Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η κατάρα, μια «φιλολογική εκτροχίαση» του Ν. Λαπαθιώτη

Posted by sarant στο 18 Μαρτίου, 2012


Κυριακή σήμερα, θέμα λογοτεχνικό θα έχουμε -και επειδή την Τετάρτη που μας έρχεται, στις 21 Μαρτίου, είναι η ημέρα της ποίησης, ταιριάζει να βάλω ένα ποίημα και μάλιστα αθησαύριστο. Το άρθρο μου που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στο τεύχος 31 του κυπριακού περιοδικού Μικροφιλολογικά που μόλις κυκλοφόρησε.

Ο Λαπαθιώτης με τη στολή του έφεδρου ανθυπολοχαγού, γύρω στο 1918

Στην αυτοβιογραφία του, ο Ναπολέων Λαπαθιώτης αναφέρεται, στη ρύμη του λόγου του, σε διάφορα ποιήματα ή πεζά έργα του που έχουν μείνει αθησαύριστα, χωρίς όμως να δίνει και πολλές ενδείξεις στον ερευνητή που θα ήθελε να τα αναζητήσει. Μια τέτοια περίπτωση ήταν το «Εις τον θάνατον των υιών του Ριτσιότη Γαριβάλδη», που το παρουσίασα σε προηγούμενο τεύχος των Μικροφιλολογικών (και στο ιστολόγιο). Ο Λαπαθιώτης δεν μνημονεύει  σαφώς το συγκεκριμένο ποίημα· απλώς αναφέρει ότι μέσα στον πόλεμο έγραψε άρθρα και ποιήματα υμνητικά για τη Γαλλία, χωρίς να δίνει περισσότερες λεπτομέρειες.

Μια κάπως σαφέστερη νύξη υπάρχει σε άλλο σημείο της αυτοβιογραφίας του, κι αυτή με οδήγησε στο αθησαύριστο ποίημα που θα παρουσιάσω σήμερα. Συγκεκριμένα, στις τελευταίες σελίδες του έργου (σελ. 272-3 στην έκδοση του Κέδρου), εκεί που αφηγείται τη ζωή του στην Αίγυπτο το 1917, ο Λαπαθιώτης θυμάται: «Σχετίσθηκα επίσης και με τους ελληνικούς φιλολογικούς κύκλους του Καΐρου, και μάλιστα συνέβη και τούτο το νόστιμο: Ένα περιοδικό, ο Φοίνικας, που μου είχε ζητήσει συνεργασία και του έδωκα, επειδή εν τω μεταξύ είχα δημοσιεύσει στις εκεί ελληνικές εφημερίδες κάποιο ποίημα, που έθιγε τους πολύ εύθικτους πολιτικούς αντιφρονούντας, έβαλε το πεζοτράγουδό μου στην πρώτη του σελίδα και στην τελευταία μ’ έβριζε πατόκορφα! Εκεί έγραψα και άλλα πολλά πράγματα -στίχους και πεζά- που έχουν μείνει εντελώς ανέκδοτα ως σήμερα, κι ίσως ποτέ να μη δουν το φως -ποιος ξέρει…»

Το επίμαχο τεύχος του Φοίνικα ήταν το τριπλό τεύχος 10-12 (Σεπτ.-Νοε. 1916). Ωστόσο, παρά την χρονολογική αυτή ένδειξη, το περιοδικό σίγουρα τυπώθηκε πολύ αργότερα, σαφώς μέσα στο 1917, και μάλιστα η εκτύπωση έγινε σε δόσεις, όπως συνηθιζόταν τότε. Το «πεζοτράγουδο» του Λαπαθιώτη ήταν το εναρκτήριο κείμενο του τεύχους, αν και προτιμώ να το χαρακτηρίζω «διήγημα», μεταξύ άλλων και λόγω της έκτασής του (τρεις σελίδες) όσο κι αν, πράγματι, βρίσκεται ανάμεσα στα δυο είδη. Διήγημα άλλωστε το χαρακτήρισε και η συντακτική ομάδα του περιοδικού, σε μια σημείωση στις τελευταίες σελίδες του τεύχους: «Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, Ενταύθα. Το διήγημά σου αν το βλέπεις να δημοσιεύεται στον Φοίνικα είναι γιατί είχε τυπωθεί ένα μήνα πριν από τη φιλολογική εκτροχίασή σου: ο μόνος λόγος που μας αναγκάζει σήμερα να το κυκλοφορήσουμε». Αυτό είναι το βρισίδι στο οποίο αναφέρεται ο Λαπαθιώτης -όχι και τόσο πατόκορφο, θα έλεγα, αλλά γράφει 23 χρόνια μετά και από μνήμης. Πάντως, σε αδρές γραμμές, η αναφορά της αυτοβιογραφίας επιβεβαιώνεται.

Να θυμηθούμε τα περιστατικά: ο Ναπολέων Λαπαθιώτης ταξίδεψε στην Αίγυπτο τα Χριστούγεννα του 1916, συνοδεύοντας τον πατέρα του, Λεωνίδα Λαπαθιώτη, στρατηγό του στρατού της Εθνικής Άμυνας· αντικείμενο της αποστολής τους ήταν να αντλήσουν οικονομική ενίσχυση και να στρατολογήσουν εθελοντές από τις ελληνικές παροικίες της Αιγύπτου. Στις αλεξανδρινές εφημερίδες της εποχής βρίσκω αρκετές αναφορές στις δραστηριότητες του στρατηγού, τις διαλέξεις που έδινε και τις συναντήσεις του με επιφανείς παράγοντες της ομογένειας, αλλά λίγες φορές μνημονεύεται ο Ναπολέοντας· βρίσκουμε ωστόσο το όνομά του στην κατάσταση των επιτυχόντων στον διαγωνισμό ανθυπολοχαγών-διερμηνέων.

Ποια ήταν όμως η πέτρα του σκανδάλου; Το έργο του Λαπαθιώτη που χαρακτηρίστηκε «φιλολογική εκτροχίαση» λάνθανε μέχρι σήμερα. Ο Τάκης Σπετσιώτης υποθέτει ότι έτσι χαρακτηρίστηκε η «έμμετρη υπεράσπιση των Γάλλων και της Αντάντ», υπονοώντας το γαλλόφιλο σονέτο Κραυγή!, αλλά δεν έχει δίκιο. Είχα την τύχη να ανακαλύψω το… σώμα του εγκλήματος στην αλεξανδρινή εφημερίδα Ταχυδρόμος-Ομόνοια, στο φύλλο της 2 Ιουνίου 1917. Πρόκειται για ένα ποίημα που δημοσιεύεται στη δεύτερη σελίδα, αλλά σε περίοπτη θέση και με παχιά, ημίμαυρα τυπογραφικά στοιχεία. Προτάσσεται η εξής εισαγωγή (μονοτονίζω και εκσυγχρονίζω την ορθογραφία):

Επικαίρως μας εστάλη σήμερον εκ Καΐρου το κατωτέρω δημοσιευόμενον ποίημα του κ. Ναπ. Λαπαθιώτου, ελπίζομεν δ’ ότι θα ευρεθεί κανείς εκ των οπαδών τού εκπτώτου να το απαγγείλει κατά την αυριανήν υπέρ αυτού δοξολογίαν.

Η Κατάρα!

… Εσύ, που πλάνος στης ψυχής τα βάθη διαστρεμμένος,
μια μέρα ανάξια ανέβηκες τα πορφυρά σκαλιά,
και κάνοντας αδέρφια σου του Κρούμου τα σκυλιά,
μας μάρανες τ’ αμάραντο πολεμικόν μας μένος,

κι έκαμες αίμα να χυθεί στον τόπο το γλυκό,
κι έκανες την πασίχαρη την αδερφή μου Αθήνα,
για μια σου πράξη ταπεινή να τήνε δέρν’ η πείνα,
κι ως εδώ χάμου τη βαριά σκλαβιά της ν’ αγροικώ,

και σκότωσες, και γίνηκες το κήρυγμα του Τρόμου,
κι ενώ έκανες πως στοργικά βαστούσες την ελιά,
κρυφά σαν κλέφτης έδινες το χέρι στα σκυλιά,
κι αλύπητα παράδωνες τα πάντα στον εχτρό μου.

Τώρα που η νύχτα πλάκωσε, και πάνε οι θησαυροί,
κι εμείς για να ΤΟΥΣ ΣΩΣΟΥΜΕ γυρνάμε μέσ’ τα ξένα,
τώρα μονάχα μια ευκή μας έμεινε για σένα:
-άλλη σαν τη σημερινή μέρα να μη σε βρει!…

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ

Αποδέκτης της κατάρας είναι βέβαια ο βασιλιάς Κωνσταντίνος, που βρίσκεται ακόμη στο θρόνο στην Αθήνα αλλά έχει κηρυχθεί έκπτωτος από το βενιζελικό κράτος της Θεσσαλονίκης· μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε στην περίοδο του εθνικού διχασμού. Και επειδή η Αίγυπτος ακολουθεί το νέο ημερολόγιο ενώ η Αθήνα το παλιό, η ημερομηνία της 2ας Ιουνίου στην Αίγυπτο αντιστοιχεί με τις 20 Μαΐου. Στην Αθήνα, δηλαδή, είναι 20 Μαΐου, παραμονή της γιορτής του βασιλιά, που αναμένεται να γιορταστεί με δοξολογία και με μεγάλη, απελπισμένη ίσως, λαμπρότητα. Και ο Λαπαθιώτης στέλνει για την περίσταση κατάρα αντί για ευχές μακροημέρευσης, απαριθμώντας ένα προς ένα τα εγκλήματα για τα οποία η βενιζελική παράταξη κατηγορούσε τον βασιλιά: την παράδοση της Ανατολικής Μακεδονίας στους Βούλγαρους, την υποκριτική δήθεν φιλειρηνική του στάση, τη σύγκρουση με την Αντάντ με αποτέλεσμα τον αποκλεισμό και την πείνα, τα Νοεμβριανά και την επιστρατική τρομοκρατία που ακολούθησε.

Άψογο τεχνικά, το ποίημα είναι γραμμένο στη ρωμαλέα δημοτική που χρησιμοποιούσε ο Λαπαθιώτης την εποχή εκείνη, με τις γνωστές του προτιμήσεις στο λεξιλόγιο (π.χ. χάμου) και άλλα χαρακτηριστικά του γνωρίσματα όπως τα όχι απαραίτητα τελικά νι.

Η Κατάρα είναι το μοναδικό ποίημα του Λαπαθιώτη που δημοσιεύτηκε στον αλεξανδρινό Ταχυδρόμο το πρώτο εξάμηνο του 1917, όσο δηλαδή ο ποιητής βρισκόταν στην Αίγυπτο· η διατύπωση του Λαπαθιώτη υποβάλλει την ιδέα ότι το ποίημα ίσως δημοσιεύτηκε και σε άλλα έντυπα, ενώ δεν αποκλείεται να υπάρχουν και άλλες συνεργασίες του σε καϊρινές εφημερίδες, αλλά δεν έχω μπορέσει να βρω σώματα εφημερίδων του Καΐρου εκείνης της εποχής, μόνο σκόρπια φύλλα.

Πάντως, ο Φοίνικας, το καϊρινό περιοδικό με το οποίο ήρθε σε σύγκρουση ο Λαπαθιώτης, κάθε άλλο παρά φιλοβασιλικό ήταν· η αντίθεσή του με τους βενιζελικούς φαίνεται να ήταν περισσότερο αντίθεση στον πόλεμο. Μάλιστα, ο Λαπαθιώτης είχε συνεργαστεί και σε προηγούμενα τεύχη του περιοδικού. Στο αμέσως προηγούμενο, επίσης τριπλό, τεύχος (7-9, Ιούνιος-Αύγουστος 1916) είχε δημοσιεύσει την πανταχού παρούσα Κραυγή! (με την ένδειξη «μας το’στειλε ο ποιητής»), ενώ το τεύχος 6 (Μάιος 1916) άνοιγε με ένα άλλο δικό του ποίημα, τα Σύθαμπ’ αργά, που αξίζει να το παρουσιάσω, μια και είναι ελάχιστα γνωστό· δεν είναι βέβαια αθησαύριστο αφού το παρουσίασε η Αλίκη Παληοδήμου το 1983, αλλά δεν περιλαμβάνεται σε καμιά συγκεντρωτική έκδοση ποιημάτων του Λαπαθιώτη και είναι εξαιρετικά δυσεύρετο σήμερα:

Σύθαμπ’ αργά…

Les soirs crucifiés sur l’horizon, les soirs saignent…
(Les soirs – Verhaeren)

…Σύθαμπα αργά και βασιλέματα,
που σούρνεστε όμοια μ’ οκνά φίδια,
στα βραδινά τα ουράνια τρίστρατα,
και πάτε όλο σκυφτά, και τα ίδια…

και μιαν αγλύκαντα, σαν κλάματα,
στα βύσσινα λιγοθυμάτε,
και μια η ψυχή σας, κάτι μήλινο,
και σα μουγγά γλυκό, θυμάται!

κι αναγερτά στα πλατιά πέλαγα,
σα να σας έκρουσεν η ανία,
μαδάτε τα σπερνά ροδόφυλλα
και τούς λυγάτε τη μανία…

να σας το ειπώ, τώρα που τήκεστε,
κι η γης, μουγγά, σας μεγαλύνει
τι πράα κι αργά βυθά κι η θλίψη μου,
μέσ’ τη νεκρή μου τη γαλήνη…

Η Κατάρα πάντως, έπιασε· δέκα μέρες μετά τη δημοσίευσή της, στις 30 Μαΐου με το παλιό ημερολόγιο, ο βασιλιάς Κωνσταντίνος αναγκάστηκε από την Αντάντ να εγκαταλείψει την Ελλάδα αφήνοντας τον θρόνο στον δευτερότοκο γιο του Αλέξανδρο, με αποτέλεσμα να επανέλθει ο Βενιζέλος στην Αθήνα και να επανενωθεί το κράτος. Λίγο αργότερα, οι Λαπαθιώτηδες, πατέρας και γιος, επέστρεψαν κι αυτοί στην Ελλάδα αφού είχε εκλείψει ο λόγος για τον οποίο είχαν ταξιδέψει στην Αίγυπτο, δηλ. η στρατολόγηση εθελοντών: τώρα υπήρχε τακτικός ελληνικός στρατός για να πολεμήσει. Ο Ταχυδρόμος δημοσιεύει στο φύλλο της 10/23 Ιουνίου την είδηση ότι ο στρατηγός Λαπαθιώτης έφτασε στη Θεσσαλονίκη.

Κατά σύμπτωση, με την επιστροφή από την Αίγυπτο τελειώνει, απότομα, και η δημοσίευση της αυτοβιογραφίας του Ν. Λαπαθιώτη στο Μπουκέτο, μια διακοπή που μάλλον δεν ήταν προσχεδιασμένη· υποθέτω ότι με την κήρυξη του πολέμου στις 28 Οκτωβρίου 1940 είτε η συντακτική ομάδα του Μπουκέτου είτε ο ίδιος ο Λαπαθιώτης αποφάσισαν ότι δεν άρμοζε στις νέες συνθήκες η συνέχιση της δημοσίευσης. Πράγματι, η τελευταία συνέχεια της αυτοβιογραφίας, με το εσπευσμένο κλείσιμο, τυπώθηκε στο φύλλο του Μπουκέτου της 31ης Οκτωβρίου, το οποίο ελάχιστα κυκλοφόρησε (και γι’ αυτό αναδημοσιεύτηκε σε επόμενο φύλλο).

Πάντως, ο Ναπολέων Λαπαθιώτης γύρισε από την Αίγυπτο με τη στολή του ανθυπολοχαγού-διερμηνέα και επί τρία χρόνια υπηρέτησε στην επιτελική υπηρεσία: τρία χρόνια από τα οποία ελάχιστες δημοσιεύσεις του έχουν ανευρεθεί. Όσο για τα άλλα ποιήματα και πεζά που έγραψε στην Αίγυπτο και που έμειναν ανέκδοτα, ίσως βρίσκονται στο μυθικό αρχείο Λαπαθιώτη, που λέγεται ότι διέσωσε ο παλιός διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης Α. Παπανδρέου και βρίσκεται σήμερα στα χέρια των παιδιών του.

39 Σχόλια to “Η κατάρα, μια «φιλολογική εκτροχίαση» του Ν. Λαπαθιώτη”

  1. ππαν said

    Πολύ ωραίο! Καλημέρα

  2. Βαγγέλης said

    Καλημέρα. Να λοιπόν που από «ωραιοποίηση των πάντων κι ας βουρλίζεται η Ιστορία», σύμφωνα με την κρίση του Δικταίου, ο Λαπαθιώτης μάς προκύπτει και στρατευμένος ποιητής. Συγχαρητήρια για τις φιλολογικές αναδιφήσεις σας.

  3. sarant said

    Καλημέρα!

    2: Έχω βρει και πιο στρατευμένα, θα τα δουμε εν καιρώ.

  4. ππαν said

    Να πω ότι όταν γεννήθηκε ο «πλάνος στης ψυχής τα βάθη διαστρεμμένος» που «μια μέρα ανάξια ανέβηκε τα πορφυρά σκαλιά» το 1868 η Ελλάδα πανηγυριζε, όχι μόνο για τον πρώτο διάδοχο αλλά και για όσα ανακαλούσε το βαφτιστικό του. Ακόμη και κατά τα άλλα πιο ψύχραιμοι, όπως ο Φίλιππος Ιωάννου, συμμετείχαν σε αυτό το πανηγύρι, με συνεχείς αναφορές στους αείμνηστους βασιλείς κλπ.

    Κι ο Κουμανούδης γράφει ένα καταπληκτικό κείμενο, όπου λέει εν ολίγοις ότι τώρα που γεννήθηκε ο Κωνσταντίνος μπορεί η πραγματοποίηση των εθνικών πόθων να περιμένει 50 χρόνια μέχρι να ανεβει στον θρόνο, κι ότι μέχρι τότε η Ελλάδα προλαβαίνει να ασχοληθεί με τα υπόλοιπα -πρωτεύοντα γι αυτόν-, την αναδιοργάνωση του κράτους, την ανάπτυξη κλπ.
    Τόσο τον υπολόγιζε να ζήσει τον Γεώργιο, και θα έπεφτε ίσως μέσα αν δεν τον πετύχαινε ο Σχινάς. Κοντά πάντως έπεσε. Στα άλλα, όχι.
    Η ζωή του Κωνσταντίνου Β θα ήταν πάντως φοβερή βάση για ταινία.

  5. ππαν said

    Κωνσταντίνου Α, βέβαια, μπερδεύτηκα με τον άλλη αρίθμηση, το ΙΒ΄:)

  6. Λευκάδιος Ελμάς said

    καλημέρα.

    πολύ καλό. μια άλλη εικόνα για το Λαπαθιώτη σιγά σιγά (και με τα πιο στρατευμένα, φαντάζομαι)

    μήλινο, ωραία λέξη, μου κίνησε την περιέργεια.

    στην προτελευταία παράγραφο μπερδεύομαι μεταξύ 1917 και 1940

  7. ππαν said

    Το 1917 είναι τα γεγονότα που διηγείται αυτοβιογραφούμενος ο Λαπαθιώτης σε σειρά που δημοσιεύοταν στο Μπουκέτο μέχρι το 1940, όταν και σταμάτησε.

  8. sarant said

    7: Ναι.

    Μήλινος είναι, κατά το λεξικό, αυτός που έχει το χρώμα του μήλου -ποιο χρώμα θα πείτε, κιτρινωπό μάλλον (λέει ο Δημητράκος).

    Κι άλλη μια φορά στον Λαπαθιώτη, πάλι για σούρουπο:

    Έλα, γλυκό μου βράδυ, άρρητα μήλινο,
    και μην αργείς!

  9. Λευκάδιος Ελμάς said

    7, 8 ευχαριστώ

  10. Νέο Kid Στο Block said

    Ωραίο το «λογοτεχνικό της Κυριακής», όπως πάντα!
    Αλλά δυο μικρά παράπονα: Καλός και άγιος ο Ναπολέων ,αλλά Βάλε ρε Νίκο και κάτι πιο «γενικού ενδιαφέροντος» ή κανένα αλλοδαπής προελεύσεως. 🙂

    Και δεύτερον και σημαντικότερο: Τέτοια άρθρα πρέπει να αναρτώνται σε μέρες που δεν αγωνιά όλη η πατρίδα (μη σου πω κι η ανθρωπότης) για την αμφίρροπη εκλογική μάχη για την αρχηγία του ΠΑ(ΝΔ)ΟΚ. Πού μυαλό για λογοτεχνία σήμερα; Μας έχει φάει η αγωνία…

  11. Velvet said

    Ομολογω οτι αυτη την πλευρα του Λαπαθιωτη δεν την γνωριζα
    και με εξεπληξε καλως
    Καθως και τα ανωτερω ποιηματα

    Μικρος θησαυρος το ιστολογιο σας κυριε Σαραντακο

    Καλημερα

  12. sarant said

    10: Πράγματι, με κομμένη την ανάσα!

    11: Καλώς ήρθατε, ευχαριστώ πολύ!

  13. Mindkaiser said

    @10
    Σε κατανοώ Νίκο. Ίσως αν δεν ήταν τόσο αμφίρροπο το αποτέλεσμα…

    Ευχαριστούμε για την όμορφη ανάρτηση. Όσα ποιήματα έχουν έντονη ιστορική διάσταση, είναι διπλά ευπρόσδεκτα κατά τη δική μου άποψη.

  14. Λευκάδιος Ελμάς said

    το παρακάτω ποίημα του Λαπαθιώτη, με τίτλο «Νυχτερινό», είναι και το μόνο που ανθολογεί το σχολικό βιβλίο της Β’ Λύκειου.

    ξαναδιαβάζοντας το, ο στίχος «με κόπο χάνεται στα χάη» μού θύμισε τη συνέντευξη του Νίκου στο Σταύρο Ελληνιαδή στο Κόκκινο που κάτι λένε σχετικά με τη λέξη

    Νυχτερινό Ι

    Μονάχη, η φλόγα του κεριού μου,

    κι απέναντί μου, στο τραπέζι

    θαρρείς το τέλος της προσμένει:

    λίγες στιγμές έχει να ζήσει,

    και μες τη νύχτα τρεμοπαίζει,

    σα μια ψυχούλα φοβισμένη.

    Απ’ όξω εν’ άγρυπνο φεγγάρι

    με κόπο χάνεται στα χάη

    μιας ατελεύτητης ερήμου.

    Σα να μη θέλει να πεθάνει,

    μ’ αναλαμπές ψυχομαχάει

    το ετοιμαθάνατο κερί μου…

    Και το βαρύθυμο φεγγάρι,

    που, χρόνια τώρα, έχει σωπάσει,

    και το κερί μου που πεθαίνει,

    –και, μέσα, η σκοτεινή ψυχή μου ,

    χωρίς αιτία, κι οι τρεις, στην πλάση

    είμαστε τόσο λυπημένοι…

    http://www.sarantakos.com/liter/lapathiotis/nuxter1.html

    ενδιαφέρον έχει και το εργοβιογραφικό σημείωμα του σχολικού βιβλίου για τον ποιητή.

    (…) Επηρεάστηκε από τους «εστέτ» της εποχής του (κυρίως από τον όσκαρ Ουάλινρ), οι οποίοι προσπαθούσαν να συνδυάσουν την τέχνη με μια προσωπική ζωή ιδιόρρυθμη και αριστοκρατική. Καλλιέργησε μια ποίηση νεοορμαντική (κυρίως στην ψυχική διάθεση), χωρίς τις μεγαλοστομίες του ρομαντισμού και επηρεασμένη από την ποίηση των Γάλλων συμβολιστών. Όσο ζούσε τύπωσε μονάχα μια επιλογή ποιημάτων του με τίτλο Τα ποιήματα (1939). Μετα το θανατό του το μεγαλύτερο μέρος του έργου του εκδόθηκε συγκεντρωμένο με τον ίδιο τίτλο (επιμέλεια Άρη Δικταίου, εκδ. Φέξη)

    Click to access 03.poiisi_1922-1930.pdf

    μια καλή ανάλυση για σχολική χρήση σχετικά με το συμβολισμό και το συγκεκριμένο ποίημα στην παρακάτω διεύθυνση

    Click to access symbolismos_lyk.pdf

  15. Λευκάδιος Ελμάς said

    13 σωστά Όσκαρ Ουάιλντ, νεορομαντική

  16. sarant said

    14: Λευκάδιε, ωραίο το υλικό που δίνει το λινκ σου!

  17. Λευκάδιος Ελμάς said

    16
    γίνονται αρκετές προσπάθειες να αξιοποιήσουμε την τεχνολογία στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο και το Λύκειο.
    πολλές από αυτές είναι ιδιαίτερα πετυχημένες.
    στο παραπάνω λινκ απλά παρέπεμψα. το γνωρίζω μόνο διαδικτυακά, όπως και τη δημιουργό του.

  18. Η «Κατάρα» θεματολογικά λειτουργεί αντιστικτικά με το γνωστό ρομαντικό στυλ του ποιητή, δείχνοντας πως είχε τσαγανό, πράγμα που άλλωστε φάνηκε περίτρανα με την ύστατη πράξη του.

  19. Πολύ ΧΑΪ το κείμενο καθώς και οι αναζητήσεις.
    Κι εγώ, που εταξίδευα, θα έλεγα, επίσης,
    Αυτό ήταν και δεν έδωσα νωρίτερα παρών.
    Ήμουν εις τα αιθέρια ψηλά πολύ πετών.

    Η οδοντογιατρός μου, παλιά συμμαθήτριά μου, με ρώτησε μια μέρα δείχνοντας την άκρη της τανάλιας της.
    – Ξέρεις αυτό πως το λένε;
    – Όχι, της λέω.
    – Τέλος άγρας, μου λέει.
    Εγώ απλά θυμήθηκα πως δεν ήταν τόσο δυνατή στην ορθογραφία και πως μετά τα μεταπτυχιακά της στην Αμερική έμπλεκε «τέλος» και «άκρο».

    Γιάννης με καλησπέρες

  20. eran said

    10, 12. Kι εγώ θα ‘θελα πολύ να αστειευτώ, αλλά μάλλον έχω τρομάξει. Αν όντως, σήμερα, μετά απ’ όλα αυτά, τόσοι άνθρωποι συνέρρευσαν στα εκλογικά τμήματα για να ψηφίσουν Βενιζέλο, τότε λυπάμαι, αλλά δεν υπάρχει καμιά πολιτική προοπτική γι’ αυτή τη χώρα.
    Όσο για τη σημερινή ανάρτηση, να υπενθυμίσω ότι η παράδοση της Α. Μακεδονίας ουσιαστικά στους Βούλγαρους το 1916 από τα ανδρείκελα του Κωνσταντίνου δεν έχει αρκούντως αναδειχτεί στη νεοελληνική πολιτική μνήμη.

  21. Αρκάδιε Ελμά: Ευχαριστώ για το λινγκ

    Καιόλοι οι άλλοι ήσασταν υπέροχοι

  22. Συγνώμη… Λευκάδιε

  23. Λευκάδιος Ελμάς said

    21
    δεν πειράζει et in Arkadia ego.

    να ‘σαι καλά

  24. sarant said

    21-23: 🙂

  25. # 14: Εχω την εντύπωση ότι τους στίχους με τα χάη τους έχουμε συζητήσει εδώ μέσα… Νικοκύρη;

    (Καρυωτάκης – είμαστε κάτι κλπ)

  26. Α το βρήκα https://sarantakos.wordpress.com/2011/11/02/gapchaos/

  27. aerosol said

    Για μένα τη λέξη «χάη» τη σημάδεψε ο Γιάννης Σκαρίμπας…
    Πολύ στιβαρή η Κατάρα.
    Το «μήλινο» στα Σύθαμπα δεν μου κάνει για λέξη που αποδίδει χρώμα. Αν όμως είναι ενδεικτικό χρώματος θα σκεφτόμουν τα κόκκινα ή κοκκινοκίτρινα του σούρουπου σε σχέση με την φλούδα του μήλου.

  28. sarant said

    Καλημέρα!

    Σοφία, με πρόλαβες με τα χάη.
    27: Ναι, ο Σκαρίμπας τη χρησιμοποιεί και δυο φορές σε ένα ποίημα.
    Όσο για τα μήλινα, κιτρινωπό λέει το λεξικό, αλλά κι εμένα ο νους μου πηγαίνει στο κοκκινοκίτρινο του σούρουπου.

  29. Μου άρεσε πάντα το παρακάτω ποίημα του Λαπαθιώτη.
    Τώρα, με πιάνει θλίψη γιατί έχει γίνει επίκαιρο. Τα χλωμά κοριτσάκια αυξάνονται καθημερινά στην Ελλάδα των Μνημονίων.

    Τὰ χλωμὰ τὰ κοριτσάκια

    Τὰ χλωμὰ τὰ κοριτσάκια
    μαραμένα σὰν τὰ κρίνα,
    στέκουνται, σὰ μαγεμένα,
    καὶ κοιτᾶνε τὴ βιτρίνα,

    δὲν τὰ νοιάζει γιὰ τὸ κρύο,
    δὲν τὰ νοιάζει γιὰ τὴν πείνα,
    κάθουνται μαρμαρωμένα,
    καὶ κοιτᾶνε τὴ βιτρίνα…

    Κι οἱ κουκλίτσες, ἀπὸ μέσα,
    μὲ τὰ κόκκινα λακκάκια,
    ποὺ δὲν ξέρουν τὶ συμβαίνει,
    καὶ γι᾿ αὐτὸ δὲν ἔχουν κάκια,

    οἱ κουκλίτσες οἱ καημένες,
    ἄλλο τόσο μ᾿ ἀπορία,
    τὰ κοιτᾶν, κι ἐκεῖνες τώρα,
    σὰν ἀλλόκοτα θηρία!

    Τὶς κουκλίτσες τὶ τὶς νοιάζει!
    καλὰ κάθουνται στὴ ζέστα,
    τὰ φτωχὰ τὰ κοριτσάκια,
    ὅμως γύρισε καὶ δές τα,

    μ᾿ ἕνα μαῦρο ρουχαλάκι,
    ξεφτισμένο καὶ τριμμένο,
    μ᾿ ἕνα σκίσιμο ἀπὸ πίσω,
    ντροπαλὰ μισοκρυμμένο,

    μὲ πρησμένο, ἀπ᾿ τὶς χιονίστρες,
    τὸ μικρούλι τους χεράκι,
    μᾶλλον τὰ καημένα ἐκεῖνα,
    μοιάζουν νἆναι ἀπὸ κεράκι…

    Κι ὅμως νὰ πού, μὲς τὸ δρόμο,
    μὲ τὰ ξένα ἐκεῖνα χάδια,
    μιὰ στιγμή, ξαναγιομίζουν
    τὴν καρδούλα τους τὴν ἄδεια..

    Μὰ σὰν πᾶνε παρακάτου,
    ποὺ κανένας δὲν τὰ βλέπει,
    ἔρημα καὶ μοναχούλια,
    μὲ τὸν οὐρανὸ στὴ σκέπη,

    κρύβουν ἔτσι ἀπελπισμένα,
    τὰ ματάκια στὸν ἀγκώνα,
    ποὺ κι ἐκείνος κλαίει, κλαίει,
    στὴν πικρὴν αὐτὴν εἰκόνα…

  30. Earion said

    Ππαν (4) Ο Παντελής Βούλγαρης γύρισε το 1980 μια αξιόλογη έγχρωμη ταινία με πολλές φιλοδοξίες, με τον τίτλο Ελευθέριος Βενιζέλος. Οι κακές γλώσσες είπανε τότε πως ήταν τόσο εξυμνητική για τον Κωνσταντίνο που θα έπρεπε ο τίτλος της να είναι Βασιλεύς Κωνσταντίνος! H ταινία μάλλον έχει λησμονηθεί σήμερα, άδικα κατά τη γνώμη μου, γιατί είναι η πιο αξιοπρεπής ταινία εποχής που έχει γίνει από ελληνικά χέρια. Μιλώ βέβαια για συμβατικά καλλιτεχνικά πρότυπα, όχι για «ταινίες του δημιουργού», τύπου Λαμπρινού, Αλέξη Δαμιανού κλπ.

  31. ππαν said

    Την ταινία την ήξερα χωρίς να την έχω δει και χωρίς να ξέρω ότι ήταν εξυμνητική για τον Κωνσταντίνο… Λοιπόν, ποτέ δεν θα το φανταζόμουν! Τι καλό του βρήκε; Θα την ψάξω κι ευχαριστώ για την πληροφορία!

  32. Earion(30). Μας μπερδέψατε λιγάκι. Τι κοινό αλήθεια βρίσκετε στον κινηματογράφο του Δαμιανού και του Λαμπρινού;
    Όσο για την ταινία «Ελευθέριος Βενιζέλος», είναι με διαφορά η χειρότερη ταινία του Παντελή Βούλγαρη. Ο βασικός λόγος που έγινε, ήταν για να επανέλθει στον κινηματογράφο ο Δημήτρης Χορν (είχε μάλιστα βάλει χρήματα στην παραγωγή και ο αδελφός του). Ο Χορν είχε πει αρχικά ναι αλλά τελικά άλλαξε γνώμη και το ρόλο του Βενιζέλου ερμήνευσε ο Μηνάς Χρηστίδης.

  33. Earion said

    Ορεσίβιε, δεν καταλαβαίνω γιατί λέτε ότι σας μπέρδεψα. Το μόνο που είπα ήταν ότι και οι δύο, Δαμιανός και Λαμπρινός, κάνουν (έκαναν) «κινηματογράφο του δημιουργού». Δεν συμφωνείτε; Ως προς τις ομοιότητές τους, έχω να ρωτήσω το εξής: στις ταινίες που καταπιάνονται με την ιστορία (Δοξόμπους, Ο καιρός των Ελλήνων / Ηνίοχος), είμαι άραγε ο μόνος που βρίσκει στενή συγγένεια στο καλλιτεχνικό ύφος και στη θεωρητική αντίληψή τους;

  34. Earion(33). Ο όρος «κινηματογράφος του δημιουργού» είναι πολύ γενικός και δεν μπορεί ασφαλώς να αναλυθεί σε ένα σχόλιο. Πάντως αν κάποιος σκηνοθέτης ΘΕΛΕΙ να κάνει «κινηματογράφο του δημιουργού» δε σημαίνει κιόλας πως είναι πετυχημένες και οι ταινίες του. Σ’ αυτόν τον κινηματογράφο (του δημιουργού) ανήκει και ο κινηματογράφος που κάνει ΚΑΙ ο Παντελής Βούλγαρης (ο οποίος έχει κάνει εξαιρετικές ταινίες, μέτριες και μια πολύ κακή που είναι -κατά τη γνώμη μου – ο Ελευθέριος Βενιζέλος).
    Η προσέγγιση ενός έργου τέχνης είναι βεβαίως και προσωπική υπόθεση. Συγχωρέστε με αλλά δε βρίσκω καμιά απολύτως υφολογική συγγένεια ανάμεσα στον Ηνίοχο του Δαμιανού και στο Δοξόμπους του Φώτου Λαμπρινού. Όσο για τον καιρό των Ελλήνων, του Λάκη Παπαστάθη, επίσης δεν έχει υφολογική ή άλλη συγγένεια με τον Ηνίοχο. Διευκρινίζω ότι δεν κάνω ποιοτική αξιολόγηση των ταινιών αλλά αναφέρομαι στις υφολογικές, θεωρητικές και άλλες συγγένειες.
    Για να μην κάνουμε κατάχρηση της φιλοξενίας του κυρίου Σαραντάκου, μπορώ στο προσωπικό σας μέιλ να γίνω πιο αναλυτικός. Σας ευχαριστώ πολύ.

  35. Ηλεφούφουτος said

    32 Αυτό που εξέπληξε εμένα είναι η πληροφορία ότι ο «Βενιζέλος» θεωρήθηκε εξυμνητική του Κωνσταντίνου.
    Εκτός αν αυτοί που το είπαν θεωρούσαν απαιτούμενο να εμφανίζεται ο Κωνσταντίνος με ουρά και κέρατα.
    Την έχω δει την ταινία και πιστεύω ότι, πιστή στον τίτλο της, απλώς εξυμνεί το Βενιζέλο.

  36. 35. Ούτε εγώ θεωρώ ότι εξυμνεί τον Κωνσταντίνο. Θεωρώ κακή την ταινία για μια σειρά άλλους λόγους, όπως: έλλειψη δραματουργίας, απουσία κριτικής προσέγγισης (μην ξεχνάμε ότι ταγματασφαλίτες και παρακρατικοί του Βενιζέλου προκάλεσαν το μαζικό όργιο τρομοκρατίας στις 31 Ιουλίου του 1920 και δολοφόνησαν τον Ίωνα Δραγούμη), κακές ερμηνείες, κακή σκηνοθεσία. Η εξαιρετική φωτογραφία του Γιώργου Αρβανίτη δε μπορούσε φυσικά να σώσει τα άσωστα.

  37. […] όπως ένα ποίημα του Βάρναλη ή πολλά του Λαπαθιώτη (παράδειγμα). Αλλά με τον Παπαδιαμάντη το πράγμα διαφέρει· επειδή […]

  38. […] εδώ, όπως ένα ποίημα του Βάρναλη ή πολλά του Λαπαθιώτη (παράδειγμα). Αλλά με τον Παπαδιαμάντη το πράγμα διαφέρει· επειδή […]

  39. […] (https://sarantakos.wordpress.com/2012/03/18/katara/) […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: