Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Γεια χαρά – Νίκος, του Αλέξη Πάρνη

Posted by sarant στο 11 Δεκεμβρίου, 2011


Στη φωτογραφία αριστερά, ο Πάρνης με τον Σήφη, τον γιο του Ζαχαριάδη

Τις Κυριακές συνηθίζω να έχω κάτι σχετικό με τη λογοτεχνία, κι έτσι σήμερα παρουσιάζω ένα βιβλίο, που είναι μεν λογοτεχνικό αλλά έχει κάποιες ιδιομορφίες· αν θέλαμε να το χαρακτηρίσουμε με μια λέξη θα το λέγαμε «αυτοβιογραφία», αλλά δεν είναι από τις συνήθεις αυτοβιογραφίες, όπου ο συγγραφέας ξεκινάει την εξιστόρηση της ζωής του από την παιδική του ηλικία. Επιπλέον, πράγμα ασυνήθιστο για αυτοβιογραφία, ο πρωταγωνιστής του βιβλίου δεν είναι ο αυτοβιογραφούμενος, αλλά κάποιος άλλος.

Άξονας της ιδιότυπης αυτοβιογραφίας του Αλέξη Πάρνη είναι η αλληλογραφία του με τον Νίκο Ζαχαριάδη, τον πρώην γραμματέα του ΚΚΕ, καθαιρεμένο πια και εκτοπισμένο στο Μποροβίτσι, κάπου ανάμεσα στο Λένινγκραντ και τη Μόσχα, από το 1956 έως το 1962. Ο Πάρνης συνδέθηκε στενά με τον Ζαχαριάδη μετά την καθαίρεση του τελευταίου, ήταν δηλαδή φίλος στα δύσκολα: φιλοξενούσε τον Σήφη, τον μικρό γιο του Ζαχαριάδη, του έστελνε την Αυγή, τον επισκεπτόταν όποτε μπορούσε. Είναι λοιπόν, πέρα από αυτοβιογραφία, η ιστορία της φιλίας ενός ποιητή κι ενός πολιτικού.

Για τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια, ο Πάρνης μιλάει πολύ συνοπτικά. Το πραγματικό του όνομα είναι Σωτήρης Λεωνιδάκης, γεννήθηκε το 1924 στον Πειραιά, και από νέος έγραφε και συμμετείχε στην πνευματική κίνηση π.χ. στο περιοδικό Αργώ το 1943. Ο πατέρας του είχε ένα μικρό υφαντουργείο και στην κατοχή έκρυψαν την οικογένεια του εβραίου συνεταίρου του, πράγμα που έγινε αιτία να συνδεθεί ο νεαρός Σωτήρης με το ΕΑΜ και με τον εφεδρικό ΕΛΑΣ. Συμμετείχε, ως καπετάν Αλέξης, διοικητής λόχου, στην τελευταία μάχη με τους Γερμανούς, στα περιβόλια του Ροσινιόλ τον Σεπτέμβρη του 1944. Στα Δεκεμβριανά πληγώθηκε στο γόνατο από θραύσμα χειροβομβίδας έξω από το φαρμακείο του Μπακάκου στην Ομόνοια. Μετά τη Βάρκιζα βρέθηκε στο Ρουμπίκ της Αλβανίας και στο Μπούλκες της Βοϊβοντίνας, όπως κι άλλοι καταδιωκόμενοι ελασίτες και τελικά γύρισε στην Ελλάδα στα τέλη του 1948 και συμμετείχε στην τελική φάση του εμφυλίου πολέμου ως υπολοχαγός-πολεμικός ανταποκριτής.

Ως πολιτικός πρόσφυγας σπούδασε στο Λογοτεχνικό Ινστιτούτο Μαξίμ Γκόρκι της Μόσχας, όπου γνωρίστηκε και συνδέθηκε φιλικά με τον Ναζίμ Χικμέτ και με τον Μπορίς Παστερνάκ και άρχισε να δημοσιεύει ποιήματά του μεταφρασμένα στα ρωσικά. Το 1954 έγραψε ένα μεγάλο επικό ποίημα για τον Μπελογιάννη, για το οποίο τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο στο φεστιβάλ της ΠΟΔΝ στη Βαρσοβία. Μετά την καθαίρεση του Ζαχαριάδη αρνήθηκε να τον αποκηρύξει και ήρθε σε σύγκρουση με τη νέα ηγεσία του ΚΚΕ, με αποτέλεσμα να πέσει σε δυσμένεια και να σταματήσει να δημοσιεύει· είχε βέβαια προφτάσει να γίνει πολύ γνωστός και είχε αρκετούς φίλους που του συμπαραστάθηκαν, αλλά πέρασε δύσκολα χρόνια’ χάρη σε μια σειρά συμπτώσεις και ύστερα από αρκετές απορρίψεις, το θεατρικό του έργο Το νησί της Αφροδίτης, που ξεκίνησε να το γράφει κατά προτροπήν Ζαχαριάδη, με θέμα τον κυπριακό αγώνα, ανέβηκε τελικά το 1960 και γνώρισε τεράστια επιτυχία. Το έργο αυτό έγινε και το διαβατήριο για τον επαναπατρισμό του το 1962.

Κατά σύμπτωση, την ίδια εποχή ο Ζαχαριάδης κάνει το απονενοημένο διάβημα να παρουσιαστεί στην ελληνική πρεσβεία της Μόσχας και να ζητήσει να γυρίσει στην Ελλάδα για να δικαστεί. Οι δυο φίλοι συναντήθηκαν για τελευταία φορά τότε και μετά η επικοινωνία τους διακόπηκε: ο ένας επέστρεφε τροπαιούχος στην πατρίδα και ο άλλος έφευγε για πολύ χειρότερη εξορία, το Σουργκούτ της Σιβηρίας, όπου επρόκειτο να αυτοκτονήσει την 1η Αυγούστου 1973.

Ο Πάρνης δεν μιλάει παρά ελάχιστα για τα επόμενα χρόνια του από το 1962 ίσαμε σήμερα, παρά μόνο για να αναφερθεί σύντομα στις σαράντα μέρες που πέρασε στην γκορμπατσοφική Μόσχα το 1989, όταν ξαναβρήκε τους παλιούς του φίλους. Επομένως, η αυτοβιογραφία του ουσιαστικά σταματάει στο 1962, όταν σταματάει και η αλληλογραφία του με τον Ζαχαριάδη. Φυσικά, ο Πάρνης στο βιβλίο εξιδανικεύει την προσωπικότητα του Ζαχαριάδη και το ΚΚΕ της εποχής του, αλλά δεν υποσχέθηκε να είναι αμερόληπτος.

Ο Πάρνης δεν παρουσιάζει τα γράμματα του Ζαχαριάδη με χρονολογική σειρά, ούτε και τα παραθέτει όλα, αλλά τα εντάσσει στην αφήγησή του. Επίσης παρεμβάλλει στην αφήγηση πάμπολλα ποιήματα, τα περισσότερα δικά του, αλλά και μεταφράσεις από ποιήματα Ρώσων ποιητών· σε μερικά σημεία αυτό θυμίζει τα απομνημονεύματα του Ηλία Έρενμπουργκ, ο οποίος επίσης παρεμβάλλει συχνά ποιήματα στην εξιστόρησή του. Επίσης το βιβλίο έχει και πάρα πολλές φωτογραφίες, είτε του Πάρνη με συμπολεμιστές και ομοτέχνους είτε του Ζαχαριάδη, που έχουν πολύ ενδιαφέρον για τον αναγνώστη.

Ο ποιητής Πάρνης γράφει ως επί το πλείστον σε παραδοσιακό στίχο, με μέτρο και ρίμα. Επίσης με μέτρο και ρίμα μεταφράζει όσα ποιήματα έχουν ρίμα και στο πρωτότυπο (κι αυτό δεν είναι εύκολο). Διάλεξα δυο τετράστιχα που τα πρόσεξα επειδή κοχλάζουν από το μίσος της αδελφοκτόνας σύγκρουσης μετά τα γεγονότα της Τασκένδης το 1956 κι επειδή είναι σε δεκαεφτασύλλαβο στίχο, που δεν είναι πολύ συχνός (εκτός Καζαντζάκη):

Λυσσάν ο Ισάκωφ στην Τασκέντη κι ο Σούσλωφ στο Κρεμλίνο
κι από κοντά οι μαυρόψυχοι γραικύλοι κάνουν πλάτες.
Ακούς της Πρέσπας το λυγμό, τον πατρικό του Γράμμου θρήνο;
καθώς τα τρένα κουβαλάν στη Σιβηρία τους αντάρτες;

«Είναι μαζί κι ο γιόκας μου», λέει μια μάνα απ’ την πατρίδα.
«Τ’ άλλο παιδί μου τυραννιέται στα κάτεργα της Μακρονήσου.
Κι έτσι μου σπάσαν και τις δυο φτερούγες μες στην καταιγίδα.
Άμποτε η κόλαση διπλά να κάψει, Γιούδα, την ψυχή σου!»

 

Μια και είμαστε γλωσσικό ιστολόγιο, ξεχωρίζω ένα αστείο επεισόδιο με γλωσσικό ενδιαφέρον. Σε ένα σημείο, ο Πάρνης έχει κληθεί για συνάντηση με έναν αξιωματούχο του Κρεμλίνου ο οποίος προσπαθεί να τον πείσει να γράψει ένα γράμμα προς τους ζαχαριαδικούς της Τασκένδης για να τους πείσει να «ανανήψουν». Εκείνος αρνείται και πάνω στην κουβέντα λέει ότι αποκλείεται να αλλάξει μυαλά γιατί είναι πεισματάρης Κρητικομανιάτης. Ο ρώσος, που ξέρει τις λέξεις «κριτική» και «μανία» γιατί υπάρχουν τα ανάλογα δάνεια στα ρώσικα, απορεί: υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο φιλοσοφικό ρεύμα, αίρεση, δοξασία, με κάποιους που έχουν τη μανία της κριτικής;

Κι άλλο ένα, με γλωσσικό-λογοτεχνικό ενδιαφέρον. Την εποχή που ο Πάρνης βρισκόταν σε δυσμένεια και ήταν κομμένος από το ραδιόφωνο και τα περιοδικά, ένας σοβιετικός φίλος του που ήταν διευθυντής σε ένα λογοτεχνικό περιοδικό τον βοήθησε με το εξής τέχνασμα: του ζήτησε να στείλει έναν κύκλο πολύστιχων ποιημάτων του για δημοσίευση, πάνω από 1000 στίχους. Η αμοιβή για τους καθιερωμένους ποιητές ήταν 14 ρούβλια ο στίχος και βάσει του νόμου ο ποιητής έπαιρνε προκαταβολή τα μισά. Η δημοσίευση δεν γινόταν ποτέ, αφού την έκοβε η λογοκρισία, αλλά με τα χρήματα της προκαταβολής ο ποιητής ζούσε την οικογένειά του για πεντέξι μήνες. Τέτοια τεχνάσματα βοήθησαν και την Αχμάτοβα και τον Ζότσενκο και άλλους πολλούς. Το γλωσσικό ενδιαφέρον βρίσκεται στο ότι ο Πάρνης χρησιμοποιεί τη λέξη γκονοράλ (αμοιβή), που είναι δύσκολο να καταλάβουμε ότι έχει λατινική προέλευση γιατί το αρχικό h (η δική μας δασεία) προφέρεται γκ- στα ρώσικα (γι’ αυτό και, π.χ., τον Ηράκλειτο τον λένε Γκερακλίτ, εκθέτοντας έναν μεταφραστή που δεν το ήξερε).

Γλωσσικό ενδιαφέρον (και όχι μόνο) έχουν και τα γράμματα του Ζαχαριάδη. Παραθέτω ένα σύντομο, γραμμένο στις 9.3.1957, αμέσως μετά τη διαγραφή του Ζαχαριάδη από το ΚΚΕ:

Θάμαθες τα νέα μου. Με διέγραψαν απτό κόμα ύστερ’ από 36 χρόνια! Έτσι, είμαστε και οι δυο στον ίδιο παρανομαστή. Ας είναι, θα γυρίσει ο τροχός να χαρεί κι ο φτωχός. […] Η δουλειά μου εδώ πάει κανονικά. Δεν ξαίρω αν θάχει σαφτήν αντίχτυπο η καινούργια κοματική μου κατάσταση ή ακαταστασία, όταν μαθεφτεί εδώ.

            Γεια-χαρά
            Νίκος

(Αυτός ήταν ο στερεότυπος χαιρετισμός του, που έδωσε και τον τίτλο στο βιβλίο).

Όπως βλέπετε, ο Ζαχαριάδης έγραφε μονά μερικά διπλά σύμφωνα (κόμα αντί κόμμα, αλλά σε άλλες περιπτώσεις κρατάει το διπλό σύμφωνο), και με β και φ αντί για ευ και αυ· επίσης δεν έβαζε την απόστροφο στο «απ’», κι έτσι γράφει «απτό κόμα» αντί για «απ’ το κόμμα». Εδώ δεν υπάρχει σύγχυση με το επίθετο απτός, αλλά σε ένα άλλο απόσπασμα θα έλεγα ότι ίσως μπορεί να μπερδευτεί κανείς:

Αγαπητέ Αλέξη,

Πήρα το γράµα σου της «διαγραφής» και µια και τόγραψες σεκλετισµένος, και δεν έπιασες άλλα απτά «µικρά πραµατάκια», και γω θα σταθώ στα συνταραχτικά κυριολεχτικά γεγονότα που µε καταπληχτική ταχύτητα ξετυλίγονται γύρω µας.

Δίπλα στα Σουέζ, την ίδια -για να μην πω πολύ περισσότερη- σημασία έχουν τα ουγγαρέζικα γεγονότα, που ασφαλώς για πολλούς θα πέσουν σαν Ιμαλάια πάνω σε ξαναμένα κεφάλια και ξέγνοιαστες φαλάκρες.

Το γράμμα είναι γραμμένο την εποχή της κρίσης στο Σουέζ και της ουγγρικής εξέγερσης. Όχι «απτά» πραματάκια αλλά «απ’ τα».

Κι ένα τελευταίο. Στο σύντομο επίμετρο, που το υπογράφει ο φίλος ιστορικός Γιώργος Πετρόπουλος, παρατίθεται ένα ακόμα γράμμα του Ζαχαριάδη που το πρόσεξα επειδή αναφέρεται σ’ ένα πραγματολογικό θέμα που το έχουμε συζητήσει σε κάποια σχόλια εδώ στο ιστολόγιο. Γράφει ο Ζαχαριάδης: Με το ΚΚΕ δε με χώριζε και δε με χωρίζει τίποτε (…) Βέβαια παρεμβλήθηκαν οι γνωστές «ανορθογραφίες», μ’ αφτές δεν έχουν καμιά σχέση με το ΚΚΕ και τον αγώνα του λαού μας, που θάρτει μέρα (έσεται ήμαρ!) και τις ανορθογραφίες αυτές θα τις ξεγράψει με το λαγοπόδαρο.

Στα σχολεία τον παλιό καιρό, χρησιμοποιούσαν το λαγοπόδαρο για να σβήνουν τα γραμμένα με κιμωλία στον μαυροπίνακα.

56 Σχόλια to “Γεια χαρά – Νίκος, του Αλέξη Πάρνη”

  1. nicholas said

    θα ρωτήσω κάτι άσχετο: τι σημαίνει εναρμογή;

  2. ππ said

    Πολύ ωραία η παρουσίαση του βιβλίου!

  3. vikar said

    Άν κάποτε φτάσει η ορθογραφία να καθιερώσει τα εμπρόθετα άρθρα ως αυτούσιες λέξεις (όπως ήδη γίνεται με τα στο/στη/στο), τέτοιες συγχύσεις θ’ αποφευχθούν αν αυτά γράφονται άτονα: όχι απτά πραματάκια, αλλα απτα πραματάκια. Άλλωστε, στην πραγματικότητα σπάνια τονίζονται μέσα σε συμφραζόμενα (πέρ’ απο κάποιες περιπτώσεις έμφασης).

  4. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια.

    Εναρμογή υπάρχει; Το ουσιαστικό του «εναρμόζω»; Υπάρχει εναρμόζω;

  5. Φιλία και με το Ζαχαριάδη αλλά και με τον Πάστερνακ; Χμμμ, αυτός ο ποιητής είχε πιάσει το τζακπότ της Ιστορίας.

  6. Νέο Kid Στο Block said

    «Το νησί της Αφροδίτης» έχει γυριστεί και ταινία με την Κατίνα Παξινού στο ρόλο της κύπριας μάνας και τον Αγγ. Αντωνόπουλο στο ρόλο του καλού εγγλέζου αξιωματικού.

  7. sarant said

    5: Ο Πάρνης ηταν γείτονας με τον Πάστερνακ (τον λέει Παστερνάκ, προφανώς έτσι τον λένε στα ρώσικα) στο Περεντέλκινο, το χωριό των συγγραφέων. Έχει γράψει και βιβλίο «Λεωφόρος Παστερνάκ».

  8. Μπουκανιέρος said

    Ομολογώ ότι αυτόν τον Πάρνη ούτε που τον ήξερα (αν κι είχα δει μικρός την ταινία του 6), αλλά μου άρεσε αυτό με τους κριτικομανιακούς (αν ο Σοβιετικός είχε χμ, αντισοβιετική κουλτούρα θα πήγαινε το μυαλό του στην παρανοϊκοκριτική).

  9. spiral architect said

    Διατηρεί επίσης και ένα site,

  10. spiral architect said

    Θα μου επιτρέψετε να παραθέσω ένα ποίημα του Αλέξη Πάρνη “Σ’ έναν καινούριο σύντροφο”.
    Γράφτηκε στο βουνό (ίσως στα τέλη του 1948) και περιλήφθηκε στη συλλογή “Τραγούδια της Αντίστασης”
    (εκδόσεις «Νέα Ελλάδα», Οκτώβρης 1951)

    Απόψε στ’ αμπρί μας έγινε μια απλή τελετή
    Ένας καινούριος πάτησε στο κατώφλι του κόμματος.

    Ήταν ένας πολεμιστής του Βίτσι
    Με το παράσημο της νιότης στην καρδιά
    Με το παράσημο του Γράμμου στα στήθια.

    Απόψε στ’ αμπρί μας έγινε μια απλή τελετή.

    Ένας Επίτροπος αρματωμένος με μάουζερ και φισεκλίκια
    Που ‘χε δει το κόκκινο λάβαρο
    Ν’ ανεμίζει στο κατάρτι της Ακροναυπλίας
    Όταν η μαύρη θύελλα μάνιαζε να το κουρελιάσει
    Ένας επίτροπος αρματωμένος με τη στερνή παραγγελιά των νεκρών μας
    Που ‘χε δει την Άνοιξη
    Στο γελαστό στόμα του μελλοθάνατου Σουκατζίδη.

    Ένας επίτροπος με τα χέρια σημαδεμένα από τις χειροπέδες της ασφάλειας Που ‘χε είκοσι χρόνια θητεία
    Στο στράτευμα της λευτεριάς
    Άνοιξε σαν τις φτερούγες του αετού τα χέρια
    Έσφιξε το καινούριο ξεπεταρόνι στην αγκαλιά του
    και είπε:
    Καλώς όρισες σύντροφε!
    Εδώ που ‘ρθες να ‘σαι δίκαιος σαν τον ήλιο
    π’ ανατέλλει για όλους τους ανθρώπους.

    Εδώ που ‘ρθες πρέπει να ‘χεις τα χέρια σαν τη βαριά
    Για να γκρεμίζεις τις Βαστίλλες.

    Εδώ που ‘ρθες πρέπει να ‘χεις τα χέρια απαλά
    Για να χαϊδεύεις τις πληγές του λαού μας.

    Καλώς όρισες σύντροφε!
    Τώρα είσαι ένας τραγουδιστής στην πολύβοη χορωδία του κόσμου
    Όπου διευθύνει η μπαγκέτα της λευτεριάς
    Το μαχητικό εμβατήριο της ειρήνης.

  11. Μαρία said

    Συνέντευξη Πάρνη. Το νησί της Αφροδίτης τον ξελάσπωσε και στη χούντα.
    http://news.kathimerini.gr/4Dcgi/4Dcgi/_w_articles_civ_12_25/10/2009_334420

  12. Εκείνο το «… θα πέσουν πάνω … σε ξέγνοιαστες φαλάκρες» υπονοεί το σύντροφο Νικήτα ή είναι εντύπωσή μου;

  13. Alexis said

    «και γω θα σταθώ στα συνταραχτικά κυριολεχτικά γεγονότα που µε καταπληχτική ταχύτητα ξετυλίγονται γύρω µας.»
    Εδώ ο Ζαχαριάδης κάνει ακριβώς το αντίθετο απ’ αυτό που κάνουν σήμερα οι ευπρεπιστές. Αντικαθιστά το κτ με το «πιο λαϊκό» χτ. Όπως λέμε Οχτώβρης

  14. Συγνώμη που σπαμάρω με διαφημίσεις αλλά για εμάς τους φίλους της ανάγνωσης κυκλοφόρησε ένα καταπληκτικό νέο προϊόν, που δεν εξαρτάται από ηλεκτρικό ρεύμα, καλώδια και υπολογιστές ενώ είναι σχεδόν απίθανο και να κλαπεί. Απολαύστε υπεύθυνα.

  15. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα σχόλια!

    12: Μάλλον.

    13: Προπολεμικά πολύς κόσμος έλεγε/έγραφε χτ, όχι μόνο αριστεροί ή μαλλιαροί -ακόμα και λέξεις όπως ηλεχτρικός.

  16. sarant said

    9-10: Spiral, καλώς ήρθες. Το σάιτ του Πάρνη έχει και φωτογραφίες που τις έχει και το βιβλίο. Επίσης το ποίημα που έβαλες το έχει και στο βιβλίο, σ’ ευχαριστώ!

  17. Μαρία said

    16 Το ποίημα το έχει κι ο Ριζοσπάστης, που το σχετικό σημείωμά του (κουβέντα εννοείται για διαγραφές και τέτοια) μ’ έβγαλε απ’ το σπαζοκεφάλιασμα «πού έβλεπα το όνομά του».
    Ιδού:

  18. Μαρία said

    Κι εδώ εμφανίζεται ως Σ.Λεωνής.
    http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=7774&tsz=0&autostart=1

  19. gbaloglou said

    Διόρθωση:

    Στα σχολεία τον παλιό καιρό, χρησιμοποιούσαν το λαγοπόδαρο για να σβήνουν τα γραμμένα με τεμπεσίριστον μαυροπίνακα.

  20. Μαρία said

    19 Στην Κίμωλο γυρίστηκε η ταινία;

  21. gbaloglou said

    20 Όχι βέβαια, αν είχε γυριστεί εκεί δεν θα είχαν μόνο ένα τεμπεσίρι 🙂

  22. ΣΑΘ said

    @ Sarant [0]

    » Μετά τη Βάρκιζα βρέθηκε στο Ρουμπίκ της Αλβανίας και στο Μπούλκες της Βοϊβοντίνας, όπως κι άλλοι καταδιωκόμενοι ελασίτες …»

    # … Και προχώρησαν στη συμφωνία τής Βάρκιζας, η οποία κοντά στ’ άλλα απεφάσισε και την παράδοση τών όπλων τού ΕΛΑΣ και εξασφάλισε τα ηγετικά στελέχη τού ΚΚΕ και του ΕΑΜ, ενώ οι αγωνιστές τής Εθνικής Αντίστασης αφέθηκαν στο έλεος.
    Κι εγώ τότε με μια σειρά ακόμη στελέχη τού ΕΛΑΣ έφυγα στην πρώτη περίοδο τής προσφυγιάς στη Γιουγκοσλαβία.
    Αυτό έγινε μετά το Μάρτιο του 1945 (sic), όταν συναντήθηκα τελευταία φορά με τον Άρη κοντά στη Σπερχειάδα, ………………………………………..
    Και η κατάληξη ήταν, εγώ, τότε, με εντολή τής Διοίκησης και τού Γραφείου [του Κ.Κ.] τής Στερεάς Ελλάδας, γιατί ήμουνα και μέλος τού ΚΚΕ, να φύγω με το Τζίμα το Βασίλη – το Σαμαρινιώτη- και με το Θύμιο το Ζούλα και μια αποστολή περίπου εκατό στελέχη τού ΕΛΑΣ για τη Γιουγκοσλαβία, γιά το Μπούλκες∙ φύγαμε, πριν ακόμα γίνουν κυρίαρχοι οι Άγγλοι στην επαρχία (sic), με κάτι εγγλέζικα μάλιστα αυτοκίνητα που είχαμε κυριεύσει #
    [Ερώτ: «Με σκοπό;»]
    # Με σκοπό να παραμείνουμε εκεί μέχρι να δούμε ποια θα είναι η κατάσταση που θα δημιουργηθεί. Και μάλιστα [τότε], είχα γνωριστεί για πρώτη φορά και με το Ζαχαριάδη, ο οποίος ήρθε και μας επισκέφτηκε στο Μπούλκες και μας είπε: «Η κατάσταση είναι πάρα πολύ δύσκολη στη χώρα, και μείς να ‘μαστε έτοιμοι για ενδεχόμενο ‘δεύτερο γύρο’ «. Εν τω μεταξύ κι ενώ ο Ζαχαριάδης είχε δηλώσει «αποχή» στις εκλογές του 1946 -τρομερό λάθος!!- τώρα πλέον του μπήκε στο μυαλό ότι μπορούν να δημιουργηθούν συνθήκες για ένοπλη σύγκρουση, που τότε [το 1945] (sic) και στον ίδιο το στρατηγό Σαράφη που ανησυχούσε για την κατάσταση που δημιουργήθηκε, μετά την απελευθέρωση, του λέει: » Όχι, Στέφανε, εδώ θα κριθεί ο αγώνας, στο πεζοδρόμιο, στις πόλεις».
    Και κει [στο Μπούλκες] έμεινα μέχρι που κάποια μέρα, ύστερα από μερικούς μήνες (sic), ήρθε απεσταλμένος τού Μάρκου Βαφειάδη ο Κικίτσας, -ήταν ένα στέλεχος, καταγωγή από Αράχωβα Φωκίδας, από τους στενότερους συνεργάτες τού Βαφειάδη-, γιατί είχε ανάγκη ο Μάρκος ο Βαφειάδης για στελέχη με κάποια πείρα, προηγούμενη, από τη Ρούμελη. Και ζήτησε εμένανε, τον Περικλή το Χουλιάρα και καμιά 28 ακόμη Ρουμελιώτες που ήμαστε στο Μπούλκες και κατεβήκαμε και συναντήσαμε το Βαφειάδη και μας έδωσε εντολή να κατεβούμε στη Ρπύμελη προκειμένου να δημιουργήσουμε ένοπλο στρατό (sic), όπως τον λέγαν τότε…………..#

    (Μιλάει ο Βασίλης Πριόβολος [Ερμής], στο «ΜΙΑ ΑΛΥΣΙΔΑ ΜΝΗΜΕΣ», του Γιάννη Πριόβολου, ‘Αλφειός’ 2007{;}, σελ. 298 – 300)

  23. sarant said

    Ο Πάρνης είχε το πρόβλημα ότι το τραύμα του στο γόνατο είχε παρουσιάσει επιπλοκές και έπρεπε να νοσηλευθεί -και παρά τρίχα να του κόψουν το πόδι.

  24. Ο Πάρνης είναι πολύ ιδιαίτερος και στη γραφή του και στη ματιά του. Σας προτείνω ένα εξαιρετικό του παλιό μυθιστόρημα, που επιράφεται ‘Ο διορθωτής». Παμπάλαιο και σε πολυτονικό! Πρέπει να εκδόθηκε την πρώτη περίοδο της μεταπολίτευσης. Ο Πάρνης ξέρει! Μπορεί να είναι ζαχαριαδικός, μως είναι αμείλικτος και προς τις σταλινικές διώξεις. Στον «διορθωτή» ήρωάς του είναι ένας σοβιετικός Πόντιος, ο Λάζαρος Σεϊτανίδης του Ελευθερίου, ή κατά το ρωσικόν Λαζάρ Λευτέροβιτς Σεϊτανίντωφ. «…Οι ρίζες του Λαζάρ Λευτέροβιτς κρατούσαν από τη μακρινή Τραπεζούντα. Ήταν παιδί ακόμα όταν σκοτώσανε οι Τσέτες τους γονιούς του… Μαζί με άλλους δυό μπήκαν στη βάρκα και βγήκαν στη ρωσσική ακτή του Καυκάσου. … Τον βάλανε σ’ έν αάσυλο για τα ορφανά, εκεί στο Σοχούμι. Πέντε ολόκληρα χρόνια έζησε στο αυστηρό κτίριο.»

    Μετά ο Σεϊτανίδης ειδικεύτηκε και έγινε τυπογράφος, διορθωτής σε εφημερίδα.

    Κάποια στιγμή, την εποχή των σταλινικών διώξεων άρχισε να νοιώθει πάνω του την ανάσα του τέρατος. Τότε γράφει ένα γράμμα «ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΥΣΕΒΑΣΤΟΝ ΓΚΕΠΕΟΥ…» (Έτσι είναι ο τίτλος του α’ κεφαλαίου του βιβλίου του Πάρνη). Το κομμάτι αυτό του Πάρνη είναι εξαιρετικό. Σας παραθέτω την αρχή της επιστολής:

    «Άρχισε να χτυπάει ξανά τα πλήκτρα:

    ‘ Προς την πολυσέβαστην Γκεπεού της πόλεως Σταλινορέσκαγια.
    Ηρωικοί και πολυσέβαστοι σύντροφοι.
    Πρώτον έρχομαι να σας συγχαρώ για το ένδοξον έργον σας προς υπεράσπισιν των επαναστατικών κατακτήσεων από τους πολυαρίθμους εχθρούς και γενικώς τα πάσης φύσεως υποκείμενα, Τρτσκιστάς, Ζηνοβιεφικούς, Μπουχαρινικούς, σοσιαλδημοκράτς, κουλάκους, εθνικιστάς, πράκταρας ιμπεριαλιστάς, σιωνιστάς, Ουκρανούς, θρησκευόμενους -το όπιον του λαού!- αντισοβιετικούς, αντισταλινικούς -θάνατος στους εχθρούς του Αρχηγού!- δεξιές παρεκκλίσεις, αριστερές παρεκκλίσεις και τους συνθηκολόγους κεντριστές τύπου Μάρτωφ (θάνατος και σ’ αυτόν).’

    -Για στάσου, θαρρώ αυτόν τον έχουνε σκοτώσει! είπε ο Λαζάρ Λευτέροβιτς. Ας βάλουμε ‘κατάρα σ’ αυτόν’ για νάμαστε μέσα…. »
    κ.λπ.

    Μ-π

  25. sarant said

    18: Είναι διασκευή από το μυθιστόρημα του Τραυλαντώνη που αναφερεται στον διχασμό του 1916.
    Αυτά τα δύο σίριαλ έχει κάνει.

  26. Μαρία said

    24 Εδώ γράφει οτι είναι του ’66 αλλά βλέπω οτι επανεκδόθηκε απ’ την Εστία το ’78.
    http://www.kastaniotis.com/author/1871
    Το απόσπασμα μου θυμίζει Χάσεκ.

  27. @ 26, φαίνεται ότι το δικό μου, από το οποίο λείπει η χρονολογία, είναι της α’ έκδοσης του ’66.

  28. Μαρία said

    27 Και δεν είναι εξαντλημένο κι επιπλέον πάμφθηνο. Καλό και για δώρο 🙂

  29. gbaloglou said

    Αυτή η συνάντηση στην πρεσβεία της Μόσχας το 1962 πόσο τυχαία ήταν; [Το ότι χρειάστηκε να περάσουν από εκεί την ίδια περίπου εποχή για θέματα τους δεν σημαίνει ότι θα πήγαιναν στην πρεσβεία την ίδια μέρα: πιο πιθανό ήταν να έδωσε την ιδέα στον Ζαχαριάδη ο Πάρνης, γνωρίζοντας ίσως ότι το δικό του θέμα θα είχε ευνοϊκή εξέλιξη («Δευτέρα πάω πρεσβεία να τα βολέψω, δεν έρχεσαι κι εσύ μήπως και καταφέρουμε κάτι και για σένα;»)΄]

  30. Ηλεφούφουτος said

    Στο «Νησί της Αφροδίτης» είναι διπλή η συμβολή του Παραπετάσματος, αφού σκηνοθέτης της ταινίας ήταν ο Γιώργος Σκαλενάκης που σπούδασε κιμηματογράφο στην Πράγα συμμαθητής με το Μίλος Φόρμαν. Είχα ακούσει μάλιστα μια ιστορία από Έλληνα της Πράγας για το πώς έγινε το κονέ αλλά δεν τη θυμάμαι πια.
    Τι περίπτωση κι αυτός ο Σκαλενάκης! Δεν ξέρω άλλον Έλληνα σκηνοθέτη που να έχει γυρίσει τόσο ετερόκλητες ταινίες.
    Αυτή η ταινία με είχε συγκλονίσει όταν την είδα παιδί, κι όταν την ξαναείδα γυμνασιόπαις είπα, χωρίς να ξέρω ποια ήταν η πρωταγωνίστρια, «πω! πω! αυτή πρέπει να παίξει σε τραγωδία την Εκάβη!»

    Το όνομα Πάρνη εμένα μου κουδουνίζει λόγω του σίριαλ «Μαρία Πάρνη», όπου η ομώνυμη οικογένεια ήταν αστική και βενιζελική.

  31. Μαρία said

    30 Εκεί που έλεγα οτι εξαφανίστηκε μετά το νησί, βλέπω οτι το ’87 γύρισε τον τσιτσιολίνο!
    http://tiff.filmfestival.gr/default.aspx?lang=el-GR&page=638&SectionID=52&MovieID=925

  32. Ηλεφούφουτος said

    Ε, μα γιατί λέω ετερόκλητες;

    Πάντως κατάφερε να κάνει ακόμα και κωμωδία που μου αρέσει τρελά παρά το ότι πρωταγωνιστεί η Βουγιουκλάκη, το «Αχ, αυτή η γυναίκα μου». Εντάξει, ένας παράγων είναι βέβαια η απίστευτη Σαπφώ Νοταρά (Μπουρλότο! Σόδομα και Γόμορα!), άλλος είναι οι σουρεαλιστικές καταστάσεις, πιστεύω όμως ότι αναγνωρίζω και κάτι απ τον αγαπημένο μου τσεχοσλοβάκικο κινηματογράφο, π.χ. στο σουρεαλισμό ή στο πώς κάνει τις ανθρώπινες φιγούρες να λειτουργούν σαν καρτουνάκια.
    Το βρίσκω και στο Βασίλη Γεωργιάδη βέβαια αυτό (Γάμος αλα Ελληνικά), που δεν ξέρω να πέρασε καθόλου από Πράγα.

  33. sarant said

    29: Δεν συναντήθηκαν στην πρεσβεία. Ο Ζαχαριάδης πήγε στην πρεσβεία, είδε τον πρέσβη και μετά πήγε στο σπίτι του Πάρνη.

  34. gbaloglou said

    Βλέπω ότι υπάρχει στο γιουτούμπ Το νησί της Αφροδίτης

  35. Μαρία said

    34 Κι εγώ βλέπω οτι παίζει κι η Αν Λόνμπεργκ.

  36. gbaloglou said

    35 Αυτήν πόσοι την θυμούνται — ή μάλλον αναγνωρίζουν — άραγε;

  37. Μαρία said

    36 Γιατί να μην την αναγνωρίζουν; Της ίδιας περιόδου είναι το νησί.

    Στο μεταξύ τα αυτοκίνητα κρίνοντας απ’ το τιμόνι δεν είναι κυπριακά. Το δε Χάρντιγκ τον έκαναν ΜακΛέιν. Παίζει και κάποιος Καύκας για το άλλο ποστ.

  38. gbaloglou said

    37 Το «Νησί» μπορούν να το καταλάβουν και οι νεότεροι, την Αν Λόμπεργκ για να την αναγνωρίζεις πρέπει να είσαι 45+

    [Ας προσεχθεί εδώ ότι ενώ το θεατρικό έργο είναι του 1962, η ταινία είναι του 1969 — γι αυτό και βρέθηκε πρόχειρη η Σουηδέζα, φίρμα πια ύστερα από την κλασσική ταινία του 1968 που λέγαμε.]

  39. Μαρία said

    38
    >πρέπει να είσαι 45+
    Εξαιρούνται οι τύπου Ηλεφού, που έβλεπαν ελλην, ταινίες στην τηλεόραση 🙂
    Τα κορίτσια στον ήλιο παίχτηκαν εκατό φορές.
    Κουίζ για σένα. Ένας απ’ τους δευτεραγωνιστές πρωταγωνιστεί ένα χρόνο μετά σε ταινία του Αγγελόπουλου.

  40. sarant said

    Τελικά όλα υπάρχουν (σχεδόν) στο γιουτούμπ!

  41. gbaloglou said

    Γιουτούμπ = ένα δημόσιο μουσείο του παγκόσμιου πολιτισμού!

    [Που μάλλον δεν είχαν τολμήσει να το φανταστούν έτσι οι δημιουργοί του, ούτε αυτό ούτε το www γενικότερα…]

  42. Μαρία said

    Ένας άλλος διορθωτής και μια καρμανιόλα για τον Αλφρέδο.

    Έτσι γνωρίσανε τον Κάρελ Σπάλενυ, παλιό προϊστάμενο στη λογοκρισία θεάτρου, κινηματογράφου και ραδιοφωνίας του υπουργείου πολιτισμού, που στάθηκε ένα τέλειο πνευματικό χειρουργείο ως τον ερχομό του Ντούμπτσεκ. Και τι εγχειρήσεις δεν είχε κάνει εκεί ο σύντροφος Σπάνελυ σε θεατρικά έργα, σενάρια και τα λοιπά. Από την άμεση αφαίρεση ενός
    σάπιου δοντιού ή των αμυγδαλών ή της σκωληκοειδίτιδας – έτσι ονόμαζε τις απλές ιδεολογικές παρεκκλίσεις των συγγραφέων – ως τις σοβαρές εγκεφαλικές επεμβάσεις και τις καταδικασμένες περιπτώσεις του ανίατου αντισοσιαλιστικού καρκίνου με τις γνωστές μικροαστικές μεταστάσεις. (Εδώ πια δούλευε όχι το νυστέρι αλλά η θανατερή καρμανιόλα.) Κανονικά οι συγγραφείς έπρεπε να τον ευγνωμονούνε που γιάτρευε τα ελαττωματικά τους παιδιά, για να βγουν ελεύθερα στην κοινωνία και να σταδιοδρομήσουν απρόσκοπτα, φέρνοντας ένα σωρό λεφτά στους γεννήτορες. (Όταν αυτός ζούσε μονάχα με το υπαλληλικό μηνιάτικο –τέσσερις χιλιάδες κορώνες και κάτι γκέλερ.) Αλλά τι περιμένεις από τον άστατο και ρευστό κόσμο των γραφιάδων;
    Αλ. Πάρνης, Μια Πράγα στον καθένα, 1973

  43. […] την 6η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ,. Αυτό το γράφει και ο Αλέξης Πάρνης στο πρόσφατο βιβλίο του. [Σ.Σ.: Ευχαριστούμε τον φίλο Νίκο Σαραντάκο για την […]

  44. […] https://sarantakos.wordpress.com/2011/12/11/parnis/ […]

  45. Κουνελόγατος said

    Τώρα το διαβάζω, συγκινήθηκα κι εντυπωσιάστηκα -μέχρι στιγμής- από την κίνηση του Ναζίμ Χικμέτ, να πληρώνει το ενοίκιο ενός σχετικά άγνωστου προσώπου, με τον όρο να μην το μάθει, το έμαθε τελικά 30;;; και… χρόνια μετά… Γίνονται άραγε τέτοια πράγματα στις μέρες μας;

  46. Κουνελόγατος said

    Στη σελίδα 214, γράφει ο Ν.Ζ. «έχ’ ο σύκος άντερα». Αυτό, το είδα σε «ανέκδοτο» της Κρήτης, όμως δεν ξέρω τι εννοεί. Κανένας γνώστης, όπως η Έφη-Έφη η Λασιθιώτισα; Άλλος;

  47. sarant said

    46: Είναι ευτράπελη ιστορία.
    Είχαν ανέβει δυο [εδώ συνήθως προσδιορίζεται ο τόπος, διότι είναι πείραγμα] σε μια συκιά. Ο ένας πετούσε τα σύκα και ο άλλος τα έβαζε στο κοφίνι και πού και πού έτρωγε και κανένα
    Φωνάζει τον άλλο
    – Έχει ο σύκος άντερα;
    – Όχι
    – Τότε έφαγα βατράχι (τον μενεούτσο σε μια παραλλαγή που θυμάμαι)

  48. Κουνελόγατος said

    Ναι, το είδα αυτό, όμως, πότε το χρησιμοποιούμε; Τι θέλει να πει ο ποιητής; (συγγραφέας εδώ)…

  49. sarant said

    Δεν ξέρω να το χρησιμοποιούμε μόνο του παροιμιακά όπως κάνει εδώ ο ΝΖ.
    Σκέφτομαι ότι θέλει να πει κάτι σαν «πίσω έχει η αχλάδα την ουρά»

  50. Κουνελόγατος said

    Πολύ καλή -και λογική- εξήγηση, καλημέρα, ευχαριστώ πολύ.

  51. Κουνελόγατος said

    Είπαμε, τώρα το διαβάζω.
    Λοιπόν, στη σελίδα 250 (νομίζω), καταγράφει απόσπασμα από βιβλίο του Γ. Βοντίτσιου-«Γούσια», που μνημονεύει την «κακή» συμπεριφορά του Στ. Γιαννακόπουλου-«Π. Ανταίου», προς τον Ν.Ζ., κατά τη διάρκεια της 7ης Ολομέλειας στη Ρουμανία, το 1957 θαρρώ.
    Και τι θυμήθηκα; Ο Π.Α. είχε γράψει το 1991 βιβλίο για τον Ν.Ζ. με τίτλο «θύτης και θύμα», όπου έκανε ειδική αναφορά στις επιστολές αυτές, οι οποίες είναι -με μια πρώτη ματιά, καθώς το είχα διαβάσει το 1997 στη β΄ έκδοση- εκτενέστερες. Βεβαίως-βεβαίως, ο Α.Π. γράφει ότι παρέθεσε μόνον όσα αποσπάσματα αφορούν το θέμα του βιβλίου…

    Α, και κάτι ακόμη. Για το παραπάνω, μάλλον-σίγουρα 🙂 έχεις δίκιο, καθώς το επαναλαμβάνει σε άλλη επιστολή, όπου το νόημα πλησιάζει περισσότερο αυτό που γράφεις στο 49.

  52. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τώρα ράδιο Στο κόκκινο 105.5, ο Στέλιος Ελληνιάδης μιλάει για και με τον Αλέξη Πάρνη

  53. sarant said

    52 Έβγαλε βιβλίο με μεταφράσεις Ρώσων ποιητών -μερικές που έχω ακούσει είναι εξαιρετικές.

  54. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αύριο το μεσημέρι, στις 12 ,η συνέχεια για τον Αλέξη Πάρνη με το Στέλιο Ελληνιάδη Στο κόκκινο 105.5
    Προσωπικά μου ΄δωκε μια βιτσιά η σύμπτωση γιατί χτες στο νήμα για τον «πατριωτισμό»,τον κατά Ροϊδη,
    https://sarantakos.wordpress.com/2016/06/10/plagueroid/
    πρώτα πρώτα σκέφτηκα την αρχή του επικού ποιήματος του Πάρνη για το Μπελογιάννη «Πατριώτης είναι…»
    κι ύστερα την ακροτελεύτια διάταξη(άρθρο 120)
    «H τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Eλλήνων,…»
    αλλά με τα περί τρόλιν κλπ, δεν το έβαλα και να που ξετρύπωσε απ΄αλλού.

    Πατριώτης είναι μόνο αυτός
    που ξέρει να πεθαίνει
    έτσι που να μην πάει η στερνή
    θυσία του χαμένη
    και να ‘χει μιας πολύτιμης
    αξίας τη σημασία
    την ηθική αβγαταίνοντας
    του τόπου περιουσία

  55. […] https://sarantakos.wordpress.com/2011/12/11/parnis/ […]

  56. sumac said

    Για όποιον ενδιαφέρεται το επόμενο Σάββατο 25/8/18 η ΕφΣυν δίνει το βιβλίο Μια Πράγα για τον καθένα το οποίο απ’ ότι είδα είναι εξαντλημένο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: