Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο κλήδονας (Δημήτρης Σαραντάκος)

Posted by sarant στο 17 Απρίλιος, 2012


Το σημερινό είναι το έκτο απόσπασμα από τα “Εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια”, το ανέκδοτο αυτοβιογραφικό πεζογράφημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου. Δημοσιεύτηκε πριν από καμιά δεκαριά μέρες στο Εμπρός της Μυτιλήνης, την εφημερίδα με την οποία συνεργαζόταν για πολλά χρόνια ο πατέρας μου. Το προηγούμενο απόσπασμα μπορείτε να το βρείτε εδώ. Βρισκόμαστε πάντοτε στο καλοκαίρι του 1936. Να σημειώσω ότι ο πατέρας μου γράφει «κλείδωνας», όπως το έγραφαν παλιότερα, προφανώς παρετυμολογώντας από το «κλειδώνω», αλλά το σωστό σύμφωνα με όλα τα λεξικά είναι «κλήδονας» (από το αρχαίο ‘κληδών’).

Τούτο το απόγεμα ήταν τελείως διαφορετικό από το χτεσινό, γιατί απόψε άνοιξαν τον κλείδωνα. Ήταν 23 Ιουνίου. Δεν είχα ξαναδεί ν’ ανοίγουν τον κλείδωνα, έθιμο τελείως άγνωστο στην Αθήνα, κι ήμουν όλο περι­έργεια και ερωτήσεις.

Την προετοιμασία του κλείδωνα, που έγινε το προηγούμενο βράδυ, δεν την πήρα είδηση, καθώς με είχε απορροφήσει το παιχνίδι με τους καινούργι­ους μου φίλους.

Το σούρουπο τα κορίτσια είχαν πιάσει το «α­μίλητο νερό», που το ‘βγαλαν από το πηγάδι που είναι στην αυλή της κυρίας Μαρίκας. Από τη στιγμή που θα βγάζανε τον κουβά από το πηγάδι και θα γέμιζαν το κανάτι του κλείδωνα, ως την ώρα που θα βάζανε μέσα τα «σημάδια», δηλαδή κουμπιά, δαχτυλίδια, σκουλαρίκια κι άλλα μικροαντικείμενα, χαρακτηριστικά του κα­θενός κοριτσιού και της καθεμιάς γυναίκας, και θα σκέπαζαν το κανάτι να μείνει όλη τη νύχτα κι όλη την άλλη μέρα ως το απόγεμα, ως την ώρα λοιπόν που θα κλείνανε τον κλείδωνα, δεν έπρεπε να βγάλουν μιλιά απ’ το στόμα τους. Όποιο κορίτσι μιλούσε, κινδύνευε να μείνει ανύπαντρο.

Χτες, μετά την αμπάριζα και πριν αρχίσουν τα καθιστικά παιχνίδια, ο Παναγιώτης, ο Αριστείδης, ο Νίκος κι άλλοι πειρασμοί, πήγαν στην αυλή της κυρίας Μαρίκας, όπου τα κορίτσια ετοίμαζαν τον κλείδωνα και βάλανε τα δυνατά τους να τα κάνουν να μιλήσουν. Τα πείραζαν, τα τρόμαζαν, τους πετούσαν πετραδάκια, αλλά του κάκου. Τα κορίτσια κρατούσαν το στόμα τους ραμμένο. Στο τέλος, τα αγόρια βαρέθηκαν και γύρισαν στην παρέα μας.

Τον κλείδωνα τον άνοιξαν στο πεζοδρόμιο, μπροστά στα σκαλιά, που ‘πιαναν όλη σχεδόν την πρό­σοψη των δίδυμων σπιτιών της θείας Ζωής και της θείας Ευτυχίας, τα οποία εξασφάλιζαν άνετη θέση για αρκετά άτομα. Βάλανε ένα τραπεζάκι σκεπασμέ­νο με ένα κεντητό τραπεζομάντηλο και γύρω του τρεις καρέκλες όπου κάτσανε τρεις κοπέλες γύρω στα είκοσι. Γύρω τους στάθηκαν όρθιες διάφο­ρες μεγαλύτερες γυναίκες, όλες γειτόνισσες και γνωστές. Τον κλείδωνα τον έφερε η Μαίρη, η μεγαλύτερη από τις κόρες του λιμενικού. Ήταν ένα πήλινο κανάτι με φαρδύ λαιμό, σκεπασμένο με κεντητό μαντήλι. Τον α­κούμπησε στο τραπεζάκι και μια από τις κοπέλες, η Λίνα, ανιψιά της Πάτρας και της Αννέτας, έβαλε το χέρι της μέσα για να βγάλει το πρώτο «σημάδι», ενώ η Μπίζαινα είπε ένα δίστιχο.

«Ο χρυσαϊτός σε καρτερεί κι ο σταυραϊτός σε θέλει
μα εσύ κοιτάζεις να πιαστείς μ’ ένα άχρηστο κοπέλι»

Δυνατά γέλια ακολούθησαν καθώς, όπως διαπιστώθηκε αμέσως, το «σημάδι» ανήκε στην Ευτέρπη, μια γεροντοκόρη της γειτονιάς.
Δεύτερο δίστιχο – δεύτερο σημάδι, κι αυτό τράβηξε γραμμή. Όσο προχωρούσε ο Κλείδωνας, τα δίστιχα γίνονταν όλο και πιο τολμηρά. Δεν τα καταλάβαινα όλα, μα από τα χάχανα, τα ξεφωνητά, τα αναψοκοκκινίσματα των κοριτσιών και τις πονηρές ματιές των αντρών, μυριζόμουν πως κάτι το «μεγαλίστικο», κάτι απαγορευμένο για τα παιδιά ήταν στη μέση.

Στον Κλείδωνα είχαν μαζευτεί όχι μονάχα τα γυναικόπαιδα, αλλά και λίγοι άντρες, που έτυχε κείνη την ώρα να μην έχουν δουλειά. Μου ‘κανε εντύπωση ένας ψηλός αδύνατος άντρας, που στεκόταν παράμερα και ποτέ δε γελούσε, ούτε και με τα πιο πετυχημένα αστεία. Φαίνεται πως η στάση του άγνωστου, που έμενε ανεπηρέαστος από τη γενική ευθυμία της ομήγυρης, τράβηξε την προσοχή και της μαμάς μου, που ρώτησε τη θεία Μένη:
«Μελπομένη, ποιος ειν’ αυτός ο ψηλός;»
«Καλέ, δεν τον γνώρισες; Είναι ο Φωτάκης, της Πηνελόπης ο γιος. Είδες πώς κατάντησε; Στο Στρατό που υπηρετούσε, τον έστειλαν στο Καλπάκι σαν κομμουνιστή κι εκεί τού ‘στριψε.»
«Αχ ναι! Διάβασα ένα φοβερό βιβλίο για το Καλπάκι», της είπε η μαμά μου, «το ‘χω μαζί μου, να στο δώσω να το διαβάσεις. Τι τράβηξαν τα καημένα τα παι­διά.»
«Ποιος τους είπε ν’ ανακατεύονται με την πολιτική; Ο Στρατός δε χωρατεύει», είπε η θεία Μέ­νη. Η μαμά μου δεν απάντησε.
Έμεινα να κοιτάζω πολλήν ώρα το Φωτάκη που του ‘στριψε στο Καλπάκι. Δεν μπορούσα να καταλάβω τι μπορεί να ήταν αυτό το Καλπάκι, που ‘κανε τους στρατιώ­τες να τρελαίνονται.

Τρομερή έκρηξη από ξεφωνητά, χάχανα και παλαμάκια τράβηξε τη σκέψη μου από το αγέλαστο παλικάρι. Η Μπίζαινα είχε μόλις πει ένα τόσο τολμηρό τετράστιχο, που όλοι χτυπιόντουσαν από τα γέλια:

«Ο Μ…ρος κι ο Ψ…ρος.
τα δυο μεγάλα κράτη
συμβούλιο εκάνανε
επάνω στο κρεβάτι»

Τα ονόματα αυτών των δύο κρατών δεν τα είχα ξανακούσει και δεν ήξερα τι σημαίνανε. Συνήθως τις απορίες μου για τη σημασία των αγνώστων λέξεων μου τις έλυνε η μαμά μου, αλλά τώρα κάτι μου έλεγε πως δε θα μπορούσα να τη ρωτήσω σχετικά. Στράφηκα στον καινούργιο φίλο μου, το Στράτο:
«Στράτο, τι είναι αυτά τα κράτη;»
Αυτός στην αρχή με κοίταξε με απορία, ύστερα χαμογέλασε πονηρά και μου ‘πε με συνωμοτικό ύφος:
«Δεν ξέρεις; Είναι το πράμα της γυναίκας και το πράμα του άντρα.»

Στο μεταξύ εξαντλήθηκε το περιεχόμενο του κανατιού και η γιορτή τέλειωσε. Τα κορίτσια μάζεψαν το τραπέζι και τα άλλα συμπράγκαλα και οι μεγάλοι αποσύρθηκαν στις εξώπορτές τους. Η παρέα των παιδιών μαζευτήκαμε μπροστά στο φούρνο στην αρχή του δρόμου, ήταν όμως αρκετά αργά πια για να παίξουμε κανένα καλό παιχνίδι.

Advertisements

65 Σχόλια to “Ο κλήδονας (Δημήτρης Σαραντάκος)”

  1. Καλημέρα και χρόνια πολλά σε όλους!

    «Τον κλείδωνα τον έφερε η Μαίρη, η μεγαλύτερη από τις κόρες του λιμενικού.»

    Πράγματι, όπως διαβάζω αυτή τη στιγμή στον Κύκλο του χρόνου των Θεοδωσίου-Δανέζη, σ. 83, «το κορίτσι που φέρνει το αμίλητο νερό κατά προτίμηση λέγεται Μαρία, αλλά ούτως ή άλλως Μαρία το καλούν».

  2. Νέο Kid Στο Block said

    Παραλλαγή (σοφτ κοορ):-)

    Το κουτί δεν ειν’ αρνί
    να το βάλεις στο παχνί!
    το κουτί θέλει παιγνίδια
    με τον σούτσο και τ’ αντίδια!

  3. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    (Προτίμησα να μη βάλω το άρθρο αυτό την περασμένη εβδομάδα γιατί, ως αποκριάτικο, δεν ταίριαζε, ή έτσι μου φάνηκε -αλλά σήμερα, μόλις μαθαίνω την πολύ θλιβερή είδηση του θανάτου του Δημήτρη Μητροπάνου…..)

  4. spiral architect said

    @3: Πάει κι αυτός; 😦 😦 😦 😦

  5. Νέο Kid Στο Block said

    In memoriam 😦

  6. Νέο Kid Στο Block said

    Ακριβώς ένα χρόνο πριν 17/04/11 έφυγε κι ο Παπάζογλου.
    Αϊ στο καλό του πιά για χάρος.

  7. spiral architect said

    @6: Τι χάρος; Εξανδραποδισμός! 😦

  8. Alfred E. Newman said

    Νίκο πιστεύω ότι αντιλαμβάνεσαι τη συγκίνησή μου από τη σημερινή ανάρτηση χάρη στην αναγνωστική επιλογή της γιαγιάς σου.

  9. sarant said

    Αλφρέδο, ναι!

  10. sissa ben dahir said

    Χρόνια πολλά και πολλά χρόνια μνήμης για τους ανθρώπους που οι τροχιές τους συναντήθηκαν ή συμπορεύτηκαν με τις δικές μας.

  11. LandS said

    Πάει και ο Μητροπάνος !

    Για τον κλήδονα έμαθα στα τριάντα μου όταν παντρεύτηκα. Η κυρά μου τον είχε ανοίξει χρόνια πριν, στην Αγιά Σοφιά κάτω από τα Μανιάτικα στον Πειραιά και μου τον διηγήθηκε όταν γνωριστήκαμε. Εκεί φαίνεται ότι τον άνοιγαν λίγο παραλλαγμένα από ότι μας τον διηγείται ο Δ.Σ. Συγκεκριμμένα, τα κορίτσια κρατούσαν το στόμα τους κλειστό αφού το είχαν γεμίσει με το αμίλητο νερό από το κανάτι- τον Κλήδονα, και έκαναν βόλτες στη γειτονιά, μέχρι να ακούσουν ένα ανδρικό όνομα, που θα ήταν και το όνομα του άντρα που θα έπαιρναν.
    Η δικιά μου ισχυρίζεται ότι άκουσε το όνομά μου, και ότι το ίδιο έπαθε και η κολλητή της. Γιαυτό (λέει) μου το διηγήθηκε.
    Τα αθυρόστομα τραγούδια, τα πραματάκια στο κανάτι κλπ. όλα τα ίδια.

  12. Immortalité said

    Για τον κλήδονα μου είχε πει η μαμά μου η οποία τον είχε ανοίξει και αυτή, κοπέλα στον καιρό της που λένε και στο χωριό.
    Είχε πάει μαζί με ένα άλλο κορίτσι που μένανε ψυχοκόρες στο ίδιο σπίτι στην πόλη για να πάνε στο Γυμνάσιο.
    Το σημάδι τους έπεσε δίπλα δίπλα και και φύγανε και οι δύο μαζί αλλά από διαφορετικό δρόμο, βόλτα στα δρομάκια να δούνε τι όνομα θ’ ακούσουν. Η άλλη κοπέλα τα είχε ήδη μπλέξει με τον μετέπειτα άντρα της, η μαμά μου ήταν πιο φρόνιμη ;).
    Άκουσε λοιπόν η άλλη μια μάνα να φωνάζει το κοπέλι της με το όνομα του φίλου της και γύρισε πίσω ολόχαρη.
    Η μάνα μου έκανε αλογύρα το χωριό και όπως γύριζε έπεσε πάνω την ίδια μάνα που ξαναβγήκε να φωνάξει το ίδιο παιδί.
    Παντρεύτηκαν και οι δύο άντρες με το ίδιο όνομα…
    Εμένα με είχε σταυρώσει κάποτε να πάω αλλά ήμουν ερωτευμένη μ’ ένα συμμαθητή μου με σπάνιο όνομα και φοβόμουνα μην δεν το ακούσω και δε με σύβασε 😀

    Όσες ιστορίες έχω ακούσει, πάντα ο κλήδονας έβγαινε…

  13. aerosol said

    Κάτι μου λέει πως όταν ο κλήδονας δεν βγαίνει, δεν θεωρείται αξιομνημόνευτη ιστορία. 😉

  14. Immortalité said

    @13 Δεν θα διαφωνήσω καθόλου όμως 🙂

  15. Χαρά said

    Αυτό το βιβλίο με τα αξέχαστα καλοκαίρια μήπως κάποια στιγμή πρέπει να εκδοθεί;

  16. Μήπως πρέπει να υπάρξει ένας ηλεχώρος για να καταγράφονται τα στιχάκια του κλήδονα; Και αυτά μέρος της παράδοσής μας είναι, που χάνεται. Σε λίγα χρόνια θα έχουν ξεχαστεί εντελώς.

  17. sarant said

    12: Πολύ ωραία ιστορία!

    15: Πρέπει, το έχουμε στο νου μας.

  18. Αλίμονο…

  19. Πολύ καλό κομμάτι λαογραφίας. Το κλείσιμο και το άνοιγμα του κλήδωνα πραγματικά συμβαίνουν στην ιεροτελεστία αυτή, Αναρωτιέμαι όμως κατά πόσο θα καθορίστηκε η ορολογία αυτή από το παρετυμολογικό ζευγάρι «κλείδωνα – ξεκλείδωνα» που, ανεξάρτητα από τη γραφή, θα έρχεται στο μυαλό των απλών ανθρώπων και των παιδιών.

    Γιάννης

  20. ppan said

    Πολύ ωραίο! Κανείς δεν έβαλε το τραγούδι;

  21. Ένα μαργαριτάρι που ψάρεψα στο tvxs (αν και προέρχεται από άλλη ιστοσελίδα αλλά δεν βάζω λικνο σε εκέινη γιατί δεν διαβάζεται απότις πολλές διαφημήσεις) http://tvxs.gr/news/athlitika/kanena-apotelesma-apo-tin-aytopsia-toy-morozini

    Το μόνο κοινό με την ανάρτηση είναι ότι όταν δια΄βασα τον τίτλο για αυτοψία στο Μοροζίνι το μυαλό μου πήγε στην κρήνη του Μοροζίνι (τα «λιοντάρια») στο Ηράκλειο μια και δεν πήγε το μυαλό μου για αυτοψία σε άνθρωπο. Οπότε το νερό του Κλήδονα έχει μια μακρινή σχέση με κρήνες (τραβηγμένο από τα μαλλιά)

  22. «Αυτό το κλείδωμα η χριστιανική παράδοση θεωρεί ότι γίνεται –αφού ο κλήδονας σχετίζεται με τον Αϊ-Γιάννη– σε ανάμνηση του γεγονότος ότι το στόμα και η ομιλία του ιερέα Ζαχαρία, πατέρα του Ιωάννη του Προδρόμου, ήταν “κλειδωμένα” από τη σύλληψη μέχρι τη γέννηση του γιου του.» (Θεοδοσίου – Δανέζης, «Ο κύκλος του χρόνου», σ. 83)

  23. sarant said

    22: Χρήσιμο!

    21: Οι άγγλοι φταίνε που δεν λένε necropsy. Έχουμε γράψει, θαρρώ.

  24. Δηλαδή οι Τόμσεν και Φούχτελ, όταν έρχονται εδώ επί τόπου, τηρούν τα ετυμολογικά προσχήματα της λέξης autopsy;

    Γιάννης

  25. christos said

    Νίκο καλησπέρα ο πεθερός μου ρωτάει απο εχθές εάν απαντάται σε παλιό κείμενο το «τρεισήμισυ» με «ει»και σε ποιό, με δεδομένο οτι δεν υπαρχει το «τρισήμισυ». Άν είναι εύκολο απαντησε μου. Σε ευχαριστώ.

  26. Καλαχώρας Λεώνικος said

    Το μοντέρνο είναι να λέμε κι εμείς ‘αυτοψία’

    Με πιάσατε αδιάβαστο. Το μόνο που είχα ακούσει για τον Κλείδωνα, τα ειρωνικά ‘το έμαθε στον κλείδωνα, το είπε ο κλείδωνας’ χωρίς να ξέρω τίποτα γι’ αυτήν την υπέροχη ιεροτελεστία. Ήξερα επίσης τη φράση ‘ήπιε τ’ αμίλητο νερό’ απλώς συνώνυμη με το ‘την έπιασε μουγκαμάρα’. Σε ρωτάω! Το αμίλητο νερό ήπιες; Εν τούτοις στον κλείδωνα, απ’ ότι κατάλαβα, δεν το πίνουν, απλώς το βάζουν στο κανάτι

  27. sarant said

    25: Χρήστο, αν εννοείς αρχαία/βυζαντινά κείμενα, ούτε το ‘τρεισήμισυ’ υπάρχει.
    Το βρίσκουμε π.χ. στη γραμματική του Σοφοκλή (όχι του αρχαίου):
    http://books.google.lu/books?id=ihYMAQAAIAAJ&pg=PA147-IA4&dq=%CF%84%CF%81%CE%B5%CE%B9%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9%CF%83%CF%85&hl=fr&sa=X&ei=6aKNT9iMBpGZhQfQzbCHCw&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=%CF%84%CF%81%CE%B5%CE%B9%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9%CF%83%CF%85&f=false

    26: Ναι, υπάρχει η φράση «αυτά τα λένε στον κλήδονα» που τη λένε σε όποιον λέει ασυνάρτητα/ ασόβαρα / απίστευτα πράγματα.

    Δεν με πολυπαραξενεύει που λέτε [= εσείς οι γιατροί,. φαντάζομαι θα εννοείς] πια αυτοψία, αλλά τότε να το λεξικογραφήσουμε.

  28. Αρκεσινεύς said

    Καλησπέρα σε όλους σας. Χρόνια πολλά και καλά.
    Νίκο, τι εννοείς γράφοντας «ως αποκριάτικο»;

  29. Αρκεσινεύς said

    Στο χωριό μου τον κουβά με το νερό του κληδονά (έτσι τον λέμε) τον ανέβαζαν στην ταράτσα για να τον βλέπουν όλη νύχτα τ΄ άστρα.
    Ενα τραγουδάκι σεμνό:
    Αν τόξερε η μάνα σου πως αγαπάς τα σύκα,
    θα σου φυτέψει μια συκιά στου κώλου σου την τρύπα.

  30. sarant said

    28: Ως αθυρόστομα, σαν τα αποκριάτικα.

  31. christos said

    27.Νίκο σε ευχαριστώ πολύ.

  32. @Καλαχώρας Λεώνικος, 26 : «Εν τούτοις στον κλείδωνα, απ’ ότι κατάλαβα, δεν το πίνουν, απλώς το βάζουν στο κανάτι»

    Παραθέτω ένα σχετικό απόσπασμα από το βιβλίο των Θεοδοσίου και Δανέζη που ανέφερα και πιο πάνω: «Συνήθως, μετά την τέλεση του εθίμου, και αφού έχει δύσει ο Ήλιος, οι κοπέλες βάζουν μια γουλιά στο στόμα τους και το κρατούν. Έτσι μπουκωμένες βγαίνουν στον δρόμο ή περιμένουν στο παραθύρι τους. Λέγεται ότι όποιο αντρικό όνομα ακούσουν πρώτο, αυτό θα είναι και το όνομα του συζύγου τους.»

  33. @Αρκεσινεύς, 29: «Στο χωριό μου τον κουβά με το νερό του κληδονά (έτσι τον λέμε) τον ανέβαζαν στην ταράτσα για να τον βλέπουν όλη νύχτα τ΄ άστρα.»

    Αυτό γίνεται για δεχτεί ο κλήδονας τη μαγική επίδραση των άστρων, να «ξαστριστεί» και να «αστρονομιστεί».

  34. Αρκεσινεύς said

    Δυο είναι τα δρώμενα στις 23 Ιουνίου: ο κλήδονας που ολοκλήρώνεται την επόμενη μέρα και οι φωτιές του Αϊ-Γιάννη του Φανιστή.
    Ας θυμηθούμε και τη φράση «Αυτά τα λένε στον κλήδονα».

  35. Αρκεσινεύς said

    33.Κώστα, σ’ ευχαριστώ.
    Οι αρχαίοι είχαν τη μαντική «από κληδόνων» Παυσανίας,9,11,7

  36. Αρκεσινεύς said

    33. Ο Πολίτης κάπου στα «Λαογραφικά σύμμεικτα» γράφει πως σε κάποια μέρη τα άστρα τα λένε σημάδια.

  37. sarant said

    33: Να αστρονομιστεί, τι ωραίο!

  38. Immortalité said

    @33 & 37 Η γιαγιά από τον πατέρα μου έλεγε ότι τα ρούχα των παιδιών δεν πρέπει να τ’ αφήνεις απλωμένα τη νύχτα γιατί αστρίζονται. Καταλάβαινα ότι τα έβλεπαν τα άστρα και οι νεράιδες και οι ξωθιές και γενικά τα πέρα του κόσμου τούτου πλάσματα και τα μάγευαν και μπορεί να παίρναν και τη μιλιά των παιδιών.
    Βέβαια, εγώ μια ζωή τα ρούχα μου νύχτα τα απλώνω (και πάω τώρα ν’ απλώσω το πλυντήριο) αλλά δεν είμαι πια παιδί και ότι ζημιά ήταν να γίνει έγινε…

  39. Αρκεσινεύς said

    Θυμόμουνα πως κάτι έγραφε στις Δοκιμές του ο Σεφέρης τ. Β΄, 227-28

  40. Αρκεσινεύς said

    38. Και η μάνα μου δεν άφηνε ποτέ τα ρούχα των εγγονιών της έξω τη νύχτα (το ίδιο, πιστεύω, θα έκανε και στων παιδιών της). Δεν την είχα όμως ακούσει να χρησιμοποιεί το ρ.

  41. Immortalité said

    @40 Ποιο ρ;

  42. Αρκεσινεύς said

    41.Το δικό σου «αστρίζομαι’ ή εκείνα του 33

  43. sarant said

    41: Δηλαδή, το ρήμα (αστρίζομαι).

    Ωραία κουβέντα πιάσατε!

  44. Immortalité said

    @42 Αρκεσινέα το θυμάμαι πάρα πολύ καλά. Μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση, είχα βρει τόσο όμορφη τη λέξη…
    Παρεμπιφτού πώς περάσατε στην Αμοργό; Παραλίγο να είμαι και εγώ εκεί 🙂

  45. Immortalité said

    @41 Και εγώ νόμιζα το ρω… 🙂
    Κουδούνι είναι το κεφάλι μου…

    Και μια και μιλάμε για τα ρω…

  46. Αρκεσινεύς said

    Ένας τρόπος για να προβλέψουν το μελλοντικό τους σύζυγο τα ανύπαντρα κορίτσια ήταν η χρήση του τυχαίου λόγου λ.χ. η ανυφάντρα (αλεφαντού στ’ αμοργιανά) κρατώντας πίσω της το γκάρδιο έβγαινε έξω και ανάλογα τα πρώτα λόγια που άκουγε καταλάβαινε αν είναι καλό ή όχι να προχωρήσει με το νεαρό που ακούγεται γι΄αυτή.

  47. Αρκεσινεύς said

    44. Δυστυχώς δεν ήμουνα στην ωραία Αμοργό. Φέτος δεν είχε πολύ κόσμο. Την ημέρα του Πάσχα ήταν εξαιρετική μέρα και οι συγγενείς μου πέρασαν υπέροχα. Εμείς δε σουβλίζουμε, αλλά βάζουμε στο φούρνο μέσα σε λακχανίδι το ψητό (συνήθως κατσίκι,όχι αρνί) με γέμιση.

  48. Το νερό που κοιμάται, Οι πύλες του Ουρανού, Αη Γιάννης Φανιστής και Ριζικάρης και Η νύχτα του Κλήδονα στην Ίο, κλπ.

  49. Immortalité said

    @47 Μου τα πανε και μένα (ότι είχε εξαιρετική μέρα….)
    Τι είναι το λακχανίδι;
    (και στο σπίτι μας στον ξυλόφουρνο το βάζουμε αλλά όχι γεμιστό)

  50. Αρκεσινεύς said

    Καλημέρα σε όλους
    49.λακχανίδι (το) <λακ(κ)ανίδι <μσν. λεκανίδιον μεγάλη πήλινη βαθιά λεκάνη. Υπήρχε ειδικό για το ψητό (έτσι το λέμε) με ελλειψοειδές σχήμα. Υπήρχε μεγάλο για το ζύμωμα αντί για ξύλινη σκάφη και μικρότερο για διάφορες χρήσεις όπως για την πλήθυνση του προζυμιού.

  51. τυφλόμυγα said

    Καλημέρα σε όλους και στον Νικοκύρη. Τις προηγούμενες μέρες χάζεψα λίγο Το φιστίκι. Ποιος το διαχειρίζεται πλέον; Οι φωτογραφίες, τα σχέδια, τα σκίτσα είναι όλα καταπληκτικά. Σε ταξιδεύουν στο κλίμα της εποχής που περιγράφει πολύ ωραία ο πατέρας σας στο κείμενο. Κορυφαία όλων φυσικά είναι η φωτογραφία του Δημήτρη Σαραντάκου από την τετάρτη τάξη του δημοτικού σχολείου Μυτιλήνης. Οι γονείς ζουν όσο τους θυμόμαστε. Να είστε πάντα καλά. 🙂

  52. Ξ. Τζαβάρας said

    Το έθιμο του Κλήδονα παρόν και στην Ίμβρο. Παραθέτω ορισμένα δίστιχα μήπως χρησιμοποιούνται και αλλού:

    «Κόρες με τ’ άστρα κίνησαν στη βρύση για να πάνε, να φέρ’ αμίλητου νιρό, τον Κλήδονα να βάνε»
    «Μελετήστε τα σημάδια που θα μπούνε στο νερό, για να γράψ’ ο Κλήδονάς μας καθενός το τυχερό»
    «Με μαστοριά στο θέρισμα δουλεύεις το δρεπνι, μάστορας θά ‘ναι κι ο καλός που ταίρι θα σε κάνει»
    «Ανύπαντρος θα μπατρευτεί, δεν πρέπει να χορεύει, μό’ το σακί στον ώμο του κριθάρι να γυρεύει»

  53. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα σχόλια!

    51: Το Φιστίκι (το ιστολόγιο) το διαχειρίζεται η αδελφή μου η Λένα.

  54. silverkid said

    39: «Tα μονοκοτυλήδονα και τα δικοτυλήδονα [σσ. ελπίζω να τα γράφω σωστά] ανθίσανε στον κάμπο.
    Σου το’ χαν πει στον κλήδονα και σμίξανε φιλήδονα τα χείλια μας, Μαλάμω.» – Γιώργος Σεφέρης

  55. […] 17 Απριλίου, 2012 στις 21:53Δυο είναι τα δρώμενα στις 23 Ιουνίου: ο κλήδονας που ολοκλήρώνεται την επόμενη μέρα και οι φωτιές του Αϊ-Γιάννη του Φανιστή. Ας θυμηθούμε και τη φράση “Αυτά τα λένε στον κλήδονα”. […]

  56. […] 17 Απριλίου, 2012 στις 22:00[…] Οι αρχαίοι είχαν τη μαντική “από κληδόνων” Παυσανίας,9,11,7 […]

  57. […] Αναδημοσίευση από το εξαιρετικό & βραβευμένο ιστολόγιο sarantakos.wordpress.com […]

  58. Αρκεσινεύς said

    Σήμερα στις φωτιές του Αϊ-Γιάννη καίνε τα στεφάνια του Μάη.

  59. […] 17 Απριλίου, 2012 στις 22:48 […]

  60. […] 17 Απριλίου, 2012 στις 23:30 […]

  61. […] 18 Απριλίου, 2012 στις 00:16 […]

  62. nikiplos said

    Κατόπιν αναγνώσεως του διηγήματος, σήμερα ρώτησα τη μητέρα μου – που μεγάλωσε σε προσφυγικό συνοικισμό, για τον κλήδονα. Αφού μου έκανε τις περιγραφές που εν πολλοίς συμφωνούν με το διήγημα ή και άλλες πηγές που αναφέρθηκαν στα σχόλια, μου είπε για το πηγάδι. Επειδή δεν το διάβασα πουθενά, κρίνω σκόπιμο να το αναφέρω εδώ να υπάρχει.

    Ανήμερα του Αη Γιάννη του Κλήδονα, τα κορίτσια ακριβώς στις 12 το μέσημέρι, δλδ να είναι ο ήλιος στο ψηλότερο σημείο του ουρανού, πηγαίνουν σε ένα πηγάδι – συνήθως σε εκείνο από το οποίο έπαιρναν το αμίλητο νερό, και σκεπάζουν το κεφάλι τους για να κάνει σκιά, με ένα μαντήλι. Εκεί θα δουν τον μελλοντικό τους σύζυγο (!!!).

    Η μητέρα μου που μου διηγήθηκε την ιστορία είναι βέβαιη πως είχε δει τον πατέρα μου – εμποροράπτη τότε- με τη μεζούρα περασμένη επάνω του (!!!).

    Φυσικά μάλλον πρόκειται για αυθυποβολή… Ή για ένα είδος υποσυνείδητης αυτοεκπληρούμενης προφητείας, αλλά καλύτερα να μην ακούτε εμάς τους ορθολογιστές! ( 🙂 )

  63. nikiplos said

    Μου είπε μάλιστα ότι όταν το έκανες αυτό, ήσουν κληδονισμένος / η …

  64. nikiplos said

    Μια λεπτομέρεια που την ξέχασα: Το μαντήλι απαραίτητα κόκκινο…

  65. sarant said

    62κε Ευχαριστουμε!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: