Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οι Καλλονιάτες της Αθήνας

Posted by sarant στο 29 Νοεμβρίου, 2011


Αυτό το σημείωμα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύεται σήμερα, 29.11.2011, στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης. Καλλονιάτες είναι οι καταγόμενοι από την Καλλονή, πόλη της Λέσβου και πρωτεύουσα της πρώην επαρχίας Καλλονής, που ο Καλλικράτης ενσωμάτωσε στον υδροκεφαλικό Δήμο Λέσβου, δτιάχνοντας έναν δήμο για ολόκληρο το νησί, τον μεγαλύτερο ίσως σε έκταση δήμο της Ελλάδας, ενώ π.χ. στην Κρήτη διατηρήθηκαν πάνω από πέντε δήμοι στον νομό Χανίων.

Πριν από δέκα ακριβώς χρόνια, συγκεκριμένα στις 22 Νοεμβρίου 2001, δημοσιεύθηκε σ΄ αυτή τη στήλη σημείωμά μου με τον τίτλο «Κάντε παρέες – έρχονται δύσκολες μέρες», στο οποίο μεταξύ άλλων υποστήριζα πως οι παρέες μας βοηθούν να αντισταθούμε στην ισοπέδωση που μας απειλεί και να μη μετατραπούμε σε αποχαυνωμένους καταναλωτές. Το πρώτο βήμα σ΄αυτή την αντίσταση είναι να κρατήσουμε τις παρέες μας ή να κάνουμε καινούργιες. Όπως ξανάγραψα, οι εξουσιαστές μισούν την παρέα, γιατί παρέα σημαίνει συζήτηση και η συζήτηση προβληματίζει και ακονίζει το μυαλό κι αυτό δεν το θέλουν.

Όπως γράφει ο Ασημάκης Πανσέληνος στο θαυμάσιο βιβλίο του “Tότε που ζούσαμε”, η  παρέα είναι η πιο ριζωμένη, η πιο μακρόβια και η πιο δημοκρατική μορφή άτυπης ένωσης ανθρώπων. Υφίσταται από τότε που οι άνθρωποι δημιούργησαν τις πρώτες πόλεις. Πολλές παρέες κρατάν ολόκληρη ζωή και τέλος στην παρέα μετέχεις αυτοβούλως, δε σε υποχρεώνει κανένας. Πας γιατί γουστάρεις τους φίλους σου, με τους οποίους συζητάς, καλαμπουρίζεις και καυγαδίζεις καμιά φορά. Στην παρέα δεν υπάρχει αρχηγός αλλά καμιά φορά ο ζωηρότερος  γίνεται πρώτος μεταξύ ίσων.

Βασικό στοιχείο της παρέας είναι η κουβέντα. Παρέα με αμίλητους ανθρώπους δε γίνεται. Στη συζήτηση δεν είναι καθόλου απαραίτητο να υπάρχει ομοφωνία, το αντίθετο μάλιστα. Οι διαφωνίες τρέφουν την κουβέντα ακόμα και αν καταλήγουν σε καυγά. Είναι κι αυτός, ο καυγάς, μέσα στη λογική της παρέας.

Μια τέτοια παρέα, που λειτουργεί πάνω από δεκαπέντε χρόνια είναι οι λεγόμενοι «Καλλονιάτες», οι οποίοι κάθε δεύτερο Σάββατο μεσημέρι, μαζεύονται στο φιλόξενο και άνετο εντευκτήριο του Συλλόγου Καλλονιατών, σε μια πάροδο της λεωφόρου Συγγρού. Στην πραγματικότητα ο μοναδικός γνήσιος Καλλονιάτης είναι ο αγαπητός Χρήστος Τραγέλλης, που είναι και η ψυχή των συνάξεών μας και φορτώνεται τον κόπο να μοιράσει ακριβοδίκαια τα εδέσματα που κουβαλάμε από τα σπίτια μας.  Χωρίς τον Χρήστο και την προσφορά του η παρέα των «Καλλονιατών» δε θα υφίστατο.

Στις συνάξεις των «Καλλονιατών» επικρατεί γενικώς ευτράπελο πνεύμα. Με σιωπηρή συμφωνία δεν κουβεντιάζουμε ποτέ για οικονομικά θέματα, για το ποδόσφαιρο, για την τηλεόραση και για την κοσμική κίνηση. Η θεματολογία των συζητήσεων είναι πολύ μεγάλη, αλλά εντοπίζεται κυρίως σε πνευματικά θέματα. Έτσι πρέπει να ήταν τα Συμπόσια των Αρχαίων. Πάντως και οι συζητήσεις, ακόμη και για ενδιαφέροντα ζητήματα, δεν κρατάνε πολύ. Συνήθως διακόπτονται από λογοπαίγνια, πειράγματα, καμιά φορά από απαγγελίες, για να καταλήξουν στο τραγούδι.

Ευτυχώς ανάμεσα στους συνδαιτυμόνες υπάρχουν πολλοί καλλίφωνοι. Τις καλύτερες φωνές διαθέτουν ο Λιάκος Παπαδόπουλος, ο Πάνος Κοντέλλης και ο Μιχάλης Λιαρούτσος. που δεν είναι ούτε Καλλονιάτης, ούτε Λέσβιος παρά Τηνιακός, επαξίως όμως μπορεί να θεωρηθεί Μυτιληνιός, όχι μόνο γιατί έχει παντρευτεί την Ελευθερία, μια εξαιρετική Μυτιληνιά (και σύμφωνα με το λεσβιακό θέσπισμα: Απού που ήσι; – Απ΄του χουργιό τς ιγιναίκας ιμ), αλλά και γιατί έχυσε το αίμα του στο νησί. Ομοίως δεν είναι Μυτιληνιά και η ποιήτρια Αγγελική Καπετανάκη, που με την ενεργή συμμετοχή της στην προετοιμασία των «συμποσίων», συντελεί αποφασιστικά στην επιτυχία τους.

Στους «Καλλονιάτες» συγκαταλέγονται κυρίως λόγιοι (λογοτέχναι ποιηταί και άλλα ύποπτα στοιχεία – όπως έγραφε στην αναφορά του εκείνος ο γραφικός χωροφύλαξ). Ο Πάνος Κοντέλλης, σεναριογράφος πολλών αξέχαστων ταινιών, που όταν μερακλωθεί θυμάται τραγούδια από παλιές επιθεωρήσεις, ο Γιάννης Χατζηβασιλείου, εκπαιδευτικός, που εκδίδει το αξιόλογο περιοδικό «Αγιάσσος», ο ευαίσθητος ποιητής Δημήτρης Νικορέντζος, ο Τάκης Ιορδάνης, ο Γιώργος Τσαλίκης, ο υπογράφων και άλλοι, ενώ τις συνάξεις τους στολίζουν με την παρουσία τους και πολλές γυναίκες. Εκτός από την κα η Καπετανάκη, που προαναφέρω, έρχονται η Παρίτσα Χωριανοπούλου – Πολυχρονιάδου, η Βαγγελίτσα Αποστόλου-Παναγιώτου, η Ελευθερία Γανίτη. Τέλος αραιές, πλην  σημαντικές παρουσίες είναι του καθηγητή του ΕΜΠ Δημήτρη Νιάνια και άλλων εκπροσώπων της Λεσβιακής διανόησης.

Από το προσκλητήριο αυτό λείπουν, ο Θανάσης Τσερνόγλου, ο Θανάσης Πολυχρονιάδης, ο Νίκος Γανίτης και ο Μπάμπης Αναγνώστου. Βλέπετε έχουμε οι περισσότεροι κάμψει τον Μαλέα των εξήντα και πολλές φορές όταν έρχεται η κουβέντα  και διαπιστώνω πόσοι φίλοι και γνωστοί λείπουν, μου έρχονται στο νου οι στίχοι του Καβάφη, από το ποίημα  «τα κεριά»

………………………….

μια θλιβερή σειρά κεριά σβησμένα
τα πιο κοντά βγάζουν καπνόν ακόμα
κατάμαυρα κεριά, κυρτά, λειωμένα,
δε θέλω να τα βλέπω, με λυπεί η μορφή των
και με λυπεί το πρώτο φως των να θυμάμαι….

………………………….

Το σημείωμα αυτό το έγραψα, μεταξύ άλλων και σαν ερέθισμα προς τους λοιπούς «Καλλονιάτες» να καθίσουμε και να καταγράψουμε από κοινού τον βίο και την πολιτεία της παρέας αυτής.

35 Σχόλια to “Οι Καλλονιάτες της Αθήνας”

  1. Μπορεί το σημείωμα του κου Δ.Σ. να ακούγεται χρονικά λίγο παράταιρο, καθώς οι περ’σότεροι ίσως σκεφτούν «μα τώρα πού να τρέχεις μέσα στην κ**οΑθήνα, να βρείς δέκα συντοπίτες;» αλλά σκέφτομαι πως η άναρχη και μισάνθρωπη δόμηση των σύγχρονων μεγαλουπόλεων αυτόν ακριβώς το σκοπό της απομόνωσης και τηλεορασοκαναπεδοπληξίας εξυπηρετεί. Κι αν δεν μπορούμε τους συντοπίτες μας ή τους συναδέλφους μας (εντελώς δικαιολογημένα, μερικές φορές), οι παρέες πάντα κάνουν καλό. Άσε, που για να θυμηθούμε και παλιότερα, το ρόλο που έπαιξαν οι φοιτητικοί τοπικοί σύλλογοι κατά τη διάρκεια της Χούντας.

    ΥΓ Απ΄ν’ Γκαλλονή δεν μπορώ να πω πως έχω καλές αναμνήσεις, καθώς εκεί -λίγο παραπάνω, στον Πετσοφά- πέρασα τους τέσσερις πιο βαρετούς και παγερούς μήνες της θητείας μου. Ωστόσο, δεν μπορώ να πω πως γνώρισα και κανέναν Καλλονιάτη.

  2. lali said

    Μπαμπά Σαραντάκο, που πάντα σε διαβάζω, είμαι σίγουρη ότι ξέρεις για ένα θέμα που με απασχολεί και άμα θέλεις να γράψεις. Την αλήθεια για το κάψιμο των φακέλλων…………

  3. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    Σκύλε ΒΚ, σπάνιο να βρω φαντάρο να έχει καλές αναμνήσεις από τη θητεία στην Γκασμ… Λέσβο.

  4. Α, όχι. Εγώ καλοπέρασα, τηρουμένων των αναλογιών. Όχι μόνο επειδή ήμανε μεγαλύτερος από τους περ’σότερους λοχαγοί αλλά κι επειδή είχα κάνει μια μαμουνιά για μειωμένη θητεία. Η οποία μαμουνιά όχι μόνο με γλίτωσε από επτά επιπλέον μήνες αλλά με είχε κάνει και να θεωρούμαι συνονόματος με δύο (όχι έναν αλλά δύο!) υπουργούς της τότε περιόδου. «Είσαι συγγενής του υπουργού;» με ρωτούσαν οι αξιωματικοι. «Α, όχι, όχι, ας μην το συζητάμε σ’ αυτό» απαντούσα αόριστα αλλά με υπονοούμενα. Πού να ΄ξεραν οι καημένοι οι υπουργοί ότι ήμουν κατά φαντασίαν τσάτσος!
    Πρόπερσι, που ξαναγύρισα στη Γκα… Λέσβο, μου έκανε εντύπωση πόσο είχαν βελτιωθεί οι δρόμοι. Οι οποίοι το 1991-92 ήταν χειρότεροι κι από σκοτώστρες.

  5. athinaze15 said

    Έναν γίγαντα Λέσβιο της νεώτερης ελληνικής διανόησης εγνώριζα, τον… Βενιαμίν. Διαπιστώ ότι επιχωριάζει το είδος, ευχαριστώ.

  6. Geom said

    κ. Σαραντάκο, πάντα διαβάζω τα όμορφα άρθρα σας. Κάποτε, θυμάμαι, υπήρχε στην Αθήνα και σύλλογος Σκουταριωτών (από το Σκουτάρο Λέσβου) που έβγαζε κι ένα όμορφο περιοδικάκι, τα «Κσταριώτκα», το οποίο περιείχε ποιήματα γραμμένα στη ντοπιολαλιά. Πάνε χρόνια πια που διαλύθηκε.

    ΥΓ. Η αλήθεια είναι ότι η θητεία στη Λέσβο δεν είναι και ότι καλύτερο, ακόμη και για έναν Λέσβιο. Εγώ για παράδειγμα πέρασα 8 πολύ άσχημους μήνες στο Μανταμάδο (Μανταμπλάκ το λέγαμε). Η Καλλονή, τουλάχιστον, έχει και κανά δυο μαγαζάκια να βγεις να πιεις ενα καφέ ή ένα ποτό. Σκύλε, νομίζω ότι πιο σωστό θα ήταν » απ’ τ’ Γκαλλουνή»

  7. Geom, ναι, η προφορά μου δεν είναι και η σωστότερη. Όντως, τα μπαράκια υπήρχαν και το χειμώνα του ’91. Αλλά σ’ αυτά σύχναζε όλο το στρατόπεδο, δηλαδή ένα σύνταγμα. Άσε που είχα καλομάθει από την Πέτρα και το Μόλυβο όπου ήμουν νωρίτερα. Και όπου ξαναγύρισα αργότερα όταν απέδειξα σε όσους έπρεπε ότι δεν κάνω για γραφεύς χειριστής απορρήτων. Ίσως η έρ’μη η Καλλονή ήταν τόσο ανάξια του ονόματός της επειδή δεν έβλεπε θάλασσα. Ένα ισάδι ήταν και είναι. Κρίμα για το σύλλογο απ’ ν΄Σκουτάρ’…

  8. Geom said

    Η Καλλονή είναι όντως ανάξια του ονόματός της. Υπάρχει όμως και η Σκάλα Καλλονής, στην οποία συνοστίζεται το καλοκαίρι το μισό νησί. Για κακή μου τύχη το στρατόπεδο στην Πέτρα το κλείσανε πριν 6 χρόνια, λίγο πριν παρουσιαστώ, και από τότε το χωριό έχει μαραζώσει λιγάκι. Ο Μόλυβος αποτελεί σταθερή αξία.

    ΥΓ Συγχώρεσέ μου και αυτή τη διόρθωση: «απ’ του Κστάρου».

  9. sarant said

    Πατριώτη Geom, καλώς ήρθες και σ’ ευχαριστώ.

    Ωστε Μανταμπλάκ ο Μανταμάδος; Εγώ είχα ακούσει Αχλατράζ την Αχλαδερή!

  10. Ο έρ’μος ο Πετσοφάς, πάνω από την Καλλονή, δεν είχε ανάγκη από παρατσούκλι. Μούλεγαν ότι εκεί αφήναν οι Καλλονιάτες παλιά τα γέρικα γαϊδούρια τους για να φάνε τα πετσιά τους τα όρνια. Ή για να πτσοφήσουν… Καταλαβαίνετε, λοιπόν, πώς νιώθαμε τα φαντάρια.
    Α, ναι, η Σκάλα Καλλονής (όπως κι όλες οι λεσβιακές Σκάλες) είναι ωραία.

    ΥΓ Νικοκύρ\, κι εμένα για Αχλατράζ με στέλνανε αλλά δεν με αρέσανε οι σαρδέλλες (οι χακί, όχι οι παστές) και την απέφυγα.

  11. Κοσμάς Θέμελης said

    Μολις τωρα διαβασα την θαυμασια αναρτηση του κ. Σαραντακου και βρισκω τον καθηγητη κ. Νιάνια, που ήταν υπουργος Πολιτισμου, ο πρωτος νομιζω, της πρωτης μεταπολιτευτικής Κυβερνησης Καραμανλη. Πραγμα που σημειωσα πριν λιγο σε αλλο νημα, που συν-σχολιαστης εγραφε για την βοηθεια που ειχε λαβει η Ξανθη (δεν ειχε γινει τσιμεντο νομιζω το παλιο κομματι της πολης)δια του Υπουργου Πολιτισμου της ΝΔ που δεν θυμοταν το όνομά του.

  12. Μαρία said

    11 Όχι ο πρώτος, απο το 78.
    http://www.ggk.gov.gr/?page_id=776&sort=time

  13. Μαρία said

    11 Και βλέπω οτι η παλιά πόλη κηρύχτηκε διατηρητέα το ’76, άρα επι Τρυπάνη.

  14. Κοσμάς Θέμελης said

    Σωστα…μετα απο Τσάτσο και Τρυπανη. Μαρια μου, πού να τα θυμάμαι ΟΛΑ… παιδακι ήμουν. Ενω εσύ ΚΑΙ τα θυμασαι ΚΑΙ τα «βρισκεις» για να μην χανουμε ωρα! Σε θαυμαζω, ειλικρινως.

  15. Κοσμάς Θέμελης said

    Μαρια, εχω την υποψια οτι θα σε χρησμοποιησω σαν προσωπικο μου γκουγκλ την επομενη φορα που θα πρεπει να βρω κατι συνδυαστικα δυσκολο (για μενα…).

  16. Μαρία said

    14 Έχω συνδέσει τον Τρυπάνη με κάποιον καθηγητή που τον έλεγε κωλοτρυπάνι αλλά το τσέκαρα, όπως βλέπεις, στην ιστοσελίδα της βουλής. Θυμάμαι κάπως καλύτερα μόνο τα παλιά, όπως όλες οι γριές.

  17. Κοσμάς Θέμελης said

    (και γω)

  18. Μπουκανιέρος said

    16 Μπα, εγώ ο γέρος τον είχα ξεχάσει εντελώς τον Τρυπάνη…

    Έχω όμως άριστες αναμνήσεις από Μανταμάδο, κι ας έμεινα σ’ ένα χώρο όπου κάνανε σκηνάκια οι φαντάροι (όχι την ίδια στιγμή, προφανώς).

  19. Μαρία said

    17, 18 Εδώ παρέα με το βαρόνο αρχιτσέλιγκα, που του ρίχνει ένα κεφάλι.
    http://mam.avarchive.gr/portal/digitalview.jsp?get_ac_id=1224&thid=2889

  20. […] Οι Καλλονιάτες της Αθήνας […]

  21. Ἀχιλλέας Τζάλλας said

    Τὰ Κεριὰ ἀπὸ μνήμης, φαντάζομαι….

  22. sarant said

    Φαντάζομαι…

  23. μαρία said

    το βιβλίο του Ασημάκη Πανσέληνου ξέρετε που μπορούμε να το βρούμε;

  24. Μαρία said

    23 Στο βιβλιοπωλείο 🙂
    http://www.kedros.gr/main.php?manufacturers_id=237

  25. sarant said

    Μπα, είναι εξαντλημένο.

    Οπότε, σε δανειστική βιβλιοθήκη μόνο.

  26. Μαρία said

    >Τέλος αραιές, πλην σημαντικές παρουσίες είναι του καθηγητή του ΕΜΠ Δημήτρη Νιάνια και άλλων εκπροσώπων της Λεσβιακής διανόησης.

    Πλήρης ημερών. http://www.avgi.gr/article/5952001/pethane-o-d-nianias

  27. sarant said

    Ναι, το είδα κι εγώ.

  28. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    RIP. To πρώτο-πρώτο μάθημα (β’εξαμήνου ,στο α’ ήμουν απών) που πέρασα στο ΕΜΠ. «Ιστορία Πολιτισμού» -Νιάνιας.
    Θυμάμαι και το βαθμό μου :7

  29. Ηλεφούφουτος said

    26
    είδες η θεοφαγία;

  30. 29

    Θεοφαγία;
    Εγώ θυμάμαι τις στάχτες της Κάλας πάνω στο σακάκι του σχωρεμένου, κάπου στο Αιγαίο.

  31. Ηλεφούφουτος said

    30 Και όχι μόνο στο σακάκι. Κατάπιε και λίγη. Και η Κάλλας ήτανε ντίβα, είπαμε.
    Σκέψου να το έκανε πιο συστηματικά!

    Γι αυτό σου λέω· τι χορτοφαγία, υγιεινές διατροφές και κρητικούς ντάκους μού λες…

  32. Ναι, τα θυμάμαι αλλά δεν ήθελα να γίνω σπλατεράς. Και σόρυ για την ανορθογραφία. Κάλας το αλάτι, Κάλλας η στάχτη.

    Λες ν’ ανοίξομε μπίζνα άμα φκιάξουν οι δήμαρχοι τα αποτεφρωτήργια; Μπουκιά και συχώριο ο μακαρίτης!

  33. Ηλεφούφουτος said

    32 Κάθε πότε πεθαίνουν θεές;

  34. 33

    😦

  35. sarant said

    29-30 Λες εκεί να οφείλεται η μακροζωία;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: