Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η γιαβουκλού κι ο φούφουτος

Posted by sarant στο 7 Ιανουαρίου, 2012


Μια φορά στο τόσο, ας ευλογήσω κι εγώ τα γένια μου κι ας βάλω μια κριτική για το καινούργιο μου βιβλίο, τις «Λέξεις που χάνονται«, κριτική που έγραψε ο φίλος Στέλιος Ελληνιάδης και δημοσιεύτηκε στο πρωτοχρονιάτικο φύλλο της εφημερίδας «Δρόμος της Αριστεράς», στην τακτική στήλη «Περίπτερο ιδεών» του Στέλιου, μαζί με ένα πολύ συγκινητικό υστερόγραφο για τον πατέρα μου που μας άφησε στις 17 Δεκεμβρίου.

Υπάρχει κι ένας ακόμα λόγος που αναδημοσιεύω την κριτική: μού δίνει την ευκαιρία να δώσω μια διευκρίνιση για τον τίτλο και το λημματολόγιο του βιβλίου. Όταν άρχισα να φτιάχνω το λημματολόγιο του βιβλίου, αποφάσισα ότι θα συμπεριλάβω λέξεις που λείπουν από τα δύο νεότερα μεγάλα λεξικά μας (του Μπαμπινιώτη και το Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής) -αυτό ήταν το βασικό κριτήριο για την αρχική επιλογή, αν και βέβαια στη συνέχεια μέτρησαν και άλλα κριτήρια, όπως ας πούμε το να έχω πέντε ενδιαφέροντα πράγματα να πω για τις λέξεις αυτές. Ακόμα δεν είχα καταλήξει σε τίτλο, είχα δυο-τρεις τίτλους που τους συζητούσα με τον εκδότη. 

Τελικά διαλέξαμε το «Λέξεις που χάνονται», όμως στο λημματολόγιο υπήρχε και μία λέξη, ο φούφουτος, που ενώ ικανοποιεί το αρχικό κριτήριο επιλογής (δεν την έχουν τα λεξικά), μάλλον δεν είναι ‘λέξη που χάνεται’. Επειδή όμως είχα να πω γι’ αυτήν ενδιαφέροντα πράγματα, την κράτησα στο τελικό κείμενο -αλλά εξακολουθεί να με ενοχλεί λιγάκι το ότι πάει κόντρα στον τίτλο του βιβλίου.

Ο Στέλιος διάλεξε να βάλει τον φούφουτο στον τίτλο της κριτικής του, πράγμα που μου έδωσε την αφορμή να ξομολογηθώ την αμαρτία μου. Παραθέτω τώρα την κριτική του Στέλιου Ελληνιάδη:

Η γιαβουκλού κι ο φούφουτος

Μπορώ να φανταστώ πόσο περιπετειώδες είναι το ταξίδι στην ιστορία των λέξεων που βιώνει ακατάπαυστα ο Νίκος Σαραντάκος, κρίνοντας από την απόλαυση που νιώθω διαβάζοντας τα ευρήματά του.
Κάθε μία από τις 366 λέξεις που περιλαμβάνει το καινούριο του βιβλίο είναι σαν ένα μικρό διήγημα. Μία για κάθε μέρα του 2012. Λέξεις σπάνιες που δεν περιλαμβάνονται στα γνωστά λεξικά που χρησιμοποιεί ο «λεξερευνητής», αλλά έχουν πατρίδα, συνδέονται με περιοχές στις οποίες ευδοκίμησαν και μερικές έκαναν «διεθνή καριέρα»!
Μετά τον κατατοπιστικό πρόλογο που κάνει ο συγγραφέας στο βιβλίο του, για τις «Λέξεις που χάνονται» (Εκδόσεις του εικοστού πρώτου), άρχισα να πέφτω σε λέξεις που τις θυμάμαι από τα παιδικά μου χρόνια στην Κωνσταντινούπολη, κυρίως τουρκικές που οι Ρωμιοί προσάρμοζαν φωνητικά με τρόπο που συχνά δεν ξεχώριζαν από τα ελληνικά, όπως ο «βιρανές», ο «απτάλης» και ο «αρσίζης». Η πρώτη –βιρανές, βιράνι ή βεράνι- «είναι το ερείπιο, το ερειπωμένο σπίτι, αλλά και το οικόπεδο που απομένει όταν ένα σπίτι έχει πέσει ή καεί… Η φράση ‘έγινε βιράνι’ ή ‘βεράνι’ σήμαινε την ολοσχερή καταστροφή, από σεισμό, πυρκαγιά ή πόλεμο, π.χ. ‘Καήκανε τα Γιάννινα, γινήκανε βιράνι’ ή ‘όλα βιράνι γένηκαν, τσαρσιά και μαχαλάδες’ (για το μεγάλο σεισμό της Χίου το 1881)», γράφει μεταξύ άλλων ο Σαραντάκος.
«Απτάλης είναι ο ηλίθιος (εξ ου και ο δικός μας μπουνταλάς), ο ‘υπερβαλλόντως βλαξ’ κατά τον ορισμό του Δημητράκου• είναι και ο ασουλούπωτος, και ο άξεστος. Ετυμολογείται από το τουρκικό aptal, που προέρχεται από το abdal, λέξη πολύ σημαντική στη θεοσοφία των σούφι. Οι αμπντάλ είναι σαράντα άγιοι, ο πέμπτος βαθμός της ιεραρχικής τάξης των αγίων του σουφισμού, οι οποίοι, χωρίς να το αντιλαμβάνονται οι κοινοί θνητοί, συμβάλλουν στη διατήρηση της τάξης του σύμπαντος… Αμπντάλ όμως είναι και ο δερβίσης… Μάλλον από τους δερβίσηδες, απτάλικος είναι η ονομασία ενός γρήγορου χορού• απτάλικο ζεϊμπέκικο, για παράδειγμα, είναι το ρεμπέτικο ‘Κάτω στα λεμονάδικα’ του Βαγγέλη Παπάζογλου…»
«Αρσίζης είναι ο αναίσχυντος, ο ξετσίπωτος, ο αισχρός, ο ερωτικά λαίμαργος. Από το τουρκικό arsιz… Στην Πυρπολημένη Γη, η Ιφιγένεια Χρυσοχόου περιγράφει ένα φαγοπότι όπου ‘παίρναν και δίναν… οι αρσίζικες κουβέντες’. Σε έναν Ύμνο στη μπότα ο Ντίνος Χριστιανόπουλος αποφαίνεται πως ‘μονάχα οι ποιητές δεν πρέπει να φορούνε μπότες / γιατί οι μπότες θέλουν δύναμη θέλουν σκληράδα / θέλουν να είναι αρσίζης αυτός που τις φοράει’…»
Επίσης, μαθαίνουμε, πάντα σε κείμενα που δεν ξεπερνούν τις 200 λέξεις, ότι ο «παϊτέρης» που είναι πια γνωστός μόνον ως επώνυμο, όπως στον τραγουδιστή, προέρχεται από την αρχαία λέξη ιππίατρος που περνάει στα αραβικά και τα τουρκικά και από κει επιστρέφει στα ελληνικά ιδιώματα όπως τα ποντιακά, ενώ ανιχνεύεται μέχρι τα ισπανικά.
Από ένα τραγούδι που άντεξε στο χρόνο ξέρουμε την «παξιμαδοκλέφτρα», την «ελευθεριάζουσα» γυναίκα στο Ήσουνα ξυπόλητη, που εν συντομία αναφέρεται και ως «παξιμάδα», μεταφρασμένη σε μια επιθεώρηση από τον Καρυωτάκη σε «διπυριτοκλέπτρια»!
Έκπληξη, πράγματι, αποτελεί ότι ο Σαραντάκος δεν βρίσκει σε κανένα λεξικό το «μακάμι», που αναφέρεται στις κλίμακες της αραβοπερσικής μουσικής και αντιστοιχεί στους «δρόμους» του ρεμπέτικου και χρησιμοποιείται εναλλακτικά από τους μουσικούς που παίζουν αυτό το είδος της μουσικής.
«Κουντουρντίσατε», μας έλεγε η μητέρα μας όταν ξεθεωνόμασταν στο παιχνίδι, αλλά απ’ ότι φαίνεται η λέξη κουντουρντίζω που σημαίνει «τρελαίνομαι, αφηνιάζω, λυσσάω, ξεσαλώνω» δεν αφορά μόνο τα παιδιά.
Ξεφεύγοντας από την προτίμηση που δείχνω στις λέξεις που προέρχονται άμεσα ή σαν αντιδάνεια από την τουρκική γλώσσα, στο βιβλίο ο συγγραφέας περιλαμβάνει λέξεις από πολλές γλώσσες, όπως η «μιντινέτα» από τα γαλλικά και η «μεσινέζα» που εντοπίζεται σε ποίημα του Καββαδία ή η «τζαβέτα» σε μια περιγραφή του Παπαδιαμάντη, από τα ιταλικά. Όπως και η πολύ αστεία λέξη «βαρδαλαμπούμπας» που στα ενετικά ήταν η varda-la-bomba, εξάρτημα των κανονιών, που μεταφορικά υποδηλώνει τον κοντόχοντρο άνθρωπο και γενικά έχει ένα μειωτικό χαρακτήρα ειδικά όταν τη χρησιμοποιεί ο Σκαρίμπας, το 1976, για τον Σολζενίτσιν, τον οποίο αποκαλεί «βαρδαλαμπούμπα του φαρισαϊσμού»!
Οι «Λέξεις που χάνονται» είναι το τρίο βιβλίο του Σαραντάκου, που είναι πολύ δημοφιλής με το ιστολόγιό του «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» στο Διαδίκτυο (sarantakos.wordpress.com). Βιβλίο παντός καιρού, διαβάζεται μονορούφι ή πίνεται αργά, λέξη-λέξη. Κατάλληλο για ιδιόχρηση και για καλό δώρο σε κάθε εγγράμματο φίλο και συγγενή, άρρεν ή θήλυ, μικρό, μεσαίο ή μεγάλο.
Στ. Ελλ.

Υ.Γ. Πριν από λίγες μέρες, έφυγε από τη ζωή, στα 82 του, ο πατέρας του Νίκου Σαραντάκου. ΕΠΟΝ, ΚΚΕ, ΕΔΑ, ΣΥΝ, ένας διαρκής αριστερός! Ένας άνθρωπος εξαιρετικά δημιουργικός που έγραφε μέχρι το τέλος, βιβλία, πολλά βιβλία, άρθρα, πολλά άρθρα, στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης, στο ιστολόγιο του γιου του και στην εφημερίδα Φιστίκι που εξέδιδε ο ίδιος. Την ώρα που οι έπεφταν τα τελευταία λουλούδια στον ανοιχτό τάφο, ένας φίλος του ακουμπισμένος στο μάρμαρο έπαιζε στη φυσαρμόνικα το τραγούδι «δεν θα περάσει ο φασισμός», εις μνήμην..!

 

111 Σχόλια προς “Η γιαβουκλού κι ο φούφουτος”

  1. Νέο Kid Στο Block said

    «..που ενώ ικανοποιεί το αρχικό κριτήριο επιλογής (δεν την έχουν τα λεξικά), μάλλον δεν είναι ‘λέξη που χάνεται’»
    Το «μάλλον» στο παραπάνω απόσπασμά σου είναι μάλλον 🙂 εντελώς περιττό. Εκπλήσσομαι τα μάλα που δεν έχουν το φούφουτο τα λεξικά. Μα είναι δυναμόν;
    Τον καταλληλότερο για πρωθυπουργό; Τον ικανότερο των ελλήνων; Το γίγαντα;
    Πολύ διαδομένες και οι παραλλαγές: Φουμαντσού (συντάσσεται κυρίως με συγγενείας σημαντικά «ποιος είσαι ρε μεγάλε; Ο γιος του Φουμαντσού;), Φουφουτίδης, Φουφουτόπουλος, Φουφούτογλου, Φουφουτάκης, Φον Παπαδημοπετσαλνικοφουφουτάκης.
    Πολύ συχνά, χρησιμοποιείται και σαν παρανόμι για το ανδρικό μόριο.
    Για την ετυμολογία του ,δεν έχω ιδέα, αλλά μπορεί να βρω κάνα βιβλίο να έχει.:-)

  2. «ΔΕΝ υπάρχει η λέξη», μοι είπεν εμφατικώς ο γέρων φιλόλογος, «δεν την έχει ο Μπαμπινιώτης». Πρόκειται για τον όρο «ακρέμων», που ονομάζει τα «sheriffs», τις χαρακτηριστικές απολήξεις των γραμμάτων στις γραμματοσειρές που παραπέμπουν στον σχεδιασμό των Roman γραμμάτων. Ανατριχιάζω κάθε φορά που κάποιος αποφαίνεται ως αιμοσταγής Ηρώδης για το ανύπαρκτον μιας λέξης. Εγώ έκανα πρόποση στην λέξη, ήπια μια ρακή στην χάρη της. Καλή χρονιά σε όλους. Και μια άλλη πρόποση στα διάστιχα και τα διάκενα.

  3. Νέο Kid Στο Block said

    Το διάστιχο είναι αυτό το πολύ μακρόστενο πλήκτρο; Το σπέης που λέμε, Τίτο;
    Μα πρόποση πρωί-πρωί; Αν είναι πάντως για ζιβανία μετά τσαμαρέλας, εγώ μέσα! 🙂

  4. Νέο Kid Στο Block said

    Μέγιστη παράλειψη. ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ στους έχοντες και έχουσες «ενός κοκόρου γνώση»!

  5. #1
    νομίζω ότι η λέξη πλάστηκε σαν ομοιοκατάληκτη της «ξεσκούφωτος» στην κλασσική ερώτηση «ξες ποιός ειν’ ο φούφουτος ;»
    Αλλές εκδοχές σαν ξάδελφος της…Ελένης ή του..Ηρακλή, ακόμακαι του Χρήστου!!

  6. Νέο Kid Στο Block said

    Χμμ..αν έχω ερμηνεύσει ορθώς, κάποια παλαιότερα συμφραζόμενα μέσα από αναρτήσεις και σχόλια, σήμερις εορτάζει και ο αγαπητός Κορνήλιος; Τ’ Αη Κορνή δεν είναι;

  7. physicist said

    #5. Ο Ηρακλής είναι, υποθέτω, μερακλής αλλά ο Χρήστος τι είναι; Δεν το ξηγάς; (Αν μπορεί να εξηγηθεί δημόσια δηλαδή και δεν είναι τίποτα σαν την Ελένη).

  8. ο Μήτσος said

    Ο Πάγκαλος είχε διαμαρτυρηθεί για τις επεμβάσεις της Τρόικας λέγοντας «δεν μπορεί να μας κυβερνάει ο κάθε Φον Φούφουτος»… Έδωσε Γερμανική εθνικότητα στον Φούφουτο. Επειδή ο Φούφουτος όμως είναι όνομα δε θα έπρεπε να γράφεται με κεφαλαίο Φ;

  9. physicist said

    #8. Το φι στο φον, πάντως, γράφεται με μικρό φ. 🙂

  10. Για τους νεότερους (στο ιστολόγιο), και για να αποφύγουμε επαναλήψεις -λέω ‘γω τώρα.
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/07/26/fufutos/

  11. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια -και πολλές ευχές στους εορτάζοντες Γιάννηδες, και τις Ιωάννες βεβαίως.

    Νεοκίντ, κατ’ απαίτηση της τρόικας η παροιμία θα αλλάξει.
    Τώρα θα είναι: 25 Γιάννηδες ενός κοκόρου γνώση -οι άλλοι 20 μπαίνουν σε εφεδρεία!

  12. Καλογραμμένη κριτική, από κάποιον που φχαριστήθηκε το βιβλίο, εξάπτει το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού.

    2: Ωραία λέξη ο ακρεμών! Πώς λέμε όμως sans-serif στα Ελληνικά;

  13. Η γιαβουκλού του τίτλου πού κολλάει;

  14. #7
    ομοιοκαταληξία με τον Χατζηχρήστο, συνηθισμένο στην δεκαετία 65-75

  15. bernardina said

    Φυσικέ, #9
    Το φ στο φον (όπως και το ν στο ντε κλπ) γράφονται με μικρό όταν προηγείται το όνομα. Όταν λες

  16. physicist said

    #15. Όταν λέω τι; Ελπίζω το 15 να μην ήταν τα τελευταία σου λόγια, κάτι σαν τον Ταρζάν και το γράσσο στο σκοινί, ε; 😛

  17. sarant said

    13: Υπάρχει σχετικό λήμμα στο βιβλίο, η γιαβουκλού (αρσενικό: ο γιαβουκλούς)

  18. 3. Διάστιχο είναι το «», η απόσταση ανάμεσα στις γραμμές, διάκενο αυτή ανάμεσα στα στοιχεία, τα γράμματα. Τσαμαρέλα με ζιβανία, Νεοκίδιε καθίστασθε ενδιαφέρων.

    12. Λυκάον, είναι περίεργο που το άνευ ακρέμονος δηλούται γαλλιστί. Ερώτημα βεβαίως, ποία σχέση έχει ο περιφημότερος των Βρετανών χαρακτών γραμματοσειρών, ο Baskerville με τις ιστορίες του Σέρλοκ Χολμς και τα «hounds» του.

  19. Nicolas said

    Χρόνια πολλά στους φανερούς και στους κρυφούς (και στον κρυφό Ιωάννη ιδιαίτερα, ξέρει αυτός).
    Και μην ξεχάσουμε και την Ιωάννα του Μπάρμπεκιου (δεν ξέρουν να τρώνε αυτοί οι Άγγλοι, είναι γεγονός).

  20. ο Μήτσος said

    Μου την είπατε και πολύ σωστά για το κεφαλαίο στο φον, το οποίο ήταν πεηστιά από ένα ειδησεογραφικό site… Την λέω και εγώ στον Τίτο, που έπρεπε για τους ακρέμονες να γράψει serifs αντί για sheriffs…

  21. 18: Βλέπω στη
    Λεξιλογία ότι το leading λέγεται διαστίχωση και το lead διάστιχο. Η αγγλική λέξη προφέρεται /led/, όχι /li:d/, διότι σημαίνει μολύβι.

    Να ήταν τα άραγε sans-serif γαλλική καινοτομία; Τα italics ας πούμε σχεδιάστηκαν στην Ιταλία απ’ τον Άλδο Μανούτιο.

    17: Ευχαριστώ.

  22. Αγγελος said

    Όχι, Νεοkid (3), διάστιχο είναι (περίπου) η απόσταση ανάμεσα στις διαδοχικές σειρές μιας και της αυτής παραγράφου. Αγγλικά λέγεται spacing. Το μακρύ πλήκτρο στη μέση του πληκτρολογίου λέγεται διάστημα (space bar). Διάκενο τέλος είναι η επιπλέον απόσταση ανάμεσα στις διαδοχικές παραγράφους (που μπορεί να υπάρχει, όπως στο σημερινό εισαγωγικό κείμενο του Νικοδεσπότη, ή και να μην υπάρχει – να είναι δηλ. μηδενικό – όπως στην κριτική του Ελληνιάδη που το ακολουθεί.
    Οι ακρεμώνες (αγγλ. serifs, να μη συγχέονται με τους… σερίφηδες), λέγονται κοινότερα και πατούρες. Η λέξη όμως είναι σχεδόν άγνωστη στο ευρύ κοινό, γιατί τα ελληνικά τυπογραφικά στοιχεία συνήθως δεν έχουν τέτοια στολίδια.

  23. physicist said

    #20. Όχι βρε δεν στην είπα, βαριές εκφράσεις, ψιλοπαρατήρηση ήτανε. Αλλά με προβληματίζει το 15, δεν ξέρω τι ήθελε να πει η ποιήτρια.

  24. Πού κολλάει το #2;

  25. Alfred E. Newman said

    @22
    Άγγελε πόσο βέβαιος είσαι;

  26. oikodomos said

    Καλησπέρα σε όλους. Εύχομαι τα καλύτερα για τη νέα χρονιά.
    Εκφράζω ακόμα μια φορά την βαθιά εκτίμησή μου στο γητευτή των λέξεων Ν. Σ.
    Η κριτική του Στ. Ελληνιάδη απλώς με παρακίνησε να το αγοράσω νωρίτερα.
    Ένα ταξίδι σε προορισμούς μακρινούς αλλά και κοντινότερους, σχεδόν ξεχασμένους.
    Καλή δύναμη!

  27. Σπουργίτης said

    #17 Sarant: Αυτό το αρσενικό «ο γιαβουκλούς» δε μου κολλάει καθόλου. Τις τούρκικες καταλήξεις των παράγωγων ουσιαστικών σε -lı, -li, -lu, -lü (καθώς και τις -cı, -ci, -cu -cü, -çı, -çi, -çu, -çü) νομίζω ότι τις έχουμε προσαρμόσει μια χαρά στα ελληνικά εφευρίσκοντας και διάκριση γένους μεταξύ αρσενικού-θηλυκού! πχ. ο μερακλής – η μερακλού
    Ενώ στα τούρκικα δε διαχωρίζονται τα γένη ούτε στη γραφή ούτε στην προφορά και το τελευταίο φωνήεν εξαρτάται από το αμέσως προηγούμενο, βάσει ενός κανόνα φωνητικής αρμονίας που δεν απαντά στις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες (πχ. ο, η taxici, boyacı, uğurlu-γουρλού, meraklı κλπ), στα ελληνικά όμως καλώς λέμε ο ταξιτζής-η ταξιτζού, ο παοκτζής-η παοκτζού, ο γουρλής-η γουρλού κλπ.
    Βέβαια αν ήξεραν οι τούρκοι ότι τους αλλάζουμε καταλήξεις ανάλογα με το γένος θα γέλαγαν.
    Γι’ αυτό μου ξίνισε το αρσενικό «ο γιαβουκλούς», που νομίζω ότι πρέπει ν’ ακολουθήσει την ελληνική γραμματική: ο γιαβουκλής-η γιαβουκλού.

  28. Μαρία said

    25 Για ποιο απ’ τα δύο; Για το άγνωστο της λέξης ή για το οτι τα ελλην. τυπογρ. στοιχεία δεν έχουν πατούρες;

  29. Θυμάστε καθόλου το νησί Σαν Σερίφ; (http://en.wikipedia.org/wiki/San_Serriffe).

  30. Μαρία said

    27 Δεν το ΄βγαλε ο Νικοκύρης απ’ το μυαλό του. Βλ. και τα επώνυμα Ξυδούς, Πουσκουλούς κλπ

    Αφού θέλεις να τα παρατήσω
    κάθε μαύρο και πιοτό
    όλα φως μου θα τα λησμονήσω
    γιαβουκλούς σου σαν γινώ

  31. sarant said

    27: Όσα λες σωστά είναι, αλλά, βλέπεις, δεν εξαρτάται από εμάς. Για κάποιο λόγο, ο γιαβουκλούς πέρασε έτσι στα ελληνικά και δεν έγινε γιαβουκλής. Δεν είναι το μοναδικό παράδειγμα, υπάρχει επίσης ο Σταμπουλούς (είναι και επώνυμο), ο αναντολούς και το μαστουρλούκι.

    Π.χ. στίχος από ρεμπέτικο: Στην θάλασσα να πέσεις στα πιο βαθιά νερά, εσύ κι ο γιαβουκλούς σου, φραγκονοικοκυρά,

  32. sarant said

    Γράφαμε μαζί με τη Μαρία!

  33. ἀκρέμονες τοὺς ἤξερα (τοὐλάχιστον ἔτσι ἀναφέρονται στὰ ἐγχειρίδια παλαιογραφίας) ἀλλὰ μὲ ἔκπληξι διαπιστώνω ὅτι τὸ ὀρθότερο εἶναι ἀκρεμῶνες!

  34. #27.
    Νομίζω πως δεν είναι «Παοκτζής» αλλά «Παοκτσής» (ωστόσο λαθεμένα «Αεκτζής»), δηλαδή Paokçi όχι Paokci,

    Εγώ το ερμηνεύω ως σωστή προφορά από το θεσσαλονικιώτικο πληθυσμό που ήταν εξοικειωμένος στην τούρκικη προφορά σε αντίθεση με το γενικότερο ελλαδικό πληθυσμό που προφέρει Aekci και όχι Aekçi. (Στα αγγλικά έχουμε: eggs [egz] και oaks [ouks]).

  35. 33: Ἐχουμε κι εμείς κάτι από Big- και Little-Endians. Θα ήθελε μήπως ο Σουρής υπηρεσίας να γράψει ένα ποίημα για τη διαμάχη μεταξύ ορθοπαιδιστών και ορθοπεδιστών κοκ.;

  36. http://www.hegrade.gr/?q=node/394

  37. Alfred E. Newman said

    Καλώς τη Μαρία. Καλή χρονιά.
    Οι περισσότερες γραμματοσειρές που έχουν κυκλοφορήσει την περίοδο της παραδοσιακής τυπογραφίας στα ελληνικά είχαν στοιχεία με πατούρα. Τα πιο γνωστά είναι τα λεγόμενα Ελζεβίρ, τα Αττικά και η ειδική γραμματοσειρά του ΔΟΛ που έγινε γνωστή ως Λαμπράκη. Τα χωρίς πατούρα (Ελβέτικα, Άριαλ κλπ) εμφανίστηκαν μεταγενέστερα.
    Ακόμα και σήμερα χάρη στην ηλεκτρονική στοιχειοθεσία και τους unicode οι συχνότερα χρησιμοποιούμενες είναι με πατούρα (πχ Times κλπ).
    Το διάστιχο είναι το κενό ανάμεσα στους στίχους. Στην ηλεκτρονική χρήση μιλάμε για μονό, 1 1/2 ή διπλό ή καθορίζουμε το πάχος σε στιγμές. Μεταξύ παραγράφων είναι ξανά διάστιχο αλλά συχνά μεγαλύτερο. Στην παραδοσιακή τυπογραφία υπήρχαν τα μεταλλικά διάστιχα που έβαζαν οι τυπογράφοι ανάμεσα στις αράδες για την καλύτερη εμφάνιση του κειμένου.
    Διάκενο είναι ανάμεσα στις στήλες κειμένου (πάλι με μέταλλα που τοποθετούσαν) άλλοτε λευκό και άλλοτε με κάποια γραμμή.
    Όλα αυτά ο Άγγελος μάλλον θα τα έχει ξεχάσει. Δεν μπορεί να μην τα είχε ακούσει από τον πατέρα του.

  38. Μαρία said

    37 Με υγεία.
    Κι εμένα μου ΄καναν εντύπωση τα χωρίς πατούρα του Άγγελου. Μπροστά μου έχω βιβλία Κέδρου, Εστίας, Στιγμής όλα με πατούρα.

  39. #35
    Αν είν’ σωστό το έψιλον
    ή μη το άλφαγιώτα
    στη λέξη ορθοπε(αι)δικός
    αν θέλεις τράβα ρώτα
    τον κύριο Μπαμπινιώτη μας
    που όλα τα γνωρίζει
    και αν δεν ξέρει ουτ’ αυτός
    έ, τότε…βράσε ρύζι !!

  40. Σπουργίτης said

    #31, #34 : θ’ απαντήσω αλλά πρέπει να επισκεφτώ πρώτα μερικούς Γιάννηδες… 🙂 κοινωνικαί υποχρεώσεις…

  41. secondlight said

    μα δέν είχα ξανακούσει τον γιαβουκλού με τελικό σίγμα. Πού θα βρούμε το γνωστό άσμα «έμαθα πως είσαι μάγκας» στην εκτέλεση της Αλεξίου με τη λέξη αυτή στο δεύτερο (;) ρεφραίν;

  42. Συγνώμη, ανακαλώ τα περί πατούρας. Φυσικά, τα κεφαλαία σχεδόν πάντοτε είχαν και έχουν πατούρες. Είχα στο νου μου τα μικρά, που έχουν άλλου είδους στολίδι στις άκρες, μια ελαφριά πάχυνση των γραμμών, που δεν ξέρω αν έχει τεχνικό όνομα. Και γενικώς, Αλφρέδε, όχι, ο πατέρας μου με είχε πάει μια-δυο φορές στο τυπογραφείο της εφημερίδας και μου είχε εξηγήσει πώς δουλεύει το κυλινδρικό πιεστήριο, αλλά τεχνικούς όρους τυπογραφίας δεν θυμάμαι να άκουσα ποτέ από το στόμα του.
    Νομίζω πάντως ότι γενικότερα, στην Ελλάδα οι τεχνικοί όροι της τυπογραφίας είναι λιγότερο γνωστοί στο ευρύτερο μορφωμένο κοινό απ’ό,τι στην Εσπερία. Και δεν εννοώ τίποτε εξειδικευμένους όρους· ποιος, αν δεν είναι του κυκλώματος τύπου/βιβλίου, μπορεί χωρίς δισταγμό να απαντήσει πώς λέγονται ελληνικά ακόμα και στοιχειώδη πράματα όπως τα στοιχεία italics ή boldface ;

  43. 39: Ωραίος!

  44. ο Μήτσος said

    Τα italics τα λέμε πλάγια. Τα boldface τα λέμε έντονα. Πολύ συχνά τα λέμε όμως αϊτάλικς και μπολντφέης…

  45. Μαρία said

    41 Στο 3ο κουπλέ. Γιατί με την Αλεξίου; Με το Νταλγκά δε σ’ αρέσει;

  46. υπάρχει εδώ http://www.greekfontsociety.gr/images/greektablets/Glossary.pdf μιά σύντομη επεξήγηση όρων, αλλά υποψιάζομαι ότι έχει αρκετά λάθη….

  47. 22 – 37 – 42
    Διορθώνομαι ερυθριών για τα serif. Τα γράμματα με ακρέμονες – πατούρες είναι πιο ευανάγνωστα από τα τευτονικά san serif σε μικρά μεγέθη (τα στοιχεία δεν τυπώνονται μικρότερα από 6.5 στιγμές, ενώ πάνω από 14 είναι πλέον τίτλος. Μία ίντσα έχει 72 στιγμές (points = 0.138″), ενώ οι 12 στιγμές είναι η γνωστή σας pica (6 από δαύτες στην ίντσα). Η οριζόνται μέτρηση σε εφημερίδες γίνεται σε στιγμές, ενώ η κάθετη, του μήκους των στηλών, σε εκατοστόμετρα. Το m μετρά το τετράγωνο ενός στοιχείου, πχ. 10 στιγμές m = 10 Χ 10 στιγμές.
    Ο ουμανιστής Aldus Manutius στον 1ο αιώνα, στην Bενετία (όθεν η ονομασία italics) εισήγαγε τα πλάγια ή κυρτά γράμματα για να μεταδώσει τις γνώσεις με βιβλία πιο μικρά, φτηνά κι εύχρηστα από τα μεγάλα των μοναστηριών. Λέγοντο επίσης Aldine και chancery. Κάποιοι όροι της τυπογραφίας και των γραμματοσειρών στα ελληνικά:
    kerning = διαστοιχείωση, διαγραμμάτωση
    kerning pairs = Ζεύγη διαστοιχείωσης
    leading = διάστιχο
    ligature = σύμπλεγμα, λιγατούρες, συνενώσεις
    loop = κουλούρα, κούρμπα, κοιλότητα
    main stem ή main stroke = κύριο στέλεχος
    nick = εντομή (αλλά και οδηγός)
    oblique = ψευδοπλάγια
    pear shaped terminal = αχλαδοειδής (αλλά και δακρυοειδής) απόληξη
    sans serif = χωρίς ακρέμονες, χωρίς πατούρες
    serif = ακρέμονας, σέριφ, πατούρα
    bracketed serif = κυρτός / καμπύλος / κύλος ακρέμων
    hairline serif = ινωειδής ακρέμων
    wedge serif = σφηνοειδείς ακρεμόνες/σέριφ/πατούρες
    slab serif = πλινθοειδείς ακρεμόνες, τετράγωνο σέριφ/πατούρα
    straight serif = ίσιος ακρέμων
    shoulder = ώμος
    slab serif = τετράγωνος ακρέμονας
    small caps = καπιταλάκια, μικρά κεφαλαία
    stem = στέλεχος, κορμός
    stress = έμφαση (διαγώνια, κάθετη)
    swash (caps or letters) = κυματοειδή (κεφαλαία ή γράμματα)
    spur = ακίδα
    stem = στέλεχος
    stress = έμφαση
    terminal = απόληξη
    tracking = αραίωση
    wedge serif = σφηνοειδής ακρέμονας
    x-height = ύψος-κ, οφθαλμός/μάτι
    descender = υπόστιχο
    descender line = γραμμή υποστίχων, κατωφερές
    ear = αυτί
    finial = διακοσμητική απόληξη
    foot = βάση, πέλτα
    hair line = μίσχος, ίνα, νηματοειδής κοντυλιά
    head = κεφαλή
    hooked terminal = αγκιστροειδής απόληξη, τσιγκέλι, άγκιστρο
    inlined = εγχάρακτα
    italics = πλάγια
    Και μια ερώτηση από τα τεστ των φοιτητών, ποιοί οι τέσσερις μεγάλοι σταθμοί της εξέλιξης της τυπογραφίας;

  48. Μανούτιος; Lapsus plectri, 15ος αιών.

  49. 42
    Οι μικρού σχήματος, εντυπωσιοθηρικές «tabloids» (ή red tops, με κόκκινη ζώνη τίτλου, γιατί είχαν ξεχωρίσει αριστερές – φιλεργατικές), ξεχωρίζουν για τους τίτλους με κεφαλαία χωρίς πατούρες.

  50. bernardina said

    Μόλις τώρα συνειδητοποίησα ότι είχα στείλει μισό το σχόλιο-απάντηση στον φυσικό 😆 . Επειδή χρειάστηκε να φύγω κατεπειγόντως σκέφτηκα να το ολοκληρώσω αργότερα και να το στείλω, αλλά η άτιμη η συνήθεια πάτησε δημοσίευση σχολίου. Ας είναι…

    Λοιπόν, φυσικέ, όπως σου έλεγα πριν μας διακόψουν 🙂 κάποτε δέχτηκα από επιμελητή την παρατήρηση ότι το φ στο φον κλπ είναι μικρό όταν προηγείται το όνομα, πχ Χάινριχ φον Φούφουτος. Όταν λείπει το όνομα και η πρώτη λέξη είναι το φον, γράφεται με κεφαλαίο. Εξ ου και το Φον Φούφουτος. Ομοίως τα ντε, ντι, ντυ κλπ…

    (Και ξέρεις γιατί βγάζει τέτοια κραυγή ο Ταρζάν, ε; :mrgreen: )

    Χρόνια πολλά σε εορτάζοντες και εορτάζουσες

  51. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα επόμενα σχόλια!

    Ομολογώ ότι είμαι άσχετος στα περί τυπογραφίας. Για το νησί Σαν Σερίφ υπήρχε ένα άρθρο στη Λεξιλογία, αλλά δεν το βρίσκω τώρα.

  52. 51: Αυτό;

    http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?129-This-is-the-official-site-of-the-island-state-of-San-Serriffe

  53. Μαρία said

    50 Δεν ξέρω τι ισχύει για το φον αλλά για το μόριο de των γαλλικών επωνύμων(όχι πάντα ένδειξη ευγένειας) ο επιμελητής κάνει λάθος. Γράφεται με κεφαλαίο μόνο όταν προηγείται η πρόθεση de π.χ. de De Gaulle. Το μικρό όνομα παίζει για την περίπτωση που θα διατηρήσεις ή όχι το μόριο de. π.χ. Ο Γιάννης ντε Φούφουτος αλλά ο Φούφουτος (το 2ο με διάφορες εξαιρέσεις).

    51 Άρα δεν ξέρεις και την …ευχή «και στα δικά σας».

  54. 50,51
    Δεν έχει προθέαση (preview) η
    Λεξιπρέσα (WordPress)?

    47 ….typelicious!!

    μόλις διάβασα ότι μία απ’ τις πολλές
    ετυμολογικές εξηγήσεις του
    serif ήταν και η σύρριψις!

  55. sarant said

    52: Ναι, αυτό, ευχαριστώ!

    53: Όχι, αλλά ξέρω το ανέκδοτο με τον διοικητή τάγματος που έλεγε, όταν ανακοίνωνε ποινές, π.χ. «Δέκα μέρες φυλακή, Και της δικιάς σου!»

    54 Δεν έχει.

  56. Immortalité said

    @42in fine Τα bold τα λέμε και βαροπατημένα.

    Χρόνια πολλά στους Γιάννηδες και στις Ιωάννες αλλά στους Ιωάννηδες ένα παραπάνω 😉

  57. physicist said

    #50. Ουφ, δόξα να ‘χει ο Θεός δε γλίστρησες απ’ τα σχοινιά και όχι, δεν ξέρω γιατί σκούζει ο Ταρζάν 😀

    Ψιλοκαταλαβαίνω τι λες αλλά όχι απόλυτα. Εννοείς το φον σαν πρώτη λέξη στην πρόταση; Καλά, τότε το γράφω ούτως ή άλλως κεφαλαίο. Αλλά άμα δεν προηγείται το μικρό όνομα όμως προηγείται κάτι άλλο, δεν θέλει με μικρό; Δηλαδή άμα γράψω «ο φον Δημητράκης» ή «ο μαρκήσιος ντε Σαντ», κάνω λάθος;

  58. Κι αν είναι Ολλανδός ή Φλαμανδός, ο ‘φον’ γίνεται ‘βαν’ ή ‘φαν’, όπως ο Φλαμανδός Μπετόβεν.

  59. Alfred E. Newman said

    Παράκληση.
    Μια που μπήκαμε για καλά στα τυπογραφικά, μπορεί κάποιος να μου θυμίσει πως λέγεται η λέξη που έμπαινε στο κάτω μέρος της σελίδος ενός βιβλίου και που ήταν η πρώτη λέξη της επόμενης σελίδας;

  60. ΣΑΘ said

    @ [0]

    » Κατάλληλο για ιδιόχρηση και για καλό δώρο σε κάθε εγγράμματο φίλο και συγγενή, άρρεν ή θήλυ, μικρό, μεσαίο ή μεγάλο.» [;]

    Μήπως θα ήταν ‘σωστότερο’ αν έγραφε:

    «… φίλο και συγγενή, άρρενα ή θήλυ{ν} (θήλεια{ν}), …» ;

    Γιατί αν υποτεθεί ότι μετά το «…συγγενή,» εννοείται ένα ακόμα «σε κάθε», (δηλαδή ‘σε κάθε άρρεν ή θήλυ, μικρό, μεσαίο ή μεγάλο’), τότε το «εγγράμματο» θα περισσεύει.

  61. sarant said

    59: Δεν το ξέρω….

  62. Γνωρίζω μόνο τον υπόποδα, footer, παρά τον πόδα της σελίδας.

  63. 63: Δεν τον ήξερα τον υπόποδα. Μήπως ξέρεις και πώς λέμε header στα Ελληνικά; Ευχαριστώ.

  64. bernardina said

    Φυσικέ και Μαρία,
    γράφω το σχόλιο cun grano salis (όπως άλλωστε και το προηγούμενο) επειδή τον κανόνα δεν τον έχω δει πουθενά γραμμένο αλλά όπως είπα και πριν μου το είπε επιμελητής όταν τον ρώτησα γιατί είναι γραμμένο με κεφαλαία το Ντε… σε μία πρόταση. Μου είπε λοιπόν ότι όταν δεν προηγείται το όνομα, το ντε (και τα άλλα ενδεικτικά του τίτλου ευγενείας αλλά και τα υπόλοιπα, που στην ουσία δηλώνουν καταγωγή) κατά κάποιο τρόπο το υποκαθιστούν και γράφονται με κεφαλαίο. Έτσι θα γράψω, για παράδειγμα, Λεονάρντο ντα Βίντσι αλλά ο (ας πούμε Κώδικας) Ντα Βίντσι. ‘Η Σαρλ ντε Γκωλ (συγνώμη για το ωμέγα αλλά λόγω ομοιότητας με το γκολ είπα να αποφύγω το όμικρον 🙂 ) αλλά ο στρατηγός Ντε Γκωλ. Μου έδωσε δε να καταλάβω ότι ισχύει πάντα και μόνο όταν λείπει το όνομα, όχι ο τίτλος. Δηλαδή γράφουμε μαρκήσιος Ντε Σαντ αλλά Ντονασιέν Αλφόνς Φρανσουά κόμης ντε Σαντ!

    Αυτά, και αν πέφτω αποδεδειγμένα έξω δεν θα επιμείνω, αφού όπως είπα δεν το έχω δει γραμμένο πουθενά ως κανόνα.

  65. bernardina said

    cun -> cum
    (αυτά παθαίνεις όταν μπλέκεις με τα λατινικά πρωί πρωί 😉 )

    Φυσικέ, ο Ταρζάν σκούζει καθώς δίνει σάλτο, γιατί κρέμεται η Τσίτα από σημεία της ανατομίας του που δεν πρέπει! 😆

  66. physicist said

    #64. Παράξενες ιδέες έχει ο επιμελητής σου, Μπέρνι.

    #65. Ε, αφού τον πονάει τόσο πολύ όταν κρατιέται η μαϊμού απ΄ τα μαλλιά του, ας τα κουρέψει επιτέλους! 😛

  67. Μαρία said

    64
    Μπέρνι, το σωστό και με τη βούλα της Ακαδημίας είναι le général de Gaulle. Ο κανόνας για το κεφαλαίο είναι όπως τον διατύπωσα παραπάνω. Τα πράγματα περιπλέκονται λίγο μόνο ως προς τη διατήρηση ή παράλειψη του de.

  68. bernardina said

    Μαρία, δεν θα με εξέπληττε καθόλου αν ο εν λόγω επιμελητής (αλλά και άλλοι, φαντάζομαι, γιατί με ένα πρόχειρο γούγλισμα το είδα και αλλού) επινόησαν αυτόν τον όλα-τα-σφάζω-όλα-τα-μαχαιρώνω κανόνα για λόγους ευκολίας.
    Το πρόβλημα περιπλέκεται όταν μπαίνουν στη μέση και τίτλοι ευγενείας αφού στα αγγλικά (που ξέρω με σιγουριά) γράφονται με κεφαλαίο, (πχ. the Count of Montecristo) ενώ στα ελληνικά κανονικά με πεζό, παρόλο που έχω δει όλες τις παραλλαγές! 🙂
    Οπότε στα ελληνικά γράφουμε Λεοπόλδος (ή Λέοπολντ) φον Ζάχερ-Μαζόχ και 1) Φον Ζάχερ-Μαζόχ 2) σκέτο Ζάχερ-Μαζόχ 3) σκέτο Μαζόχ και τελειώνουμε 😆 (για να μην παραπονιέται που γράψαμε για τον Ντε Σαντ 😉 )

    Εν κατακλείδι, εγώ ακολουθώ αυτό που μου είπε τότε ο επιμελητής και αφήνομαι στα στοργικά χέρια του διορθωτή μου, χαχα…

  69. bernardina said

    Φυσικέ, τι είναι ένας σούπερ-άντρας χωρίς τα μαλλιά του; Δεν είδες τι έπαθε ο δύστυχος ο Σαμψών; 😉

  70. 64. Έμαθα κάτι, ευχαριστώ.
    69. Έπαθα κάτι, ευχαριστώ.

  71. bernardina said

    Τίτο, (ή μήπως προτιμάς το Τίτε;)
    όπως βλέπεις, μάλλον δεν πρέπει να δίνεις ιδιαίτερη βαρύτητα ούτε στο μάθημα ούτε στο πάθημα 😆

    Παρακαλώ, ούτως ή άλλως 😉

  72. Μαρία said

    68
    >για να μην παραπονιέται που γράψαμε για τον Ντε Σαντ
    Για τον Σαντ, χωρίς ντε, είναι το σωστό στα γαλλικά. Θα το ευχαριστηθεί κι ο Μαζόχ.

  73. bernardina said

    😆

  74. 72-73
    Apoculamus, την κάνουμε (= φεύγουμε), ίσως από το ελληνικό αποκυλίομεν. Από το Cena Trimalchionis, το Σατυρικόν του άλλου Titus, Arbiter Petronius., που ξεφύλλισα για λίγο προηγουμένως.
    Κι όσο για το μαλλί, λατινικό και τούτο, «qui facient papillae, cum fero talian cenant», τι να κάνουν οι τρίχες, εδώ βουνά από σίδερο λυγίζουν.

  75. Talia, πάλι το errat index pundicus.

  76. bernardina said

    «τι να κάνουν οι τρίχες, εδώ βουνά από σίδερο λυγίζουν».

    So true, so true…
    Από την άλλη όμως… 😉 (Ας μην το συνεχίσω, αρκετά ασχημόνησα ήδη, του φυσικού βοηθούντος 😛 )

  77. Μιχαλιός said

    #59 Παραπομπή.

  78. 63
    Καθυστερημένα με τις καληνύχτες. Κεφαλίδα ή επικεφαλίδα το έχω δει το header, μάλλον κουτουλιά, τέτοιες ώρες.

  79. Επίχαρμος said

    Μια και πιάσαμε τη γνωστή διαμάχη ορθοπαιδιστών και ορθοπεδιστών, να ρωτήσω για άλλη μια μάχη: των καταχωρητών (εκ του καταχωρώ) και καταχωριστών (εκ του καταχωρίζω). Τελικά ένα έγγραφο καταχωρείται ή καταχωρίζεται;. Γιατί αρκετές καλημέρες μας έκοψαν μέχρι σήμερα οι εκατέρωθεν φανατίλες. Τουλάχιστον να ήξερα πιος έχει δίκιο (λέμε τώρα)

  80. physicist said

    #76.

    Με τη φαντασία της Μπέρνης,
    και του Φυσικού βοηθούντος,
    εγραπώθη η μαϊμούδα
    κι ο Ταρζάν έγινε Τούρκος.

    Άιντε ξου απ’ τα μαλλιά μου,
    ρυπαρόν ανθρωποειδές!
    Βρες κάτι άλλο, που ν’ αντέχει,
    κι από κει γαντζώσου αν θες.

  81. Nicolas said

    Ο de Gaulle, δεν είναι το σωστό παράδειγμα, γιατί αποτελεί εξαίρεση του κανόνα (ως συνήθως στα γαλλικά). Το de του de Gaulle δεν είναι αριστοκρατικό, αλλά Φλαμανδικό (ροζ). Παρόλ΄ αυτά, γράφεται με μικρό (κι ήταν και ψηλέας). Ορισμένες εξηγήσεις εδώ:
    Pourquoi le « de » de de Gaulle (vous voyez c’est moche) est-il différent du « de » de Villepin ? Pourquoi jouè-je à la bataille navale avec « de Gaulle » mais au bilboquet avec « Villepin » ?
    Est-ce parce que le « de » de de Gaulle (argh, c’est vraiment moche) n’est pas d’origine nobiliaire (elle viendrait du nom flamand « De Walle », « Le Gallois ») ? Non. En général, quand une particule n’est pas nobiliaire, on lui met un D majuscule et on n’en parle plus (De Benedetti, par exemple). Mais dans la famille de Gaulle, on l’écrit avec un d minuscule, c’est ainsi.
    Charles de Gaulle
    L’explication est plus simple que cela : « Gaulle » est un mot monosyllabique. Et les particules hésitent à quitter les noms monosyllabiques, qui sont déjà assez petits comme ça. On dit ainsi : de Grasse, de Lattre…
    Evidemment, ce serait plus simple s’il n’y avait pas d’exceptions. Le sadique Sade en fait partie. Retz aussi.
    Et dans l’autre sens, des mots polysyllabiques gardent leur particule en toute occasion : ce sont ceux qui commencent par une voyelle. D’Ornano, par exemple.
    Bon, récapitulons. Quelle est la règle pour « de Gaulle » ?
    En début de phrase, un D majuscule ;
    en milieu de phrase, un d minuscule ;
    après la préposition de, une baston d’experts.
    La baston oppose les « majusculistes » (esprits pragmatiques, qui privilégient la clarté de la lecture) et les « minusculistes » (esprits rigoureux qui n’aiment pas les exceptions).
    Nous avons opté pour la seconde option (même si c’est super moche). Mais nous n’en faisons pas une religion et nous ne lancerons pas d’appel sur le sujet.

  82. sarant said

    79: Εγώ καταχωρώ πάντως, αν και χωρίς φανατισμό. Το τάι μπρέικ είναι ο καταχωρητής, που υπάρχει (σε αντίθεση με τον καταχωριστή),

  83. […] Sauerstoff, schwa, The Crying Game, Turnacıbaşı , TV, Yi Fu Τuan, Αβάγιος, Αεκτζής, άλλο το χ στο χέρι και άλλο το χ στο χαμό, […]

  84. […] Πρεβέζης, Πρίγκιψ Ανδρέας, ρελατιβιστική, Ρώμη, Σαν Σερίφ, Σέκερης, σκοποφιλία, σπιναλογκάροντας λαϊκές λέξεις, […]

  85. Ηρώ Διαμαντούρου said

    περί δια το μακάμι: σε ηλεκτρονική μορφή λεξικού υπάρχει κάτι, εδώ: http://www.musipedia.gr/wiki/%CE%9C%CE%B1%CE%BA%CE%AC%CE%BC%CE%B9%CE%B1.

  86. sarant said

    Ευχαριστούμε!

  87. και «βαν Μπετόβεν», όχι «φον», διότι Φλαμανδός, όχι Γερμανός, κάτω τα χέρια από ένα των 10 διασήμων Βέλγων..

  88. spatholouro said

    #31/27

    […]Η επικράτηση του θηλυκού γένους στην ελληνική, παρά το διπλό φυσικό γένος της λέξης στην τουρκική, οφείλεται σε καθαρά μορφολογικά αίτια, στη υποστήριξη δηλαδή που είχε το θηλυκό γένος στην ελληνική από το ήδη υπάρχον μεσαιωνικό κλιτικό παράδειγμα θηλυκών σε -ού. Αυτό περιλαμβάνει θηλυκά με το κλιτικό επίθημα -ού (αλεπού, κουρελού, γλωσσού) αλλά και με το παραγωγικό επίθημα ανδρωνυμικών και επαγγελματικών σε -ού (Βασιλού, μυλωνού, καπελού). Αντίθετα, μια κατηγορία αρσενικών σε -ού (ς) ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. Παρόλα αυτά όμως εμφανίζεται και αρσ. γιαβουκλούς, όχι μόνο στα λεξικά της ΚΝΕ αλλά και στα ιδιώματα […]

    (Π. Κυρανούδης, «Μορφολογία των τουρκικών δανείων της ελληνικής γλώσσας». ΙΝΣ 2009: σελ. 103)

  89. spatholouro said

    Κι άλλο ένα ρεμπέτικο με «γιαβουκλούς» αρσενικό:

    Σου το είπα και στο λέγω θέλω νά ‘χω εγώ πολλούς
    γιατί ένας σαν και σένα δεν με φτάνει γιαβουκλούς
    («Στους Ποδαράδες μια Πολίτισσα» Νταλγκάς 1931)

  90. spatholouro said

    Να και η κυρία Πιπίνα από το 1927 («Τι σε μέλει εσένανε»):

    Τι σε μέλει εσένανε κι όλο με ρωτάς
    Ποιος είναι ο γιαβουκλούς μου αφού δεν μ’ αγαπάς

  91. spatholouro said

    Σε σύγχυση βλέπω ότι βρίσκεται και το «Ρεμπέτικο Γλωσσάρι» του Ρεμπέτικου Φόρουμ, ένα Γλωσσάρι που κατά την άποψή μου έχει διαχρονικά φιλοξενήσει ποικίλες αβλεψίες, προχειρότητες και ανακρίβειες.

    Στο συγκεκριμένο λήμμα δεν αναγνωρίζει στα ελληνικά αρσενικό «γιαβουκλούς», αγνοώντας τα σχετικά παραδείγματα από τη ρεμπέτικη στιχουργία:
    «Γιαβουκλού: Αγαπητικός, αγαπητικιά, ερωτευμένος, ερωτευμένη.»

  92. Maria said

    Πού το είδες ότι δεν αναγνωρίζει? «Γιαβουκλού: Αγαπητικός, αγαπητικιά, ερωτευμένος, ερωτευμένη.»,ακριβώς έτσι το γράφει.
    Βρε Σπαθόλουρο, καλά δεν ήσουν μέλος στο ρεμπέτικο φόρουμ ως «παρασάνταλος», γιατί δεν παρέμενες να τους διαφωτίζεις?

  93. spatholouro said

    #92
    Πού είδες εσύ ότι αναγνωρίζει αρσενικό «Ο γιαβουκλούς»=αγαπητικός/ερωτευμένος και ξέχωρα θηλυκό «Η γιαβουκλού =αγαπητικιά/ερωτευμένη»; Έχουμε ή δεν έχουμε στα ποιητικά κείμενα του ρεμπέτικου (και όχι μόνο) αρσενικό τύπο «ο γιαβουκλούς»;; Το λήμμα θεωρεί ότι υπάρχει μόνο «ο/η γιαβουκλού».

    Η ίδια η συντονίστρια μάλιστα του «Γλωσσαρίου» μας παραπέμπει σε «σχετική συζήτηση, πριν από 9 χρόνια, για το λήμμα «γιαβουκλού», εδώ, (http://www.rembetiko.gr/forums/showthread.php?t=16455&page=78&p=161346#post161346)
    όπου είχα δείξει, με παραδείγματα, ότι το λήμμα απαντά και στο αρσενικό γένος, με την ίδια κατάληξη, (τότε αμφισβητούνταν αυτό)».
    http://www.rembetiko.gr/forums/showthread.php?t=16455&page=217&p=258975#post258975

    Θεωρεί δηλαδή ότι η κατάληξη είναι –ού και στα δύο γένη. Αλλά μόνο στα τουρκικά είναι έτσι, στα ελληνικά είχαμε διάσχιση: σχηματίστηκε και ο τύπος του αρσενικού –ούς και ο τύπος του θηλυκού –ού.

  94. Maria said

    Γενικά συνηθίζεται να γράφεται ο τύπος της λέξης που απαντά στα τραγούδια και ο τύπος στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι «γιαβουκλού». (χωρίς -ς τελικό).
    Αλλά, εσύ, γιατί τόσο μένος για το συγκεκριμένο φόρουμ?
    Δεν το καταλαβαίνω…

  95. sarant said

    Πώς και αναστήθηκε αυτό το νημα; Είχα ξεχάσει τη σχετική συζήτηση.

  96. spatholouro said

    94
    «Γενικά συνηθίζεται κλπ κλπ»

    Το τι ενδεχομένως συνηθίζεται «γενικά» είναι μία συζήτηση εκτός θέματος, οπότε δεν μας απασχολεί στα προ οφθαλμών συζητούμενα.
    Το τι συνηθίζεται «ειδικά» στο συγκεκριμένο Γλωσσάρι είναι το εντός θέματος. Ενδεικτικά εξετάζοντας λοιπόν τα λήμματα (π.χ. «Βεδουίνος, Βεδουίνα», «Βλάμης, Βλάμισσα»), παρατηρούμε στην πρώτη περίπτωση ότι, ενώ ο τύπος της λέξης στο τραγούδι είναι «Βεδουίνα», το λήμμα έχει και τον αρσενικό τύπο. Το ίδιο και στη δεύτερη περίπτωση: ο τύπος της λέξης στο τραγούδι είναι «βλάμισσα» ενώ το λήμμα έχει και τον αρσενικό τύπο. Το ίδιο συμβαίνει και με άλλα λήμματα («Σατράπης, Σατράπισσα», «Τσίφτης, τσίφτισσα»), οπότε δεν αληθεύουν όσα ισχυρίζεσαι «ειδικά» για αυτό που συζητάμε…

    Αλλά ακόμα και στην περίπτωση που υποθέταμε, χάριν της συζήτησης, ότι ίσχυε αυτό που δεν ισχύει ως προς το συγκεκριμένο Γλωσσάρι, η κριτική μου και το μεζεδάκι διατηρούνται ακέραια: όταν αναγράφεις το λήμμα «γιαβουκλού» (με κατάληξη –ού) και πληροφορείς τον κόσμο ότι σημαίνει συλλήβδην «Αγαπητικός, αγαπητικιά, ερωτευμένος, ερωτευμένη» χωρίς να διακρίνεις αρσενικό από θηλυκό και αρσενική κατάληξη από θηλυκή (και με δεδομένο ότι έχεις τύπους ονομαστικής αρσενικού «γιαβουκλούς» από τη ρεμπέτικη στιχουργία), ε… για μένα είναι μεζεδάκι/μαργαριταράκι.

    Αλλά δε βαριέσαι, αυτά είναι ψιλά γράμματα: να τι μας βεβαιώνει και πάλι η συντονίστρια του Γλωσσαρίου όταν της υποδεικνύουν το ορθό: «Γι’ αυτό, ακριβώς, ουδεμία προσθήκη ή συμπλήρωση χρειάζεται. Γίνεται φανερό ότι απαντά και στο αρσενικό και στο θηλυκό, με την ίδια κατάληξη.»
    http://www.rembetiko.gr/forums/showthread.php?t=16455&page=217&p=258995#post258995

    Και όλα αυτά να λέγονται όταν μπορεί να ανοίξει κανείς από την Εγκυκλοπαίδεια του ΠΥΡΣΟΥ (!) μέχρι το Ιστορικό Λεξικό της Ακαδημίας (με την παρατήρησή του ότι «ο τύπος του αρσενικού προσηρμόσθη προς την ελληνικήν κατάληξιν»), και από το Λεξικό της Πρωίας, τον Δημητράκο, μεγάλο και μικρό, και τον Σταματάκο, μέχρι τον Κουκκίδη και τον Παμπούκη («Τουρκικό Λεξιλόγιο της νέας ελληνικής» 1988), για να διαπιστώσει ότι στα ελληνικά η λέξη μεταφέρθηκε ως αρσενικό «γιαβουκλούς» και ως θηλυκό «γιαβουκλού» (χώρια τα ευρήματα σε σώματα κειμένων αλλά και στη ρεμπέτικη στιχουργία, που εδώ προεχόντως ενδιαφέρει).

    Σε αυτό το πλαίσιο εντόπισα εγώ το «μεζεδάκι» και άσκησα κριτική (και όχι «μένος»!!!) και την άσκησα την κριτική στο αρμόδιο νήμα του ιστολογίου, όπως ακριβώς και ο Νίκος ή οιοσδήποτε άλλος σχολιαστής εδώ κρίνει «μεζεδάκια» που απαντούν όπου γης του διαδικτύου, χωρίς βέβαια να μπορεί να διανοούμεθα να του υποδεικνύουμε να πάει να τα σχολιάσει στα κατά τόπους ιστολόγια/φόρουμ!

    Από άποψη λοιπόν ουσίας αλλά και από άποψη συν-ουσίας, τα «απορήματα» περί διαφωτισμού και περί «μένους» επιστρέφονται άναυλα ως εκτός ύλης.

  97. Maria said

    Μα ήσουν μέλος, μέχρι πρόσφατα, εκείνου του φόρουμ κ.Βλησίδη και το ύφος με το οποίο αναφέρεσθε σε εκείνο μόνο μένος δείχνει…
    Και για τα εντός ύλης, παραπέμπω στο παράθεμα από το πιο πάνω μήνυμά σας.
    Τα …«Αγαπητικός, αγαπητικιά, ερωτευμένος, ερωτευμένη» ………. βγάζουν μάτι ότι αναφέρονται ΚΑΙ στα δυο γένη εξίσου.
    Εκτός και αν επιμένει κανείς να ΜΗΝ τα βλέπει, οπότε πάω πάσο!

  98. spatholouro said

    Φαίνεται πως μία από τις εκδηλώσεις της «τριπολικής» ακοσμίας, είναι να ξεκινάς με ενικό, να συνεχίζεις με ακατονόμαστη κατονομασία του «αντιπάλου» και μετά να το ρίχνεις στον καλαματιανό (πληθυντικό)…

    Κι ένας τελευταίος από μένα λόγος επί της ουσίας, όσης απόμεινε από τη συνδυασμένη επέλαση ακοσμίας και ακατανοησίας: έχει γούστο να θεωρεί η κυρία Maria ότι η καταγραφή των λημμάτων πρέπει να είναι στον γραμματικό τύπο που απαντούν στα τραγούδια, δηλ. άλλοτε ονομαστική, άλλοτε αιτιατική κοκ… Ευτυχώς κάτι τέτοιο δεν ισχύει στο εν λόγω Γλωσσάρι, όπου όλα είναι στην ονομαστική.

    Και μια επίσης τελευταία επανάληψη της θέσης μου: το υπόψη λήμμα αγνοεί τον αρσενικό τύπο «ο γιαβουκλούς» -παρότι απαντά στη ρεμπέτικη στιχουργία, στα λεξικά και αλλού- και θεωρεί ότι υπάρχει μόνο τύπος αρσενικοθήλυκος «ο/η γιαβουκλού».

    Κατά συνέπεια, το λήμμα θα είχε ορθώς ως εξής:
    ο γιαβουκλούς=αγαπητικός, ερωτευμένος (παραδείγματα από τραγούδια)
    η γιαβουκλού=αγαπητικιά, ερωτευμένη (παραδείγματα από τραγούδια)

  99. Poseidon said

    Κατανοητή η διόρθωσή σας, αλλά το ύφος σας προδίδει εχθρικότητα απέναντι σε φορουμ και συγκεκριμένα πρόσωπα. Να το προσέξετε αυτό…

  100. sarant said

    99 Καλό είναι οι ονομαστικές αναφορές να γίνονται με το χρηστώνυμο. Και σε κάθε περίπτωση όχι με παραλλαγμένο το όνομα.

  101. spatholouro said

    #99
    Οι αξιολογικές κρίσεις, κ. Poseidon από το Κουνελάκι, δεσμεύουν βέβαια μόνο αυτούς που τις κάνουν, ωστόσο ίσως σας βοηθήσει ότι κάθε μου τοποθέτηση, διαδικτυακή ή εξωδιαδικτυακή, είναι αρκούντως περιεσκεμμένη -κι ας μη σας προκύπτει ως πρόσληψη…

    Με την ευκαιρία που σχολιάσατε εδώ εξ αφορμής μου μόνο και πάλι, σας υπενθυμίζω την πολυαναμενόμενη δημοσιοποίηση των συμφωνητικών μεταβίβασης, όπου καταδεικνύεται πως υφίσταται θέση «Κουνελάκι» ταυτιζόμενη με τον συνοικισμό Ευγένειας (εννοείται αφαιρεθησομένων οιωνδήποτε σχετικών προσωπικών δεδομένων)

  102. Poseidon said

    Κ. Βλησίδη, καλά που θυμηθήκατε την τοποθεσία «Κουνελάκι». Να σας πληροφορήσω λοιπόν, για να μην το έχετε μαράζι, πως το σχετικό έγγραφο δόθηκε στο ρεμπέτικο φόρουμ, για το οποίο, στις αναφορές σας, βγάζετε απίστευτη κακία…
    Και αφήστε την ειρωνεία κατά μέρος, δεν σας τιμά, καθόλου…

  103. spatholouro said

    102
    Ας μην απασχολούμε άλλο το ιστολόγιο που μας φιλοξενεί.
    Το ότι εξακολουθείτε να μη σέβεστε όσα αυτονόητα υπέδειξε ο οικοδεσπότης (#100) τα λέει όλα…

  104. sarant said

    102 Tα στοιχεία για την υποτιθέμενη ονομασία Κουνελάκι θα ενδιέφεραν κι εμένα -αρκεί ένα λινκ, χωρίς αναφορές σε ονόματα συνομιλητών.

  105. Poseidon said

    Δεν είναι θέμα «σεβασμού» κ. Βλησίδη, εσείς εξακολουθείτε να μην σέβεστε τους συνομιλητές σας!
    Κ. Σαραντάκο, τα στοιχεία είπα πού έχουν δοθεί,επομένως γνωρίζετε και πού να τα αναζητήσετε.

  106. sarant said

    106 Γιατί δεν δίνετε ένα λινκ; Και μην αγνοείτε σας παρακαλώ την παράκλησή μου να χρησιμοποιείτε χρηστώνυμα για τους άλλους σχολιαστές

  107. Ζώης said

    Θα ήθελα να παρακαλέσω το Νικοκύρη να συστήσει στον ομιλητή να αφήσει έξω από το χώρο τις προστριβές που έχει με άλλους διαδικτυακούς χώρους. Ούτε μας νοιάζουν ούτε μας ενδιαφέρουν τι προηγούμενα έχει, ας τα λύσει αλλού, επιτέλους!!!
    Είναι τόσο ενδιαφέρον το θέμα που είναι άστοχο να μολύνεται με τα προσωπικά του καθενός…

  108. spatholouro said

    Μια και το πράγμα όπως εξελίχτηκε θέτει ορισμένα ακανθώδη ζητήματα σε επίπεδο ελευθερίας της έκφρασης, θα ήθελα να παρακαλέσω κι εγώ τον Νίκο να τοποθετηθεί επί του επίμαχου σχολίου μου (#91) που τροφοδότησε τόση συνδυασμένη «αγανάκτηση». Θεωρώ ότι η επίμαχη θέση μου περιέχει μεν δυσμενείς κρίσεις αλλά επ’ ουδενί δεν θίγει την ατομική τιμή και υπόληψη κανενός ούτε προβαίνει σε ad personam επίθεση. Εξακολουθώ να θεωρώ ότι τέτοιου τύπου κρίσεις -ίσως και οξύτερες- συναντάμε συχνά εδώ στο ιστολόγιο.

    Έχω συναντήσει μάλιστα και στο παρελθόν (2012) σχόλια εδώ για το συγκεκριμένο Γλωσσάρι και ευτυχώς που δεν ήμουν τότε μέλος του ιστολογίου…

    https://sarantakos.wordpress.com/2012/10/15/cavo-samara/

    72 (Ποιος είν’ καλέ ο Κουνελάκης;! [Σε λίγο, με τα νέα δεδομένα, μπορούν να λένε και …Κουβελάκης!),
    96 (αν πάντως χρησιμοποιήσεις το λεξικό αυτό για τον Καπετανάκη, ΜΗΝ τους πεις, σε παρακαλώ, ότι ήταν, όπως λέει το λεξικό «διάσημος για την σκληρότητά του δεσμοφύλακας της Αίγινας», διότι ο Καπετανάκης ήταν ο διευθυντής των φυλακών επί Βενιζέλου (ως τις εκλογές του 1920)
    99 ([…] της εργασίας που έχει κάνει -εδώ και χρόνια- μια ρεμπετοσελίδα-φόρουμ, κι έχει μπόλικα λαθάκια… Όχι πως ο κύριος όγκος δουλειάς είναι για πέταμα, αλλά έχει πολλούς αυτοσχεδιασμούς ή (επιτούτου) παραπληροφόρηση!)

  109. sarant said

    109 Κάποια από αυτά τα παλιά σχόλια που παραθέτεις μπορεί να είναι και δικά μου. Δεν είναι υπεράνω κριτικής το Ρεμπέτικο Γλωσσάρι και δεν θεωρώ πως η κριτική που γίνεται στο 91 είναι κακόπιστη.

    Σε σχέση με το 108, ασφαλώς είναι απαράδεκτο να μεταφέρονται εδώ προσωπικές προστριβές από άλλα φόρουμ κτλ. όμως αυτό θα γινόταν αν κάποιος έγραφε ότι «στο τάδε φόρουμ τους έκανα κριτική για τα λάθη τους και με διαγράψανε, και με είπαν έτσι, και τους είπα έτσι». Από την άλλη, το να γίνεται κριτική σε συγκεκριμένο λήμμα διαδικτυακού γλωσσαριού είναι κάτι που ενδιαφέρει απόλυτα το ιστολόγιο και που μονο όφελος μπορεί να βγάλει -και για το κρινόμενο γλωσσάρι. Και λεξικά έχουμε κρίνει, άλλωστε.

  110. Poseidon said

    110
    Η στάση τους και συγκεκριμένα η ακοσμία τους έγινε αιτία φυγής από το ρεμπέτικο φόρουμ όπως και από το sealabs, δεν έγινε διαγραφή.
    H κριτική πάντα είναι πολύτιμη, όταν γίνεται καλοπροαίρετα όμως και με στοιχεία αντιπροσφοράς…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: