Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η καλτσοδέτα και η βουλευτίνα

Posted by sarant στο 8 Δεκέμβριος, 2011


Θα διαβάσατε ίσως ότι η βουλευτίνα του ΠΑΣΟΚ Εύα Καϊλή ζήτησε να συγκληθεί το πειθαρχικό συμβούλιο του κόμματός της και να παραπεμφθούν σ’ αυτό συνάδελφοί της βουλευτές που εκφράστηκαν υποτιμητικά για το πρόσωπό της, ιδίως δε ο βουλευτής Ξάνθης κ. Σωκρ. Ξυνίδης για τον οποίο λέγεται πως την αποκάλεσε «καλτσοδέτα» ή πως σχολίασε «σιγά την καλτσοδέτα» όταν η βουλευτίνα εξέφρασε τη διαφωνία της για το δημοψήφισμα.

Σχολιάζοντας στο ηλεΒήμα το συμβάν, η Λώρη Κέζα χαρακτήρισε «λεκτικό χούφτωμα» τις επιθέσεις κατά της κ. Καϊλή, και επικρότησε την κίνησή της να μην προσπεράσει την εναντίον της λεκτική επίθεση. Συμφωνώ γενικά με το άρθρο της και δεν έχω τίποτε να προσθέσω, πέρα ίσως από το ότι ο κ. Ξυνίδης στο προσωπικό του ιστολόγιο απάντησε (και) στο άρθρο της κ. Κέζα και κατάφερε να πει πολλά χωρίς να αρθρώσει λέξη για την καλτσοδ… ταμπακέρα. Αν είναι έτσι το νέο ήθος που φέρνουν οι νεότεροι σε ηλικία βουλευτές μας, ζήτω που καήκαμε.

Ωστόσο, στο άρθρο της Λώρης Κέζα υπάρχει κάτι που τράβηξε την προσοχή μου και μού έδωσε την ευκαιρία να ανακινήσω ένα από τα αγαπημένα μου θέματα, τα γλωσσικά μουστάκια εννοώ, αναδημοσιεύοντας ένα παλιότερο άρθρο μου, γραμμένο λίγο πριν ανοίξω το ιστολόγιο. Βέβαια, οι παλιοί θα έχετε ίσως βαρεθεί να διαβάζετε τα ίδια και τα ίδια: ζητώ συγνώμη.

Η φράση της Λώρης Κέζα την οποία πρόσεξα είναι αυτή που ανοίγει το άρθρο: Ένας άνδρας που κατέρχεται στην πολιτική μπορεί να βάζει στόχους: θα γίνει υπουργός, πρωθυπουργός, πρόεδρος. Για τη γυναίκα δεν υπάρχουν αντίστοιχες λέξεις: δεν θα γίνει υπουργή, πρωθυπουργή, πρόεδρα.  Θα πρέπει να αποδεχτεί το αξίωμα στο αρσενικό καθώς η ίδια η γλώσσα δεν προβλέπει τέτοια ανέλιξη.

Τα παραδείγματα που διαλέγει η αρθρογράφος δεν είναι ίσως τα καλύτερα, επειδή πρόκειται για ουσιαστικά σε -ος, και η ελληνική γλώσσα δεν απορρίπτει τα θηλυκά ουσιαστικά σε -ος. Όμως η κ. Καϊλή είναι βουλευτίνα -αλλά ο επίσημος τίτλος της είναι «η βουλευτής», παρόλο που θηλυκά ουσιαστικά σε -ής δεν ήξερε η ελληνική γλώσσα μέχρι πρόσφατα. Λέγαμε και λέμε ο μαθητής – η μαθήτρια, ο ποιητής – η ποιήτρια, ο εργάτης – η εργάτρια. Θα περίμενε κανείς ο βουλευτής να δώσει αβίαστα τον θηλυκό τύπο «η βουλεύτρια», αλλά για κάποιο λόγο αυτό δεν έγινε και χρησιμοποιήθηκε ο επίκοινος τύπος (εγώ τον λέω ‘ερμαφρόδιτο τύπο’) «η βουλευτής». Λέγεται επίκοινος επειδή είναι ίδιος και για τα δύο γένη. Επειδή ο επίκοινος τύπος είναι (υποστηρίζω) βαθιά αφύσικος, εμφανίστηκε ο λαϊκός τύπος «η βουλευτίνα». Αυτόν τον τύπο πολλοί τον θεωρούν υποτιμητικό ενώ άλλοι πιστεύουν ότι σημαίνει τη γυναίκα του βουλευτή. Ως προς το πρώτο, οι ίδιοι θεωρούν ότι και τα θηλυκά σε -ισσα είναι υποτιμητικά και φέρνουν για παράδειγμα τη μάγισσα ξεχνώντας τη βασίλισσα και την αρχόντισσα. Ως προς το δεύτερο, πράγματι, τότε που δεν υπήρχαν γυναίκες στα έδρανα της Βουλής ο όρος χρησιμοποιήθηκε για τη σύζυγο του βουλευτή, όπως και τα αντίστοιχα δημαρχίνα, υπουργίνα κτλ. αλλά σήμερα αυτό δεν ισχύει -άσε που θα ήταν και ντροπή για την κοινωνία μας αν ίσχυε. Διότι, αν υπουργίνα λέμε τη σύζυγο του υπουργού, πώς θα πούμε π.χ. τον σύζυγο της κ. Διαμαντοπούλου; Υπουργίνο μήπως; Όπως δεν λέμε πια Γιώργαινα τη γυναίκα του Γιώργου, αλλά την αποκαλούμε με το ονοματεπώνυμό της, έτσι και το υπουργίνα σήμερα θα το κρατήσουμε για την γυναίκα υπουργό. Η Γιώργαινα ανήκει σε άλλες εποχές (παρεμπιπτόντως, στο μανιάτικο σόι μου έχουμε περιπτώσεις προγιαγιάδων που έζησαν και πέθαναν χωρίς ποτέ να ακούσει κανείς το όνομά τους, και χωρίς να το ξέρουμε σήμερα, αφού στα οικογενειακά δέντρα καταγράφονται ως Γιώργαινα ή Νικολού).

Αναδημοσιεύω τώρα το παλιότερο άρθρο μου, γραμμένο πριν από τρία χρόνια. Έχω απλώς επικαιροποιήσει τα στοιχεία για το γκουγκλ. Και προσθέτω ότι αν κάποια επαγγελματικά θηλυκά ξενίζουν, ο λόγος είναι ότι δεν έχουν αφεθεί να χρησιμοποιηθούν, να τριφτούν.

Να τη λέμε βουλευτίνα, σ. Περικλή!

Τις προάλλες στη Βουλή (στις 10.11.2008) ο Περικλής Κοροβέσης ξεκινώντας την ομιλία του απευθύνθηκε σε «βουλευτές και βουλεύτριες» διευκρινίζοντας ότι έψαξε στα λεξικά για το «βουλευτίνα» και βρήκε «να με λένε βουλευτίνα κι ας πεθαίνω από την πείνα», δηλ. ότι η βουλευτίνα δηλώνει τη σύζυγο του βουλευτή. Συγκεκριμένα, στα πρακτικά της Βουλής, βρίσκω το απόσπασμα:

Κύριε Πρόεδρε, κυρία Υπουργέ, αγαπητοί συνάδελφοι, Βουλεύτριες και Βουλευτές, εισάγω ένα νεολογισμό γιατί η Βουλευτίνα δεν ανταποκρίνεται στην ιδιότητα της γυναίκας Βουλευτού, ας το πούμε έτσι από την άποψη αν κοιτάξουμε τα λεξικά «ας με λένε Βουλευτίνα κι ας πεθαίνω από την πείνα». Νομαρχίνα, δημαρχίνα, είναι η γυναίκα. Οπότε, λοιπόν, σύμφωνα με τον Σοσίρ κατ’ αναλογία εργάτης-εργάτρια, βουλευτής-βουλεύτρια. Θα το βάλουμε αυτό τώρα στην Επιστημονική Επιτροπή της Βουλής με τους φιλόλογους να δούμε τι θα γίνει.

Η παροιμία την οποία επικαλέστηκε ο σ. Κοροβέσης υπάρχει βέβαια και μάλιστα σε δεκάδες παραλλαγές. Ο αείμνηστος Δημήτριος Λουκάτος, που τη μελέτησε και της αφιέρωσε ειδική μονογραφία το 1960 στο περιοδικό «Λαογραφία» την ονομάζει «η παροιμία για την κενόδοξη σύζυγο». Η βουλευτίνα είναι μία μόνο από τις παραλλαγές της παροιμίας αυτής (ανάμεσα στις άλλες: βοϊβοντίνα, σουμπασίνα, δημαρχίνα, υπουργίνα, κοτζαμπασίνα, αλημπεΐνα, σεραφίνα, ζωζεφίνα, μαρκεζίνα κτλ.) Και ο αείμνηστος Δημ. Λουκάτος σε υποσημείωση αναφέρει ότι ο όρος «βουλευτίνα» χρησιμοποιείται πλέον και για τις βουλεύτριες. Αυτά, το 1960. (Να σημειώσω, χαρακτηριστικά, ότι η ταινία «Η βουλευτίνα» με τη Ρένα Βλαχοπούλου, που κυκλοφόρησε το 1966, παρουσιάζει την ηρωίδα να εκλέγεται στη Βουλή, όχι να είναι σύζυγος βουλευτή). Από τότε, έχει περάσει σχεδόν μισός αιώνας, έχουν συμβεί κοσμοϊστορικές αλλαγές στην Ελλάδα, έχουν εκλεχτεί δεκάδες βουλευτίνες, το ποσοστό τους στη Βουλή έχει αυξηθεί αισθητά –κι όμως, λέτε να δηλώνεται ακόμα ως «βουλευτίνα» η σύζυγος του βουλευτή;

Και ποιο λεξικό συμβουλεύτηκε επιτέλους ο σ. Κοροβέσης; Το λεξικό του ιδρύματος Τριανταφυλλίδη, διότι αυτό φαντάζομαι πως θα χρησιμοποιεί, δηλώνει καθαρά πως ο τύπος βουλευτίνα είναι το θηλυκό του «ο βουλευτής», πλάι και ισότιμα με το «η βουλευτής». Λιγάκι πιο συντηρητικό, το λεξικό Μπαμπινιώτη, καταγράφει ωστόσο το βουλευτίνα κι αυτό στο λήμμα βουλευτής, με τον προσδιορισμό «λαϊκό». Κανένα σύγχρονο λεξικό δεν έχει τη σημασία βουλευτίνα = σύζυγος βουλευτή. Καιρός δεν είναι να προμηθευτούν στον Σύριζα τα πιο καινούργια λεξικά;

Αν ανατρέξουμε στα σώματα κειμένων του γκουγκλ, θα δούμε ότι όλες σχεδόν οι ανευρέσεις του όρου «βουλευτίνα» αφορούν τη γυναίκα που έχει εκλεγεί στη Βουλή και όχι βέβαια τη σύζυγο ενός άντρα βουλευτή. Ωστόσο, δεν θα αρνηθώ ότι ο όρος «βουλευτίνα», αυτή τη στιγμή που μιλάμε, έστω κι αν αυτό ισχύει όλο και λιγότερο, έχει μιαν ελαφριά χροιά «οικειότητας» την οποία ίσως κάποιες βρουν ανάρμοστη.

Αλλά, θα μου πείτε, ο Περικλής Κοροβέσης έκανε μια άλλη πρόταση –να πούμε «βουλεύτρια», μια ευφυή λύση που αποφεύγει τον σκόπελο του «υποτιμητικού» ή «ανάρμοστα οικείου» -ίνα. Ο σ. Περικλής δεν είναι ο πρώτος που προτείνει τη «βουλεύτρια» -έχουν προηγηθεί μεγάλες μορφές του δημοτικισμού, αλλά η μνήμη μου δεν με βοηθάει αν ήταν ο Εμμ. Κριαράς ή ο Αγ. Τσοπανάκης που εισηγήθηκε να χρησιμοποιείται ο τύπος «βουλεύτρια». Όμως, η πικρή αλήθεια είναι ότι ο τύπος βουλεύτρια, που τόσα χρόνια έχει προταθεί, δεν έπιασε. Ελάχιστα χρησιμοποιείται, έως καθόλου. Ψάχνω στο γκουγκλ και βρίσκω τις εξής αναλογίες:

η βουλευτής 312.000 ανευρέσεις (111.000 το 2008)
η βουλευτίνα 107.000 (4.130 το 2008)
η βουλεύτρια 588 (9 το 2008)

Σχόλιο 2011: όσο κι αν τα νούμερα του γκουγκλ έχουν γίνει αναξιόπιστα, με χαρά μου παρατηρώ ότι ο έμφυλος τύπος (η βουλευτίνα) έχει κάνει μεγάλη πρόοδο από το 2008 ίσαμε σήμερα.

 

Δηλαδή, μπορεί το «η βουλευτής» να υπερισχύει, αλλά η μόνη αξιόλογη «αντιπολίτευση» έρχεται από το «βουλευτίνα», όχι από το «βουλεύτρια», το οποίο σχεδόν δεν λέγεται, όσο κι αν θεωρητικά είναι «σωστότερο». Η γλώσσα παίρνει μυστήριους δρόμους. Ας πάρουμε ένα άλλο ουσιαστικό, πολύ όμοιο με το «βουλευτής», το «εκπαιδευτής». Όπως θα περιμένατε, ο τύπος «η εκπαιδευτής» είναι μειοψηφικός, ο τύπος «η εκπαιδεύτρια» είναι ο κανονικός με πολύ μεγάλη υπεροχή εμφανίσεων… και βέβαια ο τύπος «η εκπαιδευτίνα» είναι ανύπαρκτος. Δεν θα αρνηθώ πως η αιτία για την υπεροχή της βουλευτίνας είναι ότι βουλευτίνες ως σύζυγοι βουλευτών υπήρχαν περίπου 100 χρόνια πριν αρχίσουν να εκλέγονται γυναίκες στη Βουλή, όμως η σημερινή υπεροχή του τύπου βουλευτίνα απέναντι στο βουλεύτρια είναι γεγονός.

Θα μου πείτε, αν είναι να κοιτάζουμε ποιος τύπος πλειοψηφεί, γιατί να μην υιοθετήσουμε μια και καλή τον τύπο «η βουλευτής» που υπερισχύει συντριπτικά σε συχνότητα και έχει το 95% των ανευρέσεων; Θα επιχειρήσω να απαντήσω σ’ αυτό.

Ο τύπος «η βουλευτής» πράγματι υπερισχύει συντριπτικά στις ανευρέσεις, αλλά είναι ο θεσμικός τύπος. Πριμοδοτείται από τη χρήση του στην επίσημη γλώσσα και από την τρομοκρατία που έχει εξαπολυθεί εναντίον των έμφυλων τύπων. Το γεγονός ότι ο έμφυλος τύπος για μια τόσο επίσημη λέξη βρίσκει ένα 5% των ανευρέσεων (το 2008, κι ένα 25% το 2011) είναι μάλλον ενθαρρυντικό για το μέλλον του.

Έπειτα, ας κοιτάξουμε από πιο κοντά τα στατιστικά στοιχεία. Είπαμε ότι ο τύπος «βουλευτής» υπερτερεί σε σχέση με τον τύπο «βουλευτίνα», με αναλογία 3:1. Γιά να τούς βάλουμε ένα επίθετο μπροστά:

η νέα βουλευτής: 25.700 ανευρέσεις, η νέα βουλευτίνα: 21.000 ανευρέσεις. Πάλι υπερέχει ο ερμαφρόδιτος τύπος, αλλά με πολύ μικρότερο προβάδισμα.

 

Και πάλι, ας δούμε την αιτιατική πληθυντικού, τη μόνη στην οποία ο ερμαφρόδιτος τύπος διαφοροποιείται από τον αρσενικό (διότι στην ονομαστική και στη γενική πληθυντικού, όταν λέμε «των βουλευτών» δεν ξέρουμε αν εννοούμε μόνο άντρες ή μόνο γυναίκες). Λοιπόν, ενώ στον ενικό η υπεροχή του ερμαφρόδιτου τύπου είναι αναντίρρητη, στην αιτιατική πληθυντικού ο έμφυλος τύπος εμφανίζεται συχνότερος:

τις βουλευτές 2390 ανευρέσεις

τις βουλευτίνες 4730 ανευρέσεις

τις βουλεύτριες 3 ανευρέσεις
Συμπέρασμα; Όταν η βουλευτίνα είναι μία, εύκολα μπορούν να της φορέσουν τη μπούρκα του ερμαφρόδιτου τύπου. Όταν όμως γίνονται πολλές βουλευτίνες, τότε η μπούρκα σκίζεται και λάμπει η γυναίκα με όλο της το κάλλος!

Σε μια συζήτηση που είχαμε στο φιλικό ιστολόγιο του Χασοδίκη (δεν θέλει φιλοσοφία για να καταλάβετε πως συμμετείχαν κυρίως δικηγόροι) ένας φίλος υποστήριξε ότι οι τύποι όπως «η βουλευτής, η δικαστής» δεν είναι ερμαφρόδιτοι, αφού «το γένος του φορέα τους αποκαλύπτεται από το άρθρο». Όμως, πάρα πολλές φορές δεν υπάρχει άρθρο ή δεν είναι αποκαλυπτικό:

Παράδειγμα: πριν από λίγο καιρό η κ. Παζαΐτη κάλεσε σε γεύμα τους συζύγους των βουλευτών. Προκειμένου να σκεφτούν οι αναγνώστες ότι έχουν αρχίσει γάμοι ομοφύλων, η Ελευθεροτυπία έγραψε, και της είπα μπράβο, «των βουλευτίνων»

Αλλά, και να υπάρχει το άρθρο, για σκεφτείτε αν έρχεται ομαλά μια φράση όπως:

* Το 1907 εκλέγονται στη Φινλανδία οι πρώτες βουλευτές.

* Η κ. Πετραλιά κάλεσε σε σύσκεψη τις βουλευτές όλων των κομμάτων για το ασφαλιστικό (δεν λέγεται, παραδεχτείτε το! Μήπως θα πείτε «τις γυναίκες βουλευτές»; Έστω. Αλλά στην πρόσκληση ανταποκρίθηκαν μόνο μερικές βουλευτίνες. Εσείς θα τολμούσατε να γράψετε «μερικές βουλευτές της ΝΔ και του ΛΑΟΣ»; Η εφημερίδα ευτυχώς όχι. Και στον τίτλο η εφημερίδα έβαλε «Βουλευτίνες της ΝΔ και όχι όλες». Εσείς τι θα βάζατε; Βουλευτές της ΝΔ και όχι όλες; Γυναίκες βουλευτές της ΝΔ και όχι όλες; Ενώ τι ομαλό είναι το βουλευτίνες (ή το βουλεύτριες, ο όποιος έμφυλος τύπος).

Τώρα, στο υποκειμενικό θέμα, πράγματι αναγνωρίζω ότι ορισμένοι που έχουν κατά νου παλιότερες χρήσεις θεωρούν υποτιμητικό το «βουλευτίνα». Με τη χρήση και την τριβή, ασφαλώς θα αλλάξουν γνώμη.

Το «η βουλευτής» όμως έχει δοκιμαστεί και έχει αποτύχει. Όχι μόνο για λόγους ισότητας φύλου, που λέτε -αλλά και επειδή είναι ελαττωματικό στις πλάγιες πτώσεις. Δηλαδή, άλλοτε («της βουλευτού») έχει ανώμαλο σχηματισμό, άλλοτε δεν διακρίνεται από το αρσενικό («των βουλευτών») και άλλοτε, αν και ομαλό, δεν λέγεται («τις βουλευτές»).

Και θα κλείσω με ένα απόσπασμα από παλιό άρθρο του Αντρέα Παππά: «Για να καταλήξω, όμως, και σε κάποιου είδους (βελτιωτική, έστω) πρόταση, όπως είχα δεσμευτεί, θα έλεγα ότι σε ορισμένες τουλάχιστον περιπτώσεις θα μπορούσαμε σιγά σιγά να αρχίσουμε να αποφεύγουμε βάρβαρες και άχαρες διατυπώσεις όπως η (ευρω)βουλευτής/της (ευρω)βουλευτή/ού και να χρησιμοποιούμε τον σαφώς πιο δόκιμο και ορθό τύπο η βουλεύτρια/της βουλεύτριας, η δικάστρια/της δικάστριας, η ειδική αγορήτρια κ.ο.κ. Ακόμη και ο τύπος η βουλευτίνα/της βουλευτίνας ή η δικαστίνα/της δικαστίνας, έστω και αν δεν είναι «του γούστου μου», πιστεύω ότι είναι προτιμότερος από την αφασική αμηχανία τού η βουλευτής/της βουλευτού ή η δικαστής/της δικαστού.»

Επομένως: Να τη λέμε βουλευτίνα, σ. Περικλή!

Επίμετρο: Η παροιμία για την κενόδοξη σύζυγο

Από περιέργεια, κοίταξα στο γκουγκλ να δω πόσο χρησιμοποιείται σήμερα η παροιμία «Ας με λένε ___  κι ας πεθαίνω από την πείνα».

Λοιπόν, έχει γύρω στις 20 ανευρέσεις, αν και σε μερικές περιπτώσεις τη βρίσκω σε συλλογές παροιμιών. Από αυτές τις ανευρέσεις, συντριπτικά υπερτερεί η δημαρχίνα, με 7 ανευρέσεις. Από 2 ανευρέσεις βρήκα για τη βοϊβοντίνα, την κυραΜπεήνα και την υπουργίνα, και από μία για τη Ζοζεφίνα, τη Σεραφίνα, την κοτζαμπασίνα, τη μπακαλίνα και τη βουλευτίνα –που ήταν αναδημοσίευση της αγόρευσης του Κοροβέση.

Κάνοντας σύγκριση με το άρθρο του Λουκάτου, βρίσκουμε συρρίκνωση της ποικιλίας των παραλλαγών. Ο Λουκάτος στο άρθρο του δίνει τις εξής παραλλαγές:

  • σουμπασίνα (ο σούμπασης, κατά λέξη «επί των υδάτων» ήταν ανώτερος διοικητικός υπάλληλος του τουρκικού κράτους)
  • βοεβοντίνα ή βοϊβοντίνα (γυναίκα του βοεβόδα)
  • μπεΐνα (γυναίκα του μπέη)
  • αλημπεΐνα (του αλήμπεη)
  • αγίνα (του αγά)
  • αληπασίνα (του αλήπασα)
  • γιουζμπασίνα (του γιούζμπαση = λοχαγού)
  • καδίνα ή κατίνα (του καδή = δικαστή)
  • μπιμπασίνα (του μπίμπαση = συνταγματάρχη)
  • μπουλουκμπασίνα (του μπουλούκμπαση = ομαδάρχη)
  • νταμπασίνα (του οντάμπαση = χανιτζή)
  • ουσταμπασίνα ( του ουστάμπαση = πρωτομάστορα)
  • πασατσίνα ή κυρα-πασίνα (του πασά)
  • κοτζαμπασίνα (του κοτζάμπαση)
  • τσορμπατζίνα (του τσορμπατζή = προύχοντα)
  • προεστίνα (του προεστού)
  • πρωτογερίνα (του πρωτόγερου)
  • δημαρχίνα (του δήμαρχου)
  • παρεδρίνα (του πάρεδρου)
  • βουλευτίνα (του βουλευτή)
  • υπουργίνα (του υπουργού)
  • αρχοντίνα (του άρχοντα)
  • κοντεσίνα (του κόντε)
  • δεσποτίνα (μάλλον θα εννοεί τον τοπάρχη –και όχι τον δεσπότη!)
  • γιατρουδίνα (του γιατρού)
  • κασαπίνα (του χασάπη)
  • παμπακίνα (του μπαμπακά)
  • Λουβερδίνα (της οικογενείας Λοβέρδου)
  • Φραγκοπουλίνα (της οικογενείας Φραγκόπουλου)

Να σημειώσω πως τη μπακαλίνα, τη Ζοζεφίνα και τη Σεραφίνα δεν τις καταγράφει ο Λουκάτος. Επίσης πως αυτοί οι δυο τελευταίοι τύποι δεν δηλώνουν συζύγους αξιωματούχων αλλά γυναίκες αυθυπόστατες, ενδεχομένως χειραφετημένες ή ανεξάρτητες ή κοσμογυρισμένες. Γι’ αυτό, και πάλι: να τη λέμε βουλευτίνα!

 

Advertisements

143 Σχόλια to “Η καλτσοδέτα και η βουλευτίνα”

  1. π2 said

    Νομίζω το έχουμε αναφέρει ξανά, αλλά ας υπάρχει κι εδώ η ενδιαφέρουσα μελέτη των Ιορδανίδου και Μάντζαρη.

  2. Thekla said

    Μα έκανε τόσο θέμα ο κ.Κοροβέσης για τις βουλεύτριες αλλά αυτό το «κυρία Υπουργέ» το πέταξε τόσο αβίαστα;
    Άμα είναι να κόφτεσαι πραγματικά για τους φεμινιστικούς τύπους, εγώ λέω ότι πρέπει να υπάρχει συνέπεια, αλλιώς μάλλον για απόπειρα δημιουργίας εντυπώσεων μου φαίνεται. Μπορεί βέβαια και να παρεξήγησα το κείμενο…

    Εγώ πάντως ακόμα δεν έχω χωνέψει τη βουλευτίνα, προεδρίνα, δημαρχίνα. Ακόμα χρησιμοποιώ τους ερμαφρόδιτους τύπους, παρ’ όλο που ξινίζω που δεν υπάρχει θηλυκός τύπος που να έχει (στα δικά μου αφτιά, φυσικά) το ίδιο… κύρος; βάρος; με τον αρσενικό. 😦

  3. π2 said

    Κωδικοποιώ τα συμπεράσματα για όσους βαριούνται να διαβάσουν:

    1. Κατάληξη -ος => επίκοινος τύπος.
    2. Κατάληξη -ης => -τρια, -ισσα, -ιδα.
    3. Κατάληξη -έας, -ίας, -ορας και -ονας: προβληματική κατηγορία, στην οποία ίσως οι λόγιοι τύποι της γενικής του επίκοινου τύπου σε -έως, -ορος και -ονος λύνουν το πρόβλημα.

  4. Νέο Kid Στο Block said

    Στην Κύπρο έχουμε και την Ελένη Παλαιολογίνα (βασιλοπούλα, πριγκηπέσα με όλα τα γαλαζοαίματα ένσημα, κληρονομικά και εξ αγχιστείας).:-)

    Το πιο ωραίο σημείο στην απάντηση του Καλτσοδέτα είναι το grottesco .
    Ας του πει κάποιος του υπουργούλη ότι έχει ελληνοποιηθεί επισήμως (Λεξ.Τριαντ) γκροτέσκο ,σημαίνει άλλο πράγμα απ’αυτό που υπονοεί και έστω αν θέλει να κάνει «φιγούρα» ας γράφει grotesque.
    Όλα τα ‘χαν οι μαριορήδες καλτσοδέτηδες, το grottesco και οι επιστολές «ευθιξίας» (όχι καλέ ,δεν είμαι σεξιστής, αυτές είναι καριόλες…) τους μάραναν…
    Βρε,άι σιχτίρ πιά!
    YΓ. Υπάρχει και ένας ρσενικός Κων/νος Κατακουζίνα στην του-βου. 🙂

  5. Thekla said

    Btw, το μπακαλίνα δεν το έχω ακούσει μέχρι τώρα, τη γυναίκα του μπακάλη την ήξερα μπακάλαινα, το μπακαλίνα αν το άκουγα θα νόμιζα ότι ήταν η ιδιοκτήτρια μπακάλικου. Μάλλον όντως έχουν αλλάξει οι καιροί. Για να πω την αλήθεια, δεν ήξερα καν ότι το «-ίνα» σήμαινε «η γυναίκα του -ή» 😀

  6. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Καλά κάνεις και αναφέρεις και τη μελέτη αυτή, επειδή όμως το συγκεκριμένο πεδίο είναι ρευστό ίσως η μελέτη χρειάζεται επικαιροποίηση.

    2: Ίσως είναι θέμα τριβής.
    Είναι πάντως γεγονός ότι πολλές γυναίκες θεωρούν κατώτερο τον έμφυλο τύπο, ιδίως όταν τους αφορά. «Δεν είμαι διαιτήτρια, είμαι γυναίκα διαιτητής» είχε πει μια από τις πρώτες διαιτήτριες πρώτης εθνικής. Ίσως να επηρεάζει και η σπανιότητα των γυναικών στο κάθε πεδίο.

    4: Πολύ σωστό αυτό με την Παλαιολογίνα (και την Άννα Κομνηνή και όλα τα άλλα: οι βυζαντινοί ήταν περισσότερο φεμινιστές από εμάς). Όσο για το grottesco, δεν το είχα προσέξει, είναι εξωφρενικό! Αυτή είναι η νέα καθαρεύουσα.

  7. Τσορμπατζής και οντάμπασης είναι αξιώματα του γενιτσαρικού σώματος, όχι προύχοντας και χανιτζής που λέει ο Λουκάτος.

    Θυμάμαι ένα παιδικό βιβλίο, από εκείνα τα μεγάλα χρωματιστά του Αστέρος, κάπου απ’ τα μέσα της δεκαετίας του ’70, που είχε και την γιατρίνα. Όχι ως σύζυγο γιατρού βέβαια. Υπήρχε όμως και η γιατρέσσα.

  8. sarant said

    5: Μπακάλαινα φυσικά, αλλά ίσως έγινε -ίνα για να ριμάρει με την πείνα.

  9. gbaloglou said

    Δείτε και τούτο 🙂

  10. ππ said

    Οι βυζαντινοι τούδιναν και καταλάβαινε: Παλαιολογίνα, Δούκαινα, Βράναινα, Λασκαρίνα, μερικές ρήγισσες α προπό,όχι τίποτε μπασκλασαρίες. ΄Κι άλλα υπάρχουν αλλά δεν μούρχονται

  11. Hlias said

    Κύριε Σαραντάκο, συγχαρητήρια για την παρέμβασή σας. Απλώς ήθελα να επισημάνω ότι σε συνέντευξή του το 2007 στον Ηλία Μαγκλίνη, στο «Κ» της Καθημερινής, ο κ. Κριαράς διακόπτει εκνευρισμένος το δημοσιογράφο ότι αυτός χρησιμοποιεί τον όρο «βουλευτής» για την Αποστολάκη ( http://moreib.blogspot.com/2007/09/blog-post.html ):

    – …την Αποστολάκη. Η Μιλένα Αποστολάκη, η βουλευτής…

    ΚΡΙΑΡΑΣ: Ναι, αλλά μη λέτε «η βουλευτής», να λέτε «η βουλευτίνα». «Η βουλευτής» είναι άθλιο, δεν είναι ελληνικό. Λέμε «η φοιτητής»; Όχι, λέμε «η φοιτήτρια». Έχουμε τη «δικαστίνα», «τη δικάστρια», από τα αρχαία, από έργα σατιρικά της εποχής.

    – Δείγμα σοβαροφάνειας στη γλώσσα είναι αυτό;

    ΚΡΙΑΡΑΣ: Δείγμα άγνοιας είναι. Όταν δέχεσαι το «η βουλευτής» τη στιγμή που από τα αρχαία έχουμε τη «βουλεύτρια» και στη δημοτική «βουλευτίνα »… τι να πω;

    Ελπίζω αυτό να βοηθά στη συζήτηση, καλημέρα σας!

  12. ψηφίζω βουλεύτρια. ὅπως λέμε ἐπιμελήτρια, μαθήτρια , προπονήτρια, κ.τ.λ.

    #10 ἡ ζωὴ δὲν ὑπέγραφε «βασιλεύς»;

  13. Νέο Kid Στο Block said

    Να παρατηρήσω ότι βουλευτίνα ή υπουργίνα δεν ήταν ποτέ νομίζω (ούτε λαϊκότροπα, ούτε επίσημα) η σύζυγος. Οι αντίστοιχες σύζυγοι ήταν Κυρία βουλευτού και κυρία υπουργού.

  14. LandS said

    @4 Μα οι αναφορές σε γυναίκα μέλος Βυζαντινής οικογένειας, κατά κανόνα είναι Παλαιολογίνα, Καντακουζίνα, Λασκαρίνα κλπ. Ως εξαίρεση το Κομνηνή που και αυτό οι Δυτικοί το λεν Κομνένα.

    Και, εδώ που τα λέμε πολύ καλύτερα θα ακουγόταν το Μαρία Παλαιολογίνα της γνωστής οικογενείας, από το Μαρία Παλαιολόγου του κυρίου της δηλαδή.

    Και η Υδραία Λασκαρίνα Πινότση, όταν παντρεύτηκε τον Δημήτριο Μπούμπουλη, έγινε Μπουμπουλίνα, και όχι Λασκαρίνα [του] Μπούμπουλη.
    (Ο οποίος, παρεμπιπτόντως έρδε κάποτε και έγινε η Ανάσταση) 🙂

  15. tamistas said

    Η δε τσαχπίνα Βαλεντίνα, με τα μόρτικα κομμένα μαλλιά, το 1950 (όταν πρωτοκυκλοφόρησε το ομώνυμο τραγούδι του Μητσάκη) ως θηλυκή σωφέρ ήταν σωφερίνα, ενώ ως θηλυκή μποέμ ήταν μποέμισσα.
    Φυσικά, δεν χρησιμοποιούσε καλτσοδέτες, εξάλλου λίγα χρόνια αργότερα φόρεσε παντελόνια.

  16. Thekla said

    6β: Ναι, προφανώς είναι θέμα τριβής, μια που είναι καθαρά δικό μου θέμα το ότι δεν «ακούω» το ίδιο κύρος στον αρσενικό και στο θηλυκό τύπο. Μακάρι όσο έρχονται κι άλλες γυναίκες στα παραδοσιακά αντρικά επαγγέλματα να δούμε και εδώ κίνημα «take back words» (ανάκτησης λέξεων; ιδιοπροσδιορισμού λέξεων;;). Και καταλαβαίνω απόλυτα ότι μερικές φορές μπορεί να έχει διαφορά το πώς ακούει μια γυναίκα αυτές τις λέξεις, ειδικά αν πρόκειται για το δικό της (ανδροκρατούμενο) επάγγελμα.

    11: πω πω, αν είναι να με κατακεραύνωνε και μένα έτσι ο Κριαράς, θα σφίξω τα δόντια και θα τους χρησιμοποιώ τους θηλυκούς τύπους…

    Τώρα που το σκέφτομαι, λέμε δασκάλα, καθηγήτρια αλλά όχι νηπιαγωγίνα ή ευπαιδευτικίνα. Περίεργο δεν είναι;

  17. Thekla said

    16 *εκπαιδευτικίνα :S

  18. Nicolas said

    Εσείς θα τολμούσατε να γράψετε “μερικές βουλευτές της ΝΔ και του ΛΑΟΣ”;
    Όχι βέβαια! Αν τυχόν έστω και μία γυναίκα εκλεγεί στο ΧΑΟΣ θα είναι η τέλεια απαξίωση για τις γυναίκες. Π.χ. εκείνο το κελτικό ανδρόγυνο* στη Γαλατία (για την κόρη του μονόφθαλμου λέμε).

    * πονηρή ματιά στα χτεσινά δάνεια και αντιδάνεια.

    Πάντως, Παγκαλίνα είναι βρισιά και δίκιο είχε η γυναίκα να τρέχει στα δικαστήρια.

    Να πούμε κι ένα κουφό πρωί-πρωί; η Καβαλίνα είναι η γυναίκα του Καβάλου;

  19. Έρση said

    Και με τα τριτόκλιτα ουσιαστικά, τι γίνεται; Πώς θα ονομασθεί η πρέσβυς; Το πρέσβειρα το οποίο τυχαίνει να το ακούω συχνά πυκνά σε δελτία ειδήσεων αναφέρεται στη σύζυγο του πρέσβυ η οποία άλλωστε έχει και συγκεκριμένη θέση σύμφωνα με το διπλωματικό πρωτόκολο και όχι στην διπλωματική υπάλληλο του Υπουργείου Εξωτερικών.

  20. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Βουλευτίνα Μπιρμπίλη.

  21. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα επόμενα σχόλια!

    11: Α, δεν ήξερα τη συνέντευξη και σ’ ευχαριστώ πολύ! Βλέπω ότι ο Κριαράς επιδοκιμάζει ή έστω δέχεται τη βουλευτίνα, πράγμα που δεν το ήξερα.

    18: Και όμως, έχει εκλέξει και βουλευτίνες.

  22. LandS said

    Ωχ, για κάποιο λόγο, όταν έγραφα το 14 το κοντέρ μου έγραφε 4 και νόμιζα ότι το σχόλιό μου θα είναι ή 5 ή 6 άντε το πολύ 7.
    Λάθος μου για την Κομνηνή. Και αυτή δεν είναι του Κομνηνού.

    Η Ζωή, υπόγραφε Βασιλεύς των Ρωμαίων επειδή αν έβαζε υπογραφή Βασίλισσα των Ρωμαίων, δεν θα είχε καμιά αξία, γιατί η Βασίλισσα ήταν η σύζυγος του (ή η μάνα του που τον επιτρόπευε) Αυτοκράτορα και δεν υπήρχε αξίωμα με αυτόν τον τίτλο. Δεν ξέρω αν υπήρχε τότε άλλο αξίωμα για γυναίκα εκτός από το Ζωστή Πατρικία. Όλοι οι άλλοι τίτλοι υποδήλωναν σύζυγο του αξιωματούχου.

    Ήταν εκ Θεού τα πράγματα στο Βυζάντιο και δεν παίζανε με αυτά.

  23. τζουτζουκος said

    Ο Ξυνίδης στο 2ο υστερόγραφο τα λέει όλα. «Συγγνώμη αν ενοχλώ με τον grottesco τρόπο μου, την καλή κοινωνία, που δεν πάσχει από σεξισμό, πολιτικό αμοραλισμό και παραγοντισμό.»

    Το γκροτέσκο μπορούσε να το γράψει και στο ελληνικό αλφάβητο. Παραδέχεται ο άνθρωπος ότι συμπεριφέρεται χοντροκομμένα. Αλλά δικαιολογείται. Αφού και η καλή κοινωνία είναι σεξιστική, πώς να μην είμαι εγώ (ειρωνικά); Κοινωνία καθρέφτης σου είμαι; Να τον χαίρονται οι (γυναίκες) ψηφοφόροι του.

    Thekla, στη μελέτη των Ιορδανίδου και Μάντζαρη γράφει :»…Στην πρώτη κατηγορία, όπως φαίνεται και στον Πίνακα 1, εντάσσονται τα σύνθετα με τα -δίκης, -δικαστής και -άρχης, και κάποια συγκεκριμένα οξύτονα και βαρύτονα σε -ης. Πρόκειται για όρους που αναφέρονται σε ανώτερες θέσεις και αξιώματα της πολιτειακής, στρατιωτικής, δικαστικής και ακαδημαϊκής ιεραρχίας…» Επειδή προφανώς τις ανώτερες θέσεις και τα αξιώματα (με το κύρος που αποπνέουν), τα κατείχαν άντρες. Έχει αλλάξει αυτό, οπότε λογικό είναι να καθιερώνονται σιγά σιγά και οι θηλυκοί τύποι.

  24. sarant said

    19: Υπάρχουν κάμποσες δύσκολες περιπτώσεις και μια από αυτές είναι ο πρέσβης, αλλά δεν θα συμφωνήσω ότι ο αποκλειστικός τύπος είναι πρέσβυς, αντίθετα τα σημερινά λεξικά δίνουν πρώτον (ή και αποκλειστικά) το «πρέσβης», ούτε, πολύ περισσότερο, θα συμφωνήσω ότι «πρέσβειρα» (που είναι αρχαίο) σημαίνει τη σύζυγο του πρεσβευτή. Στα λεξικά, όπως και στην πραγματική ζωή, η πρωταρχική σημασία είναι η γυναίκα που έχει καθήκοντα πρέσβη, είτε είναι στο διπλωματικό σώμα, είτε είναι πρέσβειρα της Ουνέσκο ή άλλα τέτοια αξιώματα.

  25. Να καταθέσω την «αλεμπαντίνα» (αυτή που διαθέτει και φοράει αλεμπαντέ – είδος πανωφοριού από γούνα)

  26. Thekla said

    19: Γιατί πρέσβειρα να μην είναι η γυναίκα πρέσβης; Το ΛΚΝ δίνει και τους δύο ορισμούς, δηλαδή και της συζύγου του πρέσβη και της γυναίκας πρέσβη. Στο κάτω κάτω γιατί η σύζυγος του πρέσβη να έχει τίτλο;

    Δεν ήξερα ότι πρέσβειρα λέμε τη γυναίκα του πρέσβη (όπως δεν ήξερα ότι η βουλευτίνα είναι η γυναίκα του βουλευτή κτλ). Μήπως, όπως με τους άλλους τίτλους, έχει αρχίσει να αλλάζει σημασία; Ας έχει συγκεκριμένη θέση η σύζυγος του πρέσβη, μπορεί να αναφέρεται ως «σύζυγος του πρέσβη». Εδώ κοτζάμ Φίλιππος και ο επίσημος τίτλος του είναι «σύζυγος της βασίλισσας της Βρετανίας», όχι βασιλιάς, γιατί βεβαίως δεν είναι βασιλιάς (όπως η σύζυγος του πρέσβη δεν είναι πρέσβειρα).

  27. και η «βουλευτίδα/βουλευτίδας»
    εκ του «βουλευτίς/βουλευτίδος»
    μια χαρά ακούγεται

    Στην ορκωμοσία της όλοι οι βουλευτές όρθιοι από το πρωτόγνωρο γεγονός την χειροκρότησαν θερμά. Ακολούθησε η προσφώνηση του Μακρόπουλου : «… εκφράζω την βαθείαν χαράν του Σώματος διότι υποδεχόμεθα εν τω εθνικώ τούτω συνεδρίω την πρώτην βουλευτίδα των Ελλήνων».

    Πήρε μετά το λόγο η Σκούρα, ευχαρίστησε τον Παπάγο που την υπέδειξε ως υποψηφία, χειροκροτήθηκε από όλους και μετά ζήτησε το λόγο ο βουλευτής Γ. Πλατής: « Είπατε προηγουμένως κ. πρόεδρε την λέξιν «βουλευτίδα». Ερωτώ, καθιερούται πλέον ο όρος αυτός δια τας γυναίκας αντιπροσώπους;» Μακρόπουλος (Πρόεδρος Βουλής): «Μετεχειρίσθην τον όρο του τύπου του γλωσσικού «βουλευτίς βουλευτίδος», είναι ο δοκιμώτερος. Δεν ανήκει εις εμέ ή την Βουλήν να καθιερώση τον γλωσσικόν όρον. Είναι έργον των λογίων, των λογοτεχνών και της Ακαδημίας Αθηνών αλλά και του γλωσσοπλάστου λαού». Γερ. Βασιλάτος (βουλευτής) : «Η ισότης επιβάλλει να λέγεται βουλευτίς!» Άλλος βουλευτής: «Ο υπουργός της Παιδείας να μας λύσει την διαφοράν». Εμμ. Μπακλατζής ( βουλευτής): «Κύριε πρόεδρε χαιρετίζομεν την είσοδον εν τω κοινοβουλίω της πρώτης Ελληνίδος βουλευτίδος». Γεώργιος Μόδης ( βουλευτής): «Και ημείς χαιρετίζομεν την είσοδον της πρώτης ελληνίδος βουλευτίδος». Ο Παν. Κανελλόπουλος ( υπ. Εθν. Αμύνης) μίλησε για «συνάδελφο», ενώ από την αριστερά μίλησαν για «βουλευτίνα».

    Πολύ αργότερα καθιερώθηκε ο όρος «η βουλευτής».

    http://logioshermes.blogspot.com/2011/10/h_14.html

  28. 18

    Νίκη Τζαβέλα

    λαοσιανή ευρωβουλευτίδα

  29. 24: Όταν ακούω «η πρέσβειρα», αναμένω «της ειρήνης», «του ελληνικού ελαιόλαδου» ή «καλής θέλησης», αλλά όχι «των ΗΠΑ», δηλαδή ο νους μου πηγαίνει σε μεταφορική χρήση.

  30. Νέο Kid Στο Block said

    Δε βλέπω σχόλιο Τίτου κι έχω αρχίσει ν’ ανησυχώ ότι θα μείνω χωρίς γρίφο σήμερα! 🙂

    (κι έριξα και δόλωμα με την Παλαιολογίνα την κυπραία…)

  31. Immortalité said

    Καλημέρα!
    (ξέρετε, εγγράφομαι και αποχωρώ 🙂 )

  32. Έρση said

    Η πρέσβειρα (ως σύζυγος του πρέσβη) έχει συγκεκριμένο ρόλο που της αποδίδεται βάσει του διπλωματικού πρωτοκόλου, επομένως η θέση της είναι κατά κάποιον τρόπο θεσμική, σε αντιδιαστολή το ρόλο της συζύγου του βουλευτή ή του δημάρχου, ο οποίος είναι εντελώς άτυπος (συνήθως βέβαια πολύ μεγαλύτερης επιρροής). Γι αυτό άλλωστε και δημιουργήθηκε ο συγκεκριμένος όρος, ενώ δεν έχουμε ειδικούς όρους για τις συζύγους άλλων κρατικών αξιωματούχων (πχ για τη σύζυγο του δικαστή, του οποίου η θέση είναι επίσης μη αιρετή, όπως άλλωστε και του πρέσβη). Με το να αποδίδεται και στις δύο κατηγορίες γυναικών ο ίδιος όρος, υπάρχει κατά τη γνώμη μου κάποιος κίνδυνος σύγχυσης.

  33. Thekla said

    ε, να ακυρωθεί ο όρος για τη σύζυγο του πρέσβη, τότε 😛

  34. ppan said

    Ρε παιδιά, συγνώμη, για την πώς-τη-λένε γυναίκα του Άδωνη, θα λέγατε «η βουλευτίνα κυρία Πώς-την-λένε»; ΠΟιος χρησισιμοποιεί το βουλευτίνα με αυτήν την έννοια;

  35. Νέο Kid Στο Block said

    34. Κανένας!

  36. sarant said

    32: Ναι, αλλά αυτό που λέτε είναι κατάλοιπο άλλων εποχών, όταν δεν υπήρχαν γυναίκες στο διπλωματικό σώμα, όχι;
    Αλήθεια, πώς λέγεται στο πρωτόκολλο ο σύζυγος της «πρέσβεως»; Ή δεν προβλέπεται θέση γι’ αυτόν;

  37. Νέο Kid Στο Block said

    34. Μαύρος ο Πίπης το κατάστρωμα σαρώνει.
    – Μ’ ένα ξυστρι καθάρισέ με απ’ τη μοράβια. (τι ήθελα να μπλέξω με ψαρόμυαλους…)
    Μα είναι κάτι πιο βαθύ που τον λερώνει.
    – Μπουμπούκο πού πας; Μπουμπουκίνα, θα πάω στα καράβια!

  38. Κοσμάς Θέμελης said

    Παντως νοιωθω ενα κομπο στον λαιμο, οταν ακουω συναδελφους να λενε «κυρια προεδρος!».
    καλημερα.

  39. Έρση said

    36. Όντως ο όρος πρέσβειρα είναι παλιός, αλλά δε θα τον χαρακτήριζα κατάλοιπο, εφόσον και σήμερα προβλέπεται τόσο στο πρωτόκολο, όσο και στην διπλώματική πρακτική. Δεν έχει ακόμη καταργηθεί η λειτουργία του.
    Για τον συζύγο της πρέσβεως, όντως υπάρχει ένα θέμα. Αλλά αναρωτιέμαι στην ελληνική πραγματικότητα πόσοι άντρες υπάρχουν οι οποίοι ακολουθούν τη σύζυγο πρέσβη στην χώρα της τοποθέτησής της, παραμελώντας τη δική τους καριέρα; Ας βρεθεί πρώτα ένας τέτοιος και μετά ας ψάξουμε να του βρούμε και όνομα.

  40. #2, #16 Όπως γράφει και στην αρχή του άρθρου του ο νικοκύρης, τα θηλυκά σε -ος δεν είναι ξένα στα (νεο)ελληνικά: πρόοδος, διχοτόμος, είσοδος· εξ ου και δεν πρόκειται για το ίδιο πρόβλημα. Δεν είναι ίδια η «κατηγορία» για φορεμένα μουστάκια, αλλιώς να το γυρίσουμε σε σταλινικές μέθοδες…

    #18 όχι και δεν έχει φασίστριες 😉 βουλεύτριες! και Παπανδρέου, μάλιστα!

  41. sarant said

    Παρεξήγηση έγινε: κατάλοιπο χαρακτηρίζω τη σημασία «πρέσβειρα = η σύζυγος του πρέσβη», μια σημασία που δεν την έχουν ούτε τα λεξικά πλέον. Και όταν διαβάζω, π.χ., «Αυτό δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η πρέσβειρα της Ελλάδας στη Σόφια Δανάη-Μαγδαληνή Κουμανάκου» ή «παρόντες ήταν η πρέσβειρα της Ελλάδας στα Σκόπια, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου», εμένα το μυαλό μου δεν πηγαίνει στη σύζυγο του πρέσβη! Κι έπειτα, δυο βήματα απόσταση είναι τα Σκόπια ή η Σόφια, είμαι βέβαιος ότι ο σύζυγος της πρέσβειρας κάπου θα τη συνοδεύει σε επίσημες εκδηλώσεις. Λέτε να τον λένε «ο πρέσβειρος»;

  42. Thekla said

    40: Ναι, δεν έχεις άδικο. Όμως και πάλι, τα ουσιαστικά όπως η πρόοδος ένα γένος έχουν, είναι θηλυκά. Στα ουσιαστικά που δείχνουν επάγγελμα, όσο και αν δεν ξενίζει το θηλυκό άρθρο, και πάλι δε μου αρέσει (παρόλο που το χρησιμοποιώ) να χρησιμοποιείται ο αρσενικός τύπος όταν πρόκειται για γυναίκα. Δε μιλάω για αισθητική. Εφόσον διαχωρίζουμε τα γένη στα αξιώματα και στα επαγγέλματα, γιατί να μη γίνει αυτό σε όλους τους όρους; Επειδή σε κάποιους μας πάει και σε άλλους όχι; Αυτό είδαμε πού κατέληξε…

    Με άλλα λόγια, αν η λέξη υπουργός παραδοσιακά αναφέρεται σε άντρα και το «η υπουργός» είναι πρόσφατο, επειδή τα τελευταία χρόνια υπάρχουν γυναίκες υπουργοί, γιατί να μην αλλάξει και αυτό, όπως η βουλευτίνα; Επαναλαμβάνω ότι εγώ δύσκολα θα πω υπουργίνα, βουλευτίνα, προεδρίνα, διαιτήτρια αλλά νομίζω πως ή πρέπει να διαφοροποιήσουμε τα γένη συνολικά, ή καθόλου, όσο κι αν είναι πολύ πιο στρωτό και εύκολο το θηλυκό σε -ος.

    Υπερβάλλω, θα μου πείτε. Πολύ, πολύυυ πιθανό 🙂

  43. ΣοφίαΟικ said

    Επειδή εγώ είχα καμποσο πέρε- δώσε με πρεσβευτές σε κοινωνικές και εθιμοτυπικές εκδηλωσεις, να επιβεβαιώσω τα περί συζύγου του πρέσβη που λίγο- πολύ έχει υπηρεσιακά καθήκοντα, όπως κι η συζυγος του πρωθυπουργού, η σύζυγος του προέδρου της δημοκρατίας κλπ.
    Οπότε το θεμα έιναι, πως λέμε τη σύζυγο του πρέσβη αν υποθέσουμε ότι η λέξη πρέσβειρα έχιε χάσει το αρχικό της νόημα; Ή εξακολουθούμε να τη λέμε πρέσβειρα ελπίζοντας ότι στο συγκείμενο αποφέυγεται η σύγχιση;

  44. «πρεσβεύτρια», βολικότατο
    όπως «οδηγήτρια αυτοκινήτου»· απλώς
    χρειάζονται μια αποθρησκειοποίηση…
    όπως έγινε με το «μεσίτρια ακινήτων».

  45. Τη νοσοκόμο θα την πούμε περίπτωση μουστάκια², αμετανόητα;

  46. Εμένα πάλι μου είναι άγνωστη αυτή η «μαρκεζίνα». Από που βγαίνει, τι σημαίνει ο «μαρκεζίνης»;;;

  47. Οκ, το βρήκα:

    Μαρκεζίνης- Σχετικό με το μαρκήσιος, μαρκέζης. Τίτλος δυτικών ευγενών. <μεσν. λατ. marcensis – marquesius.{ΜΣΚ}

  48. ppan said

    43: με αυτήν την λογική, εφόσον και η γυναικα του πρωθυπουργού κλπ έχει ρόλο, άρα απαιτεί και ειδικό όρο, λέμε «η προεδρίνα Μισελ Ομπαμα» ή «η πρωθυπουργίνα Καρλα Μπρούνι»;

  49. ndmushroom said

    2, 16, 40 και ας μην ξεχνάμε τις υπόλοιπες λέξεις σε «-ουργός» (αυτουργός, λειτουργός κλπ.), για τις οποίες δεν νομίζω ότι έχει τεθεί ποτέ ζήτημα σεξισμού ή διαφορετικής απόδοσης («η ηθική αυτουργίνα»;).

    Ερώτηση προς Νικοκύρη και λοιπούς θαμώνες: γνωρίζουμε αν αυτή η κατηγορία λέξεων υπήρχε στην αρχαιότητα ή αποτελεί εφεύρεση των λογίων του νεοελληνικού κράτους;

  50. 44: Σαν την Παναγιά την Οδηγήτρα ακούγεται η «οδηγήτρια αυτοκινήτου» 🙂

  51. Thekla said

    49: Ωπ! Αααυτές τις λέξεις δεν τις σκέφτηκα! Ώρα να το βουλώσω λοιπόν χαχαχα

  52. δηλαδή, υπάρχουν οδηγητές αυτοκινήτου;

  53. Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη said

    #37
    Υποκλίνομαι, άπαιχτο!!!

  54. ndmushroom said

    44
    Αν δεν απατώμαι, θηλικές καταλήξεις σε -ηγός απαντώνται από την αρχαιότητα (η θαλαμηγός, για παράδειγμα, εμφανίζεται -σύμφωνα με το Μπαμπινιώτη- «σε ελληνιστικούς παπύρους», αν και με κατά τι διαφορετικό νόημα από ό,τι σήμερα).

  55. 49 Αν θυμάμαι καλά, λέξεις σε -ουργός υπάρχουν ήδη στις πινακίδες της Γραμμικής Β.

  56. Έρση said

    41.Το λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής αναφέρται στον όρο πρέσβειρα ώς θηλυκό του πρέσβης και αναφέρεται και στις δύο σημασίες του: ως πρώτη σημασία δίνει τη γυναίκα- πρέσβη και ως δεύτερη τη σύζυγο του πρέσβη. Ο δε Μπαμπινιώτης της αφιερώνει αυτόνομο λήμμα «πρέσβειρα» ξεχωριστό από τον πρέσβη, δίνοντας ως πρώτη σημασία τη γυναίκα πρεσβευτή, μάλιστα αναφέρει ως καθημερινό όρο το «πρεσβευτίνα» και ως δεύτερη σημασία τη συζυγο του πρέσβυ.
    Επίσης δε θα με χάλαγε καθόλου ο όρος πρέσβειρος ως αναφορά σε σύζυγο πρεσβευτίνας ή πρεσβεύτριας. Λέτε όμως ο σύζυγος να έχει πρόβλημα;

  57. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @36,39,
    υπάρχει «Ένωση Συζύγων Ελλήνων Διπλωματών», στην οποία εδώ και χρόνια εννοούνταν μόνο κυρίες ως μέλη. (Δραστηριότητες φιλανθρωπικές και κοσμικές, κυρίως). Σκεφτείτε τι ανατροπή μπορεί να προκαλέσει η αίτηση εγγραφής ως μέλους άρρενος διοικητικού υπαλλήλου ή, ακόμη, και αστυνομικού ή υδραυλικού, τους οποίους, η ζωή η ίδια, επιφυλάσσει ως νομίμους συντρόφους θήλεων ελλήνων διπλωματικών.

  58. sarant said

    56: Δίκιο έχετε, να διορθώσουμε λοιπόν ότι τα λεξικά δίνουν πρώτη σημασία της λ. πρέσβειρα τη γυναίκα που έχει το αξίωμα του πρέσβη. Για την καθημερινή χρήση, ας κρατήσουμε τη σημασία αυτή και ας ελπίσουμε ότι κάποτε θα εκσυγχρονιστεί και το πρωτόκολλο. Δεν ελπίζω ότι αυτό θα γίνει σύντομα, πάντως, αν κρίνω από διάφορα «εξοχώτατος» που βλέπω σε σελίδες πρεσβειών, που βέβαια είναι ανορθογραφίες εδώ και 35 χρόνια.

  59. ppan said

    Aυτό με το «εξοχΩτατος»: πρόσφατα έπρεπε να γράψω σε έναν εξοχότατο και το γνωστό πρόβλημα ανέκυψε. ο ίδιος -η υπηρεσία τέλος πάντων της οποίας είναι επικεφαλής- επιμένει στο εξοχΩτατος, εγώ ξέρω ότι δεν είναι σωστό, αλλά γνωρίζω και πόσοι θα με πουν αγράμματη αν το γράψω με ο. Πώς να γράψεις σε τέτοιες συνθήκες; 🙂

  60. @39: Η κυρία Jenny Bloomfield πάντως, στην επίσημη ιστοσελίδα της κυβέρνησης αναφέρεται ως «η πρέσβειρα της Αυστραλίας», και γενικά στο γκούγκλισμα υπερτερεί κατά πολύ από το ερμαφρόδιτο. Δεν καταλαβαίνω γιατί σας ξενίζει τόσο η χρήση του «πρέσβειρα».

  61. Παναγία μου! Τελευταία φορά που κοίταξα, το 39 ήταν το τελευταίο σχόλιο!!! Τι ομοβροντία σχολίων ήταν αυτή;

    Ξέχασα να παραθέσω το λινκ: http://government.gov.gr/2011/09/21/20045/

    Επίσης, εδώ μπορείτε να δείτε όλο το εν Ελλάδι Διπλωματικό Σώμα (στα Γαλλικά για κάποιο λόγο, εγώ υποψιάζομαι για να ευχαριστήσουν την Ιμμόρ μας), για να βρείτε και άλλες γυναίκες πρέσβειρες:
    http://www1.mfa.gr/images/docs/ethimotypia/corps_diplomatique_2011_11_10.doc

  62. physicist said

    Επίσης θα μπορούσαμε να έχουμε τα πρέσβης/πρέσβειρα για τα πραγματικά μέλη του Διπλωματικού Σώματος και πρεσβευτής/πρεσβεύτρια για τους άλλους: ηθοποιούς, ποδοσφαιριστές, σταρ, στάρλετ, μοντέλα, νεόπλουτους και νεόπλουτες και γενικώς φαφλατάδες και φαφλάτριες(!) που γίνονται πρεσβευτές και πρεσβεύτριες της ουνέσκο για τα πεινασμένα παιδάκια, για τις νάρκες στην Αφρική, κατά της κλιματικής αλλαγής και κατά του πονόδοντου.

  63. LandS said

    Έχω την εντύπωση ότι στο Διπλωματικό Σώμα ο Σύμβουλος Πρεσβείας είναι ο Chargé d’affaires (Ναι Chargé d’affaires αποκαλούνται στη γλώσσα τους βρετανοί, αμερικανοί, αυστραλοί κλπ διπλωμάτες αυτού του βαθμού), ο Πληρεξούσιος Υπουργός είναι ο Minister Plenitentiary, o Πρέσβης είναι ο Envoy, και ο Πρεσβευτής είναι ο Ambassador.
    Για κάποιο λόγο Πρεσβευτές έχουν η χώρες που παλιά αποκαλούνταν Μεγάλες Δυνάμεις και τους έστελναν στις μεταξύ τους Πρεσβείες, ενώ πρέσβεις έστελναν στις άλλες χώρες, και οι άλλες χώρες στις Πρεσβείες τους στις Μεγάλες Δυνάμεις κοκ.
    Με αυτό τον τρόπο, η Ελλάδα δεν έχει και μάλλον δεν έχει Πρεσβευτές. Αν είχε, η σύζυγος του Πρεσβευτή θα λεγόταν Πρεσβευτίνα;

  64. Νέο Kid Στο Block said

    61. Στελιό, πιάνεσαι αδιαβαστός! Δεν ξέρεις μοιράκιον των φυσικών επιστημών, ότι η γαλλική ειναι η γλώσσα της διπλωματίας παγκοσμίως; Σερ Νικολά, un cadeau pour Stelios, s’il vous plaît! 🙂

  65. #18 εἶχε ἐκλεγῆ τὴν προηγούμενη τετραετία ἡ Ἀράπογλου καὶ τὴν τρέχουσα ἡ Παπανδρέου.

    ἀργοῦν νὰ φτάσουν τὰ νέα ἐκεῖ στὴν Ἐσπερία. βλέπω δὲν ἔφτασε ἀκόμη οὔτε ἡ δήλωσι τοῦ Τσίπρα ὅτι τὸ ΧΑΟΣ ἐνίοτε εἶναι καλό.

    γιὰ τὰ εὶς -ος οὔτως ἢ ἄλλος δὲν ὑπάρχει πρόβλημα, ἀφ’οὗ ἡ κατάληξι ἀνήκει καὶ σὲ ἀρσενικὰ καὶ σὲ θηλυκά.

  66. Ψάχνοντας για γυναίκες πρέσβειρες στο λινκ του #61 (δουλειά δεν είχε ο διάολος που λένε) με έκπληξη διαπίστωσα ότι είναι γυναίκα και η πρέσβειρα της Συρίας, η κυρία Houda Al Houmsi!
    Άτσα οι Σύριοι! 🙂
    Και μάλιστα την έχει ακολουθήσει εδώ και ο σύζυγός της, ο κύριος Chams Aldeen Alajlani (καζούρα που θα τρώει αυτός στην Συρία από τους Ισλαμιστές φίλους του! 😀 ).

    Επίσης να επισημάνω ότι δεν αναφέρεται κανένας τίτλος για τους συζύγους ή τις συζύγους των διπλωματών που τους έχουν ακολουθήσει στην Διπλωματική αποστολή.

  67. @64: Αδιαβαστός και ξερός!! 😀 😀

  68. Έρση said

    Ανοίγοντας την ιστοσελίδα της Ελληνικής Δημοκρατίας που παρέθεσε ο Στέλιος στην υπ’ αριθμόν 61 ανάρτηση έπεσε το μάτι μου στο «Πρόγραμμα της Αναπληρωτή Υπουργού Εξωτερικών για αύριο».
    Και μου γεννήθηκε η απορία: εφόσον υπάρχει ο τύπος «αναπληρώτρια» γιατί να χρησιμοποιήται ο τύπος «η αναπληρωτής» η οποία στη γεννική της, εμένα τουλάχιστον, μου κάνει κάπως αδόκιμο για θηλυκό τύπο; Θα μου έβγαινε ίσως καλύτερα στο πιο καθαρευουσιάνικο ως «της αναπληρωτού Υπουργού», αλλά σαφώς περισσότερο μου ταιριάζει το «πρόγραμμα της Αναπληρώτριας Υπουργού».
    Λέτε οι αναπληρώτριες υπουργίνες να μη θέλουν να συγχέονται με τις αναπληρώτριες εκπαιδευτικούς;

  69. sarant said

    59: Ε, ναι, όταν δεν είσαι αφεντικό του κειμένου σου…

    66: Ναι, έχει και τους-τις συζύγους, αλλά χωρίς τίτλους. Κι έτσι δεν ξέρουμε τι τίτλο έχει ο κύριος Ζάχο Μερκούρι, σύζυγος της συμβούλου Πολιτικών υποθέσεων, ούτε η κ. Σοφίκα Σοτίρι, σύζυγος του πρώτου γραμματέα (είπε κανείς τίποτα για ανάδελφον έθνος; )

  70. sarant said

    68: Υπάρχει μια άποψη, ιδίως στην Κύπρον, ότι τα επίκοινα επαγγελματικά επίθετα παρασέρνουν στο αρσενικό γένος και όλα τους τα προσδιοριστικά. Τη βρίσκω εξωφρενική -π.χ. «η ορκωτός ελεγκτής λογιστής».

    Δείτε και:
    http://www.sarantakos.com/language/gynaike.html

  71. ndmushroom said

    45
    Πάντως έχει ενδιαφέρον το ότι λέμε «η νοσοκόμα» και όχι η νοσοκόμος, αλλά δε λέμε αντίστοιχα «η βρεφοκόμα», «η ιπποκόμα», «η τραπεζοκόμα» κλπ.

  72. Νέο Kid Στο Block said

    70. Πάντως Νίκο, μόλις χθες «η γενική ελέγκτρια του Κράτους παρεδωσε ενα πόρισμα στον πρόεδρο Χριστόφια…»
    Δεν το λέω για να σε αντικρούσω,απλά το είχα πολύ φρέσκο.

  73. πάντως πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεων σπεύδω νὰ διευκρινίσω ὅτι ὁ ἐξοχώτατος τοῦ 59 δὲν εἶμαι ἐγώ! 😛

    τὸ ὁδηγήτρια πρῶτον εἶναι τελείως ἄχρηστο ἀφ’οὗ ἡ κατάληξι -ος μπορεῖ κάλλιστα νὰ καλύψῃ καὶ τὰ θηλυκὰ (ἡ νῆσος, ἡ Κόρινθος, ἡ τεφροδόχος, ἡ μέθοδος κ.τ.λ.) καὶ δεύτερον ὅλη αὐτὴ ἡ κουβέντα θέτει ἐκποδὼν γιὰ ἄλλη μιὰ φορὰ τὶς ὑποκρισίες περὶ περιγραφικῆς γραμματικῆς καὶ περὶ γλώσσης ποὺ θὰ διαμορφώσῃ ἡ ντεμὲκ ἀκαθοδήγητη συνήθεια τῶν φυσικῶν ὁμιλητῶν.

  74. Νέο Kid Στο Block said

    72. 70. Εντάξει, φάουλ! Για άλλο πράγμα μίλησες εσύ στο 70. (πάρε φάουλ ρε αδερφέ!)

  75. Νέος Τιπούκειτος said

    @30: Νεοκουμπάρε, άσε, φακκούν τα πόθκια μας στον κώλομ μας.

  76. Νέος Τιπούκειτος said

    @55: Δύτη, μήπως εννοείς το Κρησιοεργής, ke-re-si-jo we-ke;

  77. Νέος Τιπούκειτος said

    @63: LandS, δεν είναι ακριβώς έτσι. Chargé d’affaires είναι ο επιτετραμμένος, αυτός που αντικαθιστά τον Πρέσβη στα καθήκοντά του κατά την απουσία του, έστω κι αν δεν έχει τον βαθμό του Πρέσβη. Ο Πληρεξούσιος Υπουργός είναι Minister Plenipotentiary, ο Σύμβουλος είναι Counselor/Councillor, και ο Ακόλουθος είναι Attaché.

    Ο Envoy μεταφράζεται συνήθως «απεσταλμένος», αν δεν απατώμαι.

  78. Νέο Kid Στο Block said

    77. Ministre plénipotentiaire περικαλώ! (βουράωωωωωωω) 🙂

  79. Νέο Kid Στο Block said

    Δεν νομίζω ότι υπάρχει πιο σέξι επάγγελμα για άντρα από τον Ατασσσέ!
    (άσε που όλοι οι διάσημοι κατάσκοποι της λογοτεχνίας και του σινεμά, ατασέδες ήταν. Εντάξει υπάρχει κι ένας ράφτης) 🙂

    ΥΓ. Νίκο, αν εκτροχιάζω πολύ το ουσιώδες της ανάρτησης, σβήσε και τίποτε, τα κατσίκια δεν παρεξηγιούνται! (αρκεί να αποσώσω ως το Πάσχα να με σφάξεις!) 🙂

  80. ὑπάρχει τὸ ku-ru-so-wo-ko χρυσουργὸς

  81. ppan said

    Αχ ναι, είναι πολύ ατασσάν οι ατασσέδες,αλλά μόνο οι μορφωτικοί!Έχω γνωρίσει κάτι στρατιωτικούς ατασσέδες και δεν μου φάνηκαν σέξυ, τανάποδο μάλλον!

  82. Nicolas said

    @65 Έτρωγα μαύρη (συγγνώμη, έγχρωμη ήθελα να πω) σοκολάτα. Και της άλλαξαν το όνομα σε Μαυρίδου (όπως ο άλλος ο γνωστός μας);
    Τελικά ξεπέρασαν ΚΑΙ στην Ελλάδα οι γυναίκες τα όρια της απαξίωσης. Απελπισία, μαύρη απελπισία. Κι ο άλλος που έλεγε ότι η γυναίκα ήταν το μέλλον του άντρα!

  83. ΣΑΘ said

    H βουλευτής, η βουλευτίνα, η βουλεύτρια, η βουλευτίς….

    Σιγά μη στάξει η ουρά τού γαϊδάρου!…

    Εδώ καταπίνεται αμάσητη η κάμηλος, αφού περνάει στο ντούκου το ίδιο το όνομα.

    «Κυρία Εύα Καϊλή» !!

    Μια γυναίκα, δηλαδή, (και τι γυναίκα -νη Δία!) που το όνομά της το ίδιο δεν δηλώνει αυθυποστασία(*) και αυτεξουσιότητα, αλλά ανήκει «από χέρι» σε κάποιον Καϊλή.

    Χώρια που είναι ειδικά πλασμένη εκ της πλευράς τού εν εκστάσει Αδάμ (πώς να μην περιέλθει σε έκσταση ο άνθρωπος)!…

    (*)
    Να κι εγώ! Τι, μόνο το «είσαξα» του Νικοκύρη μας θα περνάει;

  84. sarant said

    83: Έχετε ένα δίκιο, ως προς τη γενική πτώση, αλλά ανήκει στον πατέρα της τουλάχιστον, όπως και ο (αν έχει) αδελφός της, όχι στον άντρα της.

  85. Ψηφίζω και εγώ βουλεύτρια και δικάστρια. Οι εις -ίνα καταλήξεις είναι πιο δημοτικές, δεν προσφέρονται για τόσο λόγια χρήση.

  86. #83 ἔχεις ἀπόλυτο δίκαιο καὶ τὸ ἔχω ἐπισημάνει. ἂν θέλουν οἱ ἁπανταχοῦ φεμινίστριες νὰ πουλήσουν μαγκιὰ ἂς ζητήσουν νὰ μὴ λέγωνται Παπαδοπούλου, Ἀρβανιτίδου, Καραμανλῆ, ἀλλὰ Παπαδοπούλα, Ἀρβανιτίδα, Καραμανλῖνα κ.τ.λ. σαχλαμάρες!

  87. sarant said

    86: Εναλλακτικά, να θεσπίσουμε ότι όλα τα επώνυμα, αρσενικά και θηλυκά, θα είναι στη γενική, έτσι π.χ. ο Νίκος Σαραντάκου, ο Κώστας Καραμανλή κτλ. σε κυπρέικο στιλ.

  88. Μαρία said

    Δύτη, 7, τον τσορμπατζή με τη σημασία του Λουκάτου τον έλεγαν οι παλιοί.
    Θυμήθηκα το θρακιώτικο τραγούδι «ο τσιρτσιλιάγκος», που κάπου έχω παραθέσει, όπου κι ο τύπος τσουρμπατζής. Παραθέτω τη σημείωση:
    ευκατάστατος, νοικοκύρης, ευπρόσωπος. Οι «τσορμπατζήδες» ως ιδιαίτερη και προνομιούχος κοινωνική τάξη, εμφανίζονται σε ελληνικές και σλαβικές κοινότητες, στα τέλη του 18ου με αρχές 19ου αι. (βλ. Δ. Μαλούχος, Οι κοινότητες της Μακεδονίας και η Ελληνική διοίκηση, Κοινότης Νο 10 σσ.13-15, Νο 11 σσ. 14-16, 1922.)

  89. sarant said

    88: Και στας Σέρρας στο τέλος της οθωμανικής περιόδου, η παράταξη των τσορμπατζήδων ηττήθηκε από τους «τσιπλάκηδες» (κατά λέξη: γυμνούς). Το έχουμε ξαναπεί θαρρώ.

  90. @7,88-89: Μα καλά, «τσορμπατζήδες»;;; Παναπεί «σουπάδες»;;; Έχει και κάποια άλλη έννοια το «τσορμπα»;

  91. π2 said

    Μια που δεν πρόλαβε η Μαρία, Νίκο, να διορθώσω εγώ: στα Σέρρας. 😛

    (Παρεμπιπτόντως, βλέπω πως έχει κοντά 85.000 γκουγκλίσματα ο ιδιωματισμός, ακόμη και σε τελείως μη διαλεκτικά συμφραζόμενα, όπως μικρές αγγελίες, κάτι που σημαίνει πως έχει πλήρως κανονικοποιηθεί).

  92. sarant said

    90: Κάπου τα έχουμε ξαναπεί αυτά -çorbacι είναι στα τούρκικα ένας βαθμός των γενίτσαρων, κάτι σαν συνταγματάρχης, είναι όμως και ο παρασκευαστής σούπας και η σύμπτωση δεν είναι τυχαία. Σαναλέμε, ο υπεύθυνος του καζανιού, ίσως.

  93. 90: http://en.wikipedia.org/wiki/%C3%87orbac%C4%B1

  94. @92-93: Αχα! Ευχαριστώ πολύ! 🙂 Κοίτα να δεις θέση ο τσορμπατζής… Αναλογικά ο κεμπαπτζής πρέπει να’ναι αρχιστράτηγος!! 😀

    Α, και Νίκο! Άσχετο, τώρα το θυμήθηκα… Μου είχες τάξει να πεις κάποια στιγμή για τον «νταβαντζή»! Αλλά ακόμα γιοκ!! 😦

  95. Προφανώς βιάστηκα για τους τσορμπατζήδες. Μ’ έφαγε η πολλή τριβή με τον 17ο αιώνα 🙂

  96. Μαρία said

    89 Για τη συγκεκριμένη διαμάχη δεν το θυμάμαι.

    89, 91 Αυτό το εις τας Σέρρας της Κέζα γράφεται ειρωνικά ή έχω τη μύγα;

    92 πρόχειρα εδώ αλλά υπάρχει κι άλλο ποστ με συμμετοχή δύτη και ενός εξαφανισμένου σχολιαστή, που δεν το βρίσκω τώρα
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/12/14/xountaglos/#comment-19672

  97. sarant said

    94: Μην τάξεις σ’ άγιο κερί και στον Στέλιο άρθρο… το είχα ξεχάσει!

  98. Thekla said

    86: σας φαίνεται ότι «πουλάει μαγκιά» η (ας πούμε φεμινίστρια) Καϊλή με την αντίδρασή της σε αυτό το σχόλιο;

  99. 87: Θα μπλέξουμε αγαπητέ, θα αρχίσουμε να μπερδεύουμε τον Σαραντάκου με τον Σαραμάγκου και στο τέλος θα μας φάει η μαρμάγκα 🙂

    Δεν προλαβαίνω τώρα να διαβάσω όλα τα σχόλια κι έτσι θα με συγχωρέσετε αν επαναλαμβάνω κάτι που έχει ήδη ειπωθεί, αλλά από εκείνη την παλαιότερη κουβέντα μας μεσολάβησαν κάτι μπλεξίματα με μηχανικούς, και με αυτήν την αφορμή ξανασκέφτηκα το θέμα διότι εκεί το πράγμα δυσκολεύει ακόμη περισσότερο. Πώς είναι το θηλυκό του πολιτικού μηχανικού; (η πολιτική μηχανικίνα;) Του αρχιτέκτονα; (η αρχιτεκτόνισσα;) Ακόμα χειρότερα, του αρχιτέκτονος μηχανικού; (δεν το γράφω καν, παραείναι αποτρόπαιο). Αν μια φορά κι έναν καιρό τα πολυτεχνεία ανδροκρατούνταν, τώρα πια η γυναικεία εκπροσώπηση και σε αυτά τα επαγγέλματα είναι σημαντική, αλλά η εξεύρεση και καθιέρωση έμφυλων τύπων μάλλον δύσκολη…

  100. Θρασύμαχος said

    ##36/39/57: http://www.nisnews.nl/public/070606_2.htm

  101. Πριν δω τα σχόλια: τη γιατρίνα την ανέφερε κανείς;

  102. ππ said

    την γυναικα του γιατρου; 😉

  103. # 71 : «η τραπεζοκόμα» λέμε στα νοσοκομεία. Προφορικά τουλάχιστον.

  104. # 102: 😉 Πάντως πιο συχνά με έχουν αποκαλέσει «γιατρίνα» και «γιατρέσσα» παρά γιατρό. Μάλλον, όταν γίνονται συστάσεις με αποκαλούν γιατρό (χμ, μπα, συχνότερα ποιήτρια 😉 , αλλά οι προσφωνήσεις είναι: «γειά σου γιατρίνα, εβίβα» κλπ.

  105. Μπουκανιέρος said

    103 Κι εγώ έτσι το έχω ακούσει, στον ίδιο χώρο.

    Οι θαυμαστές των μεσαιωνικών θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην «τραπεζαρία».
    Βλ. εδώ, στην τελευταία παράγραφο (έχει και γενικότερο ενδιαφέρον):
    http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/thema_16/07.html

  106. Μαρία said

    105 Ή τραπεζιέρα πιο κοντά στην τραπεζαρία, την καλόγρια.

  107. Για τον τσορμπατζή, Τσορμπατζόγλου, κλπ, παλαιότερη συζήτηση εδώ.

  108. Μπουκανιέρος said

    Μιχάλη 107=96

  109. Ἡ πιὸ καλὴ γιατρίνα εἶμ’ ἐγὼ
    γιατὶ μὲ τέχνη πάντα στιχουργῶ,
    κι αὐτοὶ μοῦ λένε μάνα μ ‘τ’ εἶσαι ἐσὺ
    γλυκειὰ γιατρέσσα ἔλα στὸ ΕΣΥ.

    Στὰ πεταχτὰ τοὺς γράφω δυὸ στροφές,
    τὸ θέμα συναφὲς
    μ’ἐνέσεις καὶ ὀρούς,
    τότε κι αὐτοὶ παθαίνουν καλαζάρ,
    τοὺς κάνω σεσουάρ,
    τοὺς παίρνουν σηκωτούς.

    Γράφω στροφὲς ἀβέρτα στὸ W.C.
    χωρὶς ποτὲ νὰ πέφτω σὲ κλισέ,
    κι ὅταν ἀρχίσω τὶς χοντρὲς μπηχτές
    στραβοκοιτᾶν γιατροὶ καὶ διοικητές.

    Στὰ πεταχτὰ τοὺς γράφω δυὸ στροφές,
    τὸ θέμα συναφὲς
    μ’ἐνέσεις καὶ ὀρούς,
    τότε κι αὐτοὶ παθαίνουν καλαζάρ,
    τοὺς κάνω σεσουάρ,
    τοὺς παίρνουν σηκωτούς.

    Κι ὅταν μοῦ πῇ κἀνεὶς πὼς «ἀπαπαπά
    δὲν θέλω στίχους καὶ στροφὲς καὶ τὰ λοιπά»
    τοῦ ῥίχνω μιὰ σταλιὰ ἀρσενικὸ
    καὶ τὸν ταράζω στὸ ὑπνωτικό.

  110. sarant said

    109: Καλό!

    99: Η πολιτική μηχανικός, η αρχιτεκτόνισσα (μηχανικός). Τα εις -ος έχουν τα προβλήματά τους αλλά έχουμε κι άλλα θηλυκά μ’ αυτή την κατάληξη.

  111. ΣοφίαΟικ said

    Με τον πολιτικό και την πολιτική (μηχανικούς) τη γλύτωσες έυκολα, Νίκο. Την ηλεκτρολόγο μηχανικό πως θα την πεις;

  112. 108, Στραβομάρα μου!

  113. Μαρία said

    112 Και μένα στραβομάρα μου, που νόμιζα οτι υπάρχει κι άλλο ποστ, ενώ όλες οι αναφορές είναι στο ίδιο αλλά μεταξύ σούπας και σερμπετιού.

    111 Ο ηλεκτρολόγος έχει προηγούμενο την Παλαιολογίνα και τη φιλολογίνα.

  114. @109: Χαχαχα μπα σε καλό σου βρε Κορνήλιε! Καταπληκτικό! Ακόμα γελάω! 😀

  115. # 109 Κορνήλιε υποννοείτε κάτι ή κάποιον-αν εδώ; 😉

  116. Σπουργίτης said

    Το «βουλεύτρια» είναι σαφώς πιο ολοκληρωμένο και μεστό.
    Το «βουλευτίνα» με τη – χαριτωμένη – ιταλογενή κατάληξη -ίνα είναι πιο «επίπεδο» και χωρίς βάθος, απλή αλλαγή γένους του «βουλευτής». Το «βουλευτίνα» ήταν η ενθουσιώδης απάντηση στο τελείως άχαρο «η βουλευτής» που απορώ γιατί το χρησιμοποιούν ακόμα.
    Φυσικά και θα πούμε διαιτήτρια όπως μαθήτρια, διακοσμήτρια κλπ.
    Αντιθέτως, δε με χαλάει καθόλου η κατάληξη -ίνα στα εις -ος. προεδρίνα, γιατρίνα, υπουργίνα, κλπ. Προφανώς θα επικρατήσει με τον καιρό, άλλωστε περισσότερες είναι οι δικαστίνες σήμερα από τους δικαστές…
    Επίσης είναι κατά τη γνώμη μου παλαιολιθικό ν’ αποκαλούν τις συζύγους Γιώργαινα, Κώσταινα κλπ λες και δεν έχουν οντότητα. Αλλά αυτό κοντεύει να εκλείψει γιατί είναι θέμα εξέλιξης των ρόλων των συζύγων στις σύγχρονες κοινωνίες.

  117. Immortalité said

    @116 Μα αν προτιμάς την βουλεύτρια θα έπρεπε να προτιμάς και την δικάστρια αφού βουλευτής – δικαστής.

  118. Σπουργίτης said

    117: έχεις δίκιο! λόγω του περασμένου της ώρας μου διέφυγε! Δικάστρια! merci beaucoup!

  119. voulagx said

    Πανε να καθιερωθουν τα μουστακια!
    «Ο ΜακΚόνελ είχε καταθέσει στη δικαστή Μέλισα Τζάκσον ότι είχε λάβει πληροφορίες…»
    Εδω: http://www.enet.gr/?i=news.el.kosmos&id=330980

  120. Δεν ξέρω αν ειπώθηκε πιο πάνω για τις «πρέσβειρες καλής θελήσεως».
    Τη δεκαετία του ’60 υπήρχε και η περίφημη Κλάρα Μπουθ-Λιους, πρέσβειρα των ΗΠΑ στη Ρώμη. «Περίφημη» λόγω των πολυάριθμων αναφορών της από την κοσμικογράφο Μάξγουελ. Γκούγκλαρα ανεπιτυχώς με το λατινόγραπτο όνομά της (ή ό,τι θεώρησα εγώ ως τέτοιο).
    Γιάννης

  121. Επανέρχομαι κατόπιν γκογκλοτέρας δράσεως: http://en.wikipedia.org/wiki/Clare_Boothe_Luce
    Γιάννης

  122. Η πιο πρόσφατη εκδοχή για τους «τσορμπατζήδες», που ξέρω, είναι οι χορηγοί στα κωνσταντινουπολίτικα κοινοτικά – μειονοτικά σχολεία. Κάλυπταν τις δαπάνες του συσσιτίου. Είχαν όμως έτσι και τη δυνατότητα για παρεμβάσεις στο έργο των εκπαιδευτικών, στο τρίγωνο τσορμπατζής – διευθυντής – δάσκαλος. Τετάρτη κορυφή του τριγώνου, προφανώς, κάποιος μαθητής.

    Γιάννης

  123. Immortalité said

    Εχτές, αναφέρθηκα, για πρώτη φορά σε δικόγραφο, στην δικάστρια που εξέδωσε την προσωρινή διαταγή. Να δω πόσοι θα με πουν αγράμματη…

  124. Αγράμματη είναι λίγο. Ασεβή θα σε πούνε.

  125. sarant said

    123: Μπράβο Ιμόρ! (Ελπίζω να μη χάσεις τη δίκη!)

  126. Immortalité said

    @124 Ευτυχώς που δε θα το διαβάσεις εσύ. 😛
    Πλάκα πλάκα ένας μόνο παίζει να το εκτιμήσει από όλους όσους* υπηρετούν. ‘Η τουλάχιστον να προβληματιστεί.

    @125 Εγώ να δεις! 🙂

    Χρόνια πολλά σε όλους. Και κυρίως χρόνια καλά.

    * αυτό είναι αφιέρωση 😉

    (Νίκο το 126 μπορείς να το καταστρέψεις χωρίς καμία τύψη)

  127. Νέο Kid Στο Block said

    Μπράβο κι από μένα γενναία δικηγορέσσα! 🙂

    Κι όποιος διανοηθεί ,για σε κακά να πεί
    στειλ’ του λόγια με νόημα του Πρίγκιπα του Πι…

  128. sarant said

    126: Εσφάγη. Καλημέρα!

  129. 128,
    Δεινός ek-sfactor!
    (Καλήν εσπέραν)

  130. 116
    «Είπατε ύπατε;» Αρθρο σχόλιο μου για τα επαγγελματικά θηλυκά με αφορμή τα προλήματα που είχαν τα ΜΜΕ και όχι μόνο, στην Κυπριακή Παροικία του Λονδίνου να βρεθεί η σωστή μορφολογία για την Κυπρία Υπάτη… Αρμόστρια (η δική μου εκδοχή).

  131. sarant said

    130: Πρόσφατα που χρειάστηκά τη, είπα την ύπατη αρμόστρια.

  132. Έγινε η Patty αρμόστρια?

  133. sarant said

    Η Πάτυ από την Υπάτη.

  134. Νέο Kid Στο Block said

    Πατρινιά είναι η Πάτυ; 🙂
    (Υπάτη Φθιώτιδας(η μαρτυρική) aka Πάτρα)

  135. π2 said

    [Δεν ξέρω αν είναι το κατάλληλο νήμα, αλλά ας είναι.]

    Άρθρο στο protagon για την règle de proximité. Βλέπω πως, όντως, στον γαλλόφωνο κόσμο, προωθείται από κάποιους κύκλους. Ως συνήθως, με κάπως στενόμυαλο, affirmative action, τρόπο, για τα δικά μου τουλάχιστον γούστα: όταν ρητή επιδίωξη φαίνεται να αποτελεί η «νίκη» του θηλυκού επί του αρσενικού (π.χ.), φαινόμενο που δεν σχετίζεται ούτε με την ουσία του κανόνα ούτε με την ιστορική του πραγματικότητα (στα αρχαία ελληνικά για παράδειγμα, που μπορούσε να λειτουργήσει ο κανόνας, παρέμενε σαφής η ιεραρχική πρωτοκαθεδρία του αρσενικού), κάτι δεν πάει καλά.

  136. sarant said

    Πιδύε, τι ωραίο θέμα που βρήκες!

    Δες και άρθρο εδω:
    http://www.lemonde.fr/societe/article/2012/01/14/genre-le-desaccord_1629145_3224.html

  137. Immortalité said

    Όντως ωραίο θέμα! Και το άρθρο της Μοντ πολύ ενδιαφέρον!

  138. Μαρία said

    135 Άμα σε ενοχλεί τόσο, μπορείς να εφαρμόσεις τον κανόνα της εγγύτητας γράφοντας 2ο το αρσενικό ουσιαστικό κατά το κυρίες και κύριοι. Σατανικός ο συμβιβασμός 🙂

  139. […] Μεταξᾶς, Μίκα, μπαλένα, Μπάτε χίλιοι αλέστε, Μποστ, Μπουθ-Λιους, Μπουθ-Λιους, Μυτιλήνη, νεότεροι νεωτερισμοί, ο […]

  140. […] Μίκα, μπαλένα, Μπάτε χίλιοι αλέστε, Μποστ, Μπουθ-Λιους, Μπουθ-Λιους, Μυτιλήνη, νεότεροι νεωτερισμοί, ο Αγγελόπουλος και η […]

  141. […] συμμετρία και ενέργεια, σχόλιο, Σώτη Τριανταφύλλου, τσορμπατζήδες, Χαλιμάς, χαμάμ, Χόπι, χρήση του τροχοφόρου ως […]

  142. […] αν κάποιος επέμενε, και όντως έσπευσε να τό καταρρίψει ο νίκος σαραντάκος (βασιζόμενος βασικά στην […]

  143. […] – https://sarantakos.wordpress.com/2010/10/16/elegktria/#more-3196https://sarantakos.wordpress.com/2011/12/08/kaltsodeta/#more-5461https://sarantakos.wordpress.com/2013/02/27/bouleutria/ – […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: