Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το άλλο χρυσάφι της γης

Posted by sarant στο 12 Οκτωβρίου, 2011


Οι πατατοφάγοι του Βαν Γκογκ (τμήμα)

Οι Ισπανοί κονκισταδόρες που έφτασαν στο Περού γύρω στο 1530 αναζητώντας χρυσάφι και ασήμι παρατήρησαν ότι οι Ίνκας έτρωγαν έναν περίεργο χυλό, που φτιαχνόταν από κάτι αποξηραμένους καρπούς –δοκίμασαν και άρχισαν να τρώνε και οι ίδιοι, και τελικά το έφεραν στην Ευρώπη, χωρίς να συνειδητοποιούν ότι ήταν κάτι πολύ πολυτιμότερο από το χρυσάφι και το ασήμι. Ήταν η πατάτα.

Όταν σκεφτούμε πόσο δεμένη είναι η πατάτα σήμερα με το καθημερινό μας διαιτολόγιο, δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε ότι πριν από λίγους αιώνες ήταν σχεδόν ή εντελώς άγνωστη (βέβαια το ίδιο ισχύει και με τη ντομάτα). Διότι, έστω κι αν έφτασε στην Ισπανία περί το 1550, η πατάτα άργησε πολύ να πάρει τη θέση που έχει σήμερα. Από την αρχή την αντιμετώπισαν με δυσπιστία, για διάφορους λόγους.

Καταρχάς, για κανα-δυο αιώνες κανείς δεν είχε σκεφτεί να την ξεφλουδίσει. Έπειτα, πολλοί δοκίμασαν να τη φάνε ωμή, με αποτέλεσμα να αρρωστήσουν –έτσι, διαδόθηκε ότι η πατάτα προκαλεί λέπρα. Απωθητικό ήταν και το γεγονός ότι φύτρωνε κάτω από τη γη, και έδωσε λαβή να αναπτυχθούν διάφορες δεισιδαιμονίες. Έπειτα, δεν έκανε καμιά εντύπωση έτσι όπως ήταν άοσμη και άγευστη. Την καλλιεργούσαν κυρίως για ζωοτροφή.

Το όνομα της πατάτας βγήκε από ένα μπέρδεμα. Οι Ισπανοί γνώρισαν δυο παρεμφερή φυτά στον Νέο Κόσμο: την πατάτα, στο Περού, που την είπαν papa, όπως είναι στην γλώσσα Κέτσουα, και τη γλυκοπατάτα, που την είπαν batata, λέξη των Ινδιάνων της Ισπανιόλας (το μεγάλο νησί που σήμερα είναι χωρισμένο στην Αϊτή και τη Δομινικανή Δημοκρατία). Από τη διασταύρωση των λέξεων papa και batata προέκυψε ο όρος patata, που αρχικά τον χρησιμοποιούσαν αδιακρίτως και για γλυκοπατάτες και για πατάτες, και που διαδόθηκε σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες, μεταξύ των οποίων και στα ελληνικά.

Όταν έφτασαν οι πρώτες πατάτες πεσκέσι στον Πάπα της Ρώμης από τους Ισπανούς βασιλιάδες, αυτός ανέθεσε στον βοτανολόγο Clusius να τις μελετήσει, κι ο Clusius σκέφτηκε να τις αποκαλέσει σε όχι και πολύ καλά λατινικά, taratufli, μικρές τρούφες (η τρούφα είναι tartuffo στα σημερινά ιταλικά). Γιατί τρούφες; Επειδή ήταν κόνδυλοι που φύτρωναν κάτω από τη γη, όπως οι βολβοί της τρούφας. Ο Πάπας το taratufli το μετέτρεψε σε tartufoli, και από εκεί πέρασε στα γερμανικά (Kartoffel), αλλά και στα γαλλικά (cartoufle, άσχετο αν δεν έπιασε). Η γερμανική ονομασία περνάει στα ρωσικά (καρτόφελ) και σε άλλες γλώσσες (ρουμάνικα και βουλγάρικα: καρτόφ).

Οι Γάλλοι όμως, αντί να δανειστούν, έπλασαν μια καινούργια λέξη για τις πατάτες, τις είπαν «μήλο της γης», pomme de terre. Το μεταφραστικό αυτό δάνειο πέρασε και σε άλλες γλώσσες: στα νότια γερμανικά, Erdapfel, στα ολλανδικά aardappel, και βέβαια στα ελληνικά, γεώμηλον. Άλλοι, προτίμησαν να δουν «αχλάδια της γης», απ’ όπου το Grundbirn σε διάφορες γερμανικές διάλεκτες, το λουξεμβουργιανό Gromper, αλλά και το κροατικό krumpir και το παρεμφερές σέρβικο. Πάντως, και στα γαλλικά υπάρχει η λέξη patate, στη λαϊκή γλώσσα, και έχει πάρει και μεταφορικές σημασίες όπως θα δούμε παρακάτω.

Στο μεταξύ, οι επιστήμονες και η άρχουσα τάξη διέγνωσαν πρώτοι τη μεγάλη διατροφική αξία της πατάτας. Σ’ αυτό έπαιξε μεγάλο ρόλο ο γάλλος Παρμαντιέ, που ήταν φαρμακοποιός του στρατού στον επταετή πόλεμο· οι Γερμανοί τον έπιασαν αιχμάλωτο και στη φυλακή το σιτηρέσιο ήταν κατάλληλο μόνο για ζώα: πατάτες. Όταν γύρισε στη Γαλλία το 1763 άρχισε να προωθεί την κατανάλωση πατάτας, γράφοντας βιβλία στα οποία τόνιζε τη διατροφική της αξία, αλλά και με διάφορα τεχνάσματα, όπως ας πούμε όταν έπεισε τη Μαρία Αντουανέτα να φορέσει σε έναν μεγάλο χορό ένα στεφάνι από άνθη πατάτας. Τελικά, μερικές χρονιές με σιτοδεία αποδείχτηκαν το καλύτερο διαφημιστικό: μπρος στην πείνα, οι επιφυλάξεις ξεπεράστηκαν και ο κόσμος άρχισε να συνηθίζει την πατάτα και να μαθαίνει να τη μαγειρεύει όλο και καλύτερα (κάποτε σκέφτηκαν επιτέλους και να την τηγανίσουν!).

Η πατάτα έσωσε τους πολιορκημένους Παριζιάνους από την πείνα την περίοδο της πρώτης Κομμούνας, το 1795, όταν η επαναστατική κυβέρνηση διέταξε να φυτευτούν πατάτες παντού, ακόμα και στους κήπους του Κεραμεικού. Η Γαλλία άλλωστε θεωρείται ότι οφείλει την αύξηση του πληθυσμού της κατά τον 19ο αιώνα, που ήταν πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες, στο γεγονός ότι έδωσε μεγάλη σημασία στην καλλιέργεια της πατάτας, του «ψωμιού των φτωχών».

Κι άλλη μια χώρα επιδόθηκε με ζήλο στην καλλιέργεια της πατάτας και μάλιστα νωρίτερα κι απ’ τη Γαλλία, και σχεδόν διπλασίασε τον πληθυσμό της: ήταν η Ιρλανδία, που έφτασε τα 8 εκατομμύρια κατοίκους, που με μια δόση υπερβολής θα μπορούσαμε να πούμε ότι στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα όλοι οι Ιρλανδοί καλλιεργούσαν μόνο πατάτες και όλοι έτρωγαν μόνο πατάτες. Τότε χτύπησε η καταστροφή: ένας μύκητας, ο περονόσπορος, κατέστρεψε τη σοδειά του 1844 και, επειδή οι σπόροι για την επόμενη σοδειά προέρχονταν από τις φυτεμένες πατάτες, και τις σοδειές των επόμενων ετών. Ενώ οι χωρικοί λιμοκτονούσαν, οι γαιοκτήμονες συνέχιζαν να εξάγουν ενώ ο αγγλικός στρατός αρνήθηκε να ανοίξει τις αποθήκες του. Ο λιμός κράτησε ως το 1851. Πάνω από 1 εκατομμύριο πέθαναν, αλλά πολύ περισσότεροι αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν, είτε αμέσως είτε στις επόμενες δεκαετίες και το 1911 ο πληθυσμός της Ιρλανδίας είχε πέσει στα 4,4 εκατομμύρια –όσα και το 1800. Ακόμα και σήμερα, η Ιρλανδία δεν έχει φτάσει τον πληθυσμό που είχε πριν από το κακό: σήμερα έχει (ολόκληρο το νησί) πληθυσμό γύρω στα 6,5 εκατομμύρια.

Στην Ελλάδα η πατάτα εισάχθηκε επί Ιωάννη Καποδίστρια το 1828 –τότε ήταν που την είπαν και «γεώμηλο». Στις επιστολές του προς τον Εϋνάρδο φαίνονται καθαρά οι προσπάθειες που κατέβαλε ο κυβερνήτης για τη διάδοση της πατάτας. Ωστόσο, κι εδώ τα πρώτα βήματα ήταν διστακτικά. Όλοι θα έχουμε ακούσει, στο σχολείο συνήθως, μια γουστόζικη ιστορία, ότι τάχα ο Καποδίστριας στην αρχή έβαλε να μοιράσουν τζάμπα τις πατάτες αλλά δεν τις έπαιρνε κανείς· για να υπερνικήσει τη δυσπιστία των χωρικών, τότε, τις έκλεισε σε μιαν αποθήκη στο λιμάνι της Αίγινας (πολλοί λένε του Αναπλιού, αλλά με βάση τη χρονολογία αυτό αποκλείεται: η πρώτη πρωτεύουσα του Καποδίστρια ήταν η Αίγινα), που έβαλε να τη φρουρούν πάνοπλοι στρατιώτες –όμως, είχε δώσει εντολή στους φρουρούς να αποσυρθούν τη νύχτα ή να κάνουν ότι αποκοιμιούνται, και φυσικά οι ντόπιοι, που είχαν πεισθεί ότι κάτι πολύ πολύτιμο θα είναι αυτές οι πατάτες, άρχισαν να μπαίνουν στην αποθήκη και να τις κλέβουν!

Ωραία ιστορία, αλλά μάλλον δεν είναι αληθινή –δεν υπάρχει καμιά τέτοια μαρτυρία και ο Παλαιολόγος, που έγραψε εκτενώς για τα «γεώμηλα» από το 1828 και μετά δεν αναφέρει τίποτα. Επιπλέον… η ίδια ακριβώς ιστορία, με τις ίδιες λεπτομέρειες, λέγεται επίσης ότι συνέβη στη Γερμανία, στη Ρωσία με τη Μεγάλη Αικατερίνη (όπου, μάλιστα, διάβασα ότι η εκκλησία ήταν αντίθετη στην πατάτα επειδή… δεν την αναφέρει η Βίβλος) και στη Γαλλία, όπου ο Παρμαντιέ πήρε άδεια από τον Λουδοβίκο τον 16ο να φυτέψει πατάτες σε μια άγονη έκταση στο Νεγί (εκεί που είναι σήμερα μια από τις  ακριβότερες περιοχές του Παρισιού και όπου ήταν δήμαρχος ο Σαρκοζί) και, για να παρακινήσει τους συμπολίτες του να δοκιμάσουν, λέγεται ότι χρησιμοποίησε το τέχνασμα με τη φρουρά –στην περίπτωση του Παρμαντιέ, που κι άλλα διαφημιστικά τεχνάσματα είχε χρησιμοποιήσει, δεν αποκλείεται να αληθεύει η ιστορία.

Ανέφερα πιο πάνω τον Παλαιολόγο· εννοώ τον Γρηγόριο Παλαιολόγο, Φαναριώτη γεωπόνο και λόγιο, που έγραψε τον Πολυπαθή, ένα από τα πρώτα ελληνικά μυθιστορήματα. Ο Παλαιολόγος πρέπει να είναι αυτός που έβαλε τη λ. «γεώμηλον» στην ελληνική γλώσσα. Έγραψε πραγματεία για την πατάτα το 1828, και σε άλλα έργα γεωργικής οικονομίας δεν παύει να τονίζει τη μεγάλη διατροφική αξία της πατάτας που είναι πενταπλάσια του σιταριού. Καλλιέργησε κι ο ίδιος πατάτες, με επιτυχία, στους Αγγελόκηπους (έτσι λέγονταν τότε οι Αμπελόκηποι).

Αφού μπήκε τόσο αργά στη ζωή μας η πατάτα, δεν είναι περίεργο ότι δεν έχει εισχωρήσει και τόσο πολύ στη φρασεολογία μας και ότι οι εκφράσεις που θα δούμε είναι οι περισσότερες αστικές. Πατάτα λέμε τη γκάφα που κάναμε –την ίδια περίπου σημασία έχει και το γαλλικό faire une patate, οπότε μπορεί να είναι και δάνειο. Πατάτα λέγεται επίσης κάτι το αποτυχημένο, π.χ. ένα βαρετό φιλμ στον κινηματογράφο. Για έναν γεροδεμένο αλλά δειλό, λέμε καμιά φορά «στήθος μάρμαρο, καρδιά πατάτα». Μια κατ’ εξαίρεση αγροτική έκφραση είναι η «άλλο κάρο με πατάτες!» που την έχω βρει σε συλλογές φράσεων σαν παράδειγμα ασυνεννοησίας αλλά σήμερα πιο πολύ χρησιμοποιείται σαν συνώνυμη της έκφρασης «άλλο καπέλο αυτό». Κι άλλη μια λαϊκή χρήση της πατάτας, στην έκφραση «απ’ όλα τ’ άστρα τ’ ουρανού μ’ αρέσουν οι ντομάτες κι απ’ όλα τα πετούμενα μ’ αρέσουν οι πατάτες» που νομίζω ότι στον Καραγκιόζη ακούστηκε.

Τέλος, το δύσκολο ζήτημα που προτιμάμε να μην καταπιαστούμε μαζί του, το λέμε «καυτή πατάτα», έκφραση που έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρον τελευταία στη δημοσιογραφική γλώσσα. Είναι δάνειο από το αμερικανικό hot potato. Και πράγματι, η πατάτα ζεματάει χαρακτηριστικά.

Είπαμε πώς λέγεται σε πολλές γλώσσες η πατάτα, αλλά ξεχάσαμε τα τούρκικα. Στα τούρκικα λοιπόν, η πατάτα λέγεται… patates. Προσοχή, patates είναι ο ενικός αριθμός. Προφανώς, τη λέξη την έμαθαν από ρωμιούς μανάβηδες ή εμπόρους που διαλαλούσαν «πατάτες». Κάτι ανάλογο έχει συμβεί και με τις ντομάτες (tomates στα τούρκικα) αλλά και με διάφορα ψαρικά (π.χ. barbunya). Όσο για την ποντιακή διάλεκτο, εκεί οι πατάτες λέγονται καρτόφια. Πολλοί πιστεύουν ότι πρόκειται για δάνειο από τα γερμανικά, και με μια έννοια είναι –αλλά όχι απευθείας από τα γερμανικά, διότι απευθείας επαφές Ποντίων και Γερμανών λίγες υπήρχαν πριν από τον 20ό αιώνα· τα ποντιακά δανείστηκαν την έκφραση από τα ρωσικά (όπου είναι επίσης καρτόφελ), όπου βέβαια η λέξη μπήκε από τα γερμανικά ως δάνειο.

Μεγάλο το ταξίδι της πατάτας, μεγάλη και η χάρη της που τρέφει τη φτωχολογιά!

184 Σχόλια to “Το άλλο χρυσάφι της γης”

  1. Zazula said

    Υπάρχει και η έκφραση «έκλασε πατάτες», «του πήγε πατάτες», (σκέτο) «πατάτες» (και: «τότε εγώ, πατάτες» ή: «οπότε του λόγου του να, πατάτες») με ταυτόχρονη χαρακτηριστική συνδυασμένη κίνηση χεριού-γλουτών, επιτατικό «έκλασε πατάτες με τα φλούδια» κλπ.

  2. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Επειδή δεν μου ‘ρχεται, αυτό το χύλο από αποξηραμένες πατάτες των Ίνκας τον φτιάχνου πουθενά και, αν ναι, πώς λέγεται;

  3. Νέο kid στο block said

    Μας άνοιξες την όρεξη πρωινιάτικα Νικοκύρη!
    Ομολογώ ότι τις γερμανικές λέξεις Erdapfel και Grundbirn δεν τις ήξερα (βέβαια δικαιολογούμαι, γιατί έχω κάνει μόνο στην πολιτισμένη Βόρεια Γερμανία)
    Να προσθέσω το πολύ διαδεδομένο (και βέβαια γαλλικό) Πομ φριτς
    Επίσης στις εκφράσεις (απορώ πώς το ξέχασες, ως συνάδελφος τέως σκακιστής) τη σκακιστική ‘’πατάτα’’ = Χοντρό λάθος/πολύ αδύνατη κίνηση.
    Και τον ‘’χοντροπατάτα’’ που το λέμε για άνθρωπο που συνδυάζει σωματική και πνευματική υπερτροφία. Οι κατά καιρούς υπουργεύοντες εξαιρούνται.

  4. Στη διάδοση των χρήσεων της πατάτας ήταν πολύ σημαντική η συμβολή μιας πολυτάραχης προσωπικότητας που σήμερα είναι σχεδόν παντελώς άγνωστη: του Μπέντζαμιν Ράμφορντ. Εκτός από το σύγχρονο τζάκι και την καφετιέρα που εφεύρε, εφεύρε και τελειοποίησε (όταν υπηρετούσε στη Βαυαρία) επίσης την πατατόσουπα για τους φτωχούς και την προώθησε στα πλαίσια μιας θρεπτικής και υγιεινής διατροφής.

  5. Και να πεις ότι δεν το κατέχω το σπορ… 😦

  6. Χ. Αρβανιτίδης said

    Ο Sir Walter Raleigh είναι ο υπεύθυνος για την εισαγωγή της πατάτας, μαζί και του καπνού, στο Αγγλικό βασίλειο, το 1584, αν θυμαμαι καλά, και υποτίθεται οτι αυτός φύτεψε τις πρώτες πατάτες στην Ιρλανδία,αν και υπάρχει και η άποψη οτι οι διασυνδέσεις του Ιρλανδικού Καθολικισμού με το Ισπανικό στέμμα είναι υπεύθυνες και, με λίγη φαντασία, θα μπορούσα να φανταστώ Ισπανούς ναυαγούς απο την καταστροφή της Αρμάδας να βγαίνουν σε μια Ιρλανδική ακτή έχοντας μαζί τους μερικές πατάτες, αλλά η λέξη «tatters» που χρησιμοποιεί ο Sam(wise) Gamgee, του Tolkien, τι προέλευση έχει ;

  7. π2 said

    Για τα καρτόφια έχουμε ξαναμιλήσει νομίζω. Όταν τα πρωτάκουσα (και χωρίς να ξέρω τον ρώσικο σύνδεσμο), νόμισα πως πρόκειται για νεολογισμό των Ποντίων γκασταρμπάιτερ.

    Το «έκλασε πατάτες» μόνο με μέντες το ήξερα εξού και το ουσιαστικοποιημένο κλασομέντης.

  8. Μπουκανιέρος said

    6 «αλλά η λέξη “tatters” που χρησιμοποιεί ο Sam(wise) Gamgee, του Tolkien, τι προέλευση έχει ;»

    Ίσως να σχετίζεται με το ουαλλικό tatws…

  9. Μπουκανιέρος said

    Αυτή η ιστορία με τους ρωμιούς μανάβηδες κλπ., στο τέλος του άρθρου, θα έλεγα ότι νατσουλίζει κάπως.

  10. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    Για τον Τόλκιν δεν ξέρω, ευτυχώς που απάντησε άλλος.

    4-5: Το σουλούπωσα νομίζω. Η πατατόσουπα, λέει η Βίκη, δεν ήταν και πολύ νόστιμη: Rumford’s soup is not noted as particularly tasty, but is palatable with long, slow cooking.

    9: Πώς να εξηγήσουμε ότι ο ενικός στα τούρκικα είναι patates -δεν το πήραν από τα ελληνικά;

  11. π2 said

    Κι εμένα δεν μου φαίνεται παράλογο το περί Ρωμιών μανάβηδων. Τούρκικο λεξικό ετυμολογίας κανείς; Στο γουικιλεξικό πάντως, ελληνική καταγωγή της δίνουν.

  12. Αυτό το πομ φριτς που αναφέρει ο Νεοκίντ στο 3, έχω την εντύπωση πως το άκουσα πόμες στην Αυστρία. Εκτός αν ήταν λάθος της κόρης μου που έμαθε να ζητάει ein Huhnschnitzel ohne Pommes.

  13. Νέο kid στο block said

    12. Στο Βερολίνο τις λένε πομ. Οι Αυστριακοί (εκτός Βιέννης) είναι βλάχοι. 🙂

    (Ωχ! Την κάνω μ’ελαφρά ,ακουω την ερπυστρια του Βουλάγξ που σπεύδει…):-)

  14. 11 Τουρκικό ετυμολογικό για όλους
    Όπως φαίνεται, στα τέλη του 19ου αιώνα υπήρχε και (ή κυρίως) η μορφή patata. LO είναι το Lugat-i Osmani, ένα από τα πρώτα μεγάλα οθωμανικά λεξικά. Πάντως δεν αμφισβητείται η ελληνική ετυμολογία, όπως και για τις ντομάτες που φαίνεται να ήταν εξαρχής domates.

  15. sarant said

    Τις οποίες ντομάτες, βλέπω, τις λέγανε «φράγκικες μελιτζάνες».

  16. Nicolas said

    Faire une patate δεν υπάρχει με αυτή την έννοια στα Hochfranzösisch 😉 τουλάχιστον. Οι ξάδερφοι από την άλλη όχθη του Ατλαντικού (όπως λέμε οι κουμπάροι) το λένε όταν τους πέφτει (και μου θυμίζει το ανέκδοτο με τις γύφτισσες που μαζεύουν πατάτες).
    Στα γαλλικά λέμε avoir la patate κι ένα σωρό άλλες εκφράσεις που θα ήθελαν να φτιαχτεί ένα αντίστοιχο ιστολόγιο, αλλά χρειάζεται κι ένας Σαραντάκος μαζί!

  17. sarant said

    16: Και είχα την εντύπωση ότι το έχω ακούσει παίζοντας μπριτζ… τι να πω.

    3: Έβαλα για την πατάτα=γκάφα, Νεοκίντ -δεν κάνουν γκάφες μόνο οι σκακιστές 😉

  18. Σπύρος said

    Καλημέρα!

    2, Ο χυλός αυτός υπάρχει παντού! Τον λένε «έτοιμο πουρέ πατάτας»!!!!

    Στην Κέρκυρα οι γλυκοπατάτες λέγονται… μπατατόνες.

  19. 0: Πολύ ωραία ανάρτηση!

    Πώς και δε μας δίνεις τις πηγές και λεπτομέρειες (πρόσωπα, τοποθεσία, χρονολογία, λόγος που η πατάτα θεωρούνταν βλαβερή) της γερμανικής, ρωσικής και γαλλικής εκδοχής της ιστορίας με τον Καποδίστρια;

    Οι ντομάτες είναι domates στα Τουρκικά, όπως έγραψε ο Δύτης, όχι tomates. Επίσης: karides = γαρίδες, fasulya = φασο(υ)λια κτλ.

    Οι πατάτες που πρώτα διπλασιάζουν τον πληθυσμό και μετά προκαλούν λιμό θυμίζουν το μεταλλαγμένο βαμβάκι στην Ινδία.

    Κυκλοφορεί η ιστορία –π.χ. στη Wikipedia– ότι ο σουλτάνος βοήθησε τους λιμοκτονούντες Ιρλανδούς. Διάβασα ότι λεπτομέρειες υπάρχουν στ’ απομνημονεύματα του διπλωμάτη Taner Baytok, στα οποία δεν έχω κατορθώσει να βάλω χέρι. Γράφει κι άλλα ενδιαφέροντα εκεί, π.χ. για τη βοήθεια του Καντάφι προς τους Τούρκους κατά την εισβολή στην Κύπρο το 1974.

  20. physicist said

    Όσο για την ποντιακή διάλεκτο, εκεί οι πατάτες λέγονται καρτόφια. Πολλοί πιστεύουν ότι πρόκειται για δάνειο από τα γερμανικά […]

    Σύσσωμος ο Αυστριακός πληθυσμός καταγγέλλει τον πίφκικο σοβινισμό του Σαραντάκου: η ορθή γερμανική λέξη για τις πατάτες είναι Erdäpfel (κυριολεκτικά γεώμηλα), και όχι αυτός ο απαίσιος πρωσσικός βαρβαρισμός Kartoffel, και βέβαια οι τομάτες είναι Paradeiser, όχι Tomaten.

    🙂 🙂 (Τις βάζω διπλές μη γίνει παρεξήγηση).

  21. sarant said

    18: Καλημέρα!

    19: Ευχαριστώ -να σου πω, το άρθρο το είχα γράψει παλιά και το προόριζα για έντυπη δημοσίευση, που αναβλήθηκε, οπότε δεν μπορούσε να είναι απεριόριστο στην έκτασή του όπως τα ηλεκείμενα.

  22. sarant said

    20: πίφκικο;

    Αλλά τα αναφέρω τα αυστριακά γεώμηλα! Άλλωστε, εμείς εδώ τα λέμε Gromperen (γεωάπια!)

  23. physicist said

    #22. Piefke = μειωτικός χαρακτηρισμός των Αυστριακών για τους Γερμανούς. Ναι, τα αναφέρεις αλλά πολύ στο απέξω-απέξω. 😉

    Τι Gromperen, από πού βγαίνει πάλι ετούτο, φλαμανδικό είναι;

  24. Μπουκανιέρος said

    10-11-14 Δεν αμφισβητώ την ελληνική ετυμολογία, αλλά, να, όταν μιλάμε π.χ. για ιταλικές λέξεις που έχουν περάσει στα ελληνικά σε πληθυντικό, δεν είναι απαραίτητο να βάζουμε στην υπόθεση ιταλούς γυρολόγους.

  25. Μπουκανιέρος said

    …με άλλα λόγια, αν είναι συστηματικό φαινόμενο (βλ. 19β), δεν μπορούμε να το εξηγούμε με κραυγές μικροπωλητών.

  26. Μπουκανιέρος said

    18 Ναι, μπατατόνα αλλά και πατατόνα, και σκέτο μπατάτα (μου θύμισες το πεπερόνε τώρα).

    Άλλη λέξη κερκυραϊκού ενδιαφέροντος είναι η κανκιόφολα (που είναι η ρίζα του ηλίανθου),* αλλά δεν ξέρω ετυμολογία και αν σχετίζεται…

    * και, μεταφορικά, γερασμένη και στραβοχυμένη γυναίκα.

  27. sarant said

    24-25: Η λέξη μεταδίδεται, μαζί με το πράγμα, εκεί που κυκλοφορεί το πράγμα. Όταν πρόκειται για ζαρζαβατικό, στις αγορές και στα μανάβικα, όχι στη διεύθυνση εμπορίου ή τα τελωνεία. Οπότε, οι μανάβηδες (όχι μικροπωλητές!) που το διαλαλούσαν είναι μια εύλογη υπόθεση που εξηγεί τον πληθυντικό σε patates και domates, οι ψαράδες στα barbunya.

    Νατσουλισμός είναι να αποδώσεις τη δημιουργία της λέξης στον Χιώτη μανάβη Ιωακείμ Ντερζίνη, ο οποίος το 1532 έφερε πρώτος πατάτες στη Σμύρνη (προειδοποιώ: φτιαχτό το όνομα και η χρονολογία).

    Η δυσπιστία απέναντι στις ετυμολογίες είναι υγιής αντίδραση, αλλά δεν πρέπει να οδηγεί σε μπουκανισμό.

    (Κάπως πρέπει να πάρω το αίμα μου πίσω).

  28. Lefteris_Sfak said

    @11. «Κι εμένα δεν μου φαίνεται παράλογο το περί Ρωμιών μανάβηδων».

    Παρομοίως, ιδίως αν λάβουμε υπόψη και τις άλλες δύο περιπτώσεις (tomates, barbunya).

  29. ΣοφίαΟικ said

    6: To tater και το tattie που έιναι η τοπική μορφή του potato δεν είναι μυστηριο, πρόκειται για απλό υποκοριστικό. Και για όσους αμφιβάλλουν το λέει το λεξικό. Και μάλιστα το λένε και τα λεξικά που βρίσκει κανείς με απλό γκούγκλισμα, που θα ήταν σωστο να έχει προηγηθεί της ερώτησης.

  30. ΣοφίαΟικ said

    Νίκο, βλε΄πω δεν καταπιανεσαι καθόλου με τις γλυκοπατάτες που είναι πολλών ειδών, χρωμάτων και σχεδίων.

  31. Immortalité said

    @25-27 Προβλέπω ότι θα χυθεί αίμα στις πατάτες! 😉

  32. sarant said

    30: Να σου πω, είναι θέμα που το αγνοώ εντελώς, ίσως επειδή από τα παιδικά μου διαβάσματα τις γλυκοπατάτες τις έχω συνδέσει με εξωτικές περιοχές, ροβινσώνες κτλ. Ούτε για τα κολοκάσια έγραψα άλλωστε, που είναι και προκολομβιανά.

    31: Μπα -φράουλες και αίμα είναι, όχι πατάτες.

  33. Μπουκανιέρος said

    27 Καλά, άμα σε μπουκανίσω (με την αρχική έννοια), θα δεις! 🙂

  34. sarant said

    33: Ορίστε τώρα ποιος ετυμολογίζει! 😉

  35. Νέο kid στο block said

    Ο Ιρλανδικός λιμός δεν οφειλόταν ακριβώς σε περονόσπορο, αλλά σε μια περίπτωση της ποιο σοβαρής αρρώστιας στον κόσμο μάλλον, της Φυτόφθορα (Phytophtora), ωομύκητες που κατατρώγουν ολόκληρες σοδειές, ξεκινώντας από το ριζικό σύστημα προς τα πάνω και συχνά (όπως και στην περίπτωσή μας) εξελίσσονται σε περονόσπορο(κάνω το διαχωρισμό ,που δεν είναι απαραιτήτως σωστός για τους γεωπόνους ,γιατί ο πολύς κόσμος ταυτίζει τον περονόσπορο με ασθένεια των φυλλωμάτων και όχι των κονδύλων) ,αφού ήδη έχει μαυρίσει και σαπίσει τη ρίζα (ή βρώσιμη πατάτα είναι ρίζα θυμίζω).
    Στη λαϊκή γλώσσα αναφέρεται σαν the Blight και χρησιμοποιείται ακόμη νομίζω στα εγγλέζικα με την μεταφορική έννοια που λέμε κι εμείς ‘’έπεσε περονόσπορος’’. We got the Blight! (δεν είμαι απόλυτα σίγουρος αν το get είναι το δόκιμο ρήμα που χρησιμοποιούν, νομίζω ότι έτσι το έχω ακούσει).
    Έχει ενδιαφέρον η μελέτη του φαινομένου γιατί –και σε σχέση και με πρόσφατες κουβέντες που κάναμε για το χάλι μας σε σύγκριση και με άλλες περιπτώσεις χωρών- δείχνει νομίζω ότι η ‘’αυτάρκεια’’ σε τροφή δεν είναι και καμιά σπουδαία και σταθερή δικλείδα ασφαλείας και ότι πάντα –όπως στην Ιρλανδική περίπτωση ,που η μονοκαλλιέργεια της πατάτας είχε να κάνει με κοινωνικά ,πολιτικά πράγματα: εγγλέζικο πατερναλισμό, τσιφλίκια κλπ) εμπλέκονται αστάθμητες ( ή σταθμισμένες αν είσαι προνοητικός και αντιδράς έγκαιρα) κοινωνιολογικές παράμετροι.

  36. Νέο kid στο block said

    Η αιμοδιψής Ιμόρ ,αν δε κάνω λάθος, ΔΕΝ γράφτηκε στην παρούσα ανάρτηση… 🙂

  37. Νέο kid στο block said

    26. Δηλαδη αν ο Σύλβιος φιλήσει το χέρι (σαν Ιππότης που είναι) της Καγκελάρισσας και πει ‘’Μπέλλα Κανκιόφολα!’’ η Αγγέλα πρέπει να παρεξηγηθεί; 🙂

  38. Immortalité said

    @36 Ορίστε! Δέστε παρακαλώ πως βγαίνουν τα συμπεράσματα και οι χαρακτηρισμοί! 😀

  39. Κασσάνδρα said

    Στο Βερολίνο οι έλληνες τρώνε πόμες φριτες.
    «Αλλο κάρο με πατάτες » νομίζω αναφέρεται σε ανθρώπους ασυνενόητους με ταπεινά κίνητρα ,και όχι σε καταστάσεις.

  40. ΣοφίαΟικ said

    Όμως νεοκιντ, η υπόθεση της Ιρλανδίας δείχνει την αποτυχία της φεουδαρχίας και τις συνέπειες της εξ αποστάσεως διακυβέρνησης, αν μη τι άλλο. Οι Ιρλανδοί δεν ειχαν πολλές άλλες επιλογές καλλιέργειας που θα κάλυπτε και τις φορολογικές αναγκες και τις διατροφικές. Ούτε είχαν ιδιαίτερη αυτάρκεια σε τροφή πριν το λιμό.

  41. 35: Η Ιρλανδία ήταν αυτάρκης λόγω της τεράστιας παραγωγής βοοειδών στα κτήματα των Άγγλων γαιοκτημόνων. Όταν και προηγουμένως είχε καταστραφεί η σοδειά της πατάτας, το ιρλανδικό κοινοβούλιο είχε απαγορεύσει την εξαγωγή βοοειδών, αναγκάζοντας μ’ αυτόν τον τρόπο τους παραγωγούς να ρίξουν τις τιμές του κρέατος προκειμένου να καταφέρουν να το πουλήσουν εντός Ιρλανδίας στους φτωχούς Ιρλανδούς. Δυστυχώς στην περίπτωση που εξετάζουμε αυτό δεν έγινε, διότι οι Άγγλοι υπουργοί οικονομικών πίστευαν στην αυτορρύθμιση των αγορών, οι οποίες πράγματι αυτορρυθμίστηκαν: καθώς ούτε η προσφορά τροφής ανέβαινε ούτε η τιμή της κατέβαινε, έπεσε τελικά η ζήτηση της τροφής χάρη στους μαζικούς θανάτους των πεινασμένων 😦

  42. 41: Η Ιρλανδία ήταν αυτάρκης
    Ήταν θεωρητικά αυτάρκης, θα μπορούσε να είναι αυτάρκης.
    Αλλά τα βοοειδή εξάγονταν στη Βρετανία.

  43. Alexis said

    #35, NeoKid, η επιστημονική ονομασία του περονόσπορου της πατάτας είναι Phytophthora infestans, άρα η ασθένεια που εσύ ονομάζεις Φυτόφθορα είναι ο Περονόσπορος, ο οποίος σημειωτέον προσβάλλει όλα τα μέρη του φυτού, φύλλα, βλαστούς και κονδύλους. Άλλη ασθένεια με το όνομα Φυτόφθορα στην πατάτα δεν υπάρχει.

  44. IN said

    Spuds λέγονται, εναλλακτικά, οι πατάτες στην Αγγλία, δεν έχω ιδέα από πού βγαίνει. Αλλά τώρα που το έγραψα, θα το ψάξω…

  45. Michail Dim. Drakomathioulakis said

    Η φίλη μου, που έχει ζήσει στο Μεξικό, μου έχει αναφέρει ότι εκεί η γλυκοπατάτα λέγεται ακόμα batata, ενώ η πατάτα patata. Δεν είμε σίγουρος για το τι ισχύει σε άλλες ισπανόφωνες χώρες (της Ισπανίας συμπεριλαμβανομένης).

  46. IN said

    44. Τελικά, δεν ήταν τόσο δύσκολο, τα λέει όλα η Αγγλική έκδοση της Βικιπαίδεια, στο λήμμα Potato με παραπομπή στο βιβλίο των David Wilton, Ivan Brunetti; Word myths: debunking linguistic urban legends; Oxford University Press US; 2004; ISBN 0195172841. Ο κ. Wilton, φαντάζομαι, είναι η Αγγλική εκδοχή του Σαραντάκου (ή μήπως πρόκειται, απλώς, για ψευδώνυμο;)

    Σε κάθε περίπτωση, αν αναρωτιόσασταν τι δώρο να πάρετε στον ΝΣ στα επόμενα γενέθλιά του, τώρα ξέρετε… 🙂

  47. physicist said

    #38. Είσαι σίγουρη ότι είναι δέστε και όχι δείτε;

    (Running for cover)

  48. sarant said

    Ευχαριστώ για τα επόμενα σχόλια!

    46: Καλή πρόταση, αλλά βέβαια το έχω 😉

    (Που μου θυμίζει, όταν ένας συμμαθητής μου στην πρώτη γυμνασίου μας κάλεσε στο πάρτυ γενεθλίων του, και είχε πει, σε ανύποπτο χρόνο, ότι δεν είχε ακόμα αγοράσει διαβήτη: οι περισσότεροι του έκαναν δώρο διαβήτη -και με τους διαβήτες δεν μπορείς να πεις «και τι να τους κάνω δέκα διαβήτες;»)

  49. Immortalité said

    @47 Τρέξε τρέξε, δε θα γυρίσεις όμως; που θα πάει; 🙂

  50. LandS said

    #41
    Ιρλανδικό Κοινοβούλιο το 1844; Δεν νομίζω!

  51. Νέο kid στο block said

    48. Διαβητικό τον κάνατε τον άνθρωπο με τα δώρα σας!
    (Μπρρ..Σόρυ κόρες και κοπέλια, στην Κύπρο έχουμε καλοκαίρι ακόμα ,ξέχασα ότι στην πατρίδα δεν θέλετε άλλες ψυχρολουσίες) 🙂

  52. 50: Μέχρι το 1800.

    When Ireland had experienced a famine in 1782–1783, ports were closed to keep Irish-grown food in Ireland to feed the Irish. Local food prices promptly dropped. Merchants lobbied against the export ban, but government in the 1780s overrode their protests. No such export ban happened in the 1840s

    Ottoman aid.

  53. physicist said

    #49.

  54. 52 Αυτό με το Ottoman aid έπρεπε να το είχα βρει εγώ, ντροπή μου και μπράβο Λύκε.
    Από λινκ σε λινκ φτάνω σ’ αυτό, όπου μαθαίνουμε πως η απώτερη πηγή δεν είναι ο Τούρκος διπλωμάτης, μια και εκείνος first learned of this act of charity from an article by Thomas P. O’Neill published in The Threshold magazine in 1957.

  55. Για τους υπόλοιπους τουρκομαθείς και ένα άρθρο της Χουριέτ: http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=14221264
    Σε μένα για κάποιο λόγο δεν φαίνεται να ανοίγει.

  56. Μαρία said

    1
    > «του πήγε πατάτες»
    Τον πήγε πατάτες.

  57. Μαρία said

    55 Ανοίγει. Δηλαδή δεν το διάβασες;

  58. LandS said

    Sorry, παρασύρθηκα από το post του ΝΣ και νόμιζα ότι αναφερόσουν στον Great Irish Famine, με το ένα εκατομμύριο νεκρούς, την μετανάστευση και λοιπά…

    Και μια και πιάσαμε πάλι τα Ιρλανδοελληνικά (δηλ. ο Μπίλλυ δε Κίντ τα έπιασε στο #35). Υπάρχουν αναλογίες του Μεγάλου Λιμού της Ιρλανδίας με το δικό μας «Σταφιδικό Ζήτημα» . Μικροί κλήροι, μονοκαλλιέργεια, «εξωγενής» μετατόπιση των όρων εμπορίας προϊόντος με το οποίο κυρίως καθορίζεται το εισόδημα, κλπ. κλπ.

    Σήμερα έχουμε τα λουλούδια της Κολομβίας που εξάγονται στην Αμερική και έχουμε τον πληθυσμό της τρίτης «πλουσιότερης» χώρας της Νότιας Αμερικής σε ένδεια.

    # 41 Α ναι, «Δυστυχώς στην περίπτωση που εξετάζουμε αυτό δεν έγινε, διότι οι Άγγλοι υπουργοί οικονομικών πίστευαν στην αυτορρύθμιση των αγορών, οι οποίες πράγματι αυτορρυθμίστηκαν: καθώς ούτε η προσφορά τροφής ανέβαινε ούτε η τιμή της κατέβαινε, έπεσε τελικά η ζήτηση της τροφής χάρη στους μαζικούς θανάτους των πεινασμένων»

    Θες να πεις κάτι για την Μεγάλη Χρηματοικονομική Κρίση του 2008-20ΧΧ; Για κοίτα τι λέει κάποιος για κάποια γεγονότα του Αυγούστου 2012 http://baselinescenario.com/2011/08/15/money-as-the-ultimate-giffen-good/

  59. ΟΚ, το άνοιξα με την αλεπού.
    Λέει εκεί ο διπλωμάτης, ο Μπαϊτόκ, ότι το γεγονός με το πλοίο που πήγε τη βοήθεια πρέπει να είναι αλήθεια, αν και δεν έχουν βρεθεί έγγραφα να το επιβεβαιώνουν. Σε μια επίδειξη αβροφροσύνης, μάλιστα, η πρωθυπουργός λέει της Ιρλανδίας είχε πει πως η πόλη όπου έφτασαν τα πλοία, η Drogheda, άλλαξε το έμβλημά της σε άστρο με ημισέληνο προς τιμήν των Οθωμανών. Ο Μπαϊτόκ λέει όμως ότι αυτό είναι θρύλος, διότι είναι σύμβολο που εμφανίζεται ήδη στο σπαθί του Γουλιέλμου της Οράγγης.

  60. Για το τελευταίο με το οικόσημο της … (δεν τολμώ να μεταγράψω ιρλανδικό τοπωνύμιο!): http://en.wikipedia.org/wiki/Drogheda#Town_arms
    Παραπομπή σε άρθρο ιρλανδικής εφημερίδας που χρειάζεται συνδρομή: http://www.irishtimes.com/newspaper/ireland/2010/0325/1224267012277.html

  61. Μαρία said

  62. ωχ ναι, πώς ξεχάσαμε το δίσκο του Χάρυ Κλυνν!!

  63. Νέο kid στο block said

    55. Δύτη, από τουρκικά εγώ γιοκ, και το νόημα που βγάζω από τη ‘’μετάφραση’’ στο καβουρδιστήρι(γκουγκλ) είναι ότι οι Ιρλανδοί λένε ότι τα ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι τα τρία οθωμανικά πλοία μάλλον δεν πήγαν(ή δεν φθάσαν) ποτέ . Please confirm or deny! (αν σου ανοίξει το ρημάδι 🙂 )

  64. Μαρία said

    62 Επειδή εξαφανίστηκε ο Ηλεφού.

  65. Νέε μου, δες την περίληψη του ρημαδιού στο 59. 🙂

    Ο Ηλεφού λείπει σε αποστολή, λέει.

  66. Nicolas said

    Αυτό είδε και του θύμισε taratufli
    Να κάνουμε και λίγη διαφήμιση
    Θα σας διηγηθώ την ιστορία αυτής της πατάτας αργότερα.

  67. 54: 🙂

    Παλιότερα είχα βρει τα παρακάτω:

    DROGHEDA

    Role of Turkey during Famine clarified:
    A COPY of a letter on display at the European Commission office in Dawson Street, Dublin, brings increased clarity to an ongoing debate over the generous role of the Turkish people towards Ireland during the Famine.

    The letter, signed by the Anglo-Irish gentry of the time, expresses gratitude to the Sultan of the Ottoman Empire for a donation of £1,000 which was sent to the people of Ireland in 1847, when the Famine was at its peak.

    According to the Turkish ambassador to Ireland, Altay Cenziger, the correspondence confirms that the people of Turkey did come to the rescue of the Irish during this country’s darkest hour.

    Προφανώς η επιστολή είναι αυτή: The Noblemen, Gentlemen, Inhabitants of Ireland thanks; – only to the Emperor and people of Turkey.
    Πάντως το ευχαριστώ είναι για χρήματα, όχι για τρόφιμα.

    2. Abdülhamit’in kurduğu Premier Lig ekibi: Bir süre önce Türkiye’ye resmi ziyaret gerçekleştiren İrlanda Cumhurbaşkanı Mary McAleese, 1847 yılında 1 milyon İrlandalı’nın hayatını kaybettiği Büyük Açlık döneminde Osmanlı Devleti’nin içi gıda dolu 3 gemisini Drogheda limanına gönderdiğini hatırlatarak, “İrlanda halkı bu eşine az rastlanır bonkörlük girişimini asla unutmadı ve bunun sonucunda sizin bayrağınızdaki semboller, bu güzel yıldız ve hilali bölgenin sembolü haline getirdiler. Hatta futbol takımının formalarının üzerinde de bu güzel Türk sembollerini görüyoruz” demişti.
    «Η Ιρλανδή πρωθυπουργός Mary McAleese, που πριν λίγο καιρό πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην Τουρκία, θύμισε ότι τον καιρό της Μεγάλης Πείνας το 1847, τότε που 1 εκ. Ιρλανδοί πέθαναν, η Οθωμανική κυβέρνηση έστειλε 3 πλοία γεμάτα με τρόφιμα στο λιμάνι της Drogheda και (λέγεται ότι) είπε: «Η Ιρλανδία πραγματικά δεν ξέχασε αυτή αυτή την ειλικρινή πρωτοβουλία δίχως προηγούμενο και γι’ αυτό τα σύμβολα της σημαίας σας, αυτό το ωραίο άστρο και την ημισέληνο τα έκανε σύμβολα της περιοχής. Μέχρι και πάνω στις στολές της ποδοσφαρικής ομάδας βλέπουμε αυτά τα ωραία τουρκικά σύμβολα.»
    Τα περί τουρκικής καταγωγής των συμβόλων του θυρεού της Drogheda είναι παραμύθια, διότι ο θυρεός είναι αιώνες παλιότερος του 1847. Αυτό το δέχεται και ο Baytok: “Gemiyle gıda yardımı bir vaka, fakat ay-yıldız kısmı efsane”. «Η βοήθεια σε τρόφιμα με πλοία είναι γεγονός, αλλά το κομμάτι της ιστορίας με την ημισέληνο είναι μύθος».

    A local myth has it that the star and crescent were included in the town arms after the Ottoman Empire (predecessor to the Republic of Turkey) sent ships laden with food to Drogheda during the Irish famine. However, there are no records of this with the Drogheda Port, and the star and crescent predate the famine.
    President tells Turks an anecdote of myth not fact: PRESIDENT MARY McAleese and her officials were left red-faced last night after it was learned that remarks she made on Tuesday night in Turkey linking that country with Drogheda were based on local myth and not fact.

  68. voulagx said

    #13 Νιου Κιντ, εκλασες πατατες; Φαε μια μελιτζανα πορδοσοβουσα! 😛

  69. Μαρία said

    Πατάτες αντιναχτές κουμπάρων
    http://www.kopiaste.info/?p=300
    και ομώνυμη σατιρική εκπομπή

  70. bernardina said

    Tα φοιτητάκια στην Αυστρία αν έκαναν το λάθος να παραγγείλουν καρτόφελν τους έφερναν πατάτες βραστές (με τη φλούδα). Για να φάνε πατατούλα τηγανιτή με το βουρστ ή το σνίτσελ τους έπρεπε να παραγγείλουν πομ φριτ, χεχε.

    Δύτη, άκου εδώ,
    http://www.forvo.com/search/drogheda/

    κι αν βγάλεις συμπέρασμα… σφύρα μου! (Σαν να λέει Μπρόχεντα ακούγεται. Είναι τρελοί αυτοί οι Ιρλανδοί 😯 Γι’ αυτό τους γουστάρω τρελά!

  71. Μπράβο Νίκο! Για άλλη μια φορά ένα πολύ ωραίο άρθρο!

    Μόλις διάβασα για το σερβoκροατικό krumpir που αναφέρεις, ήρθε στο μυαλό μου το kumpir, πολύ δημοφιλές (και πεντανόστιμο!) fast food στην Τουρκία, πατάτες ψημένες ολόκληρες στο φούρνο με το φλούδι τους, που τις γεμίζουν μετά με ότι μπορείς να φανταστείς, και σκέφτηκα μήπως έχουν ετυμολογική σχέση, και όντως το λεξικό του Δύτη το επιβεβαίωσε. Άρα μάλλον και το φαγητό θα έχει βαλκανική προέλευση, ε; Ξέρει κανείς αν το τρώνε πουθενά αλλού στα Βαλκάνια;

    Πάντως αν βρεθείτε στην Πόλη, να περάσετε από τα κουμπιρτζίδικα του Ορτάκιοϊ, δεν θα χάσετε!! 🙂

    @41: Λύκε, δηλαδή δηλώνεις οτι η αγορά ΔΕΝ αυτορρυθμίζεται όταν την αφήσεις ελεύθερη;;; Τς τς τς… Τι θα πει ο Μάνος; 😀

  72. Το λεξικό λέει ότι το κουμπίρ ήρθε στην Τουρκία τη δεκαετία του ’80 (μάλλον εννοεί στο τέλος της με την κατάρρευση) μαζί με τους μετανάστες από τη Βουλγαρία, οπότε ναι, θάναι βαλκανικό.

  73. sarant said

    Ευχαριστώ για όλα τα σχόλια!

    Στο οπτικοακουστικό υλικό να προσθέσουμε το «γιου λάικ ποτέιτο άι λάιν ποτάτο» που απορώ πώς σας διέφυγε:

    Ο Ηλεφού γυρίζει ουσουνούπου.

  74. 71: Μα… αυτορρυθμίστηκε (με ανεπιθύμητο τρόπο βέβαια). Ο Μάνος θα συμφωνούσε. Άλλωστε είχε προτείνει την αυτορρύθμιση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος με την μη παροχή βοήθειας απ’ το κράτος προς τις περισσευούμενες τράπεζες. Ας χρεοκοπούσανε, ας συγχωνεύονταν μεταξύ τους, αν η αγορά δε σηκώνει 50 τράπεζες, αλλά μόνο 10, γιατί να υπάρχουν 50;

    70: Αυτή είναι δυστυχω η αγγλική προφορά, όχι η ιρλανδική.

    69: Μετάφραση απ’ τα κουμπάρικα παρακαλώ;

    67: Σπαρταρά στη σπαμοπαγίδα.

  75. Μαρία said

    71 Και ετυμολογείται βλέπω απ’ το αχλάδι της γης, που αναφέρεται στο άρθρο. Αγνώριστο έγινε.

  76. Zazula said

    #56: Μάλλον έχω παραζήσει στην Αθήνα… 😀

  77. Μπουκανιέρος said

    70-71 Το συνάντησα στην Πόλη (AD 1990), το έφαγα εννοώ, αλλά ήταν μάλλον σπάνιο και δεν το θεωρούσαν «παραδοσιακό».
    Είχα μείνει με την εντύπωση ότι είχε δυτική προέλευση (jacket potato, δηλαδή).

  78. jimakos said

    Και μια προσωπική ιστορία με πατάτες…..

    Πριν 2 χρόνια βρέθηκα σε μια μικρή πόλη της Τσεχίας (το Όλομουτς συγκεκριμένα). Μικρό μεν, αλλά με Μακντόναλντς στην κεντρική του πλατεία δε. Κυριακή, δεύτερη μου μέρα εκεί, πείνα και των γονέων. Όλα κλειστά, μόνο το εν λόγω φαστφουντάδικο ανοιχτό. Μικρή παρένθεση για να τονίσω πως οι τσέχοι δεν τα πάνε και πολύ καλά με τα αγγλικά, αν μιλάνε κάτι άλλο πλήν της μητρικής τους γλώσσας είναι κανα γερμανικό (που εγώ δεν κατέχω).
    Αποφασισμένος να πάρω τις κλασσικές πατάτες, φτάνω στην ταμία και της λέω »potatoes». Με κοιτάει σαν εξωγήινο. Επαναλαμβάνω, ίδια πάλι αντίδραση. Βλέπω λοιπόν κάπου σε μια ταμπέλα που τις είχαν φωτογραφία, οπότε την δείχνω σε μια απέλπιδα προσπάθεια να με καταλάβει. Οπότε αυτή γουρλώνει τα μάτια και κάνει »aaa, french fries»! 😀

    Για την ιστορία, οι τηγανητές πατάτες στα τσέχικα είναι Hranolky, αλλά η πατάτα σαν καρπός brambory.

  79. @76: Ναι η αλήθεια είναι, τώρα που το λες, κι εγώ όταν είχα πάει το 90κάτι ούτε που το είχα προσέξει.

    Τώρα πάντως είναι πανταχού παρόν! Και υπάρχει και… διεθνής αλυσίδα(!) με κουμπιρτζίδικα σε 14 χώρες, η Mr. Kumpir!
    http://www.mrkumpir.com/eng/subeler.html

    Έχει και την Ελλάδα λέει, στην Ξάνθη 🙂

  80. sarant said

    Το 67 το έπιασε η σπαμοπαγίδα, αλλά αξίζει να το διαβάσετε!

  81. Μπουκανιέρος said

    …Κι αφού κάνουμε το γύρο του κόσμου, πατάτ στα κρεόλικα είναι, χμ, να το διατυπώσω ευγενικά, μια συνηθισμένη αντονομασία για το φύλο της γυναίκας – επομένως ακούγεται σε διάφορες βρισιές, ενώ σαν επιφώνημα λέγεται όπως περίπου το «γαμώτο!».
    Υπάρχει και το radio-bwa-patat που είναι η φημολογία (ή ράδιο αρβύλα).

  82. Μιχαλιός said

    Αν τα «καρτόφια» βγαίνουν από τις τρούφες, πώς γίνεται και οι Ιταλοί λένε «καρτσιόφι» τις αγκινάρες;

  83. sarant said

    Τα καρτόφια ανάγονται (μέσα από σαράντα κύματα) στο tartufoli. Το carciofi είναι αραβικής αρχής, al-κάτι, απ΄όπου και το γαλλ. artichaut (οι Γάλλοι δεν κατάλαβαν ότι είναι άρθρο το al)

  84. Μαρία said

    76 Πατάτα λέγαμε και την τρύπα στη φτέρνα της κάλτσας.

    Όποιος νομίζει οτι έκανα κάποιο συνειρμό με το 81 honni soit.

  85. Δύο ιστορικές/συνωμοσιολογικές ιστοριούλες.
    Πρώτη.
    Εξαιτίας του λιμού της Ιρλανδίας έγινε Προεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών ο Κένεντι.
    Οι πρόγονοί του έφυγαν τότε μετανάστες στις ΗΠΑ.

    Δεύτερη.
    Η συγχρονή ελληνική πολιτική σκηνή (αλλά και η ποίηση) υπέστησαν διάφορα εξαιτίας της άγνοιας κάποιων βασικών αρχών γεωπονικής με αποτέλεσμα να καταστραφεί η παραγωγή πατάτας μια χρονιά σε μέρος της Πελοποννήσου.
    Ο τότε γεωπόνος έφυγε κακήν κακώς και έκτοτε ασχολήθηκε με την «καλλιέργεια» της (ας την πούμε) δημοσιογραφίας και μετά της πολιτικής αλλά και της ποίησης. Ονόματα δεν λέω.

  86. M’ αρέσουν ηχητικά
    Λετονικά kartupelis
    Λιθυανικά bulvė
    Λευκορώσικα, Ουκρανικά бульба

    όλα ενικός
    ……..
    Το αντιναχτός από πού βγαίνει;;
    ..πάντως οι κυπριακές πατάτες
    έχουν κατακλύσει την αγορά….
    ….

    Σήμερα είν’ η μέρα του Κολόμβου
    του ανακαλύψαντος το γεώμηλο

    http://en.wikipedia.org/wiki/Columbus_Day

    πώς και την γιορτάζουν
    οι εν Αμερική μπαγιάτηδες
    απορίας άξιον…..

  87. sarant said

    85: Μεταπολεμικά;

  88. π2 said

    Μια που λέμε για τούρκικα, στην ψηφιακή Συλλογή του Σισμανογλείου Μεγάρου του Ελληνικού Γενικού Προξενείου Κωνσταντινούπολης (η οποία φιλοξενείται στην εξαιρετική Μέδουσα της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης της Βέροιας) ανέβηκε σήμερα ένα χαριτωμένο τουρκο-οθωμανικό λεξικό τσέπης. Ενδιαφέρον ότι έχει και κάποιους ορισμούς στα γαλλικά.

  89. @85: Μήπως έγραψε και ένα ποίημα για τους Ετρούσκους;;; 😀


  90. από το αντινάσσω, ανατινάζω αλλά τί ανατινάζουν
    οι κουμπάροι δεν κατάλαβα..

    λιθουανικά και λευκορωσικά οι πατάτες, μάλλον απ’ το βολβός, bulb

  91. ΣοφίαΟικ said

    78: μα κι εμένα άμα μου έλεγε κανένας potatoes δε θα σκεφτόμουν τις τηγανιτές πατάτες αλλα΄ίσως τις βραστές σκέτες με τη φλούδα.

    44/46: δόξα τω Θεω, και κάποιος που άνοιξε λεξικό.

  92. Μαρία said

    90 Τις πατάτες. Το γράφει και στη συνταγή.
    http://users.ntua.gr/ar97617/

  93. πάλι δίδαξε ἱστολογεῖν ὁ Νικοκύρης.

  94. sarant said

    93: Ευχαριστώ 🙂

    88: Ωραίο λινκ, Πιδύε! (Τόσο μεγάλος ο ιστός, τόσο λίγος ο καιρός…)

  95. tela longa, vita brevis! 🙂

  96. Νέο Kid Στο Block said

    Στο βιβλίο ‘’El cultivo de la patata’’ του Fernando Alonco Arce στο πρώτο κεφάλαιο ‘’Ιστορία της πατάτας’’ αναφέρονται (μεταξύ άλλων ενδιαφερόντων) ότι σε αρχαιολογικά κεραμικά ευρήματα(του 4ου π.Χ αιώνα !) των Ίνκας, Μότσε και Τσιμού απεικονίζονται πατάτες.
    ‘’..Ya se encuentran ceramicas representando patatas en las culturas Inca,Moche y Chimu, en las costas del norte de Peru, fechadas por los arquelogos en el siglo IV antes de Cristo.’’
    Επίσης εκτός από το papa που ήταν η ονομασία της στο ιδίωμα Quechua των αυτοκρατορικών Ίνκας (που ξεκλήρισε ο Πιζάρο, δικό μου αυτό :-)),αναφέρονται και οι ονομασίες iouza , iomui στη γλώσσα/ιδίωμα Chibcha, το poni των Αραουκάνος της Χιλής , το amka και choque των Αγιαμάρα (Ayamara) της Βολιβίας, και άλλα. Πολλά ονόματα ,μεγάλη παναμερικανική διασπορά (απαρχή πατατοκαλιέργειας μάλλον στη Χιλή και όχι στο Περού).
    Αλλά το πιο ενδιαφέρον –για τις ποικίλες χρήσεις της από τους ‘’απολίτιστους’’ βαρβάρους ,το λέω λίγο αυτοσαρκαστικά σε σχέση και με το ωραίο που γράφει ο Σαράντ ότι δεν σκέφτηκαν(οι Ευρωπαίοι) για κάνα δυο αιώνες να την ξεφλουδίσουν τη ρημάδα…- είναι το:
    ‘’..colocaban rebanadas de patata cruda para sanar los huesos rotos, llevaban consigo patatas crudas para prevenir el reumatismo y las comian mezcladas con otros alimentos para prevenir la indigestion. Ademas de lo anterior,los Incas usaban la patata para medir el tiempo , relacionando las unidades de tiempo con lo que tardaban en crecer las patatas’’
    Και σπασμένα οστά και ρευματισμοί και δυσπεψίες και …χρονομέτρηση.:-)

  97. Μαρία said

    96 Και ωμές…

  98. Νέο Kid Στο Block said

    97. Ναι, crudas . Κρατώ πάντως μια επιφύλαξη γι’αυτό. Τόσους αιώνες πατατοπαραγωγοί οι Αμερικάνοι δεν την έβρασαν ποτέ τη ρημάδα; Μήπως δηλαδή λέω, το crudas είναι εντύπωση ή μεταφορά ‘βαρβαρίλας’ (συγγνώμη για τον άθλιο νεολογισμό) των conquistadores στην Ευρώπη για τους άγριους που ‘εκπολίτισαν’

  99. Μαρία said

    98 Μπορεί ωμές μόνο για θεραπευτικούς σκοπούς.

  100. Μιχαλιός said

    26: Υφίσταται, λέει, κάποιο είδος ηλίανθου με βολβούς που αποκαλείται σε διάφορες χώρες με ονόματα που σημαίνουν «πατάτα», «αγκινάρα» και «τρούφα»:
    http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Helianthus.html#tuberosus

  101. Μιχαλιός said

    100: Και απ’ ότι λέει εδώ,πρόκειται για το κολοκάσι: http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%97%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CE%BD%CE%B8%CE%BF%CF%82

  102. Μιχαλιός said

    Κανκιόφολα ή Καρτσόφολα:
    http://www.homefood.gr/recipes/recipe.asp?cat=10&id=2149

  103. #73 Προσωπική προτίμηση αυτή η ηχογράφηση από Μπίλι:

  104. Μαρία said

    103 Το ξέρουμε, το ξέρουμε απ’ τις ντομάτες.
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/05/11/loveapple/#comment-33131

  105. sarant said

    100-102: Είχα πάντως την εντύπωση ότι το κολοκάσι είναι φυτό του Παλαιού Κόσμου.

    Κατά τον Γεννάδιο, ο Ηλίανθος ο κονδυλόριζος είναι αμερικάνικο φυτό, το γαλλικό topinambour, αγγλικό Jerusalem artichoke, κυπριακό κολοκασούδι ή πορτοκολοκάσι,
    ενώ η Κολοκασία η αρχαία, αγγλ. colocase ή taro, είναι ινδικό φυτό.

  106. 104 Ναι, αλλά είπα με την ευκαιρία να το βάλω από γιουτιουμπάκι που παίζει (ακόμα) σε ελληνικές διευθύνσεις IP

  107. LandS said

    Για να μην αφήσουμε καμιά γλώσσα παραπονεμένη, οι τηγανητές πατάτες (τα french fries των αμερικανών) αγγλικά λέγονται chips.

  108. Και η διάσημη πατάτα (κυριολεκτικά και μεταφορικά) του Νταν Κουέιλ, αντιπρόεδρου με τον μπαμπά Μπους το 1992.

  109. metanastis said

    Ας θυμηθούμε και ότι κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιρακ (του δεύτερου) στις ΗΠΑ, όπου επικρατούσε ισχυρό αντιγαλλικό συναίσθημα οι french fries είχαν μετονομαστεί σε freedom fries…

    Βρίσκω επίσης αξιοπρόσεχτο ότι στη Γαλλία οι τηγανιτές πατάτες λέγονται frites που μάλλον προέρχεται από το pommes (de terre) frites ενώ στη Γερμανία που οι πατάτες λέγονται Erdäpfel ή Kartofeln οι τηγανητές λέγονται pommes…

    Κι ας μην ξεχνάμε ότι η πρωτεύουσα της τηγανητής πατάτας είναι η Αμβέρσα – και γενικά η Φλαμανδία – όπου βρίσκει κανείς τις παγκοσμίου φήμης flaamse fritjes…

  110. Μιχαλιός said

    105: Ναι, υπάρχει όπως φαίνεται κάποιο μπέρδεμα για το ποιο απ’ τα δυο είναι το πραγματικό κολοκάσι.
    Μα εγώ παρατηρώ ότι κι αυτή η σύγχυση πατάτας κι αγκινάρας ξαναεμφανίζεται… και με το θράσος της άγνοιας θα πω πως μου μπαίνουνε ψύλλοι στ’ αυτιά για τη θεωρία με το δυσλεξικό Πάπα.
    .

  111. Νέο Kid Στο Block said

    Μιας και πιάσαμε τα πατατολογοτεχνικά να προσφέρω στο φιλοθεάμον κοινό την ‘’Ωδή στην τηγανιτή πατάτα ‘’ του μεγάλου Πάμπλο Νερούντα.

    Chisporrotea
    en el aceite
    hirviendo
    la alegría
    del mundo:
    las papas
    fritas
    entran
    en la sartén
    como nevadas
    plumas
    de cisne
    matutino
    y salen
    semidoradas por el crepitante
    ámbar de las olivas.

    El ajo
    les añade
    su terrenal fragancia,
    la pimienta,
    polen que atravesó los arrecifes,
    y
    vestidas
    de nuevo
    con traje de marfil, llenan el plato
    con la repetición de su abundancia
    y su sabrosa sencillez de tierra.
    Αξιοσημείωτο :Το πάπας (papas) χρησιμοποιείται στον λατινοαμερικάνικο χώρο ακόμη (έναντι του patatas)

  112. physicist said

    #109. Υπάρχει μια διαφορά στις λεπτομέρειες: ενώ στη Γερμανία οι τηγανητές πατάτες λέγονται Πόμμες, στην Αυστρία και στην Ελβετία λέγονται Πομμ-φριτ. Και τα δύο προφανώς από το γαλλικό pommes frites, αλλά ενώ οι Γερμανοί εκγερμάνισαν το pommes στην προφορά και παράτησαν το frites, οι κουμπάροι τους κράτησαν το γαλλικό όπως έχει.

    ΥΓ: σε μερικές περιοχές της Γερμανίας λέγονται Φρίττεν — το δεύτερο μισό αυτή τη φορά αλλά και πάλι εκγερμανισμένο.

  113. sarant said

    Ευχαριστώ και πάλι για τα σχόλια!

    Ήξερα ωδή στο καρπούζι από τον Νερούντα, για τηγανητάκια πατατά (που έλεγε ο Παπάκιας) δεν ήξερα!

    110: Τι να πω, πάντως σίγουρα το carciofo έχει αραβική αρχή. Η πατάτα γιατί να έχει;

  114. ΣοφίαΟικ said

    105: αυτό που οι αγλγόφωνοί εδώ αποκαλούν jerusalem artichoke (παραφθορά λεέι του girasole) το έχω φάει, πρόκειται για μικρούς στενόμακρους βολβούς χρωματος πατάτας με γέυση ηλίανθου και δεν εχιε καμάι σχέση με το κολοκάσι. http://www.bbc.co.uk/food/images/food_16x9_608/foods/j/jerusalem_artichoke_16x9.jpg
    Το κολοκάσι έιναι σαν τις τεράστιες γλυκοπατάτες και με σκληρή φλούδα. http://www.hellenica.de/Griechenland/Zypern/LX/GR/Kolokasi02.jpg

    Στη φωτογραφί αμπορει να μοιάζουν, αλλα΄το πρώτο ειναι περιπου δέκα εκατοσ΄τα ο κα΄θε βολβός και έιναι μαλακό ενω΄το ΄δευτερο είναι κανα κιλό το καθε΄να και σκληρό σαν τα γουλιά κλπ.

  115. Μαρία said

    111 Στο λινκ του 104 θα βρεις και την ωδή στη ντομάτα του ίδιου.

  116. Μαρία said

    113 Μπα; Έχει και καρπούζι;

  117. όπως τις λέγαμε μωρά » παπάπες » 🙂

    patatas cocidas, alargan la vida
    πατάτες βραστές, μακραίνουν ζωές

    σοφή παροιμία
    τα τηγανητά φέρνουν λίπος στην καρδιά

    lluvia en agosto, patatas, miel y mosto
    βροχή τον αύγουστο (θα φέρει) πατάτες (γλυκές)
    μούστο και μέλι
    …..
    por la mañana, patatas; por la tarde patatas y patatolas y por la noche, ¡patatas solas!
    ……

    σωστοί οι κουμπάροι που τις τινάζουν
    για να μη λαδοπιούνε…άμα λαδόπιανε, οι ταγκές
    δεν τρώγονται…δε λέτε σεις το ρήμα λαδοπίνω;

  118. tamistas said

    κάθε μέρα μαγειρεύω πατάτες
    έχω χάσει τη φαντασία μου…

    Κατερίνα Γώγου

    τι να κάνω, το θυμήθηκα…

  119. Στο Μόναχο τουλάχιστον, όταν θες πατάτες τηγανητές, μπορείς να ζητήσεις είτε πόμες, είτε φρίτες, είτε να το πεις πλήρως πόμες φρίτες!

    Γενικά υπάρχουν αρκετές εκδοχές μαγειρέματος πατάτας (να παινέσω και το σπίτι μου). Και το καλύτερο
    «Pommes aus frischen Kartofelln»

  120. sarant said

    116: Αμέ! Όλα τα είχε τραγουδήσει:
    http://spanishpoems.blogspot.com/2005/02/pablo-neruda-oda-la-sanda.html

  121. Μαρία said

    120 Ολόκληρο μανάβικο.

    (μούλες)-φρίτες και στο ιδίωμα των Ελλήνων μεταναστών στη Γαλλία

  122. physicist said

    #119. Ναι, όλες τις εκδοχές τις καταλαβαίνουν, δηλαδή πρέπει να ‘χει ο άλλος μυαλό κουβά για να του πεις θέλω Φρίττες και να μην πάρει χαμπάρι, αλλά το Πόμμες είναι η συνηθισμένη μορφή στον προφορικό λόγο.

  123. NM said

    Μιας και η περι πατάτας σημερινή συζήτηση τόφερε.
    1) Σα σήμερα (12/10) εδώ και 67 χρόνια έχουμε μια επέτειο. Για πρώτη φορά φέτος δεν άκουσα ούτε μια σχετική αναφορά στα δελτία ειδήσεων. Γιατί άραγε;
    2) Πατέντα για τη σύγχρονη κατοχή. Δενδροπατάτες (και όχι μόνο) από το Ηράκλειο Κρήτης. (Κατι μου λέει ότι θα φανεί ενδιαφέρον στον Σαραντάκο πρεσβύτερο). Δείτε:

    καλή λεφτεριά

  124. Μπουκανιέρος said

    100-102 Μιχαλιέ, άλλη η κανκιόφολα (δες 26) κι άλλο το κολοκάσι – τα λινκ κάνουν λάθος.
    Σύμφωνα με τις πληροφορίες του 105, η σύγχυση θα προέρχεται από τις παρόμοιες κυπριακές ονομασίες, φαντάζομαι.
    Τώρα, το γλωσσικό μπέρδεμα με την καρτσούφα, την αγκινάρα (βλ. 110-113), κάτι θέλει να πει, αλλά δεν ξέρω τι!

  125. sarant said

    123: Ποια απελευθέρωση τώρα….

  126. Vita said

    «Η ονομασία πατάτα (= αγγλικά potato) προέρχεται από την ισπανική ονομασία patata ή batata. Η πατάτα εισήχθηκε στην Ευρώπη από Ισπανούς αξιωματικούς εξερευνητές, όταν εξερευνούσαν και κατακτούσαν τη Νότιο Αμερική. Ειδικότερα η μεταφορά της πατάτας στην Ευρώπη από το Νέο Κόσμο (Αμερική) και το όνομά της, σύμφωνα με δημοσίευμα της λασιθιώτικης εφημερίδας «Ανατολή» στις 21-1-1938 που επικαλείται ένα έγκριτο καθηγητή με το όνομα Κωτούλα, σχετίζεται με την αισθηματική περιπέτεια ενός νεαρού Ισπανού αξιωματικού, του δον Πιέντρο, που υπηρετούσε στο Περού και της όμορφης κόρης ενός ιθαγενούς φυλάρχου της περιοχής με το όνομα «Μπατάτα». Όταν επέστρεψε στην πατρίδα του ο νεαρός αξιωματικός, εκτός από την αγαπημένη του πήρε μαζί του και τους εξωτικούς καρπούς (μεταξύ αυτών και πατάτες) που έτρωγε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Νέο Κόσμο. Σαν έφτασε στην πατρίδα του την Ισπανία, οι συμπατριώτες του ακούγοντας το όνομα «Μπατατα», που συνεχώς επαναλάμβανε, νόμιζαν ότι ήταν το όνομα των εξωτικών κονδύλων, ενώ ήταν το όνομα της αγαπημένης του.»
    Η πληροφορία εδώ (μαζί με αρκετές άλλες για την καλλιέργεια της πατάτας στο Λασίθι):
    http://www.krassanakis.gr/lassithi%20plateau.htm

    Στο Λασίθι καλλιεργήθηκε η πατάτα από το 1878. Κάπου είχα διαβάσει ότι στην αρχή οι Λασιθιώτες έτρωγαν το υπέργειο τμήμα του φυτού (το βάζουμε ακόμη στην Κρήτη σε γιαχνερά φαγητά όταν είναι τρυφερό) και έδιναν τους κονδύλους στα παιδιά για να παίζουν μπάλα!

  127. Μαρία said

    Τύφλα να ‘χει ο Νατσούλης.

  128. ΣοφίαΟικ said

    If it is not an artichoke and it is not from Jerusalem, you ask, where in the world did the name come from?

    One theory holds Jerusalem is a corruption of the Italian girasole, meaning «turning toward the sun,» a reference to the sunflower. Another theory involves another garbling of the Ter Neusen, Netherlands area where the sunchoke was originally introduced to Europe.

    Artichoke comes from the Arabic al-khurshuf, meaning thistle, another reference to appearance of the above-ground foliation. These days, you will find them marketed under the less foreign sounding name of sunchokes.
    http://homecooking.about.com/od/foodhistory/a/sunchokehistory.htm

  129. gbaloglou said

    home fries, bacon, raisin toast … κρύα, χιόνια, και η μαγική κουλτούρα του Αμερικάνικου πρωινού, ΝΑΙ!

  130. Μπουκανιέρος said

    (Προσοχή ακολουθεί ελάχιστα σοβαρό κείμενο. Όμως, είναι ίσως το μοναδικό σημείο του γνωστού σύμπαντος όπου θα μπορούσε να γραφτεί αυτή η ιστορία.)

    Μια φίλη είχε τη συνήθεια, όταν καθάριζε πατάτες, ν΄αφήνει στην άκρη, ακαθάριστη, την τελευταία πατάτα, μικρή συνήθως. Από τεμπελιά μάλλον ή κάτι τέτοιο. Επειδή όμως αυτό ενοχλούσε τη δική μου αίσθηση της τάξης, με άλλα λόγια επειδή την έπρηζα, μου είπε κάποτε: «Α-παράτα-μας! Τη φυλάω γιατί μπορεί να μούρθει τη νύχτα υποπαταταιμία!».
    Η υποπαταταιμία είναι μια λέξη που, δυστυχώς, δεν την έχουνε τα μεγάλα μας λεξικά (όπως θάλεγε ο Νικοκύρης) και ασφαλώς δεν πρέπει να τη συγχέουμε με την ιπποποταμαιμία. Έδωσε πάντως αφορμή, στη διάρκεια μιας κρασοκατάνυξης που ακολούθησε, να διατυπωθούν κάποιες καινοτόμες ερμηνείες σχετικά με ορισμένα ιστορικά αινίγματα. Έγινε π.χ. γνωστό ότι ο Μεγαλέξαντρος έπασχε από υποπαταταιμία, γεγονός που εξηγεί τη φαινομενικά ανώμαλη ψυχοσύνθεσή του αλλά και την πρεμούρα του να καταχτήσει τη μυθική Χώρα της Πατάτας. Δυστυχώς, οι στρατιώτες του τον πούλησαν στα μισά του δρόμου, με αποτέλεσμα να πεθάνει νεότατος, ως γνωστόν, από οξεία κρίση υποπαταταιμίας, στη Βαβυλώνα ή κάπου κει κοντά (δηλ. σε περιοχή που, όπως θα σας εξηγήσει μόλις έρθει ο Ηλεφού, προσφέρεται μόνο για τη θεραπεία της υποφακαιμίας). Ένας άλλος διάσημος υποπαταταιμικός, πιο τυχερός αυτός, ήταν ο Χριστόφορος Κολόμβος. Τουλάχιστον αυτός διάλεξε τη σωστή κατεύθυνση, χάρι στην πεποίθησή του ότι η πατάτα… έ, η γη είναι στρογγυλή (κάτι που το ήξεραν και όλοι οι μορφωμένοι άνθρωποι της εποχής του, ασφαλώς, αλλά μόνο η υποπαταταιμία μπορούσε να αποτελέσει αρκετά ισχυρό κίνητρο). Έκανε λοιπόν το ταξίδι τους, παρά την αντίθεση των ιατρών της καστιλλιάνικης αυλής (που είχαν τους λόγους τους: πώς θα συνέχιζαν να πουλάνε τα ματζούνια τους κατά της υποπαταταιμίας;), και τα αποτελέσματα ήταν μοιραία για τους Ινδιάνους – στους οποίους, από τραγική ειρωνεία, το γονίδιο της υποπαταταιμίας προφανώς απουσίαζε.
    Και πάει λέγοντας.

  131. Μαρία said

    130 Ολόκληρο σεντόνι για να μας πεις οτι ο Ηλεφού βρίσκεται σε αποστολή στη Βαβυλώνα ή κάπου κει κοντά;

  132. voulagx said

    #130 Το καλυτεροτερο ηρθε να συνοδευσει το τελευταιο ποτηρι! Γεια σου Μπουκαν! 🙂

  133. sarant said

    126: Αυτό το παράθεμα για την αγαπημένη του δον Πέντρο είναι στ΄αστεία;

  134. Έλειψα πολλές ώρες.
    Μια που σας κίνησε το ενδιαφέρον το 85. Να σας βοηθήσω. Άνθησε κατά την Μεταπολιτευτική περίοδο και ιδιαίτερα μετά το 1982 και ιδιαιτερότερα μετά το 1988 ως και ακόμα και πριν μήνες.

  135. Μαρία said

    134 Ο Γεωργακόπουλος;

  136. voulagx said

    #135 Τον ωραιο Παρι εννοεις;

  137. Μπουκανιέρος said

    131 Αχ Μαρία, δε διάβαζες μικρή μίκυ-μάους και (πιο περίεργο αυτό!) δε θυμάσαι τη μικυμαουδολογία μας!

    132 Νάσαι καλά, Βουλάγξ!

  138. Μαρία said

    137 Ωχ! Τη θυμάμαι αλλά δεν αφομοίωσα τίποτα, δεν διάβαζα μικυμάους αφού.

  139. Νέο kid στο block said

    Καμία επιστημονική βάση δεν έχουν τα του σχολίου 130. (με την ευκαιρία να καρφώσω ότι το πραγματικό όνομα του εν λόγω ‘’σχολιαστού’’ είναι Δον Μπουκάν ντε λας Ναράνχας ι Πάπας = ο Γκας Πορτοκάλος των ισπανών δηλαδή, καταλαβαίνετε…).
    Είναι πασίγνωστο ότι ο Μεγαλέκος έψαχνε για σούσι (έπασχε από υποσουσαιμία λοιπόν) και γι’αυτό πήγε στα Σούσα. Φθάνοντας εκεί όμως ρώτησε ‘’σουσι,Σουσα;’’ Και του απάντησαν ‘’ σούσι σα Σύμη ‘’(εννοώντας ‘’ στη Σύμη’’, αλλά δεν μιλαγαν και καλά ελληνικά οι βάρβαροι). Έτσι βγήκε και η λέξη για την υποκατηγορία του σούσι ,το σασίμι.
    Στέλνει λοιπόν δύο παλικάρια στη Σύμη, αλλά επειδή ήταν αχάπαροι από θάλασσα οι μακεδόνες, βρέθηκαν στην Νικαριά. Ο ένας είχε φέρει μαζί του από την Ασία και ένα πράμα που είχε κάτσει πάνω του κατά λάθος και το έβγαλε κωλο κάτσει . Έτσι έφτασε το κολοκάσι στην Ικαρία . Σούσι δεν βρήκαν ,αλλά επειδή είχαν βαρεθεί – οι κήρυκες- του Αλέκου να πολεμάνε, εμείνανε στο νησί και ίδρυσαν τον Κήρυκα(ο) που αργότερα οι χριστιανοί μετονόμασαν σε Αγ. Κήρυκο.
    Τέλος, δεν καταλαβαίνω την ειρωνεία για την ορθότατη ετυμολογία του καθηγητού Κωτούλα του Λασιθέως . Η ιστορία (και των λέξεων) γράφεται από ανθρώπους όχι από αφηρημένες έννοιες στυλ …μανάβηδες, μπακάληδες, φουρναραίοι ,κονκισταδόροι.
    Μη πέφτουμε θύματα ακράτου Μπουκανισμού ,που λεει κι ο Νικοκύρης.
    Ο ίδιος ο Δον Μπουκάν (παρατσούκλι: Ναρανχίτο) είπε στο 81. (ήταν και το μοναδικό του σχόλιο που δεν ήταν radio-bwa-patat) για το μουν… χμμ,χμμμ πατάτ.
    Ο Δον Πιέδρο λοιπόν ήταν αυτό που λέμε σήμερα …πατατάκιας , η Κρήτη αλίμονο δεν στερείται από εξαιρετικά καλλίπυγα κοράσια ,έτσι αυτός έκανε τις βόλτες του με τη αγαπημένη του Μπατάτα, αλλά έκανε και τα καμάκια του λέγοντας διαρκώς Ω! Πατάτ, Τι Πατάτ και έτσι είχε και το απαραίτητο ξεκάρφωμα, γιατί η πριγκηπέσα Μπατάτα ήτο και χειροδύναμη, εκτός από όμορφη.
    Ita est !
    YΓ. Μα τι Τσισποροτέο σχόλιο που έκανα ο γίγας (που θα έλεγε και το πατριωτάκι ο Παύλος ο Νερούδας) αλλά αυτόν θα τον ετυμολογήσω άλλη φορά!
    ΥΓ2. Παρακαλείται η επιτροπή παραψυχολογικών και μεταφυσικών ερευνών του μπλόγκ να αναζητήσει και άλλους ετυμολογικούς ή μη ,αδάμαντες του καθηγητού και να αναρτήσει τα σχετικά πορίσματα τάχιστα.
    ΥΓ3. Την κάνωωω! …έβγαλε σπαθί ο Δον Μπουκάν.

  140. Μπουκανιέρος said

    139 🙂

    120-121 Πέρα απ’ τα φρούτα, είχε τραγουδήσει και την Κομπανία Φρουτέρα, ως γνωστό.

  141. Όσο για την ποντιακή διάλεκτο, εκεί οι πατάτες λέγονται καρτόφια. Πολλοί πιστεύουν ότι πρόκειται για δάνειο από τα γερμανικά […]

    Μάλλον δάνειο από τα ρωσικά πρέπει να είναι….

  142. π2 said

    141: Πράγμα που λέει ο Νίκος στην ίδια πρόταση…

    130, 139: Μου θυμίζετε ότι πρέπει να στρωθώ κάποια στιγμή να γράψω το ψευδοδοκίμιο που αποκαλύπτει πώς ο Αλέξανδρος ανακάλυψε την Αμερική ναυλώνοντας φοινικικό στόλο.

  143. @142: Ε όχι και φοινικικό! Οι Φοίνικες ήταν ένα τίποτα. Μην καταπίνεις την προπαγάνδα των Φοινικιστών!

    Ορίστε, τα λέει θαυμάσια ο KSYPNHSTEZWA στο βιντεάκι του:

  144. sarant said

    Όπως λέει: ποιοι προηγήθηκαν πρώτοι; (και ποιοι άραγε προηγήθηκαν δεύτεροι;)

  145. Νέο kid στο block said

    144. Ε,καλά βρε Νικοκύρη και σύ, ιστορικός είναι ο άνθρωπος. Δεν ειναι και ο Μπαμπινιώτης! 🙂

  146. π2 said

    Μην ανησυχείς Στέλιο, υποτελείς του Μεγαλέκου θα τους εμφανίζω. Ούτε ο Ksypnhste θα έχει αντίρρηση. Θα τους εμφανίσω να προηγούνται δεύτεροι.

  147. bernardina said

    Παρέα με το βιντεάκι του Στέλιου και η φωλίτσα των λερναίων, θε μου βόηθα…

  148. sarant said

    Και σε πολυτονικό, με υπόκρουση τα Κάρμινα Μπουράνα, Θεέ μου!

  149. Φάε τη σκόνη μου Νίκο! Τα δικά σου κουίζ τα βρίσκουν σε ελάχιστο χρόνο. Μερικές φορές πριν ακόμα τα αναρτήσεις. 😀

    Πάντως τον εν λόγω τον ξέρει και κουτσή Μαρία (της παροιμιακής έκφρασης φυσικά και όχι η δικιά μας που μόνο μας κουφαίνει με τα ευρήματά της).

  150. Νέο kid στο block said

    149. Μα αγαπητέ Αλφρέδε, μήπως κοκορεύεσθε τζάμπα στο Νικοδεσπότη; 🙂

    Το κουίζ σας απαντήθηκε ήδη προ πολλού υπό Στυλιανού του Ετρουσκολάτρου, όχι;

  151. @149,150: 😀 😀 😀

  152. σιγὰ τὸ πολυτονικό, βαρεῖες δὲν ἔχει!

  153. Τι θράσος κάποιοι Έλληνες, δεν βάζουνε βαρείες!
    Χαθήκαν όσια κι ιερά, πεθάναν οι αξίες!

    Η Ορθογραφία η σωστή, η Ιστορικοτάτη,
    θέλει και την βαρεία της, για να’ναι πιο γαμάτη!

    Μην αμελούμε τη βαρεία εις το πολυτονικό,
    το μεταξωτό βρακί θέλι κι άξιο πισινό!

    (Αλφρέδε, αν δεν μπορείς να κάνεις τη σύνδεση του γεωπόνου-δημοσιογράφου-πολιτικού-ποιητή με τους Ετρούσκους, ίσως να σου διέφυγε ένα καταπληκτικό νήμα πριν λίγο καιρό. Κοίτα εκεί το σχ.#122) 😀

  154. Νέο kid στο block said

    Α, ρε Στέλιο τι γέλιο ήταν εκείνο τότε στην κάψα του καλοκαιριού! 🙂

    Μιλάμε ότι οι λιγνόχοντροι Ετρούσκοι σου θα μείνουν θρυλικοί και all time classic για τις επερχόμενες γενεές, όχι σαν κάτι Υδραυλικούς του υπουργού.
    ΥΓ. Να σας εξομολογηθώ πάντως μια διαστροφή μου ρε παιδιά, ο υδραυλικός του Χυτήρη μ’ αρέσει. Δε ξέρω γιατί, πείτε με μαζόχα, αλλά σε σχέση με άλλα δικά του, μ’ αρέσει! (Ε, ρε βίτσια…):-)

    ΥΓ2. Τώρα λέει να βγει ο Αλφρέδος και να πει: Άλλος είναι βρε αχάπαροι…

  155. @154: Χαχα αλήθεια! Τι τέλειο νήμα ήταν! Ήταν η πρώτη μου μέρα στη δουλειά εντωμεταξύ, μετά τις διακοπές μου, αλλά όπως θα κατάλαβες δεν δούλεψα και πολύ!!! 😀 😀

    Αλήθεια λες να υπάρχει κι άλλος γεωπόνος-δημοσιογράφος-πολιτικός-ποιητής; Άντε βρε Αλφρέδε απάντησέ μας κι έχουμε αγωνία!

  156. sarant said

    Αλφρέδο, μάλλον το βρήκε ο Στέλιος, έτσι; Πάντως, ναι, το κουίζ σου άντεξε 😉

  157. Χ. Αρβανιτίδης said

    Σχετικά με το #126.

    Αυτ’ος ο Δον Πέντρο, που είχε το προσωνύμιο «ντα Κάντια» δηλ. απο την Κρήτη, εκτός τού ότι φαίνεται πως ήταν Ελληνας της Ισπανίας, όπως ο Θεοτοκόπουλος, αναφέρεται ότι ήταν ο πρώτος Ευρωπαίος που μήκε στο Κούσκο,την πρωτεύουσα των Ινκας, έχοντας ξεκόψει απο την εκστρατεία του Μπαλμπόα στόν Παναμα, οπου και έκανε μεγάλη εντύπωση στούς ιθαγενείς με την σκοπευτική του δεινότητα, με τόξο και αρκεβούζιο. Πάντως δεν ήξερα τίποτε για την εμπλοκή του με τίς πατάτες

  158. Νέο kid στο block said

    155 α. Α,χα! Έτσι λοιπόν τεμπελάκο και μετά σε φταίει ο Μπένι και ο ΓΑΠ ,αντιπαραγωγικέ !

  159. Μου αρέσουν οι επηρμένοι (σαν κι εμένα) γιατί όταν πέφτουν κάνουν μεγάλο γδούπο 😳
    Δεν το είχα διαβάσει.

  160. Μαρία said

    159 Ρε συ, μας μπέρδεψες με την Πελοπόννησο. Στην Κέρκυρα δεν πιάνουν οι πατάτες;
    Οι καλύτερες πάντως βγαίνουν στο Νευροκόπι και στη Βροντού κι είναι κι ο καιρός τους.

  161. Μαρία χαίρε. Στην Ηλεία τις είχε επιμεληθεί αφού.

  162. Μαρία said

    161 Γι’ αυτό την πάτησε. Η Ηλεία φημίζεται για άλλες καλλιέργειες. Ξέρεις εσύ.

  163. 162 Φυσικά ξέρεις ότι εγώ είμαι από δίπλα!

  164. Για την πατάτα, που την λέμε πατάκα στην Αχαΐα, το είπατε;

  165. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #157
    Σχετικά με τον Pedro de Candia, να πω ότι δεν ήταν «Έλληνας της Ισπανίας» αλλά από τη βενετοκρατούμενη Κρήτη. Ήταν ο αρχιπυροβολητής και πολύ έμπιστος του Πιζάρο στο Περού και σημαντικός για τις επιχειρήσεις του. Με τα λεφτά που απεκόμισε, ήταν ο πρώτος που οργάνωσε εκστρατεία 300 ανδρών στις ζούγκλες δυτικά του Κούσκο, για να ανακαλύψει το Ελντοράντο. Ο Pedro σκοτώθηκε 10 χρόνια μετά την κατάκτηση του Περού, σε μάχη μεταξύ Ισπανών στασιαστών και στρατού.
    Αυτά διαβάζω στο J. Hemming, The conquest of the Incas, London 1993, σελ. 26-27, 42, 93, 234, 254. [Να πω με κρυφή/φανερή περηφάνια ότι το αγόρασα στη Λίμα!]
    Στη Βίκι http://en.wikipedia.org/wiki/Pedro_de_Candia διάφορα μυθώδη περί της καταγωγής του, αλλά και πολλές λεπτομέρειες για την ισπανική περίοδο

  166. mindkaiser said

    Είπα να γράψω κι εγώ για τα liberty fries που προέκυψαν από την επιδείνωση των σχέσεων Αμερικής-Γαλλίας, αλλά η συλλογική σοφία του ιστολογίου δε συγχωρεί αυτούς που καθυστερούν να σχολιάσουν. Πολύ όμορφο το άρθρο, για ακόμα μία φορά, Νικοκύρη.

  167. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα σχόλια 🙂

  168. thekla said

    Τώρα που είπατε για τα liberty fries, να πω ότι προφανώς οι Αμερικανοί έχουν παράδοση σε τέτοιες εκδηλώσεις δυσαρέσκειας, μια που μετά από τον Β’ Παγκόσμιο το sauerkraut έγινε liberty cabbage για μια περίοδο 🙂

    (σήμερα βγαίνω πολύ εκτός θέματος με τα λαχανικά και τα φρούτα εδώ πέρα, χμμ)

  169. sarant said

    Ωραίο, δεν το ήξερα!

    Βέβαια, και ο τούρκικος καφές έγινε ελληνικός και μάλιστα όχι για μια περίοδο.

  170. thekla said

    Η πρόθεση παρόμοια αλλά σε φαντασία τουλάχιστον είμαστε πίσω, καφέ της λευτεριάς θα τον λέω στο εξής :p

  171. Nicolas said

    Από το Κάτω Νευροκόπι! και στην (Κάτω) Βροντού κλέβουν Μαργαρίτες (εντάξει, Μαρία, έλα παππού να σου δείξω τα πατατοχώραφά σου — κι ο δικός μου έλεγε ότι ο καπνός ήταν καλύτερος, αλλά με τόσο τεμπελίκι, η πατάτα είναι πιο εύκολη).
    Και κάπου εκεί κοντά εκτυλίσσεται ένα πείραμα με τη γνωστή μας πλέον violine de Borée:από τον ένα Βορρά στον άλλον (15,00 €/kg μια εποχή! )
    [L’association « la Violine de Borée » :
    Le maire de Borée ayant découvert 2 variétés de pomme de terre violettes et sucrées « la Vitelotte » et « la Patraque » (localement destinées aux cochons), les a proposé à des cuisiniers renommés qui leur ont trouvé un intérêt gastronomique certain. Des recettes ont été créées, dont la « crème de Violine de Borée », crème violette sucrée et aromatisée qui a reçu l’appellation « Goûtez l’Ardèche », qui l’a présenté au Salon de l’Agriculture. La variété étant dégénérée, le Parc Naturel Régional des Monts d’Ardèche a financé sa régénération en culture in vitro par Bretagne Plants. Une demande d’inscription sous le nom de « Violine de Borée » a été déposée.]

  172. Μαρία said

    171 Εσείς την Κάτω κι εμείς την Άνω, για να μη μαλώνουμε.
    Γι’ αυτές τις εκφυλισμένες μωβ κάτι διάβασα και στα ελληνικά, πού δεν θυμάμαι.

  173. Emphyrio said

    Προσθετω με κινδυνο να μου πειτε πως η συζητηση εχει μετατοπιστει σε αλλους χωρους:

    1. Αυτο που λεμε εδω τσιπς ‘η ακομα και τσιπσακια βαρβαριστι, στα βρετανικα αγγλικα ειναι crisps.

    2. Υπαρχει και το γατοφιλο βιβλιο «Μην πατατε τις ουρες» της Λιλιπουπολιτισας κυριας Σφακιανακη.

  174. Emphyrio said

    ή ακομα – συγγνωμη.

  175. sarant said

    173/2 Και τι σχέση έχει με τις πατάτες; Α… το «πατάτε»;

    Σαν το ανέκδοτο.. Πατάτε κύριε; Όχι κυρά μου, κασέται και είδη προικός.

  176. Ασία η κολοκασία; Το κολοκάσιον, γνωστό στον Αθήναιο ως ρίζα του Αιγυπτιακού φασιόλου, προέρχεται από την ΝΑ Ασία, ενώ σε νήσο της περιοχής βρέθηκαν τα πρώτα στοιχεία γεωγραφικού ελέγχου της παρουσίας ενός βρωσίμου φυτού (πρόγονος της γεωργίας), πριν από 25000 χρόνια. Ήταν το κολοκάσιον, ταρό ‘αγγλιστί’, όχι το Jerusalem artichoke’.
    Oι βρετανοί λόρδοι κατηγορούσαν του ζυθοπότες Ιρλανδούς ότι με την εύκολη καλλιέργεια των πατατών τεμπέλιασαν, έγιναν couch potatoes, κι ήταν θεόθεν τιμωρία το ‘blight’ που τους εξολόθρευσε στον λιμό της πατάτας, δι’ ο και δεν βοήθησαν. Δηλοί ο μύθος.

  177. Λίνα Μπόγρη-Πετρίτου said

    Εντελώς τυχαία, κάνοντας ένα ταξίδι στο διαδίκτυο, σε ανακάλυψα! Δεν έχω λόγια για την εξαιρετική και ενδιαφέρουσα ανάρτηση.
    Απλά ένοιωσα την ανάγκη να πω κι εγώ κάτι πάνω σε κείνη την ιστορία του Καποδίστρια με τις πατάτες. Λέγεται ότι ήταν συμβουλή του Κολοκοτρώνη προς τον Κυβερνήτη, η τοποθέτηση φρουράς. Αν είχαμε κοντά μας ακόμα την αείμνηστη Γωγώ Κουλικούρδη θα έλεγε:»…όπως δε, η παράδοση αναφέρει…» Αν όμως δεχτούμε ότι έγινε, έγινε στην Αίγινα και όχι στο Ναύπλιον. Η αναφορά σου στο έτος και μόνον, (1828), για την Αίγινα είναι, αφού από τον Ιανουάριο του 1828 και για δυο περίπου χρόνια ο Καποδίστριας και η κυβέρνησή του έζησαν εδώ. Εδώ πρωτοφυτεύτηκε η πατάτα. Εδώ λοιπόν και η… διανομή της.
    Μιας και ερίζουν τρεις πόλεις την καταγωγή σου (ως άλλος… Όμηρος), δες λίγο και της μητέρας την πατρίδα!
    Συγχαρητήρια για τα κείμενά σου!!!

  178. sarant said

    Καλώς ήρθατε και σας ευχαριστώ πολύ για τα καλά λόγια! Δεκτή η διόρθωση: αν έγινε θα έγινε στην Αίγινα!

  179. RaspK said

    Συντόμως: εξίσου άγνωστες ήταν οι μελιτζάνες και οι πιπεριές και όλα τα σολάνεα, όπως τα λένε. Είχα πετύχει μια μέρα και συνταγή για Βυζαντινούς, παρακαλώ, ντολμάδες γραμμένη αγγλιστί (έψαχνα να βρω μια, να την παρουσιάσω σε γνωστό μου που είχε περιέργια για το φαγητό που του περιέγραψα, οπότε από περιέργια έριξα ένα βλέφαρο και στη συγκεκριμένη), μόνο που είχαν τοματούλα μέσα και δεν παίζει να είχε φτάσει στα μέρη μας τότε. Μεγάλη πατάτα κι αυτή!

  180. sarant said

    179: Σωστά!

  181. Γιώργος said

    Στα φινλανδικά η πατάτα «peruna» απ’ το Περού.

  182. sarant said

    A, δεν το ήξερα, ευχαριστώ!

  183. […] Κι αν δεν πειστήκατε ακόμη, πάρτε και “μια δεύτερη γνώμη” από τον Σαραντάκο: Το άλλο χρυσάφι της γης […]

  184. http://satwcomic.com/can-t-touch-that

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: