Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Δίπλα στην Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου

Posted by sarant στο 4 Δεκεμβρίου, 2011


Την Κυριακή βάζω συνήθως θέμα λογοτεχνικό, έτσι και σήμερα λοιπόν· το σημερινό θέμα είναι μικροφιλολογικό και το έχω δανειστεί από το βιβλίο του κύπριου λογίου Σάββα Παύλου «Μικροφιλολογικά και άλλα». Εγώ πρόσθεσα κάποιο υλικό και σχόλια, αλλά η βασική ιδέα είναι του Σ. Παύλου. Να πω ότι ο Σ.Π. είναι από τα ιδρυτικά μέλη και μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του πολύ καλού κυπριακού περιοδικού Μικροφιλολογικά, στο οποίο έχω δημοσιεύσει μερικά… μικροφιλολογικά.

Η Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου (1897-1977), ποιήτρια και πεζογράφος, γεννήθηκε στην Πρέβεζα και μεγάλωσε στη Λευκάδα και στην Αθήνα. Από μια αδικία της φιλολογικής ιστορίας, έχει μείνει κυρίως γνωστή όχι από το έργο της αλλά από έναν στίχο του Καρυωτάκη, ο οποίος, στο ποίημα «Σταδιοδρομία» φαντάζεται τ’ όνομά του να φιγουράρει τυπωμένο πλάι στο όνομα της Κλεαρέτης Δίπλα-Μαλάμου:

Tη σάρκα, το αίμα θα βάλω
σε σχήμα βιβλίου μεγάλο.

«Oι στίχοι παρέχουν ελπίδες»
θα γράψουν οι εφημερίδες.

«Kλεαρέτη Δίπλα-Mαλάμου»
και δίπλα σ’ αυτό τ’ όνομά μου.

(…)

Το ποίημα περιλαμβάνεται στην τελευταία συλλογή του Καρυωτάκη, τα Ελεγεία και σάτιρες, προδημοσιεύτηκε όμως λίγους μήνες πριν από την κυκλοφορία του βιβλίου, στην εφημερίδα Κυριακή του Ελεύθερου Βήματος, μια βραχύβια αλλά ποιοτική κυριακάτικη εφημερίδα (σαν περιοδικό) που έβγαινε το 1927 από τον οργανισμό Λαμπράκη. Είχε εκλεκτή φιλολογική ύλη με συνεργασίες των γνωστότερων Ελλήνων λογοτεχνών της εποχής. Εκεί λοιπόν, στις 20 Νοεμβρίου 1927, ο Καρυωτάκης δημοσίευσε δύο ποιήματά της μελλοντικής του συλλογής, αναγγέλλοντας ταυτόχρονα την έκδοσή της. Κατά σύμπτωση, και τα δυο ποιήματα ήταν σαρκαστικά προς δύο ομοτέχνους του: τον Μιλτιάδη Μαλακάση το δεύτερο, την Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου το πρώτο.

Όπως παρατηρεί και ο Παύλου, ο σαρκασμός προς τον Μαλακάση είναι δηκτικότερος, προς την Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου πιο ήπιος. Από την άλλη, ο Καρυωτάκης κρίνει σκόπιμο να βάλει απολογητική υποσημείωση στην οποία διευκρινίζει: «Οι στίχοι αυτοί απευθύνονται στον κοσμικό κύριο, και όχι στον ποιητή Μαλακάση, του οποίου δεν θα μπορούσε να παραγνωρίσει κανείς το σημαντικό έργο«. Για την Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου, καμιά υποσημείωση, καμιά αναγνώριση στο έργο της. Να σημειώσω εδώ ότι η Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου ήταν επίσης συνεργάτρια της Κυριακής. Τον Ιούλιο του 1927 είχε δημοσιεύσει ένα δικό της διήγημα, ενώ στο προηγούμενο τεύχος από τη δημοσίευση του Καρυωτάκη υπήρχε ένα διήγημα του Ταγκόρ σε δική της μετάφραση. Ο Μαλακάσης, βέβαια, ήταν γενικά αναγνωρισμένος ποιητής, τιμημένος με αριστεία, κόντευε τα εξήντα.

Ο Μαλακάσης πάντως, παρά τη διευκρίνιση, πληγώθηκε από το ποίημα. Ο Καρυωτάκης ίσως να μετάνιωσε· δεν αρκέστηκε στην υποσημείωση, αλλά δυο μέρες μετά τη δημοσίευση έστειλε μια σύντομη επιστολή στον Μαλακάση, όπου χαρακτήρισε «μια τρέλα» το ποίημά του, τρέλα στην οποία τον παρέσυραν «κυρίως οι δυνατότητες της ομοιοκαταληξίας»

Τα ίδια του τα είπε και διά ζώσης σε μια συνάντησή τους τον Μάη του 1928. Στις αναμνήσεις κάποιου άλλου λογίου [αυτό το προσθέτω εγώ, αλλά δεν θυμάμαι περισσότερες λεπτομέρειες] διάβασα ότι όταν επισκέφτηκε, γύρω στο 1940, τον γηραιό πια Μαλακάση, εκείνος έσπευσε με πρώτη ευκαιρία να του δείξει την επιστολή του Καρυωτάκη και να τον πληροφορήσει ότι ο Καρυωτάκης είχε μετανιώσει για την «τρέλα» του.

Δίνω τον λόγο στον Σάββα Παύλου:

Πρέπει να αναλογιστούμε όλοι μας την πίκρα της ευγενούς δέσποινας, ποιήτριας και πεζογράφου Κλεαρέτης Δίπλα-Μαλάμου από την Πρέβεζα, όταν την γνωρίζανε σε κάποιον και παρατηρούσε κάποτε το σπίθισμα, λίγο πειρακτικό, στη ματιά του, σημάδι πως ήξερε, θυμήθηκε και, μόλις ακούστηκε το όνομα της, ο στίχος «και δίπλα σ’ αυτό τ’ όνομα μου» ταίριαξε αμέσως στο μυαλό του.

Πρέπει να αναλογιστούμε όλοι μας τη μοναξιά της ευγενούς δέσποινας, ποιήτριας και πεζογράφου Κλεαρέτης Δίπλα-Μαλάμου (1897-1977), όταν συνειδητοποίησε (αλήθεια, πότε; στη δεκαετία του ’50, του ’70 ή απ’ τα χρόνια του ’30;) πως η αναγγελία του θανάτου της στις εφημερίδες (γι’  αυτό, λοιπόν, όλο και ανέβαλλε;) θα προκαλούσε το ερώτημα στους πολλούς: «Ποια είναι (ή, μάλλον, ήταν) αυτή;», και οι επαΐοντες θα έσπευδαν, περιχαρείς για την απόδειξη των γνώσεων τους, να πληροφορήσουν πως «είν’ αυτή που…» αναφέροντας απλώς τους δύο (ευκολομνημόνευτους, άλλωστε) στίχους του Κώστα Καρυωτάκη.

Όμως, κάποτε η μοίρα παίζει σκληρά παιγνίδια. Πέντε μήνες μετά τη δημοσίευση της «Σταδιοδρομίας», ο Καρυωτάκης μετατίθεται στην Πρέβεζα, τη γενέτειρα της Κλεαρέτης Δίπλα-Μαλάμου, εκεί όπου στις 21 Ιουλίου θα ρίξει τον εκκωφαντικό πυροβολισμό του. Δικαιοσύνη, θα έλεγε κάποιος φίλος σεφερικός.

Όμως, πανεπιστημιακοί και άλλοι διοργανώνουν συνέδρια στην Πρέβεζα για τον Καρυωτάκη, ο δήμαρχος και οι αρχές τούς δεξιώνονται, η πόλη τιμά όχι την ποιήτρια που ανέθρεψε, αλλά τον ποιητή που σκότωσε.

Μένω πεισματικός και πάλιν. Η Λευκωσία σβήνει τα φώτα της σιγά σιγά. Αρχίζω κι απόψε να τακτοποιώ τη συντροφιά -ως-το-πρωί, να καλώ φίλους που ανωφέλετα κατέληξαν, την Κλεαρέτη χωρίς γενέτειρα, τα τραγούδια που άδοξα κατέπεσαν.

Και, κάποτε, κάποιος θα βρει αυτό το χαρτί, θ’ αναλογιστεί ποιος τό ‘γραψε: Ποιος; Χαμένος κι αυτός για τα χαμένα.

Εγώ μια σχολαστική διόρθωση έχω μόνο να κάνω, ή μάλλον μια σχολαστική συμπλήρωση: ίσως η Πρέβεζα δεν τίμησε την ποιήτρια που γέννησε, την τίμησε όμως η Λευκάδα που την ανέθρεψε. Στο Μποσκέτο, το πάρκο κοντά στο λιμάνι, θα βρείτε την προτομή της ανάμεσα σε άλλες προτομές λευκαδιτών λογοτεχνών, μοναδική γυναικεία παρουσία πλάι στον Βαλαωρίτη, τον Σικελιανό, και τον Λευκάδιο Χερν, τον λευκαδίτη που έγινε εθνικός ποιητής της Ιαπωνίας με τ’ όνομα Γιακούμο Κοϊζούμι.

Μερικά ποιήματα της Κλεαρέτης Δίπλα-Μαλάμου έχω στην παλιά μου σελίδα (εδώ το γράμμα Δ, ψάξτε με αλφαβητική σειρά στη σελίδα).

Να προσθέσω ένα ακόμα, δημοσιευμένο στον Νουμά το 1914:

Πνέμα του ολέθρου πέρασε, συντρόφι του πολέμου
και ρήμαξε τον τόπο.
Με τη γοργάδα επέρασε του κεραυνού.
Και του τρανού του ανασασμού η παγωνιά η χαλάστρα,
θανάτου αφήκε μούδιασμα στη γύρω πλατωσιά.

Στ’ αποκαΐδια των σπιτιών και στους σωρούς τη στάχτη
παραπονιάρικοι καημοί πνιχτά μοιρολογάνε.
Των πατημένων χωραφιών τα νιοβγαλμένα φύτρα,
βραχνάς τα δέρνει ασήκωτος, το φονικό ποδάρι.
Σωροί-σωροί τα πτώματα κι η ματωμένη λάσπη…
Στο κρύο και στην ερημιά, σα φίδι η ανατριχίλα
σιωπηλά γλιστράει.
Κι ένα κεφάλι απόμερα, μ’ ολάνοιχτα τα μάτια
κοιτάζοντας ψηλά,
έτσι βουβό κι ασάλευτο, λες πως αναθυμιέται
του ρημαγμένου σπιτικού την πονοπνίχτρα γλύκα,
στο τζάκι τη φωτιά….

Πρωτόλειο ίσως, αλλά ένα από τα πρώτα αντιπολεμικά ελληνικά ποιήματα -και γραμμένο όχι για κάποιον γενικά αφηρημένο πόλεμο, αλλά για τον β΄ Βαλκανικό πόλεμο, τον «δίκαιο» και νικηφόρο -αλλά όχι λιγότερο φονικό γι’ αυτό. Η ποιήτρια όταν δημοσιεύεται το κείμενο είναι 17χρονη και υπογράφει «Κλεαρέτη Δίπλα». (Ο Καρυωτάκης, ένα χρόνο μεγαλύτερος, δημοσίευε κι εκείνος τα δικά του πρωτόλεια, πατριωτικά ποιήματα, αλλά δεν είχε αξιωθεί Νουμά· μέχρι Ελλάδα και Παρνασσό είχε φτάσει).

Να ξαναδούμε όμως την επίμαχη Σταδιοδρομία, ένα ατημέλητο αριστούργημα:

Tη σάρκα, το αίμα θα βάλω
σε σχήμα βιβλίου μεγάλο.

«Oι στίχοι παρέχουν ελπίδες»
θα γράψουν οι εφημερίδες.

«Kλεαρέτη Δίπλα-Mαλάμου»
και δίπλα σ’ αυτό τ’ όνομά μου.

Tην ψυχή και το σώμα πάλι
στη δουλειά θα δίνω, στην πάλη.

Aλλά, με τη δύση του ηλίου,
θα πηγαίνω στου Bασιλείου.

Eκεί θα βρίσκω όλους τους άλλους
λογίους και τους διδασκάλους.

Tα λόγια μου θα ‘χουν ουσία,
η σιωπή μου μια σημασία.

Θηρεύοντας πράγματα αιώνια,
θ’ αφήσω να φύγουν τα χρόνια.

Θα φύγουν, και θα ‘ναι η καρδιά μου
σα ρόδο που επάτησα χάμου.

Ατημέλητο, γιατί έχει μερικά δίστιχα αφρόντιστα, κουτσά, χασμωδικά· αριστούργημα, γιατί σε μερικά άλλα δίστιχα, όπως στους δυο πρώτους και τους δυο τελευταίους στίχους αντηχεί η απλότητα και η πειθώ της μεγάλης ποίησης.

Τα γράφω αυτά χωρίς να έχω διαβάσει το ημερολόγιο της Κλεαρέτης Δίπλα-Μαλάμου, που εκδόθηκε το 2007 από την Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών, για να δω αν έχει κάποια σημείωση τον Ιούλιο του 1928 όταν έριχνε την πιστολιά στη γενέτειρά της ο Καρυωτάκης -ή γενικά αν σχολιάζει το ποίημα που της χάρισε αυτή την άβολη διασημότητα. Όποιος έχει πρόσβαση, ας ενημερώσει.

Και κλείνω με ένα παράδοξο: στο βιβλίο της Εταιρείας Λευκαδικών Μελετών, αν προσέξετε το εξώφυλλο, η χρονολογία γέννησης της ποιήτριας δίνεται 11 χρόνια νωρίτερα, 1886. Εδώ σηκώνω τα χέρια ψηλά. Όλες οι πηγές που συμβουλεύτηκα, διαδικτυακές και χάρτινες, λένε ότι γεννήθηκε το 1897. Αλλά και πάλι, κοτζάμ βιβλίο της αφιέρωσαν οι Λευκαδίτες, είναι τάχα δυνατόν να έκαναν λάθος στο εξώφυλλο; Δεν το χωράει ο νους…

98 Σχόλια προς “Δίπλα στην Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου”

  1. ΥΠΕΡΟΧΟ, ευχαριστώ για το πρωΐνό τούτο άριστον. Το τελευταίο τετράστιχο με έχει στοιχειώσει, πράγματι, αστραπή μεγάλης ποίησης:
    Θηρεύοντας πράγματα αιώνια,
    θ’ αφήσω να φύγουν τα χρόνια.

    Θα φύγουν, και θα ‘ναι η καρδιά μου
    σα ρόδο που επάτησα χάμου.
    Αλλά, ο ίδιος ο ποιητής δεν είχε παρατηρήσει την τραγικότητα του ματαίου εγχειρήματος στους «ελάσσονες ποιητές»;

  2. Μπετατζής said

    Καλημέρα. Να ρωτήσω ποιός είναι ο Βασιλείου, ή τον ξέρετε όλοι και θα με κράξετε ; (κάποιο καφενείο διανούμενων φαντάζομαι).

  3. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    2: Όχι, δεν είναι παγκοσμίως γνωστός ο Βασιλείου και καλά υπέθεσες πως ήταν στέκι διανοουμένων. Βιβλιοπωλείο ήταν, αν θυμάμαι καλά.

    Αν έχει κάποιος την έκδοση του Σαββίδη, ας κοιτάξει την υποσημείωση μήπως λέει και πού ήταν το βιβλιοπωλείο, σε ποιο δρόμο της Αθήνας.

  4. imwrong said

    Ο Καρυωτάκης βρίσκεται σχεδόν δίπλα-δίπλα με την Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου και στον δέκατο τόμο του Δελτίου του Εκπαιδευτικού Ομίλου (1922). Εκεί δημοσιεύεται κριτική τόσο για τα «Νηπενθή» του Καρυωτάκη (σελ. 252-254) όσο και για «Το διάβα μου» της Κλεαρέτης Δίπλα-Μαλάμου (σελ. 269-272) από τον Μ. Εσπερινό.

    Ο Μ. Εσπερινός είναι πραγματικός ή έχει σχέση με τον Κάλλι Εσπερινό; Μάλλον όχι, ε;

  5. sarant said

    Ο Μ. Εσπερινός δεν πρέπει να έχει σχέση με τον Σκαρίμπα, αλλά ασφαλώς είναι ψευδώνυμο -λυπάμαι που δεν ξέρω ποιος, δεν έχω πρόχειρο το βιβλίο του Ντελόπουλου.

  6. ππ said

    Καλημερα. Πολύ ωραίο σημείωμα, μέχρι πριν λίγα χρόνια πίστευα ότι δεν ήταν υπαρκτό πρόσωπο η Κλεαρέρτη Δίπλα-Μαλάμου. Έχω ζήσει δυο χρόνια στην Πρέβεζα, και κάθε Κυριακή πηγάιναμε στην καρυωτακική Μαργαρώνα να πάρουμε νερό από τις πηγές.
    Με εντυπωσιάζει το monocle που το γράφει έτσι, φραγκικα, ο Καρυωτάκης.

  7. sarant said

    Μου έστειλε μια φίλη ηλεμήνυμα και με ενημερώνει ότι το βιβλιοπωλείο του Βασιλείου βρισκόταν στην οδό Σταδίου 42.
    Γκουγκλίζοντας βρίσκω ότι έκανε και εκδόσεις, στη δεκαετία του 1910 και μετά.

    Ο Παπακώστας στα «Φιλολογικά σαλόνια και καφενεία της Αθήνας» περιέργως το αγνοεί σχεδόν, ίσως επειδή δεν ήταν καφενείο.

    Αν κάποιος φίλος ξέρει ή έχει δαμάσει τη νέα τεχνολογία, ας ενημερώσει τι βρίσκεται σήμερα στην οδό Σταδίου 42.

  8. 7: Αν κάποιος φίλος ξέρει ή έχει δαμάσει τη νέα τεχνολογία, ας ενημερώσει τι βρίσκεται σήμερα στην οδό Σταδίου 42.
    H Στοά του Βιβλίου 🙂

  9. Δημήτρης Φύσσας said

    Νίκο καλημέρα.

    Νομίζω ότι και ο κ. Παύλου και συ διαβάζετε λάθος στη «Σταδιοδρομία», όταν βλέπετε σατιρική διάθεση προς τη Δίπλα – Μαλάμου. Πικρή αυτοσάτιρα βλέπω εγώ του ίδιου του Καρυωτάκη, σε όλο το ποίημα. Εξού και το «Σταδιοδρομία» (ποιητική) δική μου, του Καρυωτάκη. Εγώ θεωρώ ότι η Δίπλα – Μαλάμου αναφέρεται 1. en passant, ως ένα ελάχιστο στοιχείο του ποιήματος
    2. ως όνομα ομοτέχνου, δίπλα στο οποίο -στις εφημερίδες και στα βιβλιοπωλεια- θα μπει και το δικό μου, (του Καρυωτάκη), όταν ακουστώ κι εγώ,
    3. ως ομοιοκαταληκτικό παιχνίδιασμα που αναταποκρίνεται στο καρυωτακικό κριτήριο της ομοιοκαταληξίας και μάλιστα και με εσωτερική ομοιοκαταληξία (Δίπλα – δίπλα).

    Η «Σταδιοδρομία» θα ήταν μεγάλο ποίημα χωρίς τα δύο τελευτία δίστιχα- και οπωσδήποτε χωρίς το τελευταίο, που χαλάει την ποιότητά του.Το ότι σήμερα θυμόμασε τη Δίπλα – Μαλάμου από το ποίημα αυτό, οφείλεται στο ότι δεν ήταν η ίδια και σπουδαία συγγραφέας, ώστε να τη θυμόμαστε από το έργο της. Έχω προσπαθήσει να διαβάσει κάποιο μυθιστόρημά της από τον παλιό Φέξη ¨»Ο μεγάλος ποταμός» ή κάπως έτσι)- δε διαβάζεται. Ούτε το ποίημα που παραθέτεις λέει τίποτα, ούτε άλλα της που έχω δει.

    Άλλης τάξεως ζήτημα είναι η σκληρά σατιρική και επιθετικότατη «Συμφωνία»- καμιά σχέση με το άλλο ως πρόθεση. Εδώ δεν πρόκειται για μια en passant, .αναφορά σ΄ έναν ομότεχνο, αλλά για συνολική στόχευση όλου του ποιήματος εναντίον του Μαλακάση. Ωστόσο, πρόκειται για το αρτιότερο και θελκτικότερο, ίσως, σατιρικό ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Σημειώνω ότι η απάντηση στο ερώτημα που θέτει ενυπάρχει μέσα στο ποίημα: αφού βροντάει κάτου η δική μου μεριά της ζυγαριάς -αυτή που περιλαμβάνει όλα τα συντρίμια της ποιητικής μου- είμαι βαρύτερος ποιητικά, άρα καλύτερος από σένα που είσαι όλο φρου φρου κι αρώματα.

    Κι εδώ επίσης, περισσότερος κόσμος ξέρει το Μαλακάση από το καρυωτακικό ποιητικό αυτό επίτευγμα, παρά από τα «Συντρίμματα» ή τις «Ώρες». Ελάχιστοι τον διαβάζουν σήμερα.

    Μπορεί ν΄ ακούγεται άσχημα, αλλά και η Δίπλα – Μαλάμου και ο Μαλακάσης έχουν εξασφαλισμένη υστεροφημία χάρη στον Καρυωτάκη, που διαβάζεται σήμερα ολοένα και περισσότερο. Δικαίως, νομίζω, γιατί έφτασε την παραδοσιακή νεοελληνική ποίηση στο απόγειό της, πιο πάνω από το «Εμβατήριο», δεν μπορούσε να πάει. Ήδη ο παλιός Καβάφης είχε εξελιχτεί σε μοντέρνο Καβάφη, ήδη εξοπλιζόταν ο Σεφέρης.

    Καλή Κυριακή σε όλον τον κόσμο και συγνώμη για το σεντονάκι.

  10. Δημήτρης Φύσσας said

    Εννοώ, βεβαίως, «Α- Συμφωνία»

  11. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ και για τα νεότερα σχόλια και για τον εντοπισμό του Βασιλείου!

  12. Για το βιβλίο, διαβάζω εδώ:
    Θεοδόσιος Μουστοξύδης – Κλεαρέτη Δίπλα -Μαλάμου
    2005
    Η Ε.Λ.Μ. οργάνωσε τιμητική εκδήλωση για τους Θεοδόσιο Μουστοξύδη και Κλεαρέτη Δίπλα –Μαλάμου, στις 20 Μαϊου 2005, με ομιλητές τους: Δημήτριο Σκλαβενίτη, Άννα Ψιλιανού-Φασουλιώτη, Αθανασία Γλυκοφρύδη-Λεοντσίνη και Ναταλία Κατηφόρη. (Εκδόθηκαν τα Πρακτικά, 2006)

    και στην τελευταία σελίδα:
    17. Θεοδόσιος Μουστοξύδης 1893-1971 – Κλεαρέτη Δίπλα – Μαλάμου 1897-1977 .
    Τιμητική εκδήλωση , Αθήνα 20 Μαϊου 2005, Αθήνα 2006. (Έκδοση 2006) 6.00

  13. sarant said

    Στάζιμπε, το ένα το έσβησα.

    Άρα το εξώφυλλο του βιβλίου είναι λάθος ή εγώ έκανα λάθος;

  14. Emphyrio said

    Να μην ξεχναμε πως η αριθμηση των οδων μπορει να εχει αλλαξει απο την προπολεμικη εποχη εως σημερα. Υπηρχε ενα μεγαλουτσικο και σχετικα παχυ βιβλιο με ανοιχτο κοκκινο εξωφυλλο, και με τιτλο κατι σαν «Μεγας οδηγος των κατοικων των Αθηνων και των επαγγελματιων». Ηταν κατι σαν συνδυασμος Χρυσου Οδηγου και ονομαστικου καταλογου και εγκυκλοπαιδειας και απογραφης πληθυσμου. Ειχε ολους τους κατοικους της Αθηνας (και του Πειραια ισως) ανα επαγγελμα, ανα οδο, ανα ονομα – και θαυμασιες διαφημισεις. Δεν θυμαμαι περισσοτερες λεπτομερειες, αλλα καποιος παρελθοντοδιφης ή καποια βιβλιοθηκη θα το εχει.

    Θυμαμαι πριν δεκατοσα χρονια που εκανα μια εργασια περιβαλλοντικης εκπαιδευσης στο σχολειο μου, και ηθελα να βρω τα σπιτια στα οποια εμενε ο Πλαστηρας στην Καρδιτσα. Τζιφος. Αλλες οι ονομασιες των δρομων μετα την τουρκοκρατια, αλλες μετα τον Πρωτο Πολεμο, αλλες μετα τον Δευτερο, αλλες μεχρι πριν απο λιγα χρονια. Και φυσικα οι αριθμοι χαος! Δεν ειχα τον χρονο και το κουραγιο να ψαξω στην πολεοδομια ή στα αρχεια της πολης. Ομως, ιδου πεδιον δοξης λαμπρον για οσους/οσες θαθελαν να συνεισφερουν στην καταγραφη της τοπικης τους ιστοριας.

  15. 14: Μια φορά η Σταδιοδρομία αναφέρεται στη Σταδίου 🙂

  16. Alfred E. Newman said

    1. Το βιβλιοπωλείο Βασιλείου ιδρύθηκε από τον Γεώργιο Βασιλείου το 1915-16 και για είκοσι περίπου χρόνια έκανε διάφορες εκδόσεις. Εκεί φυσικά σύχναζαν διάφοροι συγγραφείς. Μετά συνέχισε ως απλό χαρτοπωλείο-βιβλιοπωλείο και εγώ το πρόλαβα στην Ιπποκράτους στο κτίριο της Πανεπιστημιακής Λέσχης.

    2. Σχετικά με τη χρονιά γέννησης της Δίπλα-Μαλάμου εισφέρω την πληροφορία ότι στο εγκυκλοπαιδικό λεξικό Ελευθερουδάκη (1929) αναφέρεται το 1894.

    3. Μ. Εσπερινός = Ευάγγελος Ιωάννου = Τέλος Άγρας.

  17. mindkaiser said

    Νίκο, το «monocle» να υποθέσω ότι είναι στην αυθεντική έκδοση του ποιήματος;

  18. Μαρία said

    Ο« Ήλιος» δεν δίνει χρονολογία γέννησης! Όταν γράφεται το λήμμα, η Κλεαρέτη ζούσε, οπότε … Μαθαίνουμε όμως οτι το ’30 «η Ακαδημία Αθηνών εβράβευσε την πρώτην συλλογήν της διηγημάτων με τίτλον «Για λίγη αγάπη»». Επίσης οτι ο μπαμπάς Ευστάθιος Δίπλας ήταν γιατρός και λογογράφος.

  19. Μαρία said

    17 Απο τη δελφική γιορτή:

    Lorgnons, Kodaks, operateurs, στου Προμηθέα τον πόνο
    έδωσαν ιδιαίτερο, γραφικότατο τόνο.

  20. Κοσμάς Θέμελης said

    Μαλλον η Κλεαρετη προσπαθουσε να κρυβει χρονια.
    Κλεαρετη…ωραιο ονομα!

  21. Μιχαλιός said

    16β: Αυτά στην πρώτη έκδοση του 1929 (στο γράμμα Μ). Στο Συμπλήρωμα του 1963 (στο γράμμα Δ) γράφει 1898! Άντε βγάλε άκρη…

  22. Μαρία said

    20 Σίγουρα. Σκέφτηκα, πράγμα απίθανο, μήπως ήταν η πολιτική της εγκυκλοπαίδειας. Αλλά όχι, γιατί για τη Μυρτιώτισσα, που επίσης ήταν στη ζωή, δίνει κανονικότατα τη χρονολογία γέννησης.

  23. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια. Οι χρονολογίες 1897 ή 1898 ή έστω 1894 είναι κοντινές -αλλά το 1886 μάλλον πρέπει να αποκλειστεί.

    17-19: Ναι, λατινογραμμένα.

    16: Ευχαριστώ Αλφρέδο, εγώ δεν τον πρόλαβα 🙂

  24. Μιχαλιός said

    Νίκο, το 1886 δεν είναι τυχαίο, αλλά επανέρχεται στον τίτλο της εισήγησης της Κατηφόρη στα περιεχόμενα του βιβλίου: http://www.biblionet.gr/main.asp?page=showbook&bookid=130050. Κάτι συμβαίνει εδώ, προφανώς.

  25. Μαρία said

    23 Ίσα ίσα αυτό δεν πρέπει να αποκλειστεί. Λογικά πρέπει να το είδαν στη μερίδα του πατέρα της στα μητρώα της Λευκάδας και ίσως συνάγεται κι απ’ το ημερολόγιο.

  26. Alfred E. Newman said

    @23
    Νίκο είσαι σήμερα σε φάση που νεάζεις; Από τον Βασιλείου είχα αγοράσει σχολικά βιβλία των παιδιών μου οπότε μετά το 1971 που πήγαν σχολείο. 😀

  27. sarant said

    26: Το 1971 δεν ήξερα καν πού είναι η Ακαδημίας (το έμαθα το 1972).

    24: Μιχαλιέ, πρόκειται για την ίδια σελίδα που αναφέρεται και από μένα στο κυρίως άρθρο, σαν απορία -αλλά στο pdf του Στάζιμπου λέει 1897. Μυστήριο θα μείνει.

  28. Μαρία said

    27 Καλά σ’ αυτό του Στάζυ σ.11 και το Γεράσιμο Γρηγόρη τον έχουν για …δικηγόρο.

  29. Μιχαλιός said

    ΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΚΛΕΑΡΕΤΗΣ ΔΙΠΛΑ ΠΟΙΗΤΡΙΑΣ ΕΚ ΠΡΕΒΕΖΗΣ KATA TO ETOΣ 1962 M.X.

    Ετών είμαι, αλί μου, εβδομήκοντα έξι
    και όλοι μου λένε «δεν είσαι πια σέξυ».
    Να τα΄κανα, τάχατες, εξήντα εννέα,
    να φαίνομαι πάλιν ωραία και νέα;
    Μ’ αντί για «εννέα» προκρίνω το «πέντε»,
    κι ευθύς με παινεύουν οι πρώτοι λεβένται.
    Ή νάναι καλύτερα «εξήντα τεσσάρω»; –
    μην πούνε πώς άρχισα πια και κρεπάρω…
    Το βρήκα· ρωτούνε και πάλι απ’ τον «Ήλιον»·
    θα είπω μονάχα: «Εγεννήθην Απρίλιον!»

    (Δε φταίω εγώ, αλλά οι δυνατότητες της ομοιοκαταληξίας…).

  30. Immortalité said

    Μικρή συνεισφορά στη διαλεύκανση του μυστηρίου: Στο Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, αναφέρεται ότι γεννήθηκε το 1987.

  31. Immortalité said

    Το 1897 ήθελα να πω 😳 (τους αναριθμητισμούς μου μέσα)

  32. ππ said

    30: θα μπορούσε να γράφει και το 1987, όπως σου ξέφυγε. Στους καταλόγους της Εθνικής Βιβλιοθήκης είναι αμέτρητοι αυτοί που έχουν συγγράψει πριν γεννηθούν 🙂

  33. Immortalité said

    @32 Παναπεί, πιάνονται και τα γραφτά της προηγούμενης ζωής 🙂

  34. Immortalité said

    @29 Μιχαλιέ πολύ μου άρεσε ο μονόλογος!

    (Να δούμε τι άλλο θα θυμηθώ, αφού πατήσω το κουμπί…)

  35. Νέο Kid Στο Block said

    Έστω και καθυστερημένα, να πω μπράβο Νίκο για το εξαιρετικό και επιμορφωτικό άρθρο!
    Και τα σχόλια(και οι δυνατότητες της ομοιοκαταληξίας 🙂 ) φανταστικά !

  36. sarant said

    29: Μιχαλιέ, εξαιρετικό, ιδίως οι τελευταίοι στίχοι!

  37. Μαρία said

    32 Εσύ να δεις στα Σέρρας πόσοι πήραν πτυχίο σε νηπιακή ηλικία. Το ’13 οι Βούλγαροι στην υποχώρηση έκαψαν το κέντρο της πόλης κι έτσι καταστράφηκαν και τα δημοτολόγια.

  38. ππ said

    Ιμμορταλιτέ, πώς το κάνεις το ντροπαλό ανθρωπάκι;

  39. Immortalité said

    @38 : oops : αλλά κολλητά.
    Δες και εδώ 😉

  40. ππ said

    8:
    Μερσί!

  41. Μπουκανιέρος said

    1) Για τον Βασιλείου, ο Σαββίδης λέει «εκδοτικός οίκος και βιβλιοπωλείο στην οδό Σταδίου». Μια παλιά μου απορία είναι αν υπάρχει κάποια σχέση με ένα βιβλιοχαρτοπωλείο στην Καλλιθέα, που η ταμπέλα λέει «Εκδόσεις Βασιλείου».

    2) Δε νομίζω ότι ο Καρυωτάκης προσβάλλει την Κλεαρέτη ή ότι δείχνει περιφρόνηση. Ίσα-ίσα, δείχνει ότι τη θεωρεί γνωστή (δεν είναι π.χ. «η Λάμαρη, ποιήτρια ξεχασμένη»). Δεν μπορούσε να ξέρει ότι οι μεταγενέστεροι θα την ξεχνούσαν εντελώς. Αν υπάρχει σαρκασμός κλπ., αυτός αφορά ολόκληρο το στενόχωρο και συμβατικό κόσμο των λογοτεχνών (όπου βρίσκεται και ο ίδιος: είναι αυτοσαρκασμός επίσης).

    3) Τα αφρόντιστα, τα κουτσά και τα χασμωδικά υπάρχουν και σε άλλα ποιήματα του Καρυωτάκη (και της εποχής) και δεν του ξέφυγαν καταλάθος, θαρρώ. Μην ξεχνάς ότι εκείνα τα χρόνια η λεγόμενη σήμερα «παραδοσιακή ποίηση» τάχε φάει τα ψωμιά της, ακόμα και στην Ελλάδα.

    4) Για το monocle κλπ.: σε πείσμα της άποψης που βλέπει εδώ κάποιο εντελώς σύγχρονο βίτσιο, τα λατινόγραφα ήταν πολύ συνηθισμένα σε κάθε είδους κείμενα (εσύ Νίκο, που ψαχουλεύεις εφημερίδες και βιβλία της εποχής πρέπει να το ξέρεις καλά).

  42. Μαρία said

    41 Εκδόσεις Βασιλείου υπάρχουν απ’ τη δεκαετία του ’20. Έχουν εκδώσει π.χ. Βουτυρά. Το είδα νωρίτερα που κοιτούσα για το βιβλιοπωλείο. Άγνωστο αν εκδότης και βιβλιοπώλης ταυτίζονται.

  43. Μαρία said

    41 Νέο εύρημα
    http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=461&t=346
    Σκιές. Αθήνα, Βιβλιοπωλείο Γ.Βασιλείου, 1920.

  44. sarant said

    43: Άμα γκουγκλίσεις θα δεις στο project Gutenberg εκδόσεις Βασιλείου το 1916 (σε μτφρ. Χατζόπουλου).

    41,4: Το έχουμε ξαναπεί αυτό και δεν συμφωνούμε. Μια μέρα θα πάμε μαζί σε έναν συμβολαιογράφο, θα αναδιφήσουμε (παρουσία του) παλιές εφημερίδες και θα μετράμε λατινόγραπτα.
    Εγώ, απ’ όσο σκαλίζω, βλέπω ότι στην εποχή του Καρυωτάκη, στις εφημερίδες και στα περιοδικά τα λατινόγραπτα είναι μάλλον σπάνια, για τον πολύ απλό λόγο ότι οι περσότεροι αναγνώστες δυσκολεύονταν με τα λατινικά. Μην κοιτάς ο Καρυωτάκης που έτσι κι αλλιώς δεν απευθύνεται στον πολύ κόσμο.
    Παράδειγμα, η κοσμική κίνηση από σελίδα του Μπουκέτου 1924: άφθονες ξένες λέξεις, αγγλικές και γαλλικές, όλες ελληνογραμμένες:

  45. Μπουκανιέρος said

    42 Σίγουρα ταυτίζονται. Το ερώτημα είναι αν το βιβλιοπωλείο που υπήρχε στην αρχή της δεκαετίας του ’70 στη Σταδίου (κατά Αλφρέδο) έχει σχέση με το βιβλιοπωλείο που υπάρχει στην Καλλιθέα από το τέλος της ίδιας δεκαετίας μάλλον. Το επώνυμο, πολύ κοινό, δε λέει τίποτα, αλλά το «Εκδόσεις Βασιλείου» είναι ένα στοιχείο. (Οι οποίες εκδόσεις μάλλον είχαν σταματήσει ή ήταν εντελώς περιθωριακές.)

  46. #28 Το #12 είν’ από δω

  47. Μαρία said

    46 Στάζυ, είχα δει απο πού είναι. Γι’ αυτό κι απόρεσα που έκαναν το Γρηγόρη δικηγόρο. Να τον έλεγαν γιατρό, θα υπέθετα οτι τον μπέρδεψαν με τον Ξενοφώντα, βουλευτή της ΕΔΑ. Αλλά δικηγόρο!

  48. Μπουκανιέρος said

    42-43 Μμ, στο Βιβλιονέτ αναφέρεται ενεργός εκδότης Βασιλείου Γεώργιος, με διεύθυνση Λεωφ. Αλεξάνδρας 48, και κεντρική διάθεση Πλάτωνος 8, Καλλιθέα (αυτό που λέω) και λιγότερο ενεργός (τελευταία έκδοση 1994) Βασιλείου Ιωάννης Γ., Ιπποκράτους 15.

  49. Μαρία said

    44 Κάπου έπεσε το μάτι μου και σε 1915.

    45 Στο αρχείο εκδοτών του ΕΛΙΑ υπάρχουν στην Ιπποκράτους Μάριος Βασιλείου και Γ. Βασ. στη Λ. Αλεξάνδρας.

    41, 44
    Πολλά λατινόγραφα είχα αποδελτιώσει απ’ τον Ασμοδαίο π.χ. για τους καστράτους γράφουν οι «τεχνητοί soprani», συνήθως όμως πρόκειται για γαλλικές εκφράσεις ή παραθέματα που μεταφέρονται αυτούσια. Αλλά μιλάμε για το 1875.

  50. Μπουκανιέρος said

    44β. Φαίνεται ότι τα βιβλία και τα έντυπα που κοιτάω εγώ δεν απευθύνονταν σε πολύ κόσμο. 🙂

    (Δεν είπα ότι δεν υπήρχαν ελληνογραμμένες ή ότι δεν πλειοψηφούσαν κατά πολύ – και σήμερα πλειοψηφούν άλλωστε. Είπα ότι η μόδα δεν είναι σημερνή.)

  51. Μπουκανιέρος said

    ξανά 44β «οι περσότεροι αναγνώστες δυσκολεύονταν με τα λατινικά.»
    Μην το λες, τότε οι περσότεροι εγγράμματοι ξέρανε κάποια στοιχειώδη έστω γαλλικά.

    Απροπό, ψαχούλευα σχετικά πρόσφατα ένα αρχείο με αλληλογραφία (ενδοελλαδική) από τη δεκαετία του ’20 κι έβλεπα ότι το poste restante τουλάχιστον πάντα λατινόγραφα το είχαν. Μερικοί αλληλογράφοι δεν ήταν φοβερά γραμματιζούμενοι, όπως δείχνουν τα φριχτά ορθογραφικά λάθη, πάντως το poste restante ξέρανε να το γράφουνε.

  52. Μαρία said

    51 Μήπως τους το έγραφε ο υπάλληλος;

  53. Μπουκανιέρος said

    52 Όχι βέβαια! Γραφολογικά είναι ξεκάθαρο. Αλλά ήταν πολύ κοινό τότε (το poste restante).

  54. sarant said

    Ήταν πολύ κοινό και το έβλεπες και παντού γραμμένο, συνήθως λατινικά. Δεν νομίζω πως αποδεικνύει τίποτε, αλλά είπαμε, θα πάμε σε διαιτησία στη Χάγη, τώρα που θα τελειώσουν με την υπόθεση της ακατονόμαστης χώρας.

  55. Μαρία said

    53,54 ήταν πολύ κοινό
    Έχετε κάποια εξήγηση; Υπήρχαν πολλοί που άλλαζαν συνέχεια σπίτι ή έπεφτε πολύ κεράτωμα ή ;

  56. sarant said

    Το πρώτο θα έλεγα -οι λαϊκοί άνθρωποι έμεναν δυο βδομάδες σε μια κάμαρη, ένα μήνα σε μιαν άλλη (δες και τα αθηναϊκά διηγήματα του Παπαδιαμάντη).
    Αλλά και γενικά επειδή ο κόσμος είχε λίγα έπιπλα μετακόμιζε εύκολα, πολλοί κάθε Σεπτέμβριο. (Οι Λαπαθιώτηδες μέχρι να αγοράσουν σπίτι είχαν αλλάξει ίσαμε δέκα, στα 10 πρώτα χρόνια της ζωής του Ναπολέοντα).

  57. Μπουκανιέρος said

    55 Δεν ξέρω. Ίσως ήταν πιο σίγουροι ότι δε θα χαθεί τίποτα.

  58. Μπουκανιέρος said

    56 Το «κάθε Σεπτέμβριο» (για τους Αθηναίους) έπαιζε ακόμα και στις αρχές της δεκαετίας του ’70.
    Ήταν απ’ τα πράγματα που μου είχαν κάνει εντύπωση (κάποιος μου το είχε εξηγήσει κιόλας: «πού να βάφεις…»).

  59. SpyridonV said

    Η ωραία μικρή Ασυμφωνία ήταν μέχρι πρόσφατα στην ύλη των κειμένων που εξετάζονταν στις Πανελλήνιες Εξετάσεις στο μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης…

  60. 56, 58 Στη Θεσσαλονίκη του ’90, αντίθετα, αντί να μετακομίζουν (οι πλουσιότεροι) άλλαζαν επίπλωση. Εξ ου και κάθε Οκτώβρη-Νοέμβρη (αν θυμάμαι καλά) κάναμε σαφάρι στα πέριξ της Καρόλου Ντηλ και μαζεύαμε παλαιικά έπιπλα απ’ το δρόμο.

  61. Ψάχνοντας πέτυχα και αυτή τη μελέτη:

    «Εκείνο που φαντάζεται με αποτροπιασμό δίπλα στο όνομά του ο ομιλητής του ποιήματος δεν είναι η συγγραφέας αυτοπροσώπως, αλλά το ονοματεπώνυμό της (το εμβληματικό «Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου», γένους ουδετέρου και σε εισαγωγικά, για μεγαλύτερη προφύλαξη από την περιρρέουσα κακεντρέχεια).»

    http://www.poema.gr/dokimio.php?id=37&pid=14

  62. Μαρία said

    Μπράβο, βρε Σοφία. Ξέροντας την εκδοχή «σ’ αυτό» παρατήρησα μόλις στο ποστ οτι στην πρώτη δημοσίευση υπάρχει «σ’ αυτήν»! Οπότε οι όροι της αντιδικίας αλλάζουν. Θεωρήθηκε μειωτικό, όπως το θεωρεί ο Καγιαλής, και διορθώθηκε όταν τυπώθηκε η συλλογή; Ο Εγγονόπουλος το ήξερε άραγε απ’ την εφημερίδα ή είναι παραδρομή;

  63. sarant said

    Κι εγώ μόλις τώρα παρατήρησα το «σ’ αυτήν»!

  64. Μαρία said

    63 Είδες τύφλα! Το άρθρο πάντως τώρα που βλέπουμε την αρχική δημοσίευση βγάζει πολύ γέλιο.

  65. sarant said

    Έχει όμως τόσο μεγάλη διαφορά;

  66. Μαρία said

    63 Λες να φταίει ο δαίμονας του τυπογραφείου και κάνουμε τζάμπα υποθέσεις;

  67. sarant said

    Δεν αποκλείεται ο διορθωτής της Κυριακής να διόρθωσε το «σ’ αυτό» σε «σ’ αυτήν»!

  68. Μαρία said

    65 Για κάποιους που ψειρίζουν τη μαϊμού, όπως είδες, έχει.

  69. Να σας πω ο Καρυωτάκης λόγω ψυχοσύνθεσης / μισογυνισμού δεν το αποκλείω να ήθελε όντως να υποτιμήσει την Κλεαρέτη (θυμηθείτε και την άποψή του για τις παντρεμένες κυρίες και τα νόμιμα κρεβάτια) . Πάντως ναι έχει ενδιαφέρον , ένα άρθρο και αλλάζει όλη η εκδοχή.

  70. Μαρία said

    69 Υποτιμώντας την όμως μεγαλώνει κι ο αυτοσαρκασμός.

  71. Κοσμάς Θέμελης said

    Και ο αυτο-οικτιρμος.

  72. Ηλεφούφουτος said

    Η ιστορία αυτή μού θυμίζει μια επιστολή που είχε στείλει στην Καθημερινή κάπου στα 1987 μία απόγονος του Γουλιμή, όπου διεκτραγωδούσε την αδικία που υπέστη ο εν λόγω να έχει μείνει γνωστός από την τρικουπική ρήση, ενώ και γιατρός ήτανε και αξία είχε και τέλος πάντων Τρικούπης δεν ήταν αλλά ούτε και του πεταματού.

    Βασιλείου λεγόταν κι ο ιδιοκτήτης του βιβλιοπωλείου-εκδοτικού οίκου «Το Φιλολογικόν» που έβγαζε και πανεπιστημιακά συγγράματα. Έκλεισε το 2010 και ο ανεκδιήγητος της Ελευθεροτυπίας http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=127804 τον έβγαλε να συνεργάζεται με λογίους που είχαν πεθάνει μισό αιώνα πριν.

  73. sarant said

    Πράγματι, ο Γουλιμής δεν ήταν αναξιόλογος (προσφορά στην εθνική προσπάθεια να φτάσουμε τα ογδομήντα μύρια λέξεις). Και βγήκε και ξανά βουλευτής αργότερα. Τρικουπικός ήταν άλλωστε, αλλά τον είχαν κόψει από τον συνδυασμό (αυτό με επιφύλαξη).

  74. sarant said

    72: Πράγματι, το άρθρο του Καλαμαρά λέει ότι ο Βασιλείου συνεργάστηκε το 1960 με τον… Μιστριώτη, πεθαμένον από το 1915-20! Παραλείπει όμως να τονίσει τη μεγάλη φιλία τους, που άντεξε και τον θάνατο.

  75. Earion said

    Βιβλιοπωλείο και Εκδοτικός Οίκος Γεωργίου Βασιλείου

    Μετά την διάλυση του εφήμερου συνεταιρισμού με τον Ε. Κουκλάρα, ο Γεώργιος Βασιλείου(1) ιδρύει το 1916 (ίσως και κατά τους τελευταίους μήνες του 1915) εκδοτικό βιβλιοπωλείο στην οδό Σταδίου 42. (2)
    Η νέα αυτή εκδοτική επιχείρηση ανέπτυξε από τα πρώτα μόλις βήματά της σημαντικήν δραστηριότητα (ιδιαίτερα μάλιστα όταν αναλογισθούμε τις δύσκολες συνθήκες εκείνης της ανώμαλης περιόδου).
    Το 1919 ο εκδοτικός οίκος Γ. Βασιλείου εγκαινιάζει την σειρά «Εκλεκτά έργα», βιβλία μικρού σχήματος αλλά προσεγμένης εμφανίσεως και δεμένα (επωλούντο όμως και άδετα). Η σειρά αυτή σημειώνει μεγάλην επιτυχία και πολλά από τα βιβλία της επανακυκλοφορούν σε Β΄ και Γ΄ έκδοση, γεγονός μάλλον σπάνιο εκείνη την εποχή. Μέσα στα πρώτα τρία χρόνια (1919-1921) έχουν εκδοθή 55 τόμοι και ο αριθμός τους στα αμέσως επόμενα χρόνια (μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’20) θα ξεπεράσει τα 150.
    Η σειρά αυτή περιλαμβάνει κυρίως έργα ξένων συγγραφέων, που όλοι τους απολαμβάνουν παγκοσμίως αναγνωρίσεως, αλλά μερικοί ήσαν άγνωστοι ακόμη στη χώρα μας. Μεταξύ αυτών συναντάμε τους Κνουτ Χάμσουν, Ερρίκο Ίψεν, Γουσταύο Φλωμπέρ, Θεόφιλο Γκωτιέ, Γκαίτε, Ερρίκο Χάινε, Λεωνίδα Αντρέγιεφ, Λέοντα Τολστόι, Βίκτωρα Ουγκώ, Αιμίλιο Ζολά, Φεοντόρ Ντοστογιέφσκυ, Προσπέρ Μεριμέ, Γεώργιον Ονέ και άλλους.
    Στην αυτήν σειρά περιλαμβάνονται και έργα Ελλήνων συγγραφέων και ποιητών, όπως ο Διονύσιος Σολωμός, ο Εμμανουήλ Ροΐδης, ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης, ο Δ. Βουτυράς κ.ά.
    Στια αρχές της δεκαετίας του ’30 ο Βασιλείου κυκλοφορεί μια νέα σειρά, την «Ρωμαντική βιβλιοθήκη». Στη σειρά αυτή κυριαρχούν οι ελαφρές αισθηματικές περιπέτειες και η αστείρευτη M. Delly (αλήθεια, πολλές φορές έχω αναρωτηθεί πόσα βιβλία έγραψε;) κυριαρχεί(π.χ. το υπ’ αρ. 15: Η καλόγρια της αγάπης).
    Μία ακόμη σημαντική εκδοτική πρωτοβουλία που εκδηλώθηκε από τον Βασιλείου κατά τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1930 ήταν οι εκδόσεις των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων.
    Στα 1935 η επωνυμία της επιχειρήσεως αλλάζει και γίνεται: Μ. βασιλείου και Σία, αλλά η διεύθυνση (Σταδίου 48) παραμένει η αυτή.
    Είναι πιθανόν ότι ο Γ. Βασιλείου ήταν γιος τυπογράφου. Τούτο εικάζω εκ του γεγονότος ότι εις τον Ιγγλέση του 1915 αναφέρεται Ι. Βασιλείου, τυπογράφος, οδός Μαραθώνος 14 (πρόκειται μάλλον περί της διευθύνσεως της κατοικίας του). (3)
    Το βιβλιοπωλείο του Βασιλείου ήταν τόπος συναντήσεως και συγκεντρώσεως πολλών ανθρώπων του πνεύματος κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Και ο ποιητής Κώστας Καρυωτάκης, που ήταν ένας από αυτούς, έγραψε για τις συναντήσεις αυτές:

    Την ψυχή και το σώμα πάλι …

    (1). (Συνοδεύει φωτογραφία): Ο βιβλιοπώλης και εκδότης Γεώργιος Βασιλείου εγεννήθηκε στην Κηφισιά το 1888. Το 1903, σε ηλικία μόλις 15 ετών, άρχισε να εργάζεται ως υπάλληλος σε βιβλιοπωλείο. Απέθανε το 1935 και τον διαδέχθηκε η σύζυγός του Μαργαρίτα.

    (2). Το 1932 το βιβλιοπωλείο εμφανίζεται να λειτουργεί στην οδό Σταδίου 48. Δεν πρόκειται όμως περί μεταστεγάσεως αλλά περί αλλαγής της αριθμήσεως των οικοδομών της οδού Σταδίου, μάλλον λόγω της ανεγέρσεως του μεγάρου του Μετοχικού Ταμείου Στρατού.

    (3) (Συνοδεύει φωτογραφία): Τιμοκατάλογοι του βιβλιοπωλείου Βασιλείου. Ο ένας (αριστερά), είναι του έτους 1918 και μας παρέχει την πληροφορία ότι το βιβλιοπωλείον ιδρύθηκε το 1889 (!) και ανακαινίσθηκε το 1913. Η ακρίβεια ως προς το έτος ιδρύσεως αμφισβητείται. Ο τιμοκατάλογος δεξιά είναι του έτους 1936, δηλαδή ένα χρόνο μετά τον θάνατο του Γεωργίου Βασιλείου.

    Κώστας Χατζιώτης. Βιβλιοπωλεία και εκδοτικοί οίκοι της Αθήνας. Τόμος 2: 1900-1950. (Αθηναϊκή βιβλιοθήκη). Αθήνα: Δήμος Αθηναίων. Πολιτιστικός Οργανισμός, 2001, σσ. 61-64. Η ορθογραφία του συγγραφέα, η στίξη με δικές μου επεμβάσεις.

    Άλλες πληροφορίες από δική μου γνώση: Έχω δει βιβλία των εκδόσεων Βασιλείου («Εκδότης Μαργαρίτα Βασιλείου») της δεκαετίας του ’40, με διεύθυνση οδός Τσώρτσιλ 48. (Οι περισσότεροι θαμώνες του ιστολογίου γνωρίζουμε ποια ήταν η οδός αυτή). Αργότερα, μετά το θάνατο του Ιωάννη, γιου του Γεώργιου, οι δραστηριότητες της επιχείρησης περιορίστηκαν στο βιβλιοπωλείο που μεταφέρθηκε στην Ιπποκράτους. Κληρονόμοι Βασιλείου είναι οι αδελφοί Γιώργος και Μάριος Βασιλείου.

  76. sarant said

    Earion, σε ευχαριστούμε -πολύ ενδιαφέρον φαίνεται το βιβλίο αυτό του Χατζιώτη!

  77. Ἀχιλλέας Τζάλλας said

    Τὸ «Φιλολογικὸν» λειτουργεῖ ἀκόμη, ὡς παλαιοβιβλιοπωλεῖο-βιβλιοδετεῖο.
    Σημειωτέον ὅτι ὁ Βασιλείου εἶχε ἐκδόσει καὶ τὴ «Μηχανὴ ποὺ τρέχει μεσ᾿ τὸ χρόνο» τοῦ Οὐέλλς, σὲ μετάφραση Λαπαθιὠτη.

    Τὸ βιβλίο τοῦ Χατζιώτη φαίνεται ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέρον, καὶ μοῦ ἦταν παντελῶς ἄγνωστο – νὰ τὸ προμηθευτῶ λοιπόν.

  78. Για το βαφτιστικό της συμπατριώτισσάς μου Κλεαρέτης νομίζω δεν είπαμε τίποτα. Είναι το γαλλικό Clairette; Το βρίσκω γκουγκλικά σε κρασί Clairette de Die. Μπράβο πάντως που εισήχθη στα ελληνικά με απλοποιημένη ορθογραφική εκδοχή t αντί tt.
    Γιάννης

  79. […]  συνέδρια για τον ποιητή, εχει ξεχαστεί. Ο Σαραντάκος γράφει σχετικά: Πρέπει να αναλογιστούμε όλοι μας την […]

  80. […]  συνέδρια για τον ποιητή, αυτή εχει ξεχαστεί. Ο Σαραντάκος γράφει σχετικά: Πρέπει να αναλογιστούμε όλοι μας την […]

  81. […] των λαθών, δεκαοχτούρα, διαμάχη Μαρωνίτη-Ιωάννου, Δίπλα-Μαλάμου, εμπρησμός του «Αττικόν» , επιστημικό, “επιστημονική […]

  82. […] των λαθών, δεκαοχτούρα, διαμάχη Μαρωνίτη-Ιωάννου, Δίπλα-Μαλάμου, εμπρησμός του «Αττικόν», επιστημικό, “επιστημονική […]

  83. Μαρία said

    Κλεαρέτη …, Το θηλυκό, Ο Αγώνας της γυναίκας τ. 21, 1925

    Click to access clp10471.pdf

  84. sarant said

    Το θηλυκό είναι μαράζι, έξοδο και ξενογωνιά, λέει.

  85. […] γραμμάτων, την ποιήτρια Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου, αλλά το έχω παρουσιάσει σε παλιότερο άρθρο μου, το οποίο αναπόφευκτα έχει κάποια κοινά στοιχεία με το […]

  86. Καλησπέρα σας και από εμένα,

    στην προτομή της Κλεαρέτης Δίπλα-Μαλάμου που βρίσκεται στο Μποσκέτο της Λευκάδας υπάρχει εγχάρακτο στην πρόσοψη του βάθρου το απόσπασμα ενός ποιήματος της. Όπως μπορείτε να δείτε και στις φωτογραφίες του άρθρου που σας παραθέτω (http://odosell.blogspot.gr/2015/05/blog-post_15.html) δυστυχώς ο χρόνος έχει αλλοιώσει την γραφή – προφανώς δεν έχει γίνει και κάποια συντήρηση – και ορισμένα μέρη δεν μπορώ νατα διακρίνω. Οι στίχοι είναι οι παρακάτω:

    Την ώρα τούτη ξέχωρα
    Λευκάδα ο νους μου βάνει
    που […] στεφάνι
    στην αγκαλιά σου μ’ έσφιγγε
    σβώλο […] της γης σου

    Γνωρίζει κανείς τον τίλο του ποιήματος ή μπορεί κάποιος να προτείνει βιβλιογραφία προκειμένου να το ερευνήσω;

    Ευχαριστώ!

  87. sarant said

    Καλησπέρα σας

    Ομολογώ ότι δεν έχω ποιητικές συλλογές της Κλ.Δ-Μ. Η πρώτη λέξη που λείπει θα μπορούσε να είναι έπλεξα/έπλεξε, η άλλη κάτι δισύλλαβο (μικρό;)

  88. …………………..

    που ανέγραφο στεφάνι (χωρίς επιγραφή στην κορδέλλα, ανώνυμο)

    …………………..

    σβώλο θαμπό της γης σου

    Αυτά αποκρυπτογράφησα, αγαπητέ

  89. sarant said

    88 Eγώ τα είχα πει χωρίς να δω τις φωτογραφίες, μετρικά μόνο.

    Μπράβο Σκύλε, έτσι είναι!

  90. sarant said

    Στην αγκαλιά σου μ’ εσφιγγε
    ψυχήν απ’ την ψυχή σου
    σβώλο θαμπό της γης σου

    Οι τρεις τελευταίοι στίχοι

  91. Και ιατρικές συνταγές διαβάζομε, άμα λάχει να ‘ούμ’! 😎

  92. Ευχαριστώ όλους τους φίλους που μπήκαν στον κόπο να μου απαντήσουν!! Στον φίλο @Σκύλος βεβαίως πέρα από τα ευχαριστήρια αξίζουν και τα ανάλογα συγχαρητήρια!! Και πάλι ευχαριστώ πολύ!!

  93. sarant said

    Να είστε καλά, εδώ βρίσκουμε αρκετές απαντήσεις!

  94. Μουτούσης Κωνσταντίνος said

    Navigamusque una cum Ulixe divino …!

    ἀπό τὸ ποίημα «Ὕπνος »

    Θὰ μᾶς δοθεῖ τὸ χάρισμα καὶ ἡ μοῖρα
    νὰ πᾶμε νὰ πεθάνουμε μιὰ νύχτα
    στὸ πράσινο ἀκρογιάλι τῆς πατρίδας;
    Γλυκὰ θὰ κοιμηθοῦμε σὰν παιδάκια
    γλυκά …

    Κρατίνος

    Σιγάν νῦν ἅπας ἕχε , σιγάν ,
    καὶ πάντα λόγον τάχα , πεύσει·
    ἡμῖν δ’Ἰθάκη πατρίς ἐστί ,
    Πλέομεν δ’ἅμ‘ Ὀδυσσέϊ θείῳ .

    μετάφρασις ἐλευθέρα :

    Ἀπό σιγή τῶρα κυριεύσου ὁλόκληρος , ἀπό σιγή
    καὶ κἀθε λὀγον γρήγορα διερεύνα *
    Ἐμεῖς ἒχουμε τὴν Ἰθάκη πατρίδα μας
    καὶ πλέουμε μαζί μὲ τὸν θεϊκό ΄Δυσσέα !

    Εἶχε ἂραγε ἐμπνευσθεῖ ὁ Καρυωτάκης
    ἀπ ‘ τοὺς στίχους αυτούς τοῦ Κρατίνου ;
    Οἱ πολύ ὂμορφοι τέσσερεις στίχοι του ἒχουν ἐμφανῶς ὁρισμένες , ὂχι μόνον δομικές ἀναλογίες ἀλλά καὶ ἐννοιολογικές ἀντιστοιχίες μέ ἐκεῖνους τοῦ ἀρχαίου κωμωδιογράφου .

    * πεύσω : ἐρευνῶ , μαθαίνω , πείθομαι

  95. Μουτούσης Κωνσταντίνος said

    ὀρθόν : ἀπόδοσις ἐλευθέρα .

    καλημέρα

  96. sarant said

    Δεν βλέπω τόσο μεγάλη συγγένεια, για να πω την αλήθεια.

  97. Μουτούσης Κωνσταντίνος said

    @ 96

    Ἀπόψεις λογοτεχνικές εἶναι αὐτἐς , δὲν εἶναι ἀπαραίτητο καὶ νἀ ταυτίζονται .
    Ἡ συνάφεια ἡ μορφολογική ἐκτιμῶ πὼς συνίσταται στὴν ἐπανάληψη μιᾶς λέξεως μὲ ἲδια φωνηεντική κατάληξη ( γλυκά – σιγάν ) στὴν ἲδια πρόταση σὲ ἀμφότερα τὰ τετράστιχα καὶ ἡ σημασιολογική, στὸ θέμα τῆς νοσταλγίας .

    Μία ἀκόμη καλύτερη , θεωρῶ , ἀπόδοσις τοῦ ἀρχαίου ποιήματος

    Ἡ σιγῆ ας σὲ διακατέχει τῶρα ὁλόκληρον , ἡ σιγῆ
    καὶ σὲ κάθε λόγο (μου) σύντομα πείθου :
    « Ἡ Ἱθάκη εἶν’ἡ πατρίδα μας
    καὶ πλέουμε μαζί μὲ τὸν θεϊκό ‘Δυσσέα ! »

  98. Μουτούσης Κωνσταντίνος said

    @ 97

    Μία διόρθωσις καὶ μία προσθήκη :
    Τὸ γεγονός βέβαια πὼς ἡ ἐπαναλαμβανομένη λέξις ἒχει τὸν ἲδιο ἀριθμό συλλαβῶν, γραμμάτων καὶ τονισμό στην λήγουσα ἂμφω , εἶναι ἀνθυπολεπτομέρειες – ὡς πρὸς τὴ συγκριτική μορφολογία – μπροστά στὸ ὅτι ἒχει τὴν ἲδια θέση στὴν πρόταση (ἀρχή-τέλος) καὶ στὰ δύο ποιήματα . Ἐπίσης , ὡς ἒννοιες , τὸ γλυκά καὶ τὸ σιγά συναντιούνται στὴ φράση ἀγάλι-ἀγάλι …
    Ἡ διόρθωσις ἀφορᾶ τὸ προαναφερθέν σημασιολογικό πεδίο : εἶναι ἲσως πιὸ ἀκριβές νὰ ποῦμε ὁ νὀστος , ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν πατρίδα .

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: