμονες που εδώ και χρόνια είχαν προβλέψει το τέλος του κόσμου, αλλά ήσαν ακόμα ζωντανοί για να παραλάβουν το βραβείο!

    – Ειρήνης, στον δήμαρχο του Βίλνιους της Λιθουανίας που αποφάσισε να λύσει το πρόβλημα του πάρκινγκ, ισοπεδώνοντας το πολυτελές αυτοκίνητο ενός παραβάτη με ένα τεθωρακισμένο όχημα.

    – Λογοτεχνίας, στον Τζον Πέρι του πανεπιστημίου Στάνφορντ για την θεωρία του της «δομημένης αναβλητικότητας», που εξηγεί γιατί πρέπει κάποιος να εργάζεται πάντα πάνω σε κάτι τόσο σημαντικό, ώστε να αποφεύγει συστηματικά να κάνει κάτι ακόμα πιο σημαντικό.

    Πηγή: ΑΠΕ- ΜΠΕ, Π. Δρακόπουλος

  29. Πάνος said

    > Είπε κάποιος στον Αρίστιππο ότι η Λαΐδα δεν τον αγαπά, αλλά
    > προσποιείται ότι τον αγαπά. Ο Αρίστιππος απάντησε:
    > «Ούτε το κρασί ή το ψάρι με αγαπούν, εγώ όμως τα απολαμβάνω».
    > ~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~
    >
    > Ένας άντρας είπε στην ερωτομανή γυναίκα του:
    > «Τι θέλεις να κάνουμε, να φάμε ή να κάνουμε έρωτα».
    > Εκείνη του είπε:
    > «Ό,τι θέλεις, ψωμί πάντως δεν έχουμε».
    > ~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~
    >
    > Είπε κάποιος στον Διογένη:
    > «Οι συμπολίτες σου σε καταδίκασαν σε εξορία».
    > Και ο φιλόσοφος απάντησε:
    > «Κι εγώ τους καταδίκασα να μένουν στον τόπο τους».
    > ~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~
    >
    > Ο Διδύμων, οφθαλμίατρος της εποχής εξετάζει το μάτι μιάς κοπέλας. Ο
    > Διογένης τον βλέπει. Ξέρει ο Διογένης ότι ο Διδύμων είναι τύπος
    > ερωτίλος, κοινώς γυναικάς. Και του λέγει «Πρόσεξε Διδύμωνα, μήπως
    > εξετάζοντας τον οφθαλμό, φθείρεις την κόρην».
    > ~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~
    >
    > Επαινούσαν μερικοί μπροστά στον Άγη τους Ηλείους, γιατί ήταν πολύ
    > δίκαιοι κριτές στους Ολυμπιακούς αγώνες. Ο Άγης ρώτησε με απορία:
    > – Και είναι τόσο σπουδαίο το ότι οι Ηλείοι μια φορά στα τέσσερα
    > χρόνια γίνονται δίκαιοι;
    > ~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~
    >
    > Ένας πατέρας ζήτησε από τον Αρίστιππο να διδάξει τον γιο του. Ο
    > φιλόσοφος
    > ζήτησε αμοιβή 500 δραχμές. Ο πατέρας θεώρησε υπερβολικό το ποσό.
    > -«Με τόσαχρήματα», είπε, «θα μπορούσα να αγοράσω ένα ζώο».
    > -«Αγόρασε», είπε ο Αρίστιππος, «κι έτσι θα έχεις δύο».
    > ~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~
    >
    > Ο Διογένης ζητούσε ελεημοσύνη απο ένα άγαλμα. Όταν τον ρώτησαν
    > γιατί
    > κάνει κάτι τέτοιο απάντησε:
    > – Εξασκούμαι στο να μην απογοητεύομαι απο την αναισθησία των
    > ανθρώπων.
    > ~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~
    >
    > Παρακινούσαν τον Φίλιππο τον Μακεδόνα να εξορίσει κάποιον που τον
    > κακολογούσε. Ο Φίλιππος απάντησε:
    > – Δεν είστε καλά!! Θέλετε να τον στείλω να με κατηγορεί και σ’ άλλα
    > μέρη;
    > ~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~
    >
    > Ένας φαλακρός έβριζε τον Διογένη. Ο φιλόσοφος γύρισε και του είπε:
    > «Δεν σου ανταποδίδω τις βρισιές, αλλά θα ήθελα να πω ένα «μπράβο»
    > στις
    > τρίχες σου, γιατί απαλλάχτηκαν από ένα κακορίζικο κεφάλι».
    > ~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~
    >
    > Ρώτησε κάποιος τον Αντισθένη τι είδους γυναίκα θα ήταν κατάλληλη
    > για
    > γάμο. Ο φιλόσοφος του είπε:
    > «Το πράγμα είναι δύσκολο. Αν παντρευτείς ωραία, θα την έχεις με
    > άλλους κοινή, αν άσχημη, θα είναι σαν να σου επέβαλαν ποινή».
    > ~~~~~~~~~~~@~~~~~~~~~~~~
    >
    > Πληροφορήθηκε ο Αριστοτέλης από κάποιον ότι μερικοί τον έβριζαν. Ο
    > φιλόσοφος απάντησε: «Καθόλου δεν με νοιάζει. Όταν είμαι απών,
    > δέχομαι
    > ακόμα και να με μαστιγώνουν».

  30. Νέο kid στο block said

    Να μου ζήσει ο δήμαρχος του Βίλνιους! Ντουζ και καραντούζ πουάν ,ειδικά άμα το πολυτελές είναι παρκαρισμένο σε θέση αναπήρου (συνηθέστατο σιχαμερό θέαμα , δυστυχώς) μετά το τανκς, προτείνω και μικρή βόμβα υδρογόνου.

  31. physicist said

    #28. Προσοχή, Νεοκίδιε, υπάρχει κίνδυνος να γίνει σύγχυση ανάμεσα στα «χιουμοριστικά Νόμπελ» (Ig-Nobel, για έρευνα που δεν μπορεί ή καλό θα ήταν να μην επαναληφθεί) και στα «εναλλακτικά Νόμπελ», που είναι πολύ σοβαρά εννοούμενα και συνήθως έχουν μια πράσινη-αριστερή-εναλλακτική τάση (ορμώμενα από την ιδέα ότι τα κανονικά Νόμπελ είναι συντηρητικά και μουχλιασμένα). Αυτά που γράφεις είναι τα Ig-Nobel.

    Από την άλλη μεριά, τα Ig-Nobel δεν απονέμονται κατανάγκη σε τσαρλατάνους! Αρκεί η έρευνα να είναι αστεία, διασκεδαστική, και να μοιάζει εντελώς κουφή. Για παράδειγμα, ο κορυφαίος Φυσικός Sir Michael Berry (επίπεδο Νόμπελ κανονικού) είναι αποδέκτης του για το περίφημο πείραμά του με τον αιωρούμενο βάτραχο κάνοντας χρήση υπεραγώγιμων μαγνητών.

    http://www.phy.bris.ac.uk/people/berry_mv/igberry.html

  32. physicist said

    #31. Α, υστερόγραφο: ο Geim, που πήρε το Ig-Nobel με τον Berry το 2000, κέρδισε μαζί με τον Novoselov το Νόμπελ Φυσικής πέρυσι.

  33. @29: Το δεύτερο ανέκδοτο του Πάνου το έχει, ελαφρώς παραλλαγμένο, και ο Λουκάτος στους Νεοελληνικούς Παροιμιόμυθους. Γυρίζει, λέει, ο σύζυγος από μακρύ ταξίδι, χαιρετάει τη γυναίκα του και τη ρωτάει αν θέλει να κάτσουν για φαΐ ή να πάνε κατευθείαν στο κρεβάτι. «Ό,τι θες εσύ, άντρα μου, κι ύστερα τρώμε», του απαντάει εκείνη.

    Το προτελευταίο του Πάνου είναι, νομίζω, πιο νόστιμο στο πρωτότυπο: Ἂν μὲν καλὴν γήμῃς, ἕξεις κοινήν· ἂν δ’ αἰσχράν, ἕξεις ποινήν.

  34. εἶχα διαβάσει πολλὰ τέτοια πρὶν πολλὰ χρόνια, χαίρομαι ποὺ μοῦ τὰ θυμίσατε. ἀλλὰ ψηφίζω δαγκωτὸ ΦιλόγελΩς.

  35. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για όλα τα σχόλια!

    Πάνο, ευχαριστώ για τα ανέκδοτα! Τίτο Χριστοδούλου, έχει πράγματι ψωμί η υπόθεση.

    Για το IgNobel συζητήσαμε και με μια άλλη παρέα σήμερα (με σάρκα και οστά) και αναρωτηθήκαμε αν το να πάρεις IgNobel είναι προγνωστικός παράγοντας πως θα πάρεις αργότερα και το κανονικό.

  36. rogerios said

    Εξαιρετική ανάρτηση! Εγώ τα περισσότερα τα βρήκα πολύ γουστόζικα (και πείτε σεις ό,τι θέλετε), ιδίως αυτό με τον ντεμέκ αποθαμένο σχολαστικό και την αξιοπιστία. Ένα μερσί και στον Πάνο τον Καλυβιώτη για τις προσθήκες.

    Παρεμπ., φαντάζομαι ότι αφού είναι η Σιδών(α) θα είναι μάλλον και Σιδώνιοι (το «ο» μου φαίνεται αταίριαστο εν προκειμένω – αλλά, τέλος πάντων, τι να πω κι εγώ, έχω χάσει το μυαλό μου μεταξύ Σαουδαράβων και ΗΑΕ).

  37. sarant said

    36: Επειδή στο αρχαίο γράφει Σιδόνιοι, αναρωτιέμαι αν είναι η Σιδών(α).

  38. rogerios said

    Τι να πω, οικοδεσπότη, εγώ είμαι χαμένος μεταξύ Τζέντας και Αμπού Ντάμπι…

  39. voulagx said

    Ρογηρε, Αλλαχ ακμπαρ! 🙂

  40. Το 72ο είναι σαν το «πάρ’ τονα στο γάμο σου να σου πει „και του χρόνου!“». (An intellectual had been at a wedding-reception. As he was leaving, he said: «I pray that you two keep getting married so well.»)

    22: Ευχαριστώ, κι αυτό πολύ ωραίο.

    23: Αν λάβεις το βραβείο Portokalos 2011, θα μου δώσεις κι εμένα το μισό; Ματαίως έψαξα το ημέιλ της (ξέρουμε όλοι ποιας) να της στείλω την ετυμολογία σου, μπας και τη συμπεριλάβει στο επόμενο βιβλίο της απ’ τις εκδόσεις του Αδώνιδος.

    29: Το καρφί του Διογένη με την κόρη εμφανίζεται και στον αριθμό 151α.

    0: Το LSJ δίνει φιλογέλως αντί για φιλόγελως.

    0: Το ὀζόχρωτος μεταφράζεται ως hircosus, δηλαδή βρωμερός σαν τράγος (wie ein Bock stinkend). Αλλού μεταφράζεται «with reeking armpits». Ο ίδιος μεταφραστής γράφει ότι η αναφώνηση του νεαρού τραγωδού «Οἴμοι͵ τί δράσω; δυσὶ κακοῖς μερίζομαι.» παραπέμπει στο επάγγελμά του, αν και δεν έχει παραδοθεί ως στίχος τραγωδίας.

    Πλήρης αγγλική μετάφραση. To ὀζόχρωτος μεταφράζεται ως «with body odor».

    Εὐκοπώτερόν ἐστιν τὴν Ἑλλάδα χρεωκοπεῖν ἢ τοὐμὸν σχόλιον τὴν σπαμοπαγίδα φυγεῖν.

  41. physicist said

    35(γ). Όχι, δεν είναι. Ο καλύτερος οιωνός για τους Φυσικούς είναι το βραβείο Wolf.

  42. sarant said

    41: Ε, αστεία το λέγαμε 🙂

    40, τέλος: Πράγματι! Κι έτσι έγινε και η σπαμοπαγίς τρισχιλιετής.

    38: Περιμένοντας τον πρίγκιπα;

  43. physicist said

    42(α). Να τις βάζεις τις φατσούλες, Νικοκύρη, κάτι η κρίση, κάτι ο Γκάιμ που πήρε και τα δύο, σε μερικούς το χιούμορ αρχίζει να γίνεται αγαθό σε ανεπάρκεια. 😉

  44. Μαρία said

    Αυτό:
    http://www.perizitito.gr/product.php?productid=199336&page=1
    και καλύτερα εδώ:
    http://tinyurl.com/5w9v7wj

  45. rogerios said

    # 42: Τον πρίγκιπα, τον εμίρη ή όποιον άλλο μας γλιτώσει από την «κόμπρα των ντήλ».

  46. sarant said

    44: Ευχαριστούμε, δεν το ήξερα.

    43: 🙂

  47. 44:
    Έν’ απ’ τ’ ανέκδοτα είναι επίκαιρο:
    Ο Αντισθένης συμβούλευε τους Αθηναίους ν’ ανακηρύξουν με την ψήφο τους τα γαϊδούρια σε άλογα. Κι όταν του είπαν ότι κάτι τέτοιο είν’ έξω από κάθε λογική, παρατήρησε:
    «Μήπως και στρατηγούς δεν αναδεικνύετε άντρες απλώς με την ψήφο σας και χωρίς να έχουν πάρει καμιάν απολύτως εκπαίδευση;»

  48. @40. 0 (bis): Λύκε λύκε, δίκιο έχει ο μεταφραστής που λέει ότι η απάντηση του νεαρού τραγωδού παραπέμπει στο επάγγελμά του. Πρώτα απ’ όλα, είναι σε ιαμβικό τρίμετρο, το μέτρο που κυρίως χρησιμοποιούσαν στα διαλογικά μέρη των δραμάτων. Έπειτα, το «οἴμοι, τί δράσω» το βρίσκεις αμέτρητες φορές στις σωζόμενες τραγωδίες, για ευνόητους λόγους. Το «δυσὶ κακοῖς μεριζομαι» δεν το βρίσκω πουθενά μαρτυρημένο, αλλά δεν αποκλείεται καθόλου να προέρχεται από (ή να παραλλάσσει) στίχο χαμένης τραγωδίας.

  49. 48:
    Ευχαριστώ! Πώς το μετράς όμως; Μήπως έτσι:

    Οἴ-μοι / τί δρά // σω δυσὶ / κα-κοῖς // με-ρίσ / δο-μαι

    Το «α» του «δράσω» είναι μακρό. Αλλά το «σω δυσὶ» πώς βγαίνει ίαμβος; Το «υ» του «δυσὶ» είναι βραχύ. Μήπως πιάνεται όλο το «δυσὶ» ως μια βαριά mora που αποτελείται από δύο ελαφριές morae;

  50. Μαρία said

    Κι άλλο ένα χρήσιμο, παρόλο που ο συγγραφέας στην πραγματική ζωή δεν φημιζόταν για το χιούμορ του. (Χώρια που αγνοεί το ΔΦΑ και θεωρεί οτι το ΛΚΝ το γύρισε στα γκρίκλις!)

    http://tinyurl.com/6cvttvt

  51. Μαρία, δεν φημιζόταν; Πέθανε ο Τουλουμάκος;

  52. Μαρία said

    49 Στο ιαμβ. τρίμετρο όλες οι μακρές συλ. εκτός απ’ την τελευταία μπορούν να αναλυθούν σε 2 βραχείες. Έτσι και στο δυσί. Κανονικά οι συλλαβές στο τρίμετρο είναι 12, πρακτικά όμως περισσότερες λόγω των αναλύσεων.

  53. 52: Ευχαριστώ!

  54. Μαρία said

    51 Όχι καλέ. Σύνταξη πήρε. Ο παρατατικός δεν σημαίνει ντε και καλά θάνατο. Δεν φημιζόταν τότε, μετά μπορεί να το απέκτησε 🙂

  55. Α, έτσι πες! Όχι, ούτε γω θάλεγα ότι φημιζόταν για το χιούμορ του. Άκουσα πάντως ότι κατά βάθος είναι καλός άνθρωπος (τάιζε τα σκυλιά στη ΦΛΣ)

  56. Ἀχιλλέας Τζάλλας said

    Ἀνάλογο βιβλίο τὸ τοῦ Σωκράτη Γκίκα «Ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ Ἀνέκδοτα».

  57. To 20 («Αφού δεν πιστεύεις τον υπηρέτη μου μου, σου λέω κι εγώ πως ο κόντε Σολωμός δεν είναι εδώ!») λέγεται ότι το είπε κι ο ίδιος ο Σολωμός (στον Ερμάννο Λούντζη;), που τον γύρευε σε ακατάλληλη στιγμή.

  58. Ἀχιλλέας Τζάλλας said

    Καὶ κἄποια παροράματα:

    μεταφράζωψ
    91 ἐπαινεσάν των
    115 γυ ναῖκα

  59. @18
    Δύτη ενώ έχεις δίκιο για το μπαλκόνι κλπ κάποιοι εξ ημών Κουμόπληκτοι το αντιμετωπίζαμε -πριν απαλλαχτούμε- με συγχρονότερα ανέκδοτα.

  60. Κουμόπληκτοι; Γιατί; (μα τι τοπικισμός μ’ έπιασε σήμερα)

  61. sarant said

    56: Δες και 44
    57: Πολύ ωραίο, δεν το ήξερα 🙂
    58: Ευχαριστώ, διορθώνω.

  62. Μη μου πεις Δύτη ότι ακούς για πρώτη φορά την περιγραφή του είδους των Κουμοπλήκτων αμφοτέρων των φύλων.:grin:

  63. Και όμως! τι σας κάναμε; :mrgreen: (mrgreen και όχι grin 😉 )

  64. Εντάξει δυο παιδιά… αλλά …
    Και το χειρότερο μας στέρησαν κάποιες την απόλαυση του μπάνιου στο Σουτσίνι.
    Αλλά αφού είσαι τόσο λάτρης πώς ξαφνικά φρόντισες ώστε το αντικείμενό σου να σε πάει όσο γίνεται μακρύτερα; 😆
    Πάντως επειδή κάποτε το είχα ψάξει μάλλον όλες οι σωζόμενες αρχαίες αναφορές στην Κύμη μοιάζει να είναι για την Ιωνική και την Ιταλική.

  65. Ε, πάω πάσο. Τουλάχιστον εντάξει, δεν θα έλεγα ότι είναι και μοναδική εμπειρία το μπάνιο στο Σουτσίνι 🙂

  66. sarant said

    Αυτό το Σουτσίνι δεν είναι στην Άπω Ανατολή, ε;

  67. Άπω Ανατολή της Εύβοιας ίσως!

  68. Νέο Kid Στο Block said

    Τέτοια πέστε, κι όταν δείτε το απωανατολικό (κορεάτικο) Κιμ να ετυμολογείται από την Κύμ(η) πορτοκαλοκλάφτε !

  69. @68: Δεν θα με εξέπληττε. Εξάλλου και το Κορέα ελληνικού ετύμου είναι. Οι Έλληνες ναυτικοί της εποχής την είχαν ονομάσει Κορέα Χώρα, δηλαδή την χώρα με τις ωραίες κόρες! 🙂

  70. Είχαν κι αρχαίοι την πλάκα τους, το λέει και το βιβλίο
    τού Σαραντάκου του πατρός στο βιβλιοπωλείο.
    Όπως κι εμείς ποντιακά βγάζουμε και γελάμε,
    τα μαύρα μας βάσανα λιγάκι να ξεχνάμε,
    έτσι και τότε οι παλιοί γελούσαν μ’ Αβδηρίτες,
    Κυμαίους και Σιδόνιους τους έλεγαν κοπρίτες.
    Πολλά από τ’ ανέκδοτα είναι βεβαίως παγάκια
    και με το ζόρι τα χτυπάς τα δύο παλαμάκια,
    είναι βλέπεις το νόημα σε κάποιες περιπτώσεις
    ολότελα αλλιώτικο κι εσύ γελάς με δόσεις!
    Όπως και να χει βέβαια κι εν πάση περιπτώσει
    είναι καλό τη συλλογή που κάποιος έχει σώσει,
    γιατί είναι ενδιαφέρουσα κι αξία μεγάλη έχει,
    και να που αποδείχτηκε στο χρόνο πως αντέχει.

  71. »τα μαύρα μας TA βάσανα λιγάκι να ξεχνάμε» 🙂

  72. Μαρία said

    Νίκο, μια και ανέφερες το Μουλακάκη, εδώ οι παροιμίες.
    http://www.hellas-nea.net/E-BOOKS/paroimies/

  73. sarant said

    72: Ήθελα να ήξερα πού τα βρίσκεις!
    70: Σωστός!

  74. Μαρία said

    73 Ανακοινοποίηση του ορθού:
    http://tinyurl.com/6gdazsc

  75. Νέο Kid Στο Block said

    72. Μαρία, στα σοβαρά, έχεις σκεφτεί να στείλεις βιογραφικό στο γκουγκλ;
    Με τις ικανότητές σου (και τις συστατικές επιστολές από δωμέσα) χτυπάς για πλάκα εξαψήφιες ετήσιες αποδοχές. 🙂

    Ευχαριστούμε για τις παροιμίες!!

  76. Μαρία said

    75 Με ξένα κόλλυβα. Άλλος είναι ο μάγος.

  77. Και όπως με ειδοποιούν απ’το κοντρόλ, μόλις μπήκε ο Οκτώβριος!

    Καλό μήνα σε όλους!!!!!! 😀

  78. voulagx said

    «Σύγχαιρε ἡμῖν͵ πάτερ͵ ἤδη γὰρ ἡμᾶς τὰ βιβλία τρέφει.» Πληθυντικος μεγαλοπρεπειας;

  79. sarant said

    Έτσι μοιάζει 🙂

  80. http://users.sch.gr/logos/lectio_24.htm

    ἀπὸ τὰ λατινικὰ τοῦ Λυκείου. δὲν ἔχω διαβάσει ὅλα τὰ σχόλια, δὲν ξέρω ἂν ἐπισημάνθηκε.

  81. 80:
    Ωραίο! Η πρωτότυπη διατύπωση του Κικέρωνα:
    ut illud Nasicae, qui cum ad poetam Ennium venisset eique ab ostio quaerenti Ennium ancilla dixisset domi non esse, Nasica sensit illam domini iussu dixisse et illum intus esse; paucis post diebus cum ad Nasicam venisset Ennius et eum ad ianuam quaereret, exclamat Nasica domi non esse, tum Ennius «quid? Ego non cognosco vocem» inquit «tuam?» Hic Nasica «homo es impudens: ego cum te quaererem ancillae tuae credidi te domi non esse, tu mihi non credis ipsi?»

  82. gbaloglou said

    Ας πω κάτι για το «χαμόγελο», ξεφεύγοντας από το θέμα: είχα την εντύπωση ότι είναι Γαλλικό δάνειο των δύο τελευταίων αιώνων («sourire»), πλην όμως εισήλθε στην Ελληνική αρκετούς αιώνες πριν*, και, αν και μάλλον ξεκίνησε από μεταφράσεις έργων όπως «Ο Πόλεμος της Τρωάδος»** … καθιερώθηκε στην γλώσσα μας αρκετά** ώστε να επιζήσει στα Ελληνικά της Μαριούπολης (αυτή η επιβίωση μου έδωσε και το έναυσμα να to ψάξω στο TLG).

    *ως ρήμα, όχι ως ουσιαστικό

    **υπάρχει και στον Διγενή Ακρίτα

  83. sarant said

    80-81: Μπράβο, ωραίο εύρημα!

    82: Βρε Γιώργο, αν είναι εύκολο γράψε λίγο περισσότερα ιδίως σχετικά με τη Μαριούπολη!

  84. gbaloglou said

    Τι να γράψω περί Ελληνικών Μαριούπολης; Απλώς ξέρω ποιές λέξεις επιζούν εκεί διότι γνωρίζω μία κυρία από εκείνα τα μέρη.

    [Για προφανείς λόγους, ελάχιστες είναι οι Τουρκογενείς λέξεις στην διάλεκτο τους^ μία από αυτές την άκουσα πολύ πρόσφατα («μπόλικα»)!]

  85. 66-67 Οι Κουμιώτες λένε ότι η ονομασία βγήκε επειδή παλιά υπήρχε εκεί λεπροκομείο. Δεν ανέφεραν καν, λέει, την κακιά λέξη και έλεγαν «σου(τ), τσείνοι» (παλιά η διάλεκτος τσιτάκιζε) > Σουτσίνι. Διατηρώ τις αμφιβολίες μου βέβαια.

  86. (τσείνοι δηλ. εκείνοι)

  87. π2 said

    Νίκο, μήπως μπέρδεψες τον Γιώργο με τον (άλλο) Νίκο;

  88. gbaloglou said

    🙂 🙂 😉

  89. achille said

    τελικά Μπερτόδουλος = Bertoldo?

  90. sarant said

    Ναι, ο Μπερτόλδος λεγόταν και Μπερτόδουλος σε παλιές λαϊκές εκδόσεις.

  91. Μαρία said

    83
    Αικατερίνη Πάππου-Ζουράβλιοβα,Οι Έλληνες της Αζοφικής (περιοχή Μαριούπολης) και η γλώσσα τους στο: Διαλεκτικοί θύλακοι της ελληνικής γλώσσας, Κέντρο ελλην. γλώσσας, Αθήνα 1999.

  92. Μαρία said

    Δύτη, αναφέρεται κι άλλη εκδοχή απ’ τη σουτσία=συκιά.
    http://koumiotis-andron.blogspot.com/2009/12/2010.html

  93. one said

    το 141 μοιάζει με το 120
    Ἀβδηρίτης ἀκούσας, ὅτι κρόμυα καὶ βολβοὶ φυσῶσιν, ἐν τῶι πλέειν αὐτὸν γαλήνης οὔσης πολλῆς, σάκκον πλήσας ἀπὸ τῆς πρύμνης ἐκρέμασεν.

  94. […] από: mental floss με πληροφορίες από: sarantakos.wordpress.com […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: