Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Άνθρωποι και σημεία των καιρών: η σπαραχτική εξομολόγηση ενός «κορόιδου»

Posted by sarant στο 8 Ιανουαρίου, 2012


Σαν σήμερα, 8 Ιανουαρίου 1944, τα ξημερώματα, έβαλε τέρμα στη ζωή του μέσα στο πατρικό του σπίτι, στη γωνία των οδών Οικονόμου και Κουντουριώτου, στον λόφο του Στρέφη, ο ποιητής Ναπολέων Λαπαθιώτης. Κάθε χρόνο τέτοια μέρα το ιστολόγιο συνηθίζει να δημοσιεύει ένα στιγμιότυπο από τη ζωή ή κάποιο λίγο ή πολύ δυσεύρετο έργο του. Σήμερα θα παρουσιάσω μιαν επιφυλλίδα του Λαπαθιώτη, γραμμένη λίγους μήνες πριν από την αυτοκτονία του, μιαν επιφυλλίδα που αποτελεί, στην πραγματικότητα, μια σπαραχτική εξομολόγηση του ποιητή για την αδυναμία του να προφυλαχτεί από τους επιτήδειους που εκμεταλλεύονταν την αφέλειά του και τον λήστευαν πίσω από την πλάτη του ή και μπροστά στα μάτια του.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο Λαπαθιώτης δεν φτάνει στο σημείο να ομολογήσει ανοιχτά ότι θύμα των επιτήδειων απατεώνων έπεσε ο ίδιος. Υποτίθεται πως όλα αυτά συνέβησαν σε έναν στενό του φίλο, στον οποίο δίνει τον λόγο για να εξομολογηθεί. Φυσικά, το προκάλυμμα είναι τόσο διάφανο που πανεύκολα καταλαβαίνουμε την αλήθεια -άλλωστε δεν κάνει καν τον κόπο να συγκαλύψει τα πραγματικά περιστατικά, π.χ. μιλάει για κτήμα στην Πάτρα, ενώ είναι γνωστό ότι είχε περιουσία εκεί. Κι έτσι, πιο εύκολα κατηγορεί για κορόιδο τον «άλλον εαυτό του», παρά αν παραδεχόταν ανοιχτά ότι όλες αυτές οι απογοητεύσεις και οι περιπέτειες συνέβησαν στον ίδιον.

Η επιφυλλίδα δημοσιεύτηκε στα μέσα του 1943 στην εφημερίδα Πρωία και εγκαινίασε τη συνεργασία του Λαπαθιώτη με την εφημερίδα αυτή, η οποία, ίσως να το έχω ξαναγράψει, μέσα στα μαύρα χρόνια της κατοχής, που όμως είχαν αρχίσει να γεμίζουν ελπίδα μετά την ήττα των ναζήδων στο ανατολικό μέτωπο, κατάφερνε στην πρώτη σελίδα της να προσφέρει μια πραγματική πνευματική πανδαισία στον αναγνώστη, καθώς η υποχρεωτική και σχεδόν απόλυτη έλλειψη πολιτικών ειδήσεων άφηνε χώρο για το χρονογράφημα του Βάρναλη, το μυθιστόρημα σε συνέχειες του Καραγάτση, τις επιφυλλίδες γνωστών λογίων, τις αντιπαραθέσεις για το γλωσσικό, τα ιστορικά και λαογραφικά άρθρα. Ο Λαπαθιώτης στην Πρωία δημοσίευσε συνολικά οχτώ επιφυλλίδες, αλλά, με εξαίρεση αυτήν εδώ, όλες οι επόμενες εξετάζουν γλωσσικά ή πνευματικά θέματα, δεν έχουν δηλαδή τον (έστω και συγκαλυμμένο) προσωπικό χαρακτήρα της πρώτης αυτής δημοσίευσης. Αξίζει επίσης να σημειώσω ότι το 1943, που ήταν ο τελευταίος χρόνος της ζωής του, ο Λαπαθιώτης είχε εντονότατη συγγραφική δραστηριότητα, καθώς συνεργάστηκε με τουλάχιστον 14 διαφορετικά έντυπα, άλλοτε σε εφήμερες και άλλοτε σε μόνιμες συνεργασίες.

Από τα πρόσωπα της τραγωδίας, ο μεσαίος επιτήδειος (ο κλέφτης των βιβλίων) είναι σίγουρα ο Μήτσος Παπανικολάου, που άλλωστε έμελλε λίγους μήνες αργότερα να πεθάνει, πάμφτωχος και εξαθλιωμένος, όπως οι περισσότεροι ναρκομανείς που η κατοχή αναπόδραστα τούς τσάκισε. Ο τρίτος, ο νεαρός θαυμαστής, έχω μιαν υποψία ποιος ήταν, αλλά θα περιμένω άλλους λαπαθιωτιστές να το επιβεβαιώσουν -έτσι κι αλλιώς, δεν έχουμε πολλά στοιχεία. Βέβαια, το κουτί με τους διαβήτες και τα άλλα γεωμετρικά όργανα θα ανήκε στον στρατηγό Λεωνίδα Λαπαθιώτη, πατέρα του ποιητή και διακεκριμένο μαθηματικό, καθηγητή του Πολυτεχνείου ένα φεγγάρι. Όσο για τον αητονύχη δικηγόρο, δεν έχω ιδέα. Πάντως, το μεγάλο κτήμα της Πάτρας τελικά κάποιος άλλος το οικειοποιήθηκε, γιατί ο Λαπαθιώτης, όπως ξέρουμε, κηδεύτηκε με έρανο.

Πριν προχωρήσω, να διευκρινίσω πως η φωτογραφία, που δείχνει τον Λαπαθιώτη σε ηλικία πέντε χρονών, δεν έχει καμιάν άλλη σχέση με το άρθρο που ακολουθεί, πέρα από το ότι είναι, απ’ όσο ξέρω, αθησαύριστη, όπως και η επιφυλλίδα.

Πολλά είπα, ιδού η επιφυλλίδα (μονοτονίζω και προσαρμόζω την ορθογραφία):

Άνθρωποι και σημεία των καιρών

Πολλές φορές, πάρα πολλές φορές, στο διάστημα της ήμερης, της ήρεμης, της έρημα στοχαστικής ζωής μου, βλέποντας και παρακολουθώντας πράξεις, σκέψεις, κλίσεις κι εκδηλώσεις διαφόρων, γύρω, συνανθρώπων, είτε και πολύ συγγενικών μου, ίσως, σε πολλά άλλα σημεία συναδέλφων μου, έχω φτάσει να διερωτώμαι, αν είναι δυνατόν αληθινά, εγώ κι αυτοί, ν’ ανήκουμε στο ίδιο είδος συνομοταξίας ζώων! Υπάρχει τόση ηθική διαφορά, τόση άβυσσος πραγματική πεποιθήσεων, ενστίκτων, αισθημάτων, επιθυμιών και διαθέσεων, αναμεταξύ αυτών κι εμένα, που δε μπορώ να φαντασθώ πως γεννηθήκαμε μέσα στο ίδιο πλαίσιο αισθαντικών υπάρξεων, μέσ’ στην περιοχή μιας ίδιας ράτσας… Κι όμως, το εξωτερικό μας είναι όμοιο, η οργανική κατασκευή μας, η σύνθεση κι η λειτουργία, όμοιες, το κάθετί μας, ίδιο κι απαράλλαχτο ! Ο ψυχικός μας κόσμος, όμως, είναι άλλος, όσο κανενός των άλλων όντων, μεταξύ μας, είτε μεταξύ των…

Ένα τέτοιο χάσμα ηθικό, — μια τέτοια άβυσσος αισθαντική, αδιαπέραστη, — καθώς των άστρων, που, ενώ κινούνται όμοια, ζουν και κινούνται, όμως, μεταξύ τους, σε ιλιγγιώδεις αποστάσεις —, με χωρίζει έξαφνα, από τους «κυνηγούς»: ναι, ναι, τους συνανθρώπους μου, που, ενώ είναι άνθρωποι, επίσης σαν κι εμένα, έχουν, όμως, τη φριχτήν αυτή θηριωδία να παίρνουν ένα όπλο, στα καλά καθούμενα, και ξεκινώντας ένα γελαστό πρωί, χαράματα, μέσα σε τοπία μαγικά, τοπία ρεμβασμού και προσευχής, πάνε, μεθοδικά κι εκ προμελέτης, να σπείρουν την οδύνη και το θάνατο, σε ξένοιαστες και φτερωτές υπάρξεις, που κελαϊδούν χαρμόσυνα, στο γαλανό διάστημα, και τονίζουν ύμνους προς το φως… Ό,τι για κείνους, είναι διασκέδαση, — για μένα, είναι έγκλημα τεράστιο, έγκλημα βδελυρό και τερατώδες, που, μπροστά του, ωχριούν και είναι πράξεις άκακες, όλα τ’ άλλα τ’ ανθρώπινα εγκλήματα ! Δε βρίσκω τίποτε, στον κόσμο, φοβερώτερο, απ’ αυτή τη θεληματική, ψυχρή και στυγερή δολοφονία, που γίνεται για γούστο, «χάριν τέρψεως», — μ’ απόλαυση, με κέφι, δίχως τύψεις…

Αλλά θαρρώ πως έφυγ’ απ’ το θέμα μου. Δεν είναι για τους κυνηγούς, που γύρευα να πω. Το ‘φερα για παράδειγμα χαρακτηριστικό των όσων διατύπωσα πιο πάνω. Ο σκοπός μου είναι να μιλήσω για μιαν άλλη ράτσαν αξιόλογη, — ράτσα καθαυτό της εποχής μας —, για τη ράτσα των «απατεώνων», που θριαμβεύουν σήμερα, καθ’ όλη τη γραμμή, βοηθημένοι, βέβαια, κι από τις περιστάσεις, τις όλως εξαιρετικές για όλους μας, που τους παρέχουν άφθονο το έδαφος της δράσεως, και τους κάνουν να κινούνται, άνετα, προς όλων των ειδών τις κατευθύνσεις…

Αφηγούμαι περιστατικά, — περιστατικά συγκεκριμένα, που συνέβησαν σε κάποιο στενό φίλο μου, με τον οποίον συνδεόμεθα ανέκαθεν, — ένα είδος «άλλου εαυτού» μου —, άνθρωπον αγαθό, καλοπροαίρετο, που ποτέ δεν έβλαψεν, εκούσια, κανένα, — ένα «κορόιδο», δηλαδή, λαμπρό της εποχής μας. Για το ζωντανότερο του πράγματος, ας τον αφήσω, μόνο του, να μας τ’ αφηγηθεί:

—Καθώς ξέρεις από κάμποσες κουβέντες μας, είμαι ιδιοκτήτης ενός κτήματος, κτήματος οικογενειακού, λίγο παρακάτω απ’ τας Πάτρας, κι αυτό το κτήμα έτυχε να εμπλακεί σε δίκη, σχετιζομένη με την πώλησή του. Ανέθεσα σε κάποιο δικηγόρο, τη διεξαγωγή της υποθέσεως, — δικηγόρο μεγαλοπρεπέστατο, τόσο στην εμφάνιση, όσο και στο λέγειν, πολύ «κύριον» στους τρόπους και στις φράσεις του —, γοητευμένος απ’ το φέρσιμό του, αν και μια σκοτεινή διαίσθησή μου, με ειδοποιούσε, κάθε τόσο, για τον κάποιο κίνδυνο που έτρεχα, με το να του παραδοθώ τόσο ανεπιφύλακτα, και με τόση φιλική, τυφλήν εμπιστοσύνη. Κι ο δικηγόρος, μη αρκούμενος στα κέρδη του, που θα ήσαν αρκετά σημαντικά, μη αρκούμενος στα δώρα, και στα χρήματα, που διάφοροί μου συγγενείς, του παρέδιδαν για να μου παραδώσει, και που δεν έφθαναν στα χέρια μου ποτέ, δοκίμασε, χωρίς πολλά προσχήματα, να με υποκαταστήσει ζωντανό, και να γίνει, αυτός, μόνος κύριος του κτήματος, παραμερίζοντάς με εντελώς… Ένα πληρεξούσιο, που του είχα κάνει, η μάλλον που μου είχεν αποσπάσει, τάχα για να με διευκολύνει, και για να ‘χει πιο ελεύθερες κινήσεις, του χρησίμευσεν ως βάσις, κι ως εφόδιο για όλες του τις ύποπτες ενέργειες: Αφού δεν τα κατάφερε να… δωροδοκηθεί απ’ τον αντίδικο, συνεβλήθη με τον ενοικιαστή μου, να νέμονται το κτήμα μου, με όλην των την άνεση, — ενώ εγώ, ο δυστυχής πελάτης του, εστερούμην κάθε εισοδήματος, και πουλούσα έπιπλά μου, για να ζήσω ! Η πλεκτάνη, βέβαια, στο τέλος, φανερώθηκε, — η ζημιά, ωστόσο, είχε ήδη γίνει, και κόντευε να γίνη σοβαρότερη, αν δε φρόντιζα, ξυπνώντας απ’ την πλάνη μου, να προλάβω το κακό, κάπως εγκαίρως ! Κι εις επίμετρον, στο τέλος, ανακάλυψα πως ο περίφημός μου δικηγόρος, ήταν στερημένος, κοντά στ’ άλλα, και της αδείας του δικηγορείν, γι’ άλλα του, προηγούμενα, όμοια κατορθώματα… Αυτά μου σκάρωσε, που λες, ο δικηγόρος μου ! Θέλεις, μήπως, να σου πω και τ’ όνομά του;…

—Τι να το κάνω τ’ όνομά του φίλε μου ; Μου αρκούν οι πράξεις του και τα καμώματά του! Δε μ’ ενδιαφέρει τ’ όνομά του…

Δεύτερο, τώρα, περιστατικό, του ίδιου αυτού φίλου, — ο οποίος ξέχασα να σας πω, είναι λόγιος, γνωστός, από καιρό. Αλλ’ ας τον αφήσομε ξανά, να μας πει την ιστορία μόνος του:

—Ξέρεις τον δεσμό μου με τον Π. Φιλία εικοσιπενταετίας, παρά την προφανή, την ολική, τη ριζική διαφορά των χαρακτήρων μας. Εκείνος, πάντα σκοτεινός, κρυψίνους, αλλοπρόσαλλος, με τις γνωστές σου μικροπονηρίες, φθονερός, ασυνεπής και μικρολόγος. Όλ’ αυτά, θυμάσαι, τα θαρρούσαμε για παιδιακίσιες επιπολαιότητες, που επέμεναν, παρά την πάροδο των χρόνων. Αλλά, ιδίως, τώρα τελευταία, με το εύλογο, το πρόσχημα των οικονομικών αδιεξόδων (σα να μην είχε τέτοια ο καθένας μας !), η κάθε λίγο εκμετάλλευσις των φίλων του, του είχε γίνει σύστημα, και μέθοδος υπάρξεως… Επειδή είχα, κι εγώ, στενοχωρίες, για να τον βοηθήσω δε κι αυτόν, του ανέθεσα την πώληση βιβλίων μου, που μπορούσα ν’ αποχωρισθώ, δίχως αυτό να μου στοιχίσει και πολύ, και χωρίς να ζημιώσω, κατά τίποτε, την αρμονία της βιβλιοθήκης μου. Όπως εξακρίβωσα αργότερα, τα πουλούσε σε τριπλάσια τιμή, από κείνη που μου παρουσίαζε, παίρνοντας, συγχρόνως, τακτικά, και το συμφωνημένο ποσοστό του. Αλλά το χειρότερο δεν τ’ άκουσες ακόμα: Κάθε λίγο και λιγάκι ήταν σπίτι μου, — και κάνοντάς με να βγαίνω από την κάμαρα, — τις περισσότερες φορές, για να του φέρνω χρήματα, — επωφελείτο της μικρής εκείνης απουσίας μου, για να κλέβει, γρήγορα, διάφορα βιβλία μου, που μοσχοπουλούσε, εννοείται, για το ευχαριστώ της καλοσύνης μου!…

Κι ένα τρίτο περιστατικό, του ίδιου, πάντα, φίλου μου, από τα πιο χαρακτηριστικά, κωμικοτραγικά παθήματά του:

— Είχα κι ένα θαυμαστή μου νεαρό, καθώς έχουν όλοι, όσοι γράφουν. Ζωηρό παιδί, και προθυμότατο, κάνοντάς μου χίλιες δυό περιποιήσεις, και που, ειλικρινά, το συμπαθούσα. Κι αυτός ερχόταν ταχτικά στο σπίτι μου, και του δάνειζα βιβλία, να διαβάζει, — πράγμα που πολύ μ’ ευχαριστούσε, γιατί μπορούσα και τον βοηθούσα να μορφώνεται και να καλλιεργείται. Κάποιες μέρες, κάπως πιο στενόχωρες, βλέποντας την τόση προθυμία του να γυρεύει να μ’ εξυπηρετήσει, του έδωσα ένα κουτί, μ’ εργαλεία για χαράκτες και αρχιτέκτονες, με διαβήτες, με μεταλλικές γωνιές, που δε μου χρησίμευε, ατομικά, σε τίποτε, — να κοιτάξει να το διαθέσει σε μαθητές του Πολυτεχνείου, φίλους του, είτε σ’ επιστήμονες γνωστούς του, όπως με διαβεβαίωνε πως είχε. Μαζί μ’ αυτό, και μερικά βιβλία, κι’ αυτά, επίσης, για τον ίδιο το σκοπό. Τα πήρε προθυμότατα, με χίλιες υποσχέσεις, χαρούμενος που θα με βοηθούσε σε μια παροδική κακή στιγμή μου, — κι’ από τότε… δεν τον ξαναείδα, πάει, τώρα, παραπάνω από μήνας, ούτε κι έλαβα σημείωσή του, σχετιζομένη με την εξαφάνισή του ! Και θα ήμουν διατεθειμένος να πιστέψω, δίχως δισταγμό, πως του συνέβη κάποιο απευκταίο, αν δε με βεβαίωναν ότι τον βλέπουν έξω, όπως πάντα, κι ότι ρωτάει, μάλιστα, τι γίνομαι !…

Κι έτσι, κλείνω την αφήγηση του φίλου μου, του κλασικού «κορόιδου» των καιρών μας ! Μου τα ‘λεγε, και μόνο που δε δάκρυζε… Και τώρα επιστέφω στο ερώτημα που είχα θέσει στην αρχή του σημειώματός μου: Μεταξύ ανθρώπων, σαν αυτούς, που παρουσιάζω παραπάνω, — και των άλλων, των «κορόιδων», σαν το φίλο μου, που επιμένουν, σε μια τέτοιαν εποχή, να πιστεύουν στην αξιοπρέπεια, στην καλοσύνη και στην ειλικρίνεια, αν και το ίδιο, αν όχι περισσότερο, πιεζόμενοι από τις περιστάσεις, υπάρχει τίποτε κοινό, πραγματικά, που να μας δίνει το δικαίωμα να λέμε, ότι ανήκουν, έτσι όπως εμφανίζονται, στο ίδιο είδος συνομοταξίας ζώων;…

Απλώς ρωτώ, — και περιμένω την απάντηση, από τους ειδικούς τους επιστήμονες, ζωολόγους ή ανθρωπολόγους….

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ

64 Σχόλια to “Άνθρωποι και σημεία των καιρών: η σπαραχτική εξομολόγηση ενός «κορόιδου»”

  1. Πολύ ωραίο μνημόσυνο, ενός μεγάλου λογοτέχνη.

  2. IN said

    Από το υποθηκοφυλακείο της Πάτρας, ένας οποιοσδήποτε δικηγόρος μπορεί πολύ εύκολα να βρει και το όνομα του αετονύχη δικηγόρου (μια ματιά στα «βιβλία διεκδικήσεων» θα ήταν, νομίζω, αρκετή) και, γενικώς, τι απέγινε το περίφημο κτήμα και ποιος το νεμήθηκε τελικά. Κανένας συνάδελφος από εκεί, ρε παιδιά;

  3. […] jQuery("#errors*").hide(); window.location= data.themeInternalUrl; } }); } sarantakos.wordpress.com – Today, 5:06 […]

  4. ππ said

    Είναι πραγματικά σπαραχτική, και η τελευταία παράγραφος αντηχεί πολύ επίκαιρη. Δυο πράγματα σκέφτομαι: πόσο πιο σύντομη ήταν η Κατοχή από αυτά που μας περιμένουν, και σε πόσο σκληρή πραγματικότητα αναφέρεται ο Λαπαθιώτης με το: «σε μια τέτοιαν εποχή…»

  5. bernardina said

    Ἔτσι μὲ σύντριψε τὸ Φῶς, γιατὶ εἶδα πρὸς τὸ Φῶς
    καὶ γιατὶ μέθυσ᾿ ἀπὸ Ζωή, μ᾿ ἔχει συντρίψει ἡ Ζωή.
    Ἐπειδὴ στράφηκα κι ἐγώ, μ᾿ ὅλη μου τὴ πνοὴ
    στὴ Μελῳδία, μὲ σύντριψε ἡ Μελῳδία: Κουφός!

    Καὶ γιατὶ πῆγα στὴ Χαρά, μὲ σύντριψε ἡ Χαρὰ
    κι οὔτ᾿ ἕνα τί κι οὔτ᾿ ἕνας ποιὸς καὶ δὲ μὲ θέν᾿ τὰ Ὕψη!
    Γιατὶ μιλῶ πλατιά, σὰ Θεός, μὲ φθόνεσε καὶ ὁ Θεός.
    Καὶ γιατὶ πῆγα στὴ Χαρά, μὲ σύντριψε κι ἡ Θλίψη…

    Ο αγαπημένος Λαπαθιώτης γι’ άλλη μια φορά μου σπαράζει την καρδιά. Και πόσες φορές δεν έχω συλλογιστεί τα όσα γράφει -κυρίως- στην πρώτη παράγραφό του.
    Ο δύστυχος, αδύναμος, υπερευαίσθητος ποιητής… Δεν μπορούσε δα κι αυτός να πάρει παράδειγμα από τόσους ομότεχνούς του και άλλους θεράποντες των γραμμάτων και των τεχνών που ήξεραν και ξέρουν να φυλάνε το παραδάκι τους σαν κόρη οφθαλμού και να το αβγαταίνουν, γκρινιάζοντας παράλληλα για την άδικη κενωνία που δεν τους τιμά όπως τους αξίζει…

  6. Δεν ήξερα ότι τον έκλεβε και ο Μήτσος Παπανικολάου, κρίμα. Για μένα και ο Παπανικολάου είναι καλός και άδικα παραγνωρισμένος ποιητής.

  7. # 5 Τώρα που λες γι αυτούς που κλαίγονται για την άδικη κενωνία κλπ θυμήθηκα τον Ζαχαρία Παπαντωνίου, που με τους στίχους του δάκρυζα, μέχρι που διάβασα εδώ αυτή την παρωδία του Βάρναλη:

    http://www.sarantakos.com/liter/barnalis/parwdia.html

    Βέβαια το ερώτημα κατά πόσον πρέπει να συνυπολογίζουμε τα βιογραφικά στοιχεία ενός ποιητή (ή συγγραφέα) όταν διαβάζουμε το έργο του, είναι ένα μεγάλο θέμα που ο καθένας μας δίνει τη δική του απάντηση…

  8. bernardina said

    Σοφία, δεν είμαι από εκείνους που πιστεύουν ότι ένας ποιητής ή ένας καλλιτέχνης πρέπει να ζει μέσα σε άθλιες συνθήκες προκειμένου να υπηρετήσει καλύτερα την τέχνη του. Κάτι τέτοιο δεν μου φαίνεται μόνο απλοϊκό αλλά εντελώς ανόητο. Από την άλλη, ακόμα και άνθρωποι που αγαπώ, όπως για παράδειγμα και ο Λαπαθιώτης, καμιά φορά με ενοχλούν με αυτή την απόλυτη έλλειψη ευθύνης απέναντι στον ίδιο τους τον εαυτό (και δευτερευόντως ίσως απέναντι στα όσα κληρονόμησαν) που τους αφήνει έρμαια του κάθε επιτήδειου όρνιου. Όμως περισσότερο απ’ όλους με εκνευρίζει ο ταλιροφονιάς που παριστάνει τον αδικημένο. Και συχνά, με μεγάλο θράσος, τον τιμητή. Και δυστυχώς ξέρω αρκετούς. (Κι ακόμα περισσότερο ο αναγνώστης ή ακροατής που τάχα ταυτίζεται με ένα τέτοιο σπαραχτικό έργο ενώ δεν έχει την παραμικρή σχέση με την πραγματικότητα της ζωής του. Αλλά ας μην παρεκκλίνουμε σε ηθικολογίες) .

    Ωστόσο δεν ξέρω αν είναι σωστό να κρίνουμε την ποιητική -ή μουσική ή λογοτεχνική κλπ- αξία ενός έργου με μοναδικό ή έστω κύριο γνώμονα την αδιαφορία για το χρήμα ή την φιλαργυρία του δημιουργού. Τείνω να θεωρήσω ότι είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Εσύ έπαψες να δακρύζεις με αυτό το ποίημα του Παπαντωνίου;

  9. Ηλεφούφουτος said

    Εύγε, Νικοκύρη, για την ανάρτηση!

    «η υποχρεωτική και σχεδόν απόλυτη έλλειψη πολιτικών ειδήσεων άφηνε χώρο για … αντιπαραθέσεις για το γλωσσικό, τα ιστορικά και λαογραφικά άρθρα»
    Άσχετο αλλά μου το θύμησε: Πάντα μού έκανε εντύπωση που η «Ιστορία του Γλωσσικού μας Ζητήματος» του Κορδάτου εκδόθηκε επί Κατοχής (και δεύτερη φορά επί Χούντας). Αλλά και η Γραμματική του Τριανταφυλλίδη επί Κατοχής εκδόθηκε.

    Πώς καταλαβαίνετε το «γεννηθήκαμε μέσα στο ίδιο πλαίσιο αισθαντικών υπάρξεων»;
    Συγκεκριμένα το «υπάρξεις» αναφέρεται σε ανθρώπους/όντα (δηλαδή γεννηθήκαμε μέσα στο ίδιο πλαίσιο ανθρώπων με αυξημένη ευαισθησία) ή σε καταστάσεις;
    Πώς θα το μεταφράζατε σε άλλη γλώσσα;

  10. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα σχόλια -Ηλεφού, καλή ερώτηση.

  11. 9: Ἐχω την αίσθηση ότι εδώ «αισθαντική ύπαρξις» σημαίνει απλώς «ον προικισμένο με αντίληψη» και πως το «ίδιο πλαίσιο αισθαντικών υπάρξεων» είναι απλώς το γένος των ανθρώπων.

    Παρά πάσαν προσδοκίαν το ΛΚΝ φαίνεται να επιβεβαιώνει την υποψία μου:

    αισθαντικός -ή -ό [esθandikós] E1 : 1.(σπάν.) που έχει αισθήσεις ή αισθάνεται: Tο καράβι βογκούσε σαν πράγμα αισθαντικό. […] [λόγ. αισθάν(ομαι) -τικός μτφρδ. γαλλ. sensible]

    Η πρώτη έννοια του sensible στο λεξικό Petit Robert είναι «Capable de sensation et de perception» και συμπτωματικά το παράδειγμα χρήσης είναι «Les êtres sensibles», το οποίο μπορεί να είχε στον νου του Λαπαθιώτης όταν έγραφε στα Ελληνικά «αισθαντικές υπάρξεις».

  12. bernardina said

    #9
    Με έβαλες στα αίματα 😆
    Ίσως επειδή φαίνεται αρκετά ασαφές, ο ίδιος προσθέτει αμέσως μετά «μέσ’ στην περιοχή μιας ίδιας ράτσας» και κάπως φωτίζεται το νόημα. Καθώς και από την αντίθεση ομοιότητας στη μορφή αλλά διαφοράς στην ψυχοσύνθεση. (Όπως το καταλαβαίνω εγώ)

    «που δε μπορώ να φαντασθώ πως γεννηθήκαμε μέσα στο ίδιο πλαίσιο αισθαντικών υπάρξεων»,

    Όσο για τη λέξη πλαίσιο θα την απέδιδα με το sphere και θα έκανα μια χαλαρή απόδοση έτσι ώστε να βγάζει νόημα -κάτι σαν : It is hard to believe we were born to belong within the same sphere of sensitivities (αν και δεν είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένη).

  13. με τις γνωστές σου μικροπονηρίες
    Μήπως έπρεπε να γράφει «του» αντί «σου»;

  14. αδυναμία του να προφυλαχτεί από τους επιτήδειους που εκμεταλλεύονταν την αφέλειά του και τον λήστευαν πίσω από την πλάτη του ή και μπροστά στα μάτια του.
    Τα ίδια είχε πάθει κι ο Ροΐδης:

    Κερδοσκόποι εξαφάνισαν την περιουσία του (οι έξυπνοι εμπιστεύονται, οι πονηροί φυλάγονται).

  15. bernardina said

    Βλέπω ότι εγώ αποδίδω τη λέξη περισσότερο ως ευαισθησία και όχι τόσο ως αντιληπτική ή ερμηνευτική ικανότητα, παρασυρμένη ίσως από την ιδιοσυγκρασία του Λαπαθιώτη. Ζόρικο.

  16. Ηλεφούφουτος said

    Πέρα από την ιδιοσυγκρασία του Λαπαθιώτη υπάρχει και το θέμα της ιδιολέκτου του.
    Δεν ξέρω αν ο Νικοκύρης, που έχει εντρυφήσει στα κείμενά του θα είχε κάτι παραπάνω να πει για το «αισθαντικός». Μήπως είναι απλώς η λέξη που προτιμά αντί του «ευαίσθητος»;

  17. 13 Δὲν νομίζω. Τὸ λέει αὐτὸς ποὺ ἀπευθύνεται στὸ Λαπαθιώτη, ἄρα ἐννοεῖ τὶς πονηριὲς ποὺ ἔκανε ὁ Π. καὶ ἦταν γνωστὲς στὸν Λ. (Βέβαια, κι ἐγὼ σταμάτησα στὸ συγκεκριμένο στὴ μεταγραφή).

    Ὅσο γιὰ τὶς αἰσθαντικὲς ὑπάρξεις, νομίζω ὅτι μόνο αὐτὴ τὴν ἔννοια μπορεῖ νἄχῃ ἐδῶ (αἰσθητικὲς ὑπάρξεις) – ἂν καὶ στὸ λεξικὸ τοῦ Δημητράκου λ.χ. μόνο «εὐαίσθητος, κατεχόμενος ὑπὸ συναισθημάτων συμπαθείας» βρίσκω.
    Παρεμπιπτόντως, νομίζω ὅτι στὰ εὐρέως γνωστὰ ποιήματα δὲν ἀπαντᾶται ἡ λέξη.

    Καὶ ἕνα λάθος ποὺ βλέπω τώρα: στὸ τέλος, τὸ «η» εἶναι βέβαιως διαζευκτικό, ἀλλὰ ἔγινε κἄποιο λάθος στὸν ἀποπολυτονισμό.

  18. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα σχόλια! Ο Αχιλλέας Τζάλλας, που έκανε και τη μεταγραφή, έχει δίκιο για τις πονηρίες και για την τελευταία διόρθωση.

    Δίκιο έχει και για το αισθαντικός (= αισθητικός, εδώ). Η λέξη δεν υπάρχει σε κανένα ποίημα του Λαπαθιώτη, ενώ σε ένα διήγημα υπάρχει το «αισθαντικότητα», μάλλον με τη σημασία «αντιληπτική ικανότητα» (αν και θα μπορούσε να ταιριάξει και η σημασία «ευαισθησία»).

  19. sarant said

    Ξεσηκώνω από το facebook ένα θαυμάσιο σχόλιο του παλιού φίλου Χρ. Αρβανιτίδη για το σπίτι του Λαπαθιώτη:

    Αυτό το σπίτι του Λαπαθιώτη (η μια κορυφή ενός, ετερόκλητης σημειολογίας, τριγώνου γεγονότων της νεώτερης έως νεώτατης Ελληνικής Ιστορίας, καθώς 50 μέτρα πιο πέρα στην τριπλή συμβολή Οικονόμου/Καλλιδρομίου/Δεληγιάννη <> ο Φούντας την Μερκούρη στην <> και ενα δρόμο πιο χαμηλά και 200 μέτρα παρακάτω, στην Πλαπούτα, ήταν που πιάστηκε ο Νίκος Μπελογιάννης) είναι εδώ και 20 χρόνια σε κατάσταση προιούσης καταρεύσεως, ακατοίκητο για περίπου 25 και χωρίς τίποτε να θυμίζει τον παλαιό του ένοικο ούτε κάποια προσπάθεια συντηρήσεώς του. Μόνος τακτικός επισκέπτης του χώρου ( και σήμερα τα ξημερώματα) ενας κόκκινος γάτος. Απο το βλέμμα δεν πρέπει να είναι η ενσάρκωση του ποιητή, μάλλον είναι του δικηγόρου….

  20. 19: «μαχαίρωσε» ο Φούντας την Μερκούρη στην «Στέλλα», υποθέτω.

  21. # 8 Δακρύζω ακόμα με τον Παπαντωνίου, αλλά δεν είμαι σίγουρη για το κατά πόσον πρέπει ή δεν πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη και τα βιογραφικά στοιχεία των ποιητών. Αν δεν ξέραμε ότι ο Λαπαθιώτης ήταν ομοφυλόφιλος δεν θα καταλαβαίναμε κάποια πράγματα στα ποιήματά του, άρα πρέπει να το ξέρουμε. Θα μεταβληθούν όμως οι κρίσεις μας πχ για τον Εζρα Πάουντ και τη σχέση του με τον φασισμό ή άλλες παρόμοιες συμπεριφορές; Πραγματικά δεν ξέρω, το έχω συζητήσει αυτό το θέμα πολλές φορές (την επίδραση των βιογραφικών στοιχείων στην κρίση μας) και δεν έχω βγάλει συγκεκριμένη άποψη. Λένε πως δεν πρέπει να επηρεαζόμαστε, είναι όμως ανθρώπινο να επηρεάζεται κανείς.

    ΥΓ: δακρύζω ακόμα με τον Παπαντωνίου αλλά όχι τελείως όπως πριν γιατί εκεί που πάω να κλάψω θυμάμαι τον Παπαφαταούλα και γελάω…

  22. 21: Αν δεν ξέραμε ότι ο Λαπαθιώτης ήταν ομοφυλόφιλος δεν θα καταλαβαίναμε κάποια πράγματα στα ποιήματά του,
    Δεν το ήξερα. Τώρα όμως που το έμαθα, δυσκολεύομαι να χωνέψω τις σάτιρες εναντίον του Αντωνάκη. Και ομοφυλόφιλος και εχθρός των ομοφυλοφίλων; Κλινική περίπτωση.

    δεν είμαι σίγουρη για το κατά πόσον πρέπει ή δεν πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη και τα βιογραφικά στοιχεία των ποιητών.
    Ας πούμε ότι το έργο δεν βρίσκεται αναγκαστικά σε αρμονία με τη ζωή και το χαρακτήρα του δημιουργού του. Habent sua fata libelli και σε σχέση με τον δημιουργό τους. Ματαίως ψάχνει ο ακροατής για συζυγική δυστυχία στη φωτεινή μουσική του Haydn και ο αναγνώστης για φασιστική γουρουνιά στο Voyage au bout de la nuit.

  23. Μαρία said

    Ούτε εχθρός ούτε κλινική περίπτωση. Απλώς δε χώνευε την Αντωνία Α.Π.
    Αν είναι έτσι, τότε κι οι πολύ άντρες όταν διακωμωδούν ας πούμε ομόφυλούς τους, πώς θα χαρακτηρίζονταν;
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/06/19/aithsis/

  24. 23: Μα, ομοφυλόφιλος ο ίδιος, κατηγορεί τον Αντωνάκη για ομοφυλοφιλία!
    Με μελάνι ή χολή τα έγραψε;

    Αν ένας και πολύ άντρας προσάπτει ανδρισμό σ’ έναν άλλον άντρα, τότε δεν έχει κάποιο πρόβλημα με τον εαυτό του;

  25. Μαρία said

    24
    Δεν κατηγορεί τον ομοφυλόφιλο άντρα γενικά κι αόριστα αλλά δεν γουστάρει τα καμώματα της συγκεκριμένης αδερφής και την ξεφωνίζει. Χοντρές πλάκες μέσα στο σινάφι είναι, δεν δημοσιεύτηκαν άλλωστε τα ποιήματα.

  26. sarant said

    Κι εγώ έχω αναρωτηθεί για το θέμα και μάλλον προς την άποψη της Μαρίας κλίνω, ότι χλευάζει έναν συγκεκριμένο ομοφυλόφιλο.

  27. Βαγγέλης said

    Καλημέρα.
    Συμφωνώ με τη Μαρία. Ο Λαπαθιώτης δεν βάλλει κατά των ομοφυλόφιλων γενικά, όντας ο ίδιος ομοφυλόφιλος (π.χ. όπως έκανε ο Δικταίος), αλλά επιτίθεται και γελιοποιεί τον συγκεκριμένο ομοφυλόφιλο, εξαιτίας της αήθους συμπεριφορά και της σεξουαλικής απληστίας του.
    Εξάλλου, το σύνολο των μέχρι τώρα γνωστών σατιρικών στιχουργημάτων του έχουν σεξουαλικό και συγχρόνως πολιτικό περιεχόμενο, όπως και οι «Μονόλογοι του καημένου του Αντωνάκη» τα οποία, παρεμπιπτόντως δεν τα θεωρώ απλώς σατιρικά στιχουργήματα αλλά ΠΟΙΗΜΑΤΑ.
    Για να προχωρήσω λίγοπαραπέρα, πρόκειται για μιαν ανέκδοτη συλλογή του, πρωτοποριακή για τα δεδομένα της εποχής που γράφτηκε, που μας προσφέρει μιαν άλλη οπτική για τον Λαπαθιώτη.
    Ναι Σοφία, ο Παπανικολάου πουλούσε τα βιβλία του Λαπαθιώτη για να πάρει πρέζα. Το ποιος είναι ο τρίτος επιτήδειος (με τους διαβήτες κλπ) δεν πάει κάπου το μυαλό μου.

  28. Βαγγέλης said

    Εκτός από τη συγκεκριμένη ανάρτηση, μπράβο και για την άγνωστη παιδική φωτογραφία του

  29. sarant said

    28: Η φωτογραφία είναι από τη δημοσίευση της αυτοβιογραφίας του στο Μπουκέτο. Εκεί έχει και μερικές ακόμα (μία του πατέρα και μία της μητέρας και καναδυό δικές του) που νομίζω ότι είναι επίσης άγνωστες και θα δημοσιευτούν ενκαιρώ.

    Για τον νεαρό με τους διαβήτες, συνειδητοποιώ πως η υποψία που είχα είναι λάθος, οπότε κι εγώ δεν έχω ιδέα.

  30. 25, 26, 27: Επείσθην, ευχαριστώ.

    Υπό το φως της ομοφυλοφιλίας του Λαπαθιώτη, το κείμενο αποκτά μια νέα διάσταση. Μήπως στο τρίτο περιστατικό η απογοήτευση είχε κι ερωτικές πτυχές; Μήπως ο «νεαρός θαυμαστής» ήταν και άλλον τι; Μήπως ο Λαπαθιώτης έτρεφε κρυφές ελπίδες, τις οποίες ο νεαρός εκμεταλλεύτηκε προκειμένου να τον εκμεταλλευτεί, οδηγώντας έτσι τον ποιητή σε απογοήτευση πιο σύνθετη απ’ αυτήν που παραδέχεται; Κάτι λέει το ότι οι δύο μικροαπάτες με τα βιβλία και τους διαβήτες πονάνε το ίδιο με την απάτη ολκής του δικηγόρου, ίσως και περισσότερο.

  31. Immortalité said

    Εξαιρετική ανάρτηση…

  32. bernardina said

    Δεν ξέρω κατά πόσο είναι σωστό να δίνουμε τόσο μεγάλη βαρύτητα στη βιογραφία, σε βαθμό που να αποκηρύσσουμε ένα αντικειμενικά καλό έργο επειδή δεν μας αρέσουν κάποια στοιχεία από τη ζωή του δημιουργού. Όπως έκανε για παράδειγμα κάποια γνωστή μου που ενώ της άρεσε πολύ αυτό το τραγούδι
    ξενέρωσε όταν έμαθε τις ερωτικές προτιμήσεις του Ιωάννου (και πού να ‘ξερε ότι ο σωστός στίχος λέει «και θα σε κράξουνε» ).

    Προσωπικά το μόνο που με ενοχλεί είναι όταν κάποιος φτύνει τον ίδιο του τον εαυτό και αυτό που είναι, όχι μόνο με το να παρουσιάζεται ως κάτι άλλο αλλά με το να το καταδικάζει υποκριτικά για να πάει με τα νερά των πολλών.
    Φυσικά ακούω ομοφυλόφιλους να σαρκάζουν και να αυτοσαρκάζονται σε σημείο σχεδόν κανιβαλισμού, αλλά υποθέτω ότι είναι ένας τρόπος να «ξορκίζουν» την απαξία των άλλων. (Για δες πώς δένουν μεταξύ τους τα τελευταία ποστ. Εκπληκτικό!)

  33. bernardina said

    Χριστός και Παναγία, πως παρείσφρησε αυτή η παραπομπή; Κάποιος μου κάνει πλάκα!!!

    Αυτό το τραγούδι εννοούσα, φυσικά:

    Νίκο, σβήσε την προηγούμενη μη γίνουμε ρεζίλι! 😆 😆 😆

  34. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Καλό είναι, σε κάθε περίπτωση, όταν μας αρέσει ένα έργο -το οποιοδήποτε- να μην πολυψάχνουμε στη ζωή του δημιουργού του.
    Είναι περιττή η πληροφόρηση και, ενίοτε, επωφελής.

  35. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Και επειδή τέλειωσα πρόσφατα το «Νυχτερινό Δελτίο» του Μάρκαρη, ας πω εδώ ότι γράφει «κουρόγιδο» κάθε φορά που θέλει να πει «κορόιδο».
    Και όχι εντός εισαγωγικών.

  36. ππ said

    34: εννοείς, φαντάζομαι, επιβλαβής; Συμφωνώ, έτσι θα αποφεύγαμε τα ελαφρώς κατινίστικα 24 και 30.

  37. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ππ,
    «ενίοτε, επωφελής».
    (απομείωση, δεν θέλατε;)

  38. ππ said

    Μα αν είναι, έστω και ενίοτε, επωφελής, είναι καλό να πολυψάχνουμε, αυτό λέτε; Τότε δεν συμφωνώ. Και προσοχή, μιλώ βέβαια για την περίπτωση που προσεγγίζουμε το έργο απλώς για να το χαρούμε, και όχι για να δουλέψουμε πάνω σε αυτό, φιλολογικά κλπ. Και, προσοχή νο 2, αν το έργο κάποιου μας αρέσει πολύ, φυσικό είναι να ψάχνουμε και την ζωή του, απλώς για μένα κάτι αφαιρεί, γιατί όπως λέει πολύ σωστά η Σοφία, και να θες να μείνεις ανεπηρέαστος από τςι σκοτεινές πλευρές του δημιουργού, δυσκολεύεσαι.

  39. bernardina said

    Όποτε αποπειρώμαι να αφαιρέσω τη σκοτεινιά της ζωής του δημιουργού για να απολαύσω ανόθευτο το έργο του, θυμάμαι το

    θυσίασα τὸν ὕπνο μου κυρία
    γιὰ νὰ διαβάσω τὰ ποιήματά σας
    κι ἐκεῖνα μ᾿ ἀποκοίμησαν

    και έρχομαι στα συγκαλά μου.
    Φοβάμαι πως αν αφαιρέσουμε το σκοτάδι για λόγους καθαρότητας δεν χάνουμε απλώς το περίγραμμα αλλά, χειρότερα, το βάθος πεδίου.

    Με άλλα λόγια, η γνώση των ντεσού για μένα μάλλον εμπλουτίζει παρά αφαιρεί, δείχνοντας τις αντιφάσεις, τα σκαμπανεβάσματα, τις μικρότητες, με άλλα λόγια το ανθρώπινο σε όλο του το τραγικό μεγαλείο.

  40. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Συμφωνώ και με τη Σοφία και μαζί σας.
    Απλώς, θέλω να πιστεύω, ότι δεν έχουν όλοι οι δημιουργοί «σκοτεινές πλευρές».
    Αυτό, από μόνο του, περιορίζει κάθε ενδεχόμενο ρίσκο.
    Με άλλα λόγια: τις «νορμάλ» προσωπικότητες, γιατί να φοβηθείς να τις προσεγγίσεις;
    (Και για να προλάβω αντιδράσεις: ποιες είναι οι «νορμάλ»; αυτές που αποκκλίνουν λιγότερο από την όποια έννοια της «κανονικότητας». Άνθρωποι καθημερινοί, της διπλανής πόρτας. -Τέτοιος ήταν, για παράδειγμα, ο Magritte, όπως είδα πρόσφατα σε ντοκυμανταίρ της απεργού ΕΤ1…)

  41. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Έγραφα στον Ππ του 39, εννοείται, φίλη Βερναρδίνα.

  42. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Του 38!

  43. ππ said

    Η όλη ιστορία έχει ένα παράδοξο: για να δεις αν κάποιος δε έχει σκοτεινές πλευρές, πρέπει να τονε ψάξεις, οπόταν μαθαίνεις και τις σκοτεινές, αν έχει.
    Από την άλλη το σκοτεινό είναι σχετικό, ποτέ δεν θα μπορούσα να φανταστώ ότι για κάποιους η ομοφυλοφιλία του/της δημιουργού είναι ενοχλητική ή ξενερωτική(32). Και από την άλλη νο 2, πώς να μην μαθαίνεις τα όσα συμβαίνουν στοςυ σύγχρονούς σου ή όσα οι ίδιοι λένε για τον εαυτό τους στα έργα τους; Για μένα η πρόσφατη πορεία του Θεοδωράκη είναι αποκρουστικότατη, αλλά ευτυχώς δεν τρελαινόμουν και ποτέ. Ο τρόπος που πέθανε ο Ασλάνογλου δίνει μια ακόμη πικσρότερη γεύση σε όσα έγραψε αλλά ήταν έτσι κι αλλιώς συγκλονιστικά

  44. bernardina said

    Και να σκεφτεί κανείς ότι ο νορμάλ (!!) Μαγκρίτ είναι από τους αγαπημένους μου! (Απέναντι από την Αυτοκρατορία των Φώτων του

    κάθισα τρία συναπτά απογεύματα για να χαθώ στην, τόσο απλοϊκή επιφανειακά, μαγεία της και να πλάσω ιστορίες -ήταν μια από τις ευτυχέστερες στιγμές της ζωής μου) Ευχαριστώ που μου το θυμίσατε.

  45. ππ said

    Αυτές οι νόρμες κανονικότητας είναι λίγο γελοίες, ακόμη ένα κακό του ψαξίματος της ιδιωτικής ζωής…

  46. bernardina said

    Ξέρετε, Ππ και κύριε Λυκοτραφίτη, μου δώσατε έναυσμα για να αναρωτηθώ αν και πού τραβάω κόκκινες γραμμές (όπως είναι και η έκφραση της μόδας 😉 ) Μια πρώτη απάντηση, ανεπεξέργαστη ακόμα και εντελώς διαισθητική είναι ότι κρίνω ελαφρώς διαφορετικά τους ζωντανούς από τους νεκρούς δημιουργούς, ίσως επειδή οι δεύτεροι δεν μπορούν πλέον να ΕΞΑΡΓΥΡΏΣΟΥΝ (με οποιοδήποτε τρόπο) το έργο τους.

    Χμ… θα πρέπει να το εξετάσω προσεκτικότερα. Σας ευχαριστώ.

  47. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Δεν πειράζει να μας αρέσει πότε-πότε και το έργο νορμάλ (!!) ανθρώπων, Βερναρδίνα. (Χρησιμοποιώ τα σημεία στίξεως α λα μανιέρα σου). Δεν είναι η όποια παθολογία ζωής και εμπειριών που μας θέλγει, αλλά το έργο αυτό καθ’ εαυτώ (π.χ. ο Καβάφης, «έλληνας της χιλιετίας» το 2000…)

  48. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @46,
    για τους νεκρούς, τον καλύτερο ορισμό τον είχε δώσει ο Νάνος Βαλαωρίτης, σε μια ομιλία του στην Ελληνο-αμερικανική Ένωση: τους είχε αποκαλέσει, όλους, «άτυχους».
    Άτυχους, γιατί πέθαναν, βεβαίως…

  49. ππ said

    Μα τι παθολογίες και νορμαλιτέ; Είναι ανατριχιαστικά αυτά που διαβάζω, συγνώμη κιόλας. Τι ακριβώς σημαίνει «παθολογία ζωής και εμπειριών» όταν μιλάμε για τον Καβάφη (και η συζήτηση γίνεται το 2012);

    Όταν έγραψα σκοτεινές πλευρές εννούσα βεβαιως τις πολιτικές και κοινωνικές τοποθετήσεις και την παλιανθρωπιά.

  50. bernardina said

    47
    Συμφωνώ. Ενίοτε όμως η όποια «παθολογία» (τα εισαγωγικά για ευνόητους λόγους 😉 ) δεν μας θέλγει αλλά μας απωθεί. Εξ ου και τα όσα γράφονται παραπάνω. Και φυσικά το τι χαρακτηρίζει κανένας από μας παθολογία έχει να κάνει με τις προσωπικές αντιλήψεις του αλλά και τις κρατούσες τάσεις της κάθε εποχής. Πρόσφατα, για παράδειγμα, είδα φευγαλέα και αποσπασματικά ένα ντοκιμαντέρ για τους ιμπρεσιονιστές και άκουσα τέρατα από τις -τότε- κριτικές. Συνηθισμένα πράγματα…
    Παρεμπιπτόντως, μάθατε για τη ληστεία στην Πινακοθήκη; Ένας Πικάσο και δυο ακόμη πίνακες κάνανε φτερά. Καλά πάμε 😦

  51. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Τον Πικάσο τον είχε χαρίσει ο ίδιος ο καλλιτέχνης στο ζεύγος Milliex, για να βοηθήσει στην ανόρθωση της Ελλάδας μετά τα μαύρα χρόνια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
    Το μπάχαλο των ημερών μας, εξηγεί εν μέρει την κλοπή του.
    Αλλά δεν τη δικαιολογεί.

  52. bernardina said

    Ππ, μην αρπάζεσαι. Μάλλον κατάλαβες το αντίθετο από αυτό που λέμε, άρα συμφωνούμε.

    Φοβάμαι όμως ότι τα πράγματα δεν είναι πάντα τόσο απλά. Αμφιλεγόμενες έως και αντιπαθέστατες ή ακόμα και μισητές προσωπικότητες που όμως επέφεραν τομές στην πορεία της τέχνης με το έργο τους είναι αμέτρητες στην ιστορία της Τέχνης. Να ένα παράδειγμα που μου έρχεται μάνι μάνι στο μυαλό:

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%AD%CE%BD%CE%B9_%CE%A1%CE%AF%CF%86%CE%B5%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BB

    Και προς Θεού, μη μου κολλήσεις τώρα τη ρετσινιά του φιλο-ναζί!! 😆

  53. ππ said

    52: αρπάζομαι δικαιολογημένα.
    Για το άλλο, ο λίκνος είναι άσχετος νομίζω με αυτό που με ενόχλησε, άσε που είναι δικό μου επιχείρημα αυτό, ενισχύει αυτά που λέω: αν δεν ήξερα πια είναι η Ρίφενσταλ θα εκτιμούσα αλλιώτικα αυτά που έκανε, όχι καλύτερα ή χειρότερα, διαφορετικά και αποκλειστικά ως έργα τέχνης. Βλάπτει ή ωφελεί λοιπόν; Βλάπτει γιατί μου στερεί κάτι, κάποια απόλαυση αισθητική, αλλά βέβαια το τίμημα είναι το γνωστό τού καρπού της γνώσης, μου δείχνει πιο καθαρό τον κόσμο…

  54. Αν δεν γνωρίζει κανείς την ομοφυλοφιλία του Καβάφη και την αντιμετώπισή της από την κοινωνία στην οποία ζούσε, δυσκολεύεται να μαντέψει τον λόγο της ανέγερσης των μεγάλων και υψηλών Τειχών τριγύρω του.

    Απ’ την άλλη μεριά, η άγνοια των κοπρολογικών τάσεων του Μότσαρτ δεν εμποδίζει την απόλαυση και την κατανόηση (αν υπάρχει κάτι να κατανοηθεί) της μουσικής του.

  55. ππ said

    Τα Τείχη του Καβάφη όμως έχουν αξία όχι επειδή εκφράζουν μόνο την δική του εμπειρία ή την εμπειρία των ομοφυλόφιλων σε μια κοινωνία εχθρική αλλά την οκουμενική. Η αναγωγή τους στην στενή αφετηρία τους φωτίζει κάτι παραπάνω για τον ερευνητή, αλλά μικραίνει τον ορίζοντα του ποιήματος για όσους στέκονται σε αυτήν.

  56. 55: Συμφωνώ πως pro captu lectoris habent sua fata libelli.

  57. ππ said

    Σωστά, εσύ έκανες ανάλυση «Εσπρέσσο» στο κείμενο του Λαπαθιώτη, γιατί όχι; 😉 Στα ελληνικα το λέμε : «ο καθένας ό,τι φτάσει»

  58. bernardina said

    Από την άλλη μεριά, ανεξάρτητα από το πόσο βάσιμες ή μη είναι οι παιδοφιλικές τάσεις του Λιούις Κάρολ

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%B9%CE%BF%CF%8D%CE%B9%CF%82_%CE%9A%CE%AC%CF%81%CE%BF%CE%BB

    η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων δεν μου άρεσε ποτέ, (ακόμα και τότε που λόγω ηλικίας αγνοούσα παντελώς και τον όρο), μολονότι θεωρείται αριστούργημα. Άρα η άποψή μου για τους παιδόφιλους* δεν επηρέασε ούτε θετικά ούτε αρνητικά τη γνώμη μου για το έργο.
    Είπαμε, de gustibus…

    *Και, πίστεψέ με, δεν θέλεις ν’ ακούσεις τι συναισθήματα τρέφω γι’ αυτούς 😉

  59. ππ said

    Μπερναρντίνα, αφού δεν σου άρεσε ούτως ή άλλως τι αν επηρεάσει; Εκτός αν συμπαθείς τους παιδόφιλους δηλαδή ( 😉 ).

  60. bernardina said

    Ω, ναι, τους λατρεύω! Σαν τον πόνο της κοιλιάς μου, που έλεγε και η μακαρίτισσα η μανούλα μου 😆

  61. ππ said

    Ναι, πρωτότυπο. Ας μας πει λοιπόν κάποιος που λάτρευε την «Αλίκη» αν τον επηρέασε η υποψία που βαραίνει πάνω στον Κάρολ. Εμένα μου στέρησε πολλά πάντως, επειδή κυρίως προσγείωσε κάπως την αφήγηση.

  62. Μισιρλού... said

    Ευχαριστούμε και πάλι Νίκο! Μαγευτική και αυτή η ανάρτηση…

    ***

    Για τον Μήτσο Παπανικολάου και τις πωλήσεις βιβλίων, αλλά εν γνώσει του Λαπαθιώτη, μας μιλάει και ο Τσουκαλάς -αχώριστος φίλος του για μεγάλο διάστημα- που έτυχε κάποια στιγμή να κάνει κι αυτός το ίδιο.

    Απόσπασμα από το «Η πολυφίλητη σκιά» του Γ. Τσουκαλά [Νέα Εστία – τχ. 881, σελ. 359, 5-3-1964]

    «….. Σ’ εκείνα τα φριχτά χρόνια της Κατοχής ανταμωθήκαμε κάποτε τυχαία με τον Λαπαθιώτη, που είχαμε καιρό να ιδωθούμε. Ήτανε σα να είχε χαμένα τα νερά του. Μου παραπονέθηκε για τις δυσκολίες που συναντούσε, για τα βιβλία του, που είχε αναγκαστεί ν’ αρχίσει να τα ξεπουλάει, για το Μήτσο τον Παπανικολάου, που είχε αναλάβει αυτή την εκποίηση και που, στο τέλος, του τα πουλούσε χωρίς να του πηγαίνει ούτε δραχμή, γιατί η ηρωίνη είχε ακριβύνει φοβερά.
    – Και γιατί δεν με ειδοποιούσες εμένα; τον ρώτησα
    – Μου διέφυγε εντελώς…, δικαιολογήθηκε.
    Εμάντευα το μυστικό του δράμα. Ζήτησα να πάω την άλλη μέρα σπίτι του και με δέχτηκε στο ισόγειο, όπου είχε μεταφερθεί. Τα παράθυρα δεν άνοιγαν ποτέ, η σκόνη πάνω στα έπιπλα σχημάτιζε πραγματικό στρώμα και, καθώς ήτανε με τις παντούφλες και χωρίς κάλτσες, πρόσεξα ότι τα πόδια του είχανε σχηματίσει λέπια από τη βρώμα, γιατί η κατάχρηση των ναρκωτικών τον έκανε ν’ αποφεύγει το νερό, αυτός που ήτανε πάντοτε ο πιο κομψός, ο πιο περιποιημένος απ’ όλους μας. Προσποιήθηκα ότι δεν έβλεπα τα ράφια με τα διαλεχτά βιβλία του, γιατί ήξερα πόσο τ’ αγαπούσε, και πήρα ένα σωρό που είχε παραπετάξει, τα πιο ασήμαντα κι απίθανα που θα μπορούσε να φανταστεί κανείς. Του έδωσα ένα ποσό, τα ‘καμα δυο δέματα και τα πήρα μαζί μου.
    Λίγες μέρες αργότερα, είχε αυτοκτονήσει. ….. »

    ΣΗΜ:
    Το τεύχος όλο είναι αφιερωμένο στα εικοσάχρονα του θανάτου του Ν.Λ., με θαυμαστά σε πληροφορίες κι αναλύσεις κείμενα. Ο Νικοκύρης άλλωστε θα το ξέρει…

    Καθώς, στη σελ. 355 ο Κλέων Παράσχος παραθέτει -όπως το θυμάται- ένα αποθησαύριστο σονέτο τού ΝΠ, με πιθανό τίτλο «Χίμαιρα».

    Άφιλος κι αδύναμος πάντα προς ένα κάτι
    Άυλο κι ανερμήνευτο κι απ’ όλα πλιο καλό
    Στρατοκόπε θλιβερέ κι αποσπερνέ διαβάτη
    Στ’ ονειροξεφάντωμα συμπότη σε καλώ.

    Σ’ ακαρτέρα η μάνα σου, ώριε στρατολάτη
    Σ’ ακαρτέραε κ’ η καλή σου, ω καλέ μου, στο γιαλό
    Μα στυλώθη αγνάντια σου η γιορτή και το παλάτι
    Που όποιος έμπει μιαν εκεί δε ματαβγαίνει πλιο.

    Άφιλος κι απαρνητής των όλων ώς τα τέλη
    Κρούσε τ’ αχνά κύμβαλα κι αλάλαξε ώς το δώμα
    Κι ότα η στρίγγλα η Χίμαιρα, κερνώντας το υδρομέλι
    Λαγγεμένα σ’ αρωτά μήνα διψάς ακόμα
    Λέε το ναι, το ναι, και όλο ναι, και πάντα ναι
    Στρατοκόπε θλιβερέ, διαβάτη αποσπερνέ.

    ΥΓ: Και σημειώνονται και κανα-δυο άλλα, τα οποία δεν τα έχω συναντήσει Ν. στις σελίδες σου ή αλλού…
    πχ :
    Ο παιδεμός του ανήμπορου με πήρε ψες τ’ αργά
    που γλυκοφίλειεν η θανή τού αποσπερνού τα ρόδα…
    (που δημοσιεύτηκε, λέει, σε μεταγενέστερη γραφή με τίτλο «Φθινοπωρινό»)
    Ποιο είναι και αυτό; Ούτε αυτό το έχω πετύχει…

  63. sarant said

    Μισιρλού, ευχαριστώ πολύ! Φυσικά τα δύο αφιερωματικά τεύχη της Ν.Ε. για τον Λαπαθιώτη (ένα το 1944 αμέσως μετά τον θάνατό του και ένα το 1964 στα είκοσι χρόνια) είναι υποχρεωτικά αναγνώσματα για όποιον αγαπά τον Λαπαθιώτη και ευτυχώς υπάρχουν ονλάιν στο σάιτ του ΕΚΕΒΙ

    Το σονέτο που παραθέτεις έχει τίτλο Maya (έτσι, στα ξένα) ενώ το τετράστιχο είναι από άλλο σονέτο με τίτλο Karma (έτσι, στα ξένα). Και τα δυο δημοσιεύτηκαν το 1914 σε δυο τουλάχιστον περιοδικά της εποχής αλλά δεν συμπεριλήφθηκαν στη μοναδική επιλογή που έβγαλε όσο ζούσε ο Λ. το 1939 (όπου άλλωστε έβαλε μόνο 50 ποιήματα). Μάλιστα, στο περιοδικό Ποικίλη στοά (υπάρχει ονλάιν) δημοσιεύτηκε και τρίτο σονέτο, το Nirvana, και τα τρία παρουσιάζονται με ενιαίο τίτλο: Τρία σονέτα σε τραχύ ρυθμό.

    Στην έκδοση των ποιημάτων Λ. που κυκλοφορεί στο εμπόριο (εκδ. Ζήτρος) υπάρχουν τα σονέτα αυτά.

  64. xray said

    Φαντάζεστε ότι κάποτε στο μέλλον θα αναφέρονται στην εποχή μας με το χαρακτηρισμό ‘ο παλιός, καλός καιρός’;..

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: