Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τρία γαϊτανάκια από παλιές Απόκριες

Posted by sarant στο 26 Φεβρουαρίου, 2012


Το γαϊτανάκι είναι αποκριάτικο έθιμο, που μόνο μικρός θυμάμαι να το έχω δει. Οι μεταμφιεσμένοι χορευτές χορεύουν γύρω από ένα κατακόρυφο κοντάρι, κρατώντας κορδέλες δεμένες στην κορυφή του. Με κάθε περιστροφή, οι κορδέλες τυλίγονται γύρω στο κοντάρι και επομένως κονταίνουν. Σήμερα πιο πολύ ακούγεται με τη μεταφορική σημασία που έχει πάρει η λέξη, που σημαίνει μια μπερδεμένη κατάσταση με εναλλαγές προσώπων. Προχτεσινός τίτλος εφημερίδας: Συνεχίζεται το γαϊτανάκι με τον εκατομμυριούχο βουλευτή. Όσο για την κυριολεξία, αν υπάρχουν ακόμα γαϊτανάκια στα καρναβάλια δεν το ξέρω, αλλά εμείς θα δούμε στο σημερινό άρθρο τρία γαϊτανάκια παλιών καιρών, ένα πραγματικό και δυο γελοιογραφικά.

Ξεκινάμε από το πραγματικό γαϊτανάκι, φωτογραφία από αποκριάτικο γιορτασμό στην Πλάκα, σε εξώφυλλο του περιοδικούΕικόνες, τις απόκριες του 1957.

Οι Εικόνες, που εκδόθηκαν στα τέλη του 1955 από την Ελένη Βλάχου, διακρίνονταν για την έμφαση που έδιναν στην εικονογράφηση, ξεκινώντας από το εξώφυλλο που σχεδόν πάντοτε είχε μία ενιαία φωτογραφία σε τετραχρωμία, όσο το δυνατόν ελεύθερη από τίτλους, κείμενα και λεζάντες. Συνήθως βέβαια, το εξώφυλλο παρουσίαζε κάποια σταρ του σινεμά ή άλλη διασημότητα (δείτε εδώ μερικά εξώφυλλα ακόμα). Από τις Εικόνες ξεκίνησε, σαν χαρτογράφος-εικονογράφος, και ο Μποστ. Στις μέσα σελίδες, οι φωτογραφίες ήταν ασπρόμαυρες, αλλά όχι λιγότερο εντυπωσιακές.

Το δεύτερο γαϊτανάκι, γελοιογραφικό, είναι παρμένο από ένα περιοδικό που έβγαινε επί δεκαετίες αλλά εξέδωσε ελάχιστα τεύχη για τον απλό λόγο ότι εκδιδόταν… μια φορά το χρόνο, τις απόκριες, με την ευκαιρία του αποκριάτικου χορού των συντακτών, δηλαδή των δημοσιογράφων. Ονομαζόταν «Ο φανός των συντακτών». Το πρώτο τεύχος του Φανού βγήκε το 1918, στην κατοχή σταμάτησε, επανεκδόθηκε με την απελευθέρωση. Μάλλον σταμάτησε περί το 1950 αν και πρέπει να επανεκδόθηκε στη δεκαετία του 1960. Θα δούμε ένα γαϊτανάκι από το εξώφυλλο του Φανού των Συντακτών από τις απόκριες του 1945.

Βρισκόμαστε στον Φλεβάρη του 1945, ο πόλεμος συνεχίζεται αλλά το τέλος του είναι πια προδιαγραμμένο. Στην Ελλάδα είναι οι πρώτες ελεύθερες απόκριες, λίγο μετά από τη συμφωνία της Βάρκιζας, στις λίγες ανέμελες εβδομάδες πριν αρχίσει το κυνήγι των αριστερών. Οι τρεις ηγέτες του Άξονα είναι δεμένοι στον φανοστάτη, και τις κορδέλες τις κρατούν οι νικητές: ο Στάλιν, ο Τσόρτσιλ, από πίσω ο ντε Γκολ, ο Ρούζβελτ, ο Πλαστήρας (τότε πρωθυπουργός) ντυμένος τσολιάς -και κάποιος άλλος, πίσω από τον τσολιά, που δεν ξέρω ποιος είναι και περιμένω να μου πείτε.

Το τρίτο γαϊτανάκι, κι αυτό γελοιογραφικό, είναι από τον Ταχυδρόμο. Πάλι πρώτες ελεύθερες απόκριες, αλλά αυτή τη φορά μετά την πτώση της Χούντας, το 1975. Το σκίτσο είναι του Μποστ, αλλά το θέμα του δεν είναι πανηγυρικό, στόχος δεν είναι οι χουντικοί (που τους είχε βεβαίως σατιρίσει όχι λίγο ο Μποστ τόσο τον καιρό που ήταν παντοδύναμοι όσο και μετά), και το γέλιο βγαίνει πικρό.(Το σκίτσο χρειάζεται μερεμέτι, αλλά δεν έχω καλύτερη εικόνα Ευχαριστώ τον Δόκτορα Ζίμπενμαλ για την αισθητική επέμβαση!).

Στο κοντάρι βρίσκεται δεμένη η Κύπρος και τις κορδέλες τις γυρίζουν ο Κίσινγκερ, ένας Τούρκος, ένας Άγγλος και ο Αττίλας. Ο Μποστ χαρακτηρίζει το γαϊτανάκι «Έθιμον της Δύσεως» και δίνει και οδηγίες χρήσεως: Όταν ο υπ’ αριθ. 1 [ο Κίσινγκερ] αρχίζει να ελίσσεται, κινούνται και οι άλλοι, περισφίγγοντες δυνατά, υπό συνοδείαν οργάνων ΝΑΤΟ. Μάλλον τυχαία, πρόκειται για το τελευταίο σκίτσο του Μποστ στον Ταχυδρόμο για εκείνη την περίοδο συνεργασίας τους που κράτησε σχεδόν δυο χρόνια, από τον Ιούνη του 1973.

Φαίνεται ότι το γαϊτανάκι έχει πια ξεχαστεί, αλλιώς θα το βλέπαμε και φέτος, με τον εργαζόμενο δεμένο στο κοντάρι και γύρω να χορεύουν πρωθυπουργός, εταίροι, σπεκουλαδόροι, τραπεζίτες, βουλευτές, μεγαλοδημοσιογράφοι…

86 Σχόλια προς “Τρία γαϊτανάκια από παλιές Απόκριες”

  1. Νέο Kid Στο Block said

    Καλημέρα.
    Για τον άγνωστο έξω δεξιά στο γαϊτανάκι , ψηφίζω Chiang Kai-shek

  2. bernardina said

    Εμένα πάλι μου φέρνει στο νου παρτιζάνο…

  3. Capybara said

    Μήπως είναι ο Τίτο;

  4. bernardina said

  5. bernardina said

    To γαϊτανάκι είναι πανάρχαιο παγανιστικό έθιμο. Λένε ότι υπήρχε από την Εποχή του Σιδήρου

  6. Εγώ θυμάμαι ότι έπρεπε να γράφω στις εκθέσεις για το γαιτανάκι ενώ δεν είχα δει ποτέ μου, παρά μόνο κάτ φωτογραφίες σε εγκυκλοπαίδειες. Αλλά εδώ που τα λέμε το ίδιο έπρεπε να γράφω και την «αγροτική ζωή» πχ (ούσα παιδί της πόλης) και άλλα παρόμοια.

  7. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια.

    Πολιτικά ταιριάζει να είναι ο Τσανγκ αλλά στρογγυλομάτη τον βλέπω. Ο Τίτο ή ο παρτιζάνος γενικά φαίνεται πιο πιθανό, αλλά περιμένω κι άλλες γνώμες.

    Υπάρχουν γαϊτανάκια τη σήμερον ημέρα;

  8. Χ. Αρβανιτίδης said

    Συμφωνώ απόλυτα με το New Kid, στο εξώφυλλο του «Φανού», πίσω απο τον τσολιά, είναι ο Τσάνγκ Κάι Σέκ. Χαρακτηριστικό το πηλίκιο και νομίζω ότι βλέπω και μουστάκια.Ο Τίτο δεν παίζει και όχι μόνο γιατί φορούσε δίκωχο.

  9. # 5 Φοβερό άρθρο, δεν το είχα σκεφτεί ποτέ ούτε είχα σκεφτεί να το ψάξω.

  10. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ο τσολιάς είναι βέβαια ο (για ένα τρίμηνο πρωθυπουργός) Πλαστήρας. Πώς σου ξέφυγε βρε Νικοκύρη; 🙂

  11. bernardina said

    Τι απ’ όλ’ αυτά http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%83%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%B3%CE%BA_%CE%9A%CE%AC%CE%B9_%CE%A3%CE%B5%CE%BA αφορούν το δέσιμο των δυνάμεων του Άξονα από τους λαούς που αντιστάθηκαν στο φασισμό και το ναζισμό όπως δείχνει το σκίτσο του περιοδικού;

  12. τυφλόμυγα said

    Ωραία τα τρία σκίτσα, υπέροχες οι φωτογραφίες των Εικόνων! Η αισθητική τους δεν έχει καμία σχέση με τα σημερινά λάιφ στάιλ περιοδικά. Ξέρετε πως κατέληξαν οι Εικόνες στον Μπόμπολα; Αγόρασε τον τίτλο ή τον επανεξέδωσε μετά από περίοδο διακοπής της κυκλοφορίας του; Ο Νικόλαος Τομπάζης, φωτογράφος -συνεργάτης των Εικόνων, ήταν ο μπαμπάς του αρχιτέκτονα Αλέξανδρου Τομπάζη;

  13. ΠΑΝΟΣ said

    Την 10ετία τού ’50,κυρίως αρχές, έβγαιναν γαϊτανάκια στις γειτονιές και αφού έκαναν τον σχετικό χορό τους,έβγαζαν δίσκο..Λίγα πράγματα,βέβαια,δύσκολες εποχές.Δεν είμαι σίγουρος αν οι γαϊτανατζήδες ήσαν από συγκεκριμένη φυλή.Εννοώ τσιγγάνοι.Αυτό δεν το θυμάμαι.Άλλοτε πάλι υπήρχαν παρέες που έκαναν το γαϊτανάκι τους δωρεάν,γιά κέφι.

  14. τυφλόμυγα said

    Αχ Σοφία, να ήξερες τι πληγές ανοίγεις με το #6 σου και τις εκθέσεις για κατοικίδια- ποτέ δεν είχα.

    http://tinyurl.com/7bevcj4

    Καλημέρα σε όλους.

  15. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Αυτός στο βάθος φορά ένα καπέλο που μοιάζει με τα σερβικά του Α΄ Π.Π., αλλά στο Β΄ Π.Π. οι παρτιζάνοι (και ο Τίτο) φορούσαν δίκοχα, χωρίς γείσο, όχι τέτοια. Βέβαια ο σκιτσογράφος μπορεί να έβαλε αυτό το καπέλο ως γιουγκοσλαβικό (=σερβικό) χαρακτηριστικό, χωρίς να το πολυψάξει. Από την άλλη, αν και δεν μοιάζει τόσο στον Κάι-Σεκ, θα μπορούσε να είναι αυτός, αν συγκρίνουμε με τις φωτό του 1943 εδώ: http://en.wikipedia.org/wiki/Cairo_Conference ή αυτές: http://tinyurl.com/75q3m2y , http://tinyurl.com/6w9qk32 , http://tinyurl.com/736maqo

  16. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα σχόλια!

    Δίκιο έχεις Γρηγόρη, έκανα τη διόρθωση!

  17. Μπήκα αρκετά νωρίς στο κείμενο και ψάχγκλίζω εικόνες για τον Chiang Kai-shek χωρίς να έχω δει και τις άλλες υποθέσεις, αλλά δεν μου επαληθεύεται. Να ψηφίσουμε Chiang Kai-shek λοιπόν… Τον ζητάει ο λαός βρε παιδί μου.

    Γιάννης

  18. Νέο Kid Στο Block said

    11. Μπέρνα, βάλε Wiki κι όχι Βίκη, και θα δεις τα δεσίματα που αναζητάς.

  19. christos said

    Στον Μπαμπινιώτη η μτφ σημασία για το «γαιτανάκι» είναι: «μπερδεμένη ή άναρχη κατάσταση συνεχούς εναλλαγής προσώπων και ρόλων σχετικά με ένα θέμα ή πρόσωπο». Βλέποντας τα σκίτσα και το άρθρο εγώ καταλαβαίνω τη μεταφορική έννοια του «γαιτανάκι» ως το σύνολο ενεργειών και λόγων απο διάφορες πλευρές πάνω σε ένα αντικείμενο, με σκοπό τον κατατερματισμό του.

  20. bernardina said

    Κιντάκο, απλώς θεώρησα ότι για τον σκιτσογράφο (από την υπογραφή δεν μπορώ να καταλάβω ποιος είναι, μου θυμίζει το στυλ του Δημητριάδη αλλά δεν είμαι καθόλου σίγουρη) θα ήταν πιο σημαντική η συνεισφορά των παρτιζάνων παρά η διάσκεψη του Καΐρου, ας πούμε, και οι όροι της για τα εδάφη της Κίνας. Ίσως όμως είναι αυθαίρετη η ερμηνεία μου.

  21. Δεν νομίζω ότι το γαϊτανάκι ήταν μόνο το καδρόνι με τις κορδέλες. Στη μνήμη μου έχουν μείνει ομάδες στο Σύνταγμα, Πλάκα αλλά και στις γειτονιές όπου λεφούσια μασκαράδων αποτελούσαν το γαϊτανάκι με κεντρικό ρόλο το ψεύτικο γαϊδουράκι που ήταν αριστοτεχνικά χτισμένο γύρω από έναν μασκαρά

  22. Και για την ετοιμολογία της λέξης;

  23. Φτου! ΕτΥμολογία!

  24. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #22
    από τι γαϊτάνι, που είναι το κορδόνι, η λωρίδα, η ταινία (αρχικά για διακόσμηση ρούχων).

  25. Μιχαλιός said

    6: Ενώ τώρα τ’ αγροτόπουλα πρέπει να γράφουν εκθέσεις για τη ζωή μέσα στις πολυκατοικίες…

    Ε δεν είναι δα κλαι τόσο ανήκουστα τα γαϊτανάκια σήμερα:

  26. bernardina said

    #22 :κι αυτό μαζί με του Γρηγόρη.

  27. sarant said

    ΛΚΝ:

    μσν. γαϊτάνιν υποκορ. του ελνστ. *γαϊταν(όν) -ι(ο)ν (πρβ. ελνστ. γαϊετανόν, ίσως παρετυμ. προς την πόλη Caieta, Gaeta) < αραβ. hītan (πρβ. τουρκ. gaytan)

  28. Μιχαλιός said

    Και με κυριλέ χορογραφία:

  29. gryphon said

    Ειχα τήν εντυπωση οτι «γαιτανακι» μεταφορικα λεμε για κατι (μια συζητηση π.χ) που διαρκει πολυ σε χρονο,ειναι ατελειωτη κλπ.
    Με σειρα ομως οχι αναρχα.

  30. bernardina said

    Και με ακόμα πιο κυριλέ χορογραφία, προς επίρρωση και του #29 ότι το πλέξιμο και το ξέπλεγμα του *γαϊτανακιού γίνεται με συγκεκριμένη τάξη.

  31. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #26
    Για την απώτερη ετυμολογία της λέξης βλέπω ότι υπάρχουν διαφωνίες στα λεξικά: λατινική με κελτική ρίζα, απευθείας κελτική, οθωμανική με αραβική ρίζα. Γαϊτανάκι η δουλειά… 🙂
    Μάλλον ο Νικοκύρης πρέπει να αφιερώσει ποστ στη λέξη

  32. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    ωπ δεν είδα το 27

  33. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Τα περί Κελτών στο Μείζον και στου Ανδριώτη

  34. sarant said

    Ο δόκτωρ Ζίμπενμαλ μού έστειλε διορθωμένο το τρίτο σκίτσο, τον ευχαριστώ!

  35. Μιχαλιός said

    #27 «< αραβ. hītan": Και πού στο καλό τα έμαθε το ΛΚΝ τα προελληνιστικά αραβικά;
    Στα κανονικά αραβικά hītan (τουλάχιστον κατά τα λεξικά) σημαίνει "φάλαινες".

    Κατά τον Νισανιάν παίζει και παλαιοτουρκική ετυμολογία:
    http://www.nisanyansozluk.com/?k=gaytan

  36. #5 Είναι εμφανής μια ομοιότητα ανάμεσα στο γαϊτανάκι και το Maibaum, ωστόσο οι διαφορές είναι σημαντικές: στο δεύτερο δίνουν μεγάλη σημασία στο στολισμό και το μέγεθός του, συνδέεται με την Πεντηκοστή, είναι μόνιμο. Μπορεί και τα δύο να έχουν κοινή ρίζα, ή μήπως να προσαρμόσαμε το έθιμο;

  37. ππαν said

    Α ήμουν σίγουρη ότι θάγραφες για την απαγόρευση του εθίμου γύρω στα 63-64: χτες διάβαζα τα πεζά 60-70 του Μποστ και σε δυο κείμενα γράφει σχετικά, το ένα οπωσδήποτε μετά τις εκλογές του 64, γιατί λέει που πήγε στο καρναβάλι στην Πατρα και νόμισε ότι ο Γ.Π. κρυβόταν κάτω από ένα ντόμινο, και περίμενε να ακούσει τα κυβερνητικά του σχέδια κλπ. Ξέρουμε γιατί απαγορεύτηκε το γαϊτανάκι; Μάλλον για λόγους κοινής ησυχίας κλπ;

  38. bernardina said

    Στάζυ, δεν ξέρω πώς, για παράδειγμα, από το Μπελτέιν φτάσαμε στο γαϊτανάκι, όμως δεν είναι η μόνη περίπτωση που παγανιστικά έθιμα περνούν παραλλαγμένα στις χριστιανικές κοινωνίες. Σκέψου ας πούμε τις απαρχές του χριστουγεννιάτικου δέντρου, ή τα κόκκινα αβγά του Πάσχα και ένα σωρό άλλα που οι ρίζες τους χάνονται στα βάθη του χρόνου.
    Μάλιστα σε διάφορα μέρη της Ελλάδας παραμένουν ακόμη απόηχοι από το κρέμασμα του κλαδιού, όπως πχ στο Μαναέλ(ντ)ι, ένα πασχαλινό έθιμο της Καρπάθου που μια ωραία περιγραφή του μπορείς να δεις εδώ http://www.inkarp.com/ipb/?showtopic=69174 (γιατί οι δικές μου πηγές είναι μόνο έντυπες, δεν υπάρχουν ακόμη στο διαδίκτυο). Είμαι βέβαιη ότι υπάρχουν κι άλλες περιπτώσεις που γνωρίζει ο καθένας μας από τον τόπο του.
    Αλήθεια, δεν είναι μαγευτική αυτή η α-συνέχεια; 🙂 Οι κόκκινες κλωστές που μας δένουν με το χτες, όπως έγραψα και σε κάποιο άλλο νήμα

  39. physicist said

    Το Μάιμπαουμ στη Γερμανία είναι έθιμο της Πρωτομαγιάς, όχι της Αποκρηάς ή του Καρναβαλιού. Τα άρματα στα Καρναβάλια της Ρηνανίας σχολιάζουν με σκωπτικότητα την πολιτική της ημέρας, ενώ έχουν προηγηθεί αναρίθμητες πολιτικές επιθεωρήσεις στις καρναβαλικές συγκεντρώσεις. Φέτος είχαν πέραση μεταξύ άλλων οι λοβιτούρες του τέως Προέδρου Βουλφ, η ανικανότητα της Αστυνομίας επί δέκα χρόνια να συλλάβει τους ακροδεξιούς δολοφόνους που δρούσαν ανενόχλητοι και το σφιχταγκάλιασμα Μέρκελ-Σαρκοζί. Ένα δείγμα από το Καρναβάλι του Ντύσσελντορφ εδώ.

  40. sarant said

    37: Με πιάνεις αδιάβαστον, δεν ήξερα για απαγόρευση.

  41. Πανάρχαιο είναι έθιμο στη γη ξύλο να μπήγουν
    κι όπως χορεύουν γύρω του κορδέλες να τυλίγουν.
    Να μπλέκονται τα χρώματα γοργά καθώς κινούνται
    τα ταίρια με βλέμμα ζεστό στα μάτια σαν κοιτιούνται.

    Όμορφα να λικνίζονται γύρω απ’ το κοντάρι
    και πέρα δώθε να περνούν με κέφι και με χάρη
    μα σαν στο τέλος τυλιχτούν όλες πια οι κορδέλες
    ολοκληρώνεται ο χορός κι αρχίζουνε οι τρέλες!

  42. bernardina said

    Βάζω αυτό το γιουτουμπάκι για να μη φαίνεται έτσι ξεκομμένο το γαϊτανάκι από το Μπελτέιν που γράφω πιο πάνω.

  43. cronopiusa said

    Στα Κούλουμα, Αρλέτα · Αρλέτα

    http://www.mygreek.fm/el/player/song-player/song/MjYwNzE4/7737

    ΕΛΑΤΕ ΜΟΣΧΑΤΟ

    Η παραλία μας ήταν και είναι κοινόχρηστη. Γι’ αυτό και την Καθαρή Δευτέρα 27-2-2012, θα πάρουμε τον αετό μας, τους μεζέδες μας και θα γλεντήσουμε εκεί βροντοφωνάζοντας ότι η παραλία μάς ανήκει.

    Συνάντηση στις 12.00΄ το πρωί της Καθαρής Δευτέρας στο εκκλησάκι που είναι στην αρχή της οδού Μακρυγιάννη, κοντά στην παραλία, για να πάμε όλοι/όλες μαζί.

    ΔΕΝ ΠΟΥΛΑΜΕ – ΔΕΝ ΠΟΥΛΙΟΜΑΣΤΕ !

    Κίνηση Πολιτών Μοσχάτου «Μεσοποταμία»

    http://www.mesopotamia.gr

  44. #28: Να και ο γαϊδαράκος μου (1:21 στο βίντεο), που στα παιδικάτα μου το θεωρούσα ότι είναι Το Γαϊτανάκι. Δεν θυμάμαι ποτέ το καδρόνι με τις ταινίες.

  45. Να προσθέσω κι εγώ την ψήφο μου μαζί με όσους αναγνώρισαν τον Τίτο στο δεύτερο γαϊτανάκι, ακριβώς λόγω του τυπικού σερβικού καπέλου. Γιατί θα έπρεπε να φοράει, ειδικά ο Τίτο, το ακριβές (δίκωχο) όταν αυτό δεν ισχύει για κανένα άλλο από τα πρόσωπα της γελοιογραφίας;

    Α, και ο Τίτο αναφέρεται και στο εξώφυλλο των Εικόνων; Τυχαία; Ε, ναι, έτσι νομίζω. 🙂

  46. Mindkaiser said

    Με θυμάμαι μικρό σε μία εκδήλωση (κατασκήνωση προσκόπων ή εκδήλωση σε κατασκήνωση του Τ.Υ.Π.Ε.Τ.), να συμμετέχω σε ένα πολύχρωμο γαϊτανάκι, στο οποίο τραγουδάγαμε τους στίχους του Ρίτσου:

    Αν όλα τα παιδιά της γης
    πιάναν γερά τα χέρια
    κορίτσια αγόρια στη σειρά
    και στήνανε χορό
    ο κύκλος θα γινότανε
    πολύ πολύ μεγάλος
    κι ολόκληρη τη Γη μας
    θ’ αγκάλιαζε θαρρώ.

    Αν όλα τα παιδιά της γης
    φωνάζαν τους μεγάλους
    κι αφήναν τα γραφεία τους
    και μπαίναν στο χορό
    ο κύκλος θα γινότανε
    ακόμα πιο μεγάλος
    και δυο φορές τη Γη μας
    θ’ αγκάλιαζε θαρρώ.

    Θα ’ρχόνταν τότε τα πουλιά
    θα ’ρχόνταν τα λουλούδια
    θα ’ρχότανε κι η άνοιξη
    να μπει μες στο χορό
    κι ο κύκλος θα γινότανε
    ακόμα πιο μεγάλος
    και τρεις φορές τη Γη μας
    θ’ αγκάλιαζε θαρρώ!

  47. gbaloglou said

    Μεξικάνικη εναέρια παραλλαγή

  48. bernardina said

    Στον Ήλιο βρίσκω και το εξής χαριτωμένο: Αι μετέχουσαι εις το γα»ιτανάκι γυναίκες δεν είναι βέβαια «νοικοκυροπούλες» σεμναί, δι’ αυτό η έκφρασις «αυτή είναι για (ή από) το γαϊτανάκι» σημαίνει είναι του δρόμου
    Παραθέτει και μερικές παροιμίες, όπως Ενός σακκούλι τάσσεται κι άλλου γαϊτάνι πλέκει (για τον δόλο) και το Γαϊτάνι πλέκω και δεν αδειάζω, σαν αποπλέξω σου κουβεντιάζω από τραγούδι ερωτικό που τραγουδιέται σε διάφορα μέρη

  49. Μαρία said

    46 Σε στίχους του Πωλ Φορ.

  50. G.Vletc said

    48 >> Γαϊτάνι πλέκω και δεν αδειάζω
    δεν μου βολεί να κουβεντιάζω
    ανάθεμά το και το γαϊτάνι
    κι απού το πλέκει κι απού το βάνει

    Από το τραγούδι :Τούτο το μήνα (Μαύρα μου μάτια κόκκινα χείλη) – Μίλτος Πασχαλίδης. Ο Λιδάκης δεν φτάνει σε αυτό το στίχο.

  51. #46 τὸ εἴχαμε ἐνταγμένο σὲ ἕνα διήγημα στὸ Ἄνθολόγιο τῆς α καὶ β δημοτικοῦ, κι ἀπὸ κεῖ ἔμαθα τί εἶναι τὸ γαϊτανάκι. μικρὸς τὸ τραγουδοῦσα πολύ.

  52. Alexis said

    Εξαιρετικό τραγούδι, εξαιρετικός χορός και η λέξη «γαϊτάνι» αναφέρεται δυο φορές, μία με την κυριολεκτική σημασία: «σαν γαϊτάνι θα πααίνει» (ο χορός) και μία μεταφορικά: «ποιά είν’ η άσπρη ποια ειν’ η ρούσσα ποιά είν’ η γαϊτανοφρυδούσα».

  53. 46, Mindkaiser ήταν παιδικό βιβλίο, πολύ της μόδας τότε, της Ζωρζ Σαρή. Ο Γιάννης κι ο Γιόχαν, και λοιπά. Εδώ αποσπάσματα.

  54. sarant said

    46-51-53
    Τραγουδισμένο από τον Κηλαηδόνη

  55. Mindkaiser said

    @49
    Είχα την αίσθηση ότι οι στίχοι ήταν του Ρίτσου. Υπάρχει σύνδεσμος για το αυθεντικό Μαρία;

    @51
    Δε το θυμάμαι Κορνήλιε, αλλά ούτε γνωρίζω αν είχαμε το ίδιο ανθολόγιο. Θα το κοιτάξω πάντως, ευχαριστώ.

    @53
    Ναι φίλε Δύτα, το έχω υπόψη.

  56. Mindkaiser said

    @54

    Όποτε βλέπω τον Λουκιανό Νίκο, θυμάμαι πόσο μεγάλη αίσθηση μου είχε κάνει το σκωπτικό σχόλιο του Χατζιδάκι στο σημείωμα που συνόδευε τα 30 νυχτερινά.

    «Εδώ να με συγχωρέσει ο «φίλος» Κηλαϊδόνης, που δεν ακολούθησα τις συμβουλές του να πάψω ν’ απασχολώ τις εταιρίες με τους δίσκους μου. Γιατί έτσι με συμβούλεψε σε μια συνέντευξή του. (Νόμιζε ο συμπαθέστατος κατά τα άλλα βάρδος της Βουλιαγμένης, πως πραγματοποιούμε παρόμοια εργασία).»

  57. Μαρία said

    55 Ρίτσος, με την έννοια οτι το έχει διασκευάσει.
    Εδώ la ronde autour du monde. Το είχαμε σε κάποιο βιβλίο, όταν μαθαίναμε γαλλικά.
    http://montlhery.com/paulfort.htm#Ronde
    κι εδώ ακούμε τον ίδιο τον Πωλ Φορ να το απαγγέλει.
    http://www.amazon.com/La-Ronde/dp/B000V283EW

  58. Mindkaiser said

    @57

    Σε ευχαριστώ πολύ. 🙂

  59. Μαρία said

    37, 40
    Ππαν, στην Ελευθερία της 19/2/63 βρίσκω μόνο μια απαγόρευση για τα ρόπαλα ειδικά στο καρναβάλι της Πάτρας. Και οτι όποιοι φέρουν ρόπαλο «θα διωχθούν επι τεντυμποϊσμώ».

  60. Μαρία said

    58 Και διασκευή απο Σέρτζιο Εντρίγκοhttp://www.youtube.com/watch?v=5-wkjTI8RUM
    http://www.antiwarsongs.org/canzone.php?id=1908&lang=it#agg1777

  61. sarant said

    Με γεια την αβατάρα, Κάιζερ!

  62. Mindkaiser said

    @61

    Μη λες τέτοια Νίκο και στοχοποιηθώ λόγω του αντιγερμανικού μένους! 🙂

  63. πάντως ἐδῶ λέει ὅτι «τὸ γαϊτανάκι» περιλαμβάνεται καὶ στὰ νέα σχολικὰ βιβλία. (ἐγὼ α καὶ β δημοτικοῦ πῆγα 1990-91 καὶ 1991-92 ἀντιστοίχως, δὲν ξέρω πόσες φορὲς ἄλλαξαν τὰ βιβλία ἔκτοτε).

    Click to access epistoli_8sel.pdf

  64. Mindkaiser said

    @63

    Είμαι 5-6 χρόνια μεγαλύτερος, άρα είναι ασφαλές να υποθέσω ότι υπήρχε και τότε το κείμενο. Ενδιαφέρουσα η λίστα πάντως.

  65. Mπετατζής said

  66. DIR said

    1. Υπάρχει και η κινηματογραφική ταινία Το Γαϊτανάκι του Έρωτα – La Ronde (1950)

    http://www.aiff.gr/article.asp?catid=11918&subid=2&pubid=64226

    2. Στη φωτογραφία του Φανού ψηφίζω Τσανγκ Καϊ Σεκ – η τότε Κίνα (1945 ενιαία) ήταν μεγάλη δύναμη και υποψήφια για μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ

  67. DIR said

    Οπως και το remake του 1964 (που έχω δεί)

    http://www.athinorama.gr/cinema/data/movies/?id=1002983

  68. Δημήτρης Μ. said

    Αν δεν κάνω λάθος, το γαϊτάνι (που πλέκει και δεν αδειάζει…) είναι είδος πλεκτού με βελονάκι και το γαϊτανάκι αποκριάτικο έθιμο. Είδα μια φορά σε κάποιο επαρχιακό σχολείο να ετοιμάζουν γαϊτανάκι, με πρόβες κλπ. Δεν είναι εύκολο, γιατί οι κορδέλες δεν τυλίγονται απλώς, αλλά πλέκονται και μετά ξεπλέκονται κοκ. Όσο πλέκεται το γαϊτανάκι, οι χορευτές πλησιάζουν στο κέντρο και μετά, ξεπλέκοντας, απομακρύνονται.

  69. Immortalité said

    @50 G.Vletc Να πούμε φυσικά ότι το τραγούδι δεν είναι του Πασχαλίδη αλλά παραδοσιακό της Κρήτης και μιλάει για μια μαυρομάτα κοπελιά που πλέκει γαϊτάνι με το βελονάκι και δεν αδειάζει να κουβεντιάζει με τον που ‘χει τον καημό της. 🙂
    Εδώ το τραγουδούν ολόκληρο:

  70. Immortalité said

    @68 Όντως είναι είδος πλέξης και δεν αποκλείεται να πήρε από κει το όνομά του το γαϊτανάκι, επειδή ακριβώς πλέκεται με το χορό και στρουφίζουν τις κορδέλες απλώς. Από την πλέξη πρέπει να βγαίνει και το κομπλιμάν γαϊτανοφρυδούσα για τη γυναίκα που έχει φρύδια ομορφοσχηματισμένα και με υπόσταση. Και άμα είναι και ρούσσα την κάνει και τραγούδι ο Μάρκος.

  71. Μαρία said

    70 Δεν είναι είδος πλέξης αλλά σαν σιρίτι πλεχτό. Γαϊτάνια και σιρίτια βλέπουμε σ’ όλες τις παραδοσιακές φορεσιές.
    Πώς είναι τα φρύδια με υπόσταση; 🙂 Το γαϊτανόφρυδο είναι λεπτό.

  72. Immortalité said

    Πως είναι τα φρύδια με υπόσταση; Υπαρκτά και όχι μαδημένα και ζωγραφισμένα. Εννοούσα ένα είδος πλέξης για κλεισίματα, ούγιες και στολίδια πάνω στο πλεχτό.

  73. Μαρία said

    72 Ρε γέλιο! Γαϊτανοφρύδα χωρίς φρύδια!
    οκ Με το είδος πλέξης εγώ κατάλαβα την καλή, την ανάποδη κλπ., ενώ εσύ απ’ ότι φαίνεται εννοείς κατιτίς το πλεχτό.

  74. Από τα πιο ωραία άρθρα με τα πιο ενδιαφέροντα σχόλια.
    αυτός είναι πλούτος

  75. secondlight said

    Υπάρχει και τούτο το τραγούδι του Γκόγκου http://www.youtube.com/watch?v=-92eCmrr2PA&feature=results_video&playnext=1&list=PLDBA1DF6BA26739E1
    Γαϊτάνι: το ξέρω ως είδος πλέξης – σωστά, νομίζω, λέει κάποια, -ος πιό πάνω για την πολύπλοκη αυτή πλέξη που μοιάζει με τα πολύπλοκα βήματα στο γαϊτανάκι που πρέπει να είναι έξη -μέσα έξω — για να τυλίγονται και να ξετυλίγονται οι κορδέλες σωστά, χωρίς μπλέξιμο.
    Όσο για το maypole, το «δυτικό» γαϊτανάκι, έχει σχέση με τις κλιματικές διαφορές Βορρά – Νότου: μιάς και πρόκειται γιά έθιμο που ανάγεται σε πανάρχαια χρόνια και αναπαριστάνει τη γονιμοποίηση της γης από το αλέτρι – και «πλέον συμβολικά» τη γυναικεία γονιμοποίηση – η τελετουργική αρχικά αυτή συμβολική αναπαράσταση πρέπει να συμβαδίζει με τις κατά τόπους συνήθειες της σποράς που εξαρτάται από το πλησίασμα της ζεστότερης εποχής που ευνοεί την άνθιση.
    Εδώ βρίσκουμε πολλά για το maypole ως φαλλικό σύμβολο: https://www.google.com/search?source=ig&hl=en&rlz=1G1GGLQ_ENUS287&q=%CE%B3%CE%B1%CE%90%CF%84%CE%AC%CE%BD%CE%B9&oq=%CE%B3%CE%B1%CE%90%CF%84%CE%AC%CE%BD%CE%B9&aq=f&aqi=&aql=&gs_sm=12&gs_upl=0l0l1l290l0l0l0l0l0l0l0l0ll0l0#pq=%CE%B3%CE%B1%E1%BF%90%CF%84%CE%AC%CE%BD%CE%B9%2B%CF%80%CE%BB%CE%AD%CE%BE%CE%B9%CE%BC%CE%BF&hl=en&sugexp=pfwc&gs_nf=1&tok=eoDn5kku76K8BgIxuIgc7g&cp=17&gs_id=20&xhr=t&q=maypole+symbolism&pf=p&rlz=1G1GGLQ_ENUS287&biw=1152&bih=775&sclient=psy-ab&pbx=1&oq=maypole+symbolism&aq=0&aqi=g1g-j1&aql=f&gs_sm=&gs_upl=&bav=on.2,or.r_gc.r_pw.r_cp.r_qf.,cf.osb&fp=eba7411258d36659
    Καθόλου περίεργο λοιπόν που τα αποκριάτικα τραγούδια είναι τόσο… ξεσαλωμένα. http://www.youtube.com/results?search_query=%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B9%CE%AC%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B1+%CF%83%CE%B1%CE%BC%CE%AF%CE%BF%CF%85+&oq=%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B9%CE%AC%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B1+%CF%83%CE%B1%CE%BC%CE%AF%CE%BF%CF%85+&aq=f&aqi=&aql=&gs_sm=3&gs_upl=4463l10647l0l10846l21l21l1l13l13l0l167l729l0.6l6l0
    Και το αγαπημένο μου από αυτόν τον κύκλο, επειδή είναι ευφυής η επιλογή των ελαφρώς σουρρεαλιστικών στίχων, αλλά και για τον ρυθμό του που χορεύεται τόσο καλά:http://www.youtube.com/watch?v=G0xfzzMdNuM

  76. secondlight said

    5. Σωστά. Ίσως και να σχετίζεται, λοιπόν, το maypole και το γαϊτανακι με το δέντρο της ζωής / του κόσμου, τον axis mundi που ροκανίζουν οι καλικάντζαροι: τώρα που βεβαιώνονται οι άνθρωποι πως οι καλικάντζαροι δέν το ροκάνισαν, το γλεντούν με την υπόσχεση της άνθιση που τούς δίνει;

  77. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα σχόλια και τα γιουτουμπάκια!

  78. bernardina said

    Στο γαϊτανόφρυδό σου
    κρεμάστηκ’ η καρδιά μου
    σαν το πουλάκι στο ξόβεργο

  79. bernardina said

    #76, Ναι, κάπως έτσι φαίνεται να είναι η συνέχεια. Ο κύκλος των εποχών του χρόνου και των Εποχών του Χρόνου… 😉

  80. Αγγελος said

    Si tous les gars du monde… λεγόταν και μια ταινία του 1957 (;) που στην Ελλάδα προβλήθηκε ως «Στις 8 το πρωί» και είχε να κάνει με μια συνεργασία γιατρών, ασυρματιστών, αεροπόρων κλπ. για να φτάσει σ’΄ενα καράβι ένα φάρμακο που χρειαζόταν κατεπειγόντως ένας΄άρρωστος ναυτικός.

  81. Immortalité said

    @73 Εσύ γελάς αλλά ρώτα και μένα που ήξερα τόσες κυρίες που αφήνανε ένα τόσο δα φρυδάκι και το υπόλοιπο το ζωγραφίζανε. 🙂 Άκουγα τον ξανθό Απρίλη που έβαλε η Μπέρνυ και φανταζόμουν ένα όμορφο κανονικό φρύδι. Για ν’ αντέχει και το βάρος μιας καρδιάς…

  82. SecondLight said

    80. του 1955 είναι. Και εκεί εμφανίζεται πρώτη φορά ο Ζαν -Λουί Τρεντινιάν 🙂 http://www.youtube.com/watch?v=j6j8_erFINE
    και το βασικό τραγούδι της ταινίας εδώ: http://www.youtube.com/watch?v=wGwHnFUDmww

  83. Emphyrio said

    Υπαρχει και αυτο το γαϊτανακι: https://en.wikisource.org/wiki/The_Maypole_of_Merry_Mount

  84. «Τσιντζιρό γαϊτάνι» είναι οι πρώτες λέξεις στίχου παραδοσιακού τραγουδιού της Αιανής Κοζάνης. Κατά την άποψή μου ερμηνεύεται ως κεντημένη με χρυσές κλωστές κορδέλα. Οι γυναικείες παραδοσιακές στολές του χωριού βρίθουν κεντημένων γαϊτανιών.

  85. […] βρέθηκε εμπρός μου μέσα από το άρθρο που δημοσιεύται εδώ, πέρσι τέτοιον καιρό. Καλή Τσικνοπέμπτη σε […]

  86. […] άλλος, πίσω από τον τσολιά (εικόνα και πληροφορίες από sarantakos.wordpress.com […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: