Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ενεοί και κεχηνότες

Posted by sarant στο 9 Μαΐου, 2012


Το σημερινό άρθρο δεν θα είναι πολιτικό, λυπάμαι’ το ιστολόγιο τόσες μέρες παρασύρθηκε από την εκλογική και τη μετεκλογική μέθη και ξέχασε τον ιδρυτικό προσδιορισμό του, ότι δηλαδή είναι ένα ιστολόγιο «για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και όλα τα άλλα». Καιρός σήμερα να κάνουμε μιαν ανάπαυλα και να ασχοληθούμε μ’ ένα θέμα εντελώς ανεπίκαιρο, μ’ ένα αρθράκι αμιγώς γλωσσικό. Βέβαια, αν ήθελα να το πολιτικοποιήσω το θέμα, θα μπορούσα να ισχυριστώ πως εμπνεύστηκα τον τίτλο από την έκφραση που πήραν τα πρόσωπα των ηγετικών στελεχών των δύο μεγάλων κομμάτων όταν ανακοινώθηκαν τα πρώτα αποτελέσματα των εκλογών το βραδάκι της Κυριακής που μας πέρασε. Όμως αυτό θα ήταν ψέμα: δεν είχα την τύχη να δω από πρώτο χέρι τις αντιδράσεις τους, άσε που οι περισσότεροι είχαν τις κρυφές δημοσκοπήσεις οπότε θα ήταν προετοιμασμένοι για τη δυσάρεστη έκπληξη. Είναι όμως σίγουρο ότι κάποιοι ακούγοντας τα αποτελέσματα θα έμειναν «ενεοί και κεχηνότες» δηλαδή άναυδοι και μ’ ανοιχτό το στόμα.

Στην πραγματικότητα, το σημερινό θέμα το εμπνεύστηκα όχι τη μέρα των εκλογών, αλλά λίγο νωρίτερα, όταν, σε συζήτηση με έναν παλιό μου συμμαθητή στο Φέισμπουκ, εκείνος,  για να δηλώσει την κατάπληξή του για κάτι που του είπα, έγραψε: «Μένω κεχηνώς». Μια φίλη που παρακολουθούσε τη συζήτηση με ρώτησε με κατιδίαν μήνυμα τι σημαίνει η λέξη. Με ανοιχτό το στόμα, της λέω, κατάπληκτος, άφωνος, άναυδος.

Έχουμε πολλές λέξεις και εκφράσεις για να δηλώσουμε την κατάπληξη, το ξάφνιασμα, το σάστισμα, το απροσδόκητο και αδιανόητο γεγονός που μας κάνει να μένουμε με το στόμα ανοιχτό, μη μπορώντας να αρθρώσουμε λέξη γι’ αυτό που μόλις συνέβη ή μόλις μάθαμε. Σαστίζει κανείς, ξαφνιάζεται, τα χάνει, μένει άναυδος, άφωνος, άλαλος, σύξυλος, εμβρόντητος, κατάπληκτος, αποσβολώνεται, μένει μ’ ανοιχτό το στόμα, μένει ακίνητος σαν άγαλμα, σαν κεραυνόπληκτος, σαν στήλη άλατος, του έρχεται κεραμίδα, μένει κόκαλο, του κόβεται η μιλιά, μένει με το δάχτυλο στο στόμα, ανοίγει διάπλατα τα μάτια, μένει κάγκελο, μένει μαλάκας, μένει κεχηνώς ή ενεός. Υπάρχουν εκφράσεις για όλα τα γούστα και τα επίπεδα ύφους και είμαι βέβαιος ότι μπορείτε κι εσείς να προσθέσετε κάμποσες. Χωρίς να είναι εντελώς συνώνυμες, όλες αυτές οι εκφράσεις έχουν κοινό στοιχείο το ξάφνιασμα, τη μεγάλη έκπληξη.

Για να γυρίσουμε όμως στις δικές μας, το κεχηνώς σημαίνει κάπως ειδικότερα αυτόν που μένει με ανοιχτό το στόμα. Σήμερα η ετυμολογία δεν είναι διάφανη, αφού η λέξη είναι αρχαία, αλλά αυτό το κεχηνώς είναι μετοχή παρακειμένου του ρήματος χαίνω, και του παράλληλου ρήματος χάσκω, που το έχουμε και σήμερα. Χάσκω σημαίνει ακριβώς «μένω με ανοιχτό το στόμα» αλλά από το θέμα αυτό βγαίνει μόνο ο ενεστώτας και ο παρατατικός (έχασκον) και από εκεί και πέρα χρησιμοποιεί τους χρόνους του «χαίνω», από τους οποίους ο παρακείμενος είναι «κέχηνα», παρακείμενος με σημασία ενεστώτα. Η μετοχή κεχηνώς σημαίνει αυτόν που έχει ανοιχτό το στόμα, που χάσκει, τον χαζό, τον χάχα, τον αφελή, γι’ αυτό και το «κεχηνότες» συχνά χρησιμοποιείται υποτιμητικά -και αυτό από τον καιρό του Αριστοφάνη, ο οποίος αποκάλεσε Κεχηναίους τους Αθηναίους. Το «κεχηνότες» ήταν σχετικά συχνό στην αρχαιότητα, και όχι σπάνιο στην καθαρεύουσα, γι’ αυτό και ο Ζουράρης που θέλει να βρίζει με πρωτοτυπία πήγε και ξέθαψε τους «χάσκακες», ένα σχεδόν άπαξ λεγόμενο, που πρέπει να σημαίνει το ίδιο ακριβώς. (Προσθήκη: δεν είναι σωστό αυτό, ο όρος είχε ήδη χρησιμοποιηθεί από τον Μανουήλ Γεδεών, βλ. σχόλιο 22).

Το αρχαίο «κέχηνα», με σημασία ενεστώτα, σήμαινε και «χασμουριέμαι». Στην αρχή από τους Αχαρνείς, ο Αριστοφάνης βάζει τον Δικαιόπολη να παραπονιέται ότι μέσα στην εκκλησία του Δήμου βαριέται και: στένω κέχηνα σκορδινώμαι πέρδομαι, απορώ γράφω παρατίλλομαι λογίζομαι, δηλαδή, σε μια ωραία μετάφραση (με λίγο ανακατεμένη τη σειρά): στενάζω και τεντώνομαι και χασμουριέμαι, κλάνω, δεν ξέρω τι να κάνω και μαδιέμαι, και φιάχνω κάτω ζωγραφιές και συλλογιέμαι. Και πάλι, ανοιχτό στόμα.

Εγώ προσωπικά δεν το χρησιμοποιώ το «μένω κεχηνώς», αλλά η φίλη μου που με ρώτησε, μόλις της είπα μερικά από τα παραπάνω, δήλωσε ότι στο εξής θα χρησιμοποιεί τη νέα λέξη. «Δεν γίνεται», της απάντησα, «είναι μια λέξη μόνο για άντρες». Γιατί; Επειδή το «κεχηνώς» είναι μετοχή, άρα αν είσαι γυναίκα δεν μπορείς να πεις «μένω κεχηνώς» αλλά πρέπει να πεις «μένω κεχηνυία» (προφέρεται κεχινία). Αυτό το «κεχηνυία» είναι σπανιότατο ήδη στα αρχαία. Στα νέα ελληνικά ακούγεται εξωτικό. Αν το χρησιμοποιήσει κάποιος (ή μάλλον κάποια) σήμερα, είναι απολύτως βέβαιο ότι κανείς δεν θα καταλάβει τι εννοεί, με κίνδυνο κωμικές παρανοήσεις, όπως «Μένω κεχηνυία!». «Ναι; Κι εγώ μένω Λυκόβρυση!». Κι αφού η λέξη είναι αρχαία και ασυμμόρφωτη με το νεοελληνικό τυπικό, δεν παίρνει γιατρειά, δεν μπορούμε να σκαρφιστούμε κανένα «κεχηνώσα», άσε που κι αυτό ελεεινό είναι. Όχι, το «κεχηνώς-κεχηνότες», όσο ζήσει ακόμα στη γλώσσα μας, θα παραμείνει προνόμιο των αρσενικών, κατάλληλο ίσως για τους χρυσαυγίτες που αφενός δεν έχουν παρά ελάχιστες γυναίκες στη συμμορία τους και αφετέρου μένουν συχνά με ανοιχτό το στόμα.

Το άλλο επίθετο του τίτλου, ενεός, είναι κι αυτό αρχαίο, με αρχική σημασία «άναυδος, άλαλος». Σήμερα δεν το χρησιμοποιούμε παρά μόνο για να δηλώσουμε μεγάλη έκπληξη: έμεινε ενεός μόλις άκουσε ότι…  Και πάλι, το θηλυκό είναι πολύ ασυνήθιστο -κανονικά είναι «η ενεά» αν και δεν θα τσακωθούμε αν πείτε «η ενεή». Στα αρχαία, η λέξη είναι αγνώστου ετύμου.

Είπαμε πιο πάνω ότι οι αρχαίες θηλυκές μετοχές σε -υία είναι εντελώς ασυνήθιστες στα νέα ελληνικά -πράγματι, έχουμε μόνο μία που κάπως ακούγεται, την καθεστηκυία, π.χ. την καθεστηκυία τάξη. (Υπάρχει και η προβεβηκυία ηλικία, παναπεί προχωρημένη, όπως και η εκκλησιαστική έκφραση ‘γεγωνυία τη φωνή’, παναπεί φωναχτά, αλλά αυτές είναι μάλλον αρμοδιότητας Ζουράρη). Την καθεστηκυία τη θυμήθηκα προχτές, στο φύλλο των Νέων όταν ο Θ. Διαμαντόπουλος, σχολιάζοντας παρεμπιπτόντως τους σολοικισμούς που ακούστηκαν κατά την προεκλογική περίοδο ειρωνεύτηκε μια καθηγήτρια πανεπιστημίου επειδή έκανε λόγο για «καθεστηκυία κόμματα».

Δικαίως την ειρωνεύτηκε (δεν ξέρω ποια είναι, αν ξέρετε πείτε μου) γιατί το «καθεστηκυία» είναι ενικός θηλυκού γένους, κι όχι πληθυντικός ουδέτερου, άρα το «καθεστηκυία κόμματα» είναι μαργαριτάρι ολκής, αλλά δεν μας είπε ποιο είναι το κατά τη γνώμη του σωστό. Πάντως, το γραμματικά σωστό (στα αρχαία) δεν στέκει, διότι δεν νομίζω πως μπορείτε να γράψετε «τα καθεστηκότα κόμματα» χωρίς να γελάσουν και οι (καθεστη-)κότες. Θα τα πείτε «κατεστημένα κόμματα» ή κάτι τέτοιο και θα ξεμπερδεύετε.

Κι εδώ, κάπως απότομα, τέλειωσε το σημερινό μας, ελαφρώς αρχαιόπρεπο, άρθρο, αλλά πριν σας αποχαιρετήσω έχω να κάνω δυο ανακοινώσεις.

Η  πρώτη, ότι στον ιστότοπό μου ανέβασα τη 10η και την 11η -και τελευταία- συνέχεια από το «Αφιέρωμα στον Μενέλαο Λουντέμη» του Δημήτρη Δαμασκηνού που το δημοσίευα σε συνέχειες. Μεθαύριο Παρασκευή, 11 Μαΐου, γίνεται εκδήλωση στα Χανιά, στο θέατρο Βλησίδη στις 8 μ.μ. Θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ του Δαβίδ Ναχμία για τον Λουντέμη και θα ακολουθήσει το λογοτεχνικό αφιέρωμα με αφήγηση και αποσπάσματα από τα έργα του, ενώ θα υπάρχει ζωντανή ορχήστρα που θα παίζει τραγούδια της εποχής. Εδώ βλέπετε την αφίσα της εκδήλωσης με όλα τα στοιχεία.

Η δεύτερη ανακοίνωση είναι ότι συνεχίζεται μέχρι το μεσημέρι της Δευτέρας 14 Μαΐου η ψηφοφορία για τα Ελληνικά Βραβεία Διαδικτύου, τα e-awards ή ηλεβραβεία. Κλικάρετε στο μπανεράκι πάνω δεξιά ή εδώ. Αφού εγγραφείτε, μπορείτε, αν θέλετε, να ψηφίσετε το ιστολόγιό μας στην κατηγορία “Ιστολόγια” και το εξαιρετικό φόρουμ Λεξιλογία στην κατηγορία των Φόρουμ.

Advertisements

129 Σχόλια to “Ενεοί και κεχηνότες”

  1. Καλημέρα Νικοκύρη και συνδαιτυμόνες. Κάγκελο έμεινα με το κεχηνώς…

  2. Νέο Kid Στο Block said

    Νικουκύρ λιβέντ! Μένου ινιός(αυστηρά τρισύλλαβο) κι έκθαμβους απ’τ’ αρθράκ’ς!
    “Μένω κεχηνυία!”. “Ναι; Κι εγώ μένω Λυκόβρυση!” Ντουζ πουάν!

    «..διότι δεν νομίζω πως μπορείτε να γράψετε “τα καθεστηκότα κόμματα” χωρίς να γελάσουν και οι (καθεστη-)κότες.»
    Καραντούζ πουάν ρε!

    Μου άρεσε ομολογώ και το Ζουροειδές «χάσκακες» .

    Να συνεισφέρω στα συνώνυμα το «Κοιτάω σα χάχας»
    (είδα στο slang.gr και το κάγκεLOL (Lol= 😆 )

  3. Marianna said

    Απόλαυση. Τι μαθαίνουμε… Το “καθεστηκυία κόμματα” όμως είναι μαργαριτάρι μεγάλο. Καλημέρα!

  4. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και τα καλά σας λόγια!

  5. ppan said

    Καλημέρα. Τα καθεστηκότα δεν μου προκαλουν γέλιο αν και γενικά είμαι χάχας. Τα συμβεβηκότα τα λέμε ή τουλάχιστον τα διαβάζουμε και τα ακούμε χωρίς να μειδιούμε, όχι;

  6. LandS said

    Μη σου πω ότι έπαθα και πλάκα !

  7. marulaki said

    Εγώ δε σας κρύβω ότι έμεινα παγωτό 😉
    Παλιά κυκλοφορούσε και ανέκδοτο σχετικο: -Μένω άφωνος… -Εγώ Φορμίωνος…!

    Τις καλημέρες μου

  8. 7 Μένω άναυδος… -Εγώ Κάνιγγος, η εκδοχή που ήξερα εγώ. 🙂

  9. Διονύσης said

    Ναι, το μένω παγωτό παίζει αρκετά, ενώ λιγότερο και το μένω καρότο. Επίσης: μένω σέκος.

  10. Διονύσης said

    Το ανέκδοτο το έχει ενσωματώσει και ο Χάρι Κλιν στο νούμερο με τον Διγενή Αντύπα ως «-Μένω άναυδη! – Κι εγώ μένω Παλαιό Φάληρο».

    Δες http://www.youtube.com/watch?v=2MF8lHegbGs

  11. Τσούρης Βασίλειος said

    «χαίνουσα πληγή» η Ελλάδα για την Ευρ.’Ενωση;

  12. bernardina said

    Έμεινε παξιμάδι
    Έμεινε μαλάκας (με το συμπάθιο) 😳

  13. Κουφάθηκα, χάζεψα, έπαθα τιλτ μιλάμε! 🙂

    Πολύ ωραίο άρθρο Νίκο! Και ευχάριστη η αποτοξίνωση απ’τα πολιτικά! 🙂

  14. Κλείστε το στόμα μην καταπιείτε καμιά μύγα.
    Ψήφισα Νικοδόμημα δαγκωτό. Στις άλλες κατηγορίες δε σας λέω γιατί η ψήφος είναι μυστική.

  15. silia said

    Τέλος πάντων , έχει και τα καλά του (τα κάποια καλά του) το Διαδίκτυο … Το «ενεός» το χρησιμοποιώ κι εγώ (το «κεχηνώς» λιγότερο) και τώρα αντιλαμβάνομαι το λάθος μου (όχι «μαθαίνω» … απλά «αντιλαμβάνομαι» ) . Τα καλά του Διαδικτύου , είναι πως … ποιος ξέρει αν είμαι … άνδρας ή γυναίκα … Από το nick-name ;… Ε , καλά τώρα … Έχουν δει τα ματάκια μας …πράματα και θάματα μέσα στο Διαδίκτυο …
    Αστειεύομαι σε μια προσπάθεια να αποφορτίσω την … ντροπή που αισθάνθηκα , αντιλαμβανόμενη το λάθος μου …
    Πάντως , πάντα υπάρχει και η εναλλακτική «Μένω ενεός , ως … άνθρωπος … σκεπτόμενος» .
    Χειρότερο το έκανα , ε ;… Καλημέρα σας .
    ———————————
    ΥΓ. Όχι , δεν είμαι καθηγήτρια Πανεπιστημίου … Ούτε υπήρξα ποτέ .

  16. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

    14: Ορεσίβιε, ευχαριστώ για την ψήφο!

    15: Στο Διαδίκτυο ξεμαθαίνει κανείς πολλά 🙂

  17. Μαρία said

    Το έθιμο της χάσκας ή χλάτσκας το έχετε/είχατε στα μέρη σας;

  18. ΣοφίαΟικ said

    Νίκο, υποθέτω στην πρώτη σειρά μετά το λυπάμαι έχεις βάλει άνω τελεία; Τη βλέπω σαν ορφανή και ξεκάρφωτη απόστροφο και στην αρχη αναρωτήθηκα αν η αποστροφομανία σε χτύπησε απότομα.
    Απολαυστικό το άρθρο, το’χω πει βρε παιδι μου, μέινε στα γλωσσικά, έχουν πιο πολλή πλάκα 😉

    Σχετικά με τον κεχηνότα συνομιλητή σου, και τους άλλους που χρησιμοποιουν τη λέξη: ΓΙΑΤΙ; Δεν έχει η νεοελληνική αρκετές εκφράσεις για την έννοια;
    και:
    Που στο καλό μαθαίνει κανείς τέτοιες εκφράσεις; Κυκλοφορεί κανένα εγχειρίδιο ακαταλαβίστικων για φιγουρατζήδες;

  19. έμεινα άφθογγος

    έμεινα αχινός

    έμεινα κεχηνουίτα 🙂

  20. sarant said

    17: Όχι, πες τι είναι αυτό το έθιμο!

    18: Ναι, άνω τελεία είναι, δεν ξέρω να τη βγάζω από τον μπράουζα! Και με το εγχειρίδιο ακαταλαβίστικων για φιγουρατζήδες, πολύ γέλασα!

  21. Immortalité said

    Ούτε μιλημένος να ήσουν…

    «Με το δάχτυλο στο στόμα» δεν το έχω ακούσει ποτέ.

  22. Ηλεφούφουτος said

    Αγαπητέ Νικοκύρη, το άρθρο σου είναι για άλλη μια φορά συγκροτημένο και γεμάτο ενδιαφέρουσες πληροφορίες αλλά δεν είναι ακριβή όσα καταμαρτυρείς στο Ζουράρη για το «χάσκακας».
    Δεν ξέθαψε ένα άπαξ, στην αρχαία γραμματεία, λεγόμενο, αλλά χρησιμοποιεί έναν χαρακτηρισμό που είχε ήδη χρησιμοποιήσει στα χρόνια του νεοελληνικού Διαφωτισμού ένας λόγιος (Μανουήλ Γεδεών;) όταν έκανε επίθεση στους διανοουμένους του καιρού του που θαμπώνονταν από τα «φώτα» της Δύσης. Όχι λοιπόν εντυπωσιασμός με άπαξ λεγόμενο αλλά συνέχιση λεκτικώ τω τρόπω του νήματος αυτής της πολεμικής.

  23. Νατάσσα said

    17: Μαρία, ο σαρακατσάνος την καταγωγή θείος μας έβαζε κάθε Αποκριά να καθήσουμε σε κύκλο με τα χέρια πίσω από την πλάτη και παίζαμε τον χάσκα μ’ ένα κομμάτι σκληρό χαλβά που είχε δέσει σε σπάγγο κρεμασμένο απ΄ένα ξύλο. Από τις πολύ όμορφες αναμνήσεις των παιδικών μόυ χρόνων…

  24. vikar said

    Στην αργκό υπάρχουν μπόλικες ομόσημες εκφράσεις (θέλουνε κι’ εκειπέρα μάζεμα), υπάρχει και το απλό μένω (απο το μένω στον τόπο ίσως).

    17: Στη Θεσσαλονίκη και στα πέριξ, ναί· χάσκα το λέγαμε.

  25. Νατάσσα said

    Υποθέτω πως υπάρχει ετυμολογική συγγένεια

  26. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

    22: Ηλεφού, στέκομαι διορθωμένος που λένε! Δεν ήξερα ότι το είχαν χρησιμοποιήσει επί διαφωτισμού, έτσι που το λες είναι πολύ λογικό.

  27. Πάνω που είπα θα έχουμε κι άλλο πολιτικό άρθρο. Τη γλυκιά που είναι η μέθη…
    Πάντως ωραίο άρθρο και είχα πολλά να διαβάσω (δεν την άκουσα και ποτέ μου) τη λέξη.

  28. Ηρώ Διαμαντούρου said

    μένω παγωτό κι άλλα συνώνυμα, εδώ: http://www.slang.gr/lemma/show/meno_pagoto_1945

  29. Το “(έμεινα) με το δάχτυλο στο στόμα” το έλεγε (και το λέει) μια θεσσαλονικιά φίλη μου, 60+ ετών ήδη. Υπέ΄θετα ότι είναι ευφημισμός για κάτι άλλο, γιατί το έλεγε μάλλον με την έννοια της προσδοκίας που διαψεύσθηκε.

  30. Μαρία said

    22
    http://library.techlink.gr/4t/article.asp?mag=1&issue=101&article=2767
    26 Καλέ ποιου διαφωτισμού; Ο Γεδεών πέθανε μέσα στη κατοχή και με την ευκαιρία μένει άκλιτος: του Γεδεών, τον Γεδεών.

    23 Σ’ εμάς γινόταν πρώτα με αυγό και μετά σε δεύτερη φάση με χαλβά το βράδυ της Κυριακής της Τυρινής.
    20 Η πεθερά σου δε σου μίλησε ποτέ;
    http://www.lagadas.net/index.php?act=viewProd&productId=2018

  31. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #17, 23
    Στο δικό μου χωριό τον χάσκο ή χάσκα τον παίζουμε κατά τον ίδιο τρόπο και την ίδια εποχή, αλλά κρεμάμε σφιχτό βρασμένο και καθαρισμένο αβγό βουτηγμένο σε γιαούρτι. Έτσι είναι πολύ δυσκολότερο να το δαγκώσεις.

  32. Immortalité said

    @29 Άγγελε, έτσι το λέει και η μάνα μου και εγώ αλλά σκέτο «έμεινε με το δάχτυλο» εννοώντας ότι κάποιος σου πήρε το βάζο με το μέλι και συ έμεινες με το δάχτυλο προτεταμένο. Συχνό φαινόμενο. Αλλά με την έννοια του έμεινα κατάπληκτος δεν το έχω ακούσει και δε μου φαίνεται και να στέκει.

  33. Μαρία said

    31 Βρασμένο αλλά όχι καθαρισμένο εμείς.

  34. Ηλεφούφουτος said

    30 Μαρία, με μπέρδεψε ο γούγλης και είπα «Γεδεών». Πρέπει να κοιτάξω τα κιτάπια μου αλλά λογικά κανένας Οικονόμος εκ Οικονόμων θα είναι.

  35. Ηλεφούφουτος said

    εξ Οικονόμων

  36. Μαρία said

    34 Έχω το βιβλίο απ’ όπου και το απόσπασμα. Επίσης το ΜΙΕΤ το 2010 έβγαλε σε βιβλιαράκι τις σχετικές επιφυλλίδες του Δημαρά στο Βήμα. Έτσι ξέρω οτι τον αφήνουν άκλιτο.

  37. «Αλλά πώς εξέρχεται η πνοή; Διά στόματος κεχηνότος«, λέει ο Ζαμπέλιος στη μελέτη του «Πόθεν η κοινή λέξις τραγουδώ», προσπαθώντας να ετυμολογήσει το λατ. cano/canto από το ελλ. χαίνω.

  38. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

    30: Δεν πρόλαβε η καημένη να μου πει πολλά.

  39. voulagx said

    #17 Μαρια, και βεβαια γνωστη η χασκα με σκληρο χαλβα, πως διαολο το μασουσαμε αυτο το πραμα; ασε που πρασπαθωντας να το πιασεις με το στομα υπηρχε κινδυνος να χασεις και κανενα δοντι!

  40. ppan said

    Τον ΟΙκονόμο εξ Οικονόμων για διαφωτιστή τον έχουμε; 🙂
    Αν είναι αυτός πολύ λογική η σύνδεση με τον Ζουράρι. Και μάλλον απίθανο να χρησιοποίησε αυτήν την λεξη ο Γεδεών έτσι κι αλλιώς.

  41. Ηλεφούφουτος said

    40 δεν είπα «διαφωτιστή» αλλά επί Διαφωτισμού. Αυτή η λέξη σηματοδοτεί την περίοδο εκείνων των συγκρούσεων.

  42. Μαρία said

    39 Μωρέ τότε τον τρώγαμε. Τώρα τον βλέπω στο μπακάλη μου αλλά δεν τον πλησιάζω.

    40 Έλα βρε Ππαν. Δες το παράθεμα στο λινκ του 30. Συμπληρώνω την παραπομπή: Είκοσιν ετών εθνική ιστορία κατόπιν θυέλλης (1791-1811), σ. 93 οι συνήθεις χάσκακες

  43. Τελικά, το υπαριθμόν ένα βοήθημα για την σωστή χρήση της γλώσσας μας δεν είναι το λεξικό του Μπαμπινιώτη αλλά η σχολική μας γραμματική του Τζαρτζάνου. Ιδιαίτερα η κλίση του «λύω» σε όλους τους χρόνους και φωνές.

  44. ppan said

    42: Το άνοιξα μόλις. Μέα μάξιμα κλπ. Έτσι κι αλλιώς ο Γεδεών αποτελεί εξ ορισμού αναχρονισμό, μην πω απολίθωμα (το σώζω;)

  45. Μαρία said

    44 Ο κατά Δημαρά ακαταπόνητος πρωτόσχολος;
    Ευτυχώς που είχα υπογραμμισμένη την αμέσως προηγούμενη φράση και εντόπισα γρήγορα τους χάχες.

  46. aerosol said

    Μου έπεσε το σαγόνι: φράση που εκτιμώ όχι γιατί έχει κάποια ιδιαίτερη χάρη αλλά γιατί μου έρχονται εικόνες από κινούμενα σχέδια!

  47. elsa said

    Όσοι έμειναν να χάσκουν σαν χάνοι (ή μήπως χάννοι;) π.χ. με το εκλογικό αποτέλεσμα :-p
    ανήκουν στην ίδια παρέα;
    http://www.slang.gr/lemma/show/xanos_7713

  48. Ηλεφούφουτος said

    46 Κι εγώ της ίδιας Σχολής είμαι!

  49. τυφλόμυγα said

    Όταν ακούω για χαλβά σκέφτομαι αυτόματα τον σιμιγδαλένιο. Το 42α με έβαλε σε σκέψη. Μήπως εννοείς/-είτε αυτόν εδώ http://dhmoths.blogspot.com/2012/02/blog-post_1033.html ;

  50. Μαρία said

    49 Σαν αυτόν, μοιάζει με νουγκά.

  51. sarant said

    46: Δεν ήξερα ότι το λέμε, το έχουν και στα αγγλικά (his jaw dropped)

    47: Ε, ναι!

  52. Ευθύμιος Περίσσιος - Χαλάνδρας said

    αν ο κ. Κωνσταντόπουλος δεν έχει την δυνατότητα να διασπάσει τον ΣυΡιζΑ, ο Λαλιώτης μας έχει στον Κώλο του!

  53. aerosol said

    51: Πιστεύω πως είναι αμερικανισμός υπό δοκιμή και περιορισμένη χρήση. Λόγω της ζωντάνιας της εικόνας δεν με ενοχλεί (σε αντίθεση με άλλες αντίστοιχες γλωσσικές εισαγωγές).

  54. τυφλόμυγα said

    50, Ευχαριστώ. Εμείς μικρά δεν παίζαμε τόσο νόστιμα παιχνίδια. 😦

  55. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    «Δεν μπορώ να φωνάζω όπως εσείς» ,η Ρεπούση, χαμηλότονα, στον φωνασκούντα Παπαδόπουλο του ΚΚΕ… Α, πού ειστε κ .καθηγητρια τί φωνές και παραγγέλματα θα ακούτε τώρα, ειδικά αν δεν εγέρθητι, και μείνετε καθεσκηκυία μπροστά στην Νέα κι όχι καθεστηκυία Τάξη.

  56. Πτώμα οδωδός
    (Το βρήκαν στο δρόμο; 🙂 )

    Γιάννης

  57. sarant said

    55: Τώρα, σε κανάλι;

  58. myrwnkatsounas said

    Παρά πάσαν προσδοκία/
    ξέχασες την πεπτωκυία
    φύσιν που ‘χουν οι ιππότες
    σοβαροί και κεχηνότες….

  59. ΣοφίαΟικ said

    Aυτός ο σκληρός χαλβάς που λέτε, που στο καλό το βρίσκεις στα σουπερμάρκετ; Εγώ μόνο σπιτικό χαλβά σιμιγδαλενιο ξερω, χαλβά Φαρσάλων και τον λεγόμενο μακεδονικο που εμείς τον λέγαμε χαλβά του μπακάλη, που είναι μεν συμπαγέστερος αλλα΄όχι και να σου φέυγει δοντι.

  60. Συνωστίσθητι!

  61. Alexis said

    Στα συνώνυμα ξεχάσατε το «πέφτω απ’ τα σύννεφα».

    Ήταν πολύ καλό παιδί! Δεν είχε δώσει ποτέ του δικαίωμα… Πέσαμε απ’ τα σύννεφα!
    (Οι γείτονες στα ρεπορτάζ των «οχτώμιση»)

  62. christos said

    Εμένα το ενεός μ’ αρέσει’ το βρίσκω απλό, ευκολομνημόνευτο και εύηχο, θεωρώ πως είναι μια λέξη που θα μπορούσαμε να δανειστουμε απο την αρχαία γλώσσα. Άλλωστε καλύτερα να πούμε «έμεινα ενεός» παρά «έμεινα μαλάκας»!

    Το άλλο τ層κεχηνώς» το βρίσκω πολύ δύσκολο στην προφορά και για το γούστο μου ηχεί απαίσια. Αλλωστε αν είναι να χρησιμοποιεί κανείς κάποια αρχαία λέξη ας του αρέσει τουλάχιστον.

  63. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα και (58) ας με συγχωρήσει η πεπτωκυία!

  64. Αρκεσινεύς said

    56. Γιάννη, ο δικομματισμός είναι πτώμα οδωδός;

  65. Αρκεσινεύς said

    64.Μήπως, συνεχίζοντας, «χάσκοντες κούφαισ’ ελπίσι τερπόμεθα»;

  66. Αρκεσινεύς said

    Δεν ξέρω αν έχουν γραφεί:

    Μου ‘ρθε ταμπλάς (<τουρκ. tamla=συγκοπή) [ άλλο ο ταμπλάς με τα κουλούρια]

    Απόμεινα σέκος

    Έμεινα ξερός

    Μου 'ρθε ο ουρανός σφοντύλι

    έπεσα από τα σύννεφα

  67. νομίζω στὴν Γ Λυκείου, στὴν Ἱστορία, σὲ κάποιο ἀπόσπασμα ἀπὸ ἄρθρο ὴ δήλωσι ἐποχῆς, ὑπῆρχε ἡ λέξι «κεχηναῖοι». τὸ κεχηνὼς εἶναι πάντως πολὺ ὄμορφη λέξι, γνωστὴ βέβαια, ἀλλὰ δὲν θὰ παρεξηγοῦσα κάποιον ποὺ δὲν θὰ τὴν γνώριζε.

  68. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    57
    Χθες το απόγευμα, στην ΝΕΤ, στην συζήτηση των εκπροσώπων των κομμάτων. Και, ναι, άγριος… συνωστισμός, με όλους να αρνιούνται την καυτή πατάτα του ‘πάμε σε νέες εκλογές’, λέγοντας στον λαό ‘δεν μας άρεσε η ετυμηγορία σου, δώσε άλλη, και κοίτα να μας βολεύει αυτή την φορά’….

  69. myrwnkatsounas said

    Υπάρχει και η σεσηπυία Θάλασσα, κάπου εκεί στην Αζοφική.

  70. Αρκεσινεύς said

    66. Συναφής είναι και η φράση:

    έμεινα νταλωμένος

  71. Φωτοτυπάκιας said

    Αγαπητέ κύριε Σαραντάκο, αφήστε τις μετοχές παρακειμένου της αρχαίας ελληνικής για λίγο, γιατί είναι επείγουσα ανάγκη να παραδώσετε σούπερ εντατικά μαθήματα Αγγλικής γλώσσας στον συμπαθέστατο Αλέξη. Αλλιώς θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι!!
    http://www.lifo.gr/team/bitsandpieces/27871

  72. Immortalité said

    @71 Καταλαβαίνω γιατί το να μιλάει ένας πολιτικός άψογα μία ξένη γλώσσα είναι προσόν. Μπορεί να μας βρίζει και σε άψογα γαλλικά. Όπως ο Πάγκαλος ένα πράμα.

  73. sarant said

    66: Ναι, αλλά ο ουρανός σφοντύλι μπορεί να οφείλεται και σε άλλες αιτίες, π.χ. ένα χαστούκι, όχι μόνο έκπληξη. Πάντως, λέγονται και για έκπληξη.

    71: Φοβάμαι πως για να μιλάει κανείς καλά ξένα πρέπει να σπουδάσει ή να ζήσει έξω.

    69: Ε, αυτήν τώρα τη μαθαίνω από σας!

  74. Αρκεσινεύς said

    69, 73. Ούτε κι εγώ την ήξερα.

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%AC%CE%BB%CE%B1%CF%83%CF%83%CE%B1_%CE%91%CE%B6%CF%8C%CF%86

  75. Μαρία said

    72, 73 Χα, χα! Και ποιος έκανε την ανθολόγηση; Μα ο ελεύθερος απο τσίρκο που του αφήσατε και σχόλιο για τα άψογα ελληνικά του.

  76. ΣοφίαΟικ said

    71: Το ζήτημα δεν είναι απλώς να τα μιλαέι, αλλα΄να ξερει να χειριστέι τη συζήτηση με άνεση, πράγμα σχετικά δύσκολο,ειδικά για τους Έλληνες. Από τα αποσπάσματα παντως βλπεω ότι ακόμα δεν εχει φτάσει στο στάδιο της συζήτησης, χρειαζεται βελτίωση κι ο μονόλογος.

  77. sarant said

    75: Πάλι δεν πιάνω το υπονοούμενο…..

  78. Μαρία said

    77 Κανένα υπονοούμενο. Δεν θυμάσαι το άρθρο του αγγλοσπουδαγμένου: Ελλάδα, χώρα ελεύθερη απο τσίρκο. Σε κάποιο μηνολόγιο το είχε σχολιάσει η Ιμόρ κι αυτή σίγουρα του άφησε (μπαρδόν είχε αφήσει) σχόλιο. Για σένα μπορεί να κάνω λάθος.
    Πάω να το ψάξω.

  79. #71. Φωτοτυπάκια, απ’ όσο ξέρω τα παρδαλά κατσίκια γελάσανε αρκετά με τις (σε άψογα αγγλικά διατυπωμένες) θέσεις των πολιτικών που μας εκπροσώπησαν το προηγούμενο διάστημα και υπέγραψαν τα μνημόνια. Κι ενώ τα παρδαλά κατσίκια γελούσανε, ο ελληνικός λαός …βέλαζε και βελάζει ακόμη από τις συνέπειες. Άστο καλύτερα. Είπε κι ο Νικοκύρης σήμερα να κάνουμε αποτοξίνωση από τα πολιτικά…

  80. Μαρία said

    77 Χμ, καλά το θυμόμουνα. Αλλά ο τίτλος είναι ακόμα χειρότερος.
    http://www.lifo.gr/team/bitsandpieces/28857?comments_page=3&comments_order=o#comments

  81. Immortalité said

    @80 Καλά θυμάσαι, είπα να μην του το επισημάνω στα σχόλια γιατί δεν έχω κέφια και θα έλεγα καμία κακία.

  82. Ηλεφούφουτος said

    Τελικά ο χάσκακας είναι του ίδιου του Γεδεών, ο οποιος ήταν αξιωματούχος του Οικουμενικού Πατριαρχείου και διαφωτιστοφάγος και, όπως είπε η Μαρία, πέθανε το ’43.

  83. gryphon said

    O μόνος ελληνας που εχω δει στα Μεσα που ζει εδω (ισως βεβαια εχει ζησει και εξω δεν ξερω) και που μιλαει στρωτα αγγλικα πού να μην προκαλουν τήν απορια η θυμηδία του συνομιλητή του είναι ο Σταθης Παναγιωτόπουλος «ο καφετζης» απο το Ραδιο Αρβυλα που παρουσιαζει στο τελος τής εκπομπης διαφορα συγκροτηματα τραγουδιστες κλπ.Τον ζηλευω γιατι και τά δικα μου αγγλικά ειναι λιγο καλυτερα μονο απο του Τσίπρα (η τής Κανελη).

  84. Μαρία said

    82 Ναι, παιδί μου. Έδωσα και ακριβή παραπομπή αφού.
    Θα σου στείλω αργότερα όλο το απόσπασμα, για να δεις τα συμφραζόμενα.

  85. ππαν said

    Βασικά, ο Γεδεών ήταν Φαναριώτης, με την παραδοσιακή έννοια.

  86. ΣοφίαΟικ said

    Πάντως από τους πολιτικούς αυτός που ήταν πολύ άνετος στο γυαλί στην αγγλική και όχι μόνο γλωσσικα΄αλλα γενικότερα στο χειρισμό της συζήτησης ήταν ο Γερουλάνος (ο ΓΑΠ δεν ήταν ΤΟΣΟ καλός,όσες φορές τον είδα)

  87. elsa said

    Με τη χροιά που έχει η φωνή του, απορώ πώς έχει το θάρρος να βγαίνει και να μιλάει δημοσίως ο Γερουλάνος, εγώ δεν θα το τολμούσα στη θέση του.

  88. Φωτοτυπάκιας said

    Ορεσίβιε, (79) δεν διαφωνώ. Είπα ένα αστείο, χωρίς να θέλω να υποτιμήσω τον Αλέξη Τσίπρα, αν και θα προτιμούσα να ξέρει καλύτερα Αγγλικά, για να μη μας κουνιούνται μερικοί.
    Πάντως ο προεκλογικός λόγος του Α. Τσίπρα ήταν πειστικός, προσεγμένος και ακούστηκε προσεκτικά από τους πολίτες κάτι που δεν συμβαίνει συχνά. Ελπίζω αυτό να μην είναι πρόσκαιρο.
    Δεν μπορώ να χαρώ όμως την άνοδο της αριστεράς. Η είσοδος στη Βουλή των τρελών και άρρωστων με έχει πικράνει. Μου φαίνεται, Ορεσίβιε, ότι θα πάρω κι εγώ τα βουνά!

  89. alexisphoto said

    καλησπέρα,
    @83: Ο Στάθης έχει τελειώσει αγγλική φιλολογία (ΑΠΘ) από ότι ξέρω.

    Είναι Ζουράρης ή Ζουράρις?
    Υπάρχει κάποια εξήγηση για την προτίμηση του ι αντί η?
    Εκτώς από τον Χατζιδάκι το συναντάω τελευταία και αλλού.
    Ευχαριστώ

  90. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  91. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

    Το Ζουράρις υποτίθεται ότι είναι παλιότερο.

  92. voulagx said

    #80 Με τρελλανες, με κουφανες, εμεινα κεχηνως,μιλαμε! 🙂

  93. ΣοφίαΟικ said

    … και σκεφτομουν ότι το κεχηνώς ριμάρει με το αχινός, οπότε ένα ακόμα στιχουργικό δίλλημα λύνεται.

  94. voulagx said

    Προς Νικοκυρη και Ιμμορ: https://sarantakos.wordpress.com/2010/11/18/limericks/#comment-50510
    Οταν ο Μπουκαν εχει εμπνευση!!! 🙂

  95. για να μην πατήσουμεν αχινό

    και στον πληθ. μην μείνουμε κεχηνοί

    προτείνεται ο κεχηνότας/ες (αφού γουγλίζω
    ονομαστική άγγελος πεπτωκότας

    όσο για το θηλυκό προτείνεται το
    ευφωνικό «κεχηνϋία»
    με γαλλικό u, ουί, ουί, κεχηνουία. 🙂

  96. sarant said

    Ενώ στον πληθυντικό το κεχηνότες μπορεί να διαβαστεί και: κι έχει νότες.

  97. Χάσκα. Τὸ πρωτοδιάβασα στ’Ἀπομνημονεύματα τοῦ Σιαμάκη, σελ. 67:
    Γύρω στὸ 1963. βράδυ τῆς τυρινῆς στὸ οἰκοτροφεῖο θηλέων (τὸ παλιὸ) ὁ Σάκκος, ἡ διευθύντρια, μιὰ ὁμάδα ἀφιερωμένες κι ἀφιερώσιμες, κι ἐγώ. ὅλοι οἱ ἄλλοι καθόμαστε στὸ πάτωμα, ἐνῷ ὁ Σάκκος ὄρθιος μὲ τὶς κάλτσες πάνω σ’ἕνα ντιβάνι μᾶς παίζει χάσκα, ὅπως συνηθίζεται τῆς τυρινῆς στὴν ἐπαρχία. κρατάει δηλαδὴ μιὰ βέργα, ἀπὸ τὴν ὁποία κρέμεται σὰν ἀπὸ γερανὸ μιὰ κλωστή, καὶ στὸ ἄκρο τῆς κλωστῆς ἕνα κομμάτι σκληρὸς χαλβᾶς (καρυδένιος) ἢ ἕνα καθαρισμένο σφιχτοβρασμένο αὐγό. μᾶς τὸ περιφέρει μπροστὰ στὰ στόματά μας σὰ δόλωμα ψαριοῦ, κι ἐμεῖς προσπαθοῦμε νὰ τὸ χάψουμε, ἐνᾦ αὐτὸς προσπαθεῖ νὰ τὸ γλιτώσῃ. γελούσαμε πολύ. στὸ τέλος ὁ Σάκκος αὐτοσχεδιάζοντας παίρνει ἕνα μεγάλο πορτοκάλι καὶ λέει ὅτι θὰ τὸ δώσῃ 9σὰν ἄλλος Πάρις τὸ μῆλο τῆς ἔριδος) «τῇ καλλίστῃ». τὸ πρᾶγμα εἶχε πολὺ ἐνδιαφέρον, διότι οἱ κοπέλλες περίμεναν νὰ δοῦν ποιὰ θὰ διαλέξῃ ὁ Σάκκος σὰν ὡραιότερη, ἂν θὰ τὸ κάνῃ αὐτὸ εἰλικρινὰ ἢ διπλωματικὰ (διότι συνήθως προβάλλει μιὰ καινούργια), καὶ γιὰ ποιο λόγο θὰ τὴ διαλέξῃ. οἱ γυανῖκες φύσει ὀρέγονται γιὰ καλλιστεῖο ὅπως οἱ ἄντρες γιὰ ἀριστεῖο. ἡ ἀγράμματη ἀφιερωμένη μαγείρισσα 30-32 ἐτῶν, ποὺ κάθεται δίπλα μου, μὲ ῥωτάει ἐμπιστευτικά· «τι θὰ πῇ ‘τῇ καλλίστῃ’»; «Ἐκείνη ποὺ δὲν γελάει μὲ τ’ἀστεῖα» τῆς λέω. ἄρχισε τὸ κύτταγμα τῆς ἐξετάσεως γιὰ τὴν καλλίστη. ὁ Σάκκος κοιτάζοντάς τις κατάματα ἔκανε πολλὰ ἀστεῖα, γιὰ νὰ γελοῦν. κυρίως ἔκανε, πῶς μιλοῦσε ἢ δίδακσε ἕνας καθηγητής του στὴ θεολογικὴ ὀνόματι Π. Πολάκης, ὁ ὁποῖος προφανῶς ἀπὸ κάποια ἐγκεφαλικὴ συμφόρησι εἶχε στραβωμένα πρὸς τὸ πλάι τὸ στόμα καὶ τὰ βλέμματα· κι ἐμεῖς σπαρταρούσαμε στὰ γέλια. ἡ μαγείρισσα ἔμεινε ἀγέλαστη. ὁ Σάκκος τὴν προκαλοῦσε πολύ, ἀλλ’ἐκείνη σφιγγόταν κι ἔμενε παγερή. ἡ καημένη θὰ πρέπῃ νὰ σφίχτηκε πολύ. κάποτε ὁ Σάκκος ἔδωσε τὸ πορτοκάλι σὲ μία. ἡ μαγείρισσα διαμαρτυρήθηκε ἐντονα. «Ἐγὼ εἶμαι ‘τῇ καλλίσστῃ’». «Γιατί;» λὲν οἱ ἄλλες. «Γιατὶ μόνο ἐγὼ δὲν γέλασα». στὴν ἀρχὴ οἱ ἄλλοι δὲν καταλάβαιναν τί ἐννοοῦσε. ὅταν τοὺς ἐξήγησα ἐγώ, λύθηκαν ὅλοι στὰ γέλια, ἐνᾦ ἡ μαγείρισσα ἔγινε θηρίο ἐναντίον μου. μετὰ ἕνα ἔτος περίπου αὐτὴ «κάρφωσε» τὸ Σάκκο φοβερώτερα ἀπὸ κάθε ἄλλο πρόσωπο.

  98. ἡ γιαγιἀ μου ἀκόμη παίρνει τέτοια χαλβαδάκια τὶς ἀπόκριες. ἀπὸ τὰ πιὸ σκληρὰ φαγώσιμα.

  99. ΣοφίαΟικ said

    Τελικά θα μου πει κανείς που τα πουλάνε αυτά τα σκληρά χαλβαδάκια και τι στο καλό είναι;

  100. Μαρία said

    99 Για το πώς είναι, δες παραπάνω το βίντεο. Τα πουλάνε σουπερμάρκετ και φούρνοι.

    Με πολύ κέφι και γλέντι εορτάζονταν και οι Απόκριες. Θα δανειστούμε την περιγραφή ενός αποκριάτικου εθίμου όπως το γνωρίσαμε μέσα από τις σελίδες του συγγράμματος “Η πατρίδα μου – Λάμψακος”: “Εκαμναν ένα χαλβά πυκνό, κάπως σκληρό, με άσπρο χρώμα. Οι Τούρκοι τον λένε μπουλαμά. Είχε σχήμα στρογγυλό όπως ένα κεφάλι από κασέρι, σε μεγαλύτερο κάπως μέγεθος και σε πολύ λεπτότερο πάχος. Η κυκλική περιφέρειά του έφερε λεπτές οδοντώσεις. Από το κέντρο του με γερό σκοινί το αναρτούσαν στο ταβάνι. Στρίβοντας το σκοινί ανέβαζαν το χαλβά στην οροφή. Οι διασκεδάζοντες – όσοι ήθελαν – κάθονταν σταυροπόδι σ’ ένα κύκλο ανοικτό, ομόκεντρο με τον κύκλο που θα έκαμνε ο αναρτώμενος χαλβάς, αν τον άφηναν να ξετυλιχθεί. Στη συνέχεια άφηναν το σκοινί να ξετυλιχθεί και τα παλληκάρια του κύκλου με τα χέρια πίσω, προσπαθούσαν να δαγκώσουν το χαλβά, προκαλώντας τους τραυματισμούς. Σταδιακά άλλαξαν το χαλβά με βρασμένα και ξεφλουδισμένα αυγά, που τα κρεμούσαν με κλωστή από την άκρη μιας ξύλινης βέργας. Κρατούσε ένας τη βέργα με τ’ αυγό και καθόταν στη μέση του κύκλου που σχημάτιζαν άνδρες, γυναίκες και παιδιά με τα χέρια πίσω και προσέγγιζε το αυγό διαδοχικά στα στόματά τους για να το δαγκώσουν”.
    http://www.evia-history.gr/eviac/content/view/23/28/

  101. ΣοφίαΟικ said

    Δηλαδή έιναι κάτι σαν τις χαλβαδόπιτες;
    Δεν τα έχω δει ποτέ στο σουπερμάρκετ ή αλλού, πάντως.

  102. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    95
    Χάσκοντας έμεινεν, σαν την μούγια,
    ενεά και κεχηνούγια…

  103. anemozalis said

    Εγώ μένω ενεός με (ή από;) την άρνηση των ως τώρα μεγάλων και πλέον μικρών ΠΑΣΟΚ-ΝΔ να γίνει λογιστικός έλεγχος του χρέους, κάτι το οποίο θα έπρεπε να είναι αυτονόητο! Αν είναι να πληρώσουμε, αν πρόκειται να υποφέρουμε για πολλά χρόνια, τουλάχιστον να μάθουμε πόσα, πού, πώς και γιατί χρωστάμε. Διότι αν χρωστάμε και τις μίζες του Άκη, έχουμε νομίζω το ηθικό αλλά και νομικό δικαίωμα να αρνηθούμε να τις πληρώσουμε, Ας πάνε να τις πάρουν από τον ίδιο.
    Ερώτηση, το μέρος του χρέους που δεν είναι «νόμιμο και ηθικό» είναι απεχθές ή επαχθές;

  104. sarant said

    103: Καλώς ήρθες, επαχθές είναι. (άσχετο αν είναι και απεχθές) λάθος έκανα: απεχθές (odious debt)!

    97: Διασκέδαζαν βλέπω τα χριστιανόπουλα, ενδιαφέρον κείμενο πρέπει να είναι.

  105. anemozalis said

    Ευχαριστώ για το καλωσόρισμα.

  106. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    103,104
    Έχω μπροστά μου και μελετώ στα κλεφτά (γιατί διορθώνω και διπλωματική φοιτήτριάς μου για τους βιασμούς γυναικών στον πόλεμο – με τρομερές ανδρικές ενοχές εδώ) το βιβλίο του Γιάννη Τόλιου για την «Κρίση, ‘αποχθές, ουπς, απεχθές χρέος και αθέτηση πληρωμών». Δώστε μου δυο ωρίτσες και θα επανέλθω με επιχειρήματα. Πάντως, ο μαρξιστής κ. Τόλιος ζητεί σκληρότερη και όχι συμβιβαστική γραμμή από τον Τσίπρα στο θέμα της επαναδιαπραγμάτευσης, ενώ κρίνει ότι η ‘ευρωπαιοποίηση’ της αντίστασης στην Μέρκελ συνθέτει ανόμοια προβλήματα κι είναι, έτσι ανεδαφική…

  107. sarant said

    105: Αλλά το 104 το άλλαξα, είχα κάνει λάθος.

  108. Ο. said

    » αλλά πρέπει να πεις “μένω κεχηνυία” (προφέρεται κεχινία) »

    Ερώτηση πρώτη: η προφορά ισχύει και για τις επόμενες δύο λέξεις ή προφέρονται χωριστά τα δύο – υί – ;

    την καθεστηκυ-ία τάξη / η προβεβηκυ-ία ηλικία

    Ερώτηση δεύτερη και άσχετη με το θέμα:

    Σε μια λέξη όπου το -ϊ, ϋ- παίρνει διαλυτικά, π.χ. παϊδάκι, όταν χωρίζεται η λέξη σε ένα γραπτό κείμενο, τα διαλυτικά θα παραμείνουν;
    π.χ. έφαγα για μεσημεριανό πα-ιδάκια ή πα-ϊδάκια;

    Ευχαριστώ.

  109. sarant said

    108: Προφέρονται -κία, όταν προφέρονται -ιία παίρνουν διαλυτικά, π.χ. ευφυΐα.

    Για το άλλο που ρωτάς, ειλικρινά δεν ξέρω.

  110. Ο. said

    Ευχαριστώ!

  111. Η πιο πλήρης φράση είναι: μένω με το στόμα κεχηνός, οπότε δεν έχει γένος (ούτε φύλο)

    ὄδωδα, ὄζω

    Πιστεύω ότι αποφεύγοντας τύπους τραβηγμένους από τα μαλλιά, θα μπορούσαμε να σεβαστούμε και να διατηρήσουμε τα μορφήματα που δείχνουν τον πλούτο αλλά και διευκολύνουν την έκφραση και τη διατύπωση των νοημέτων μας. Δεν κερδίζει η γλώσσα όταν καταργούμε λέξεις αλλά όταν τις διατηρούμε.

    Ωραίο το τραγούδι αλλά και το άσμα δεν έχει κόκκαλα. Βέβαια το κοριτσάκι τραγουδούσε. δεν ήδε.

  112. Αρκεσινεύς said

    108,109.
    Νομίζω πως, αφού τα διαλυτικά είναι στοιχείο της λέξης, δεν πρέπει να εξαφανίζονται σε τέτοιες περιπτώσεις.

  113. bernardina said

    #108,
    Οι δίφθογγοι δεν χωρίζονται: δες εδώ
    τα δίψηφα φωνήεντα αι, ει, οι, υι, αυ, ευ, οι δίφθογγοι άι, άη, όι, όη, και οι καταχρηστικοί δίφθογκοι ια, ιο, οιο, ειο, υος, ιου, δεν χωρίζονται στο συλλαβισμό

  114. sarant said

    113: Δεν είναι ίδια περίπτωση το «α-ι» στο «παϊδάκια», ούτε καταχρηστικός δίφθογγος είναι, ούτε σκέτος. Κανένα από τα παραδείγματα στον λίκνο που δίνεις δεν αφορά λέξη με διαλυτικά.

    112: Τείνω να συμφωνήσω, αλλά φοβάμαι πως η γραμματική δεν το έχει προβλέψει.

  115. Αρκεσινεύς said

    Βernardina, τελικά πώς θα χωριστεί και γραφτεί το παϊδάκι και κάθε παϊδάκι που καλύτερα, αν και πρωί, θα ήταν να το είχαμε καλοψημένο στην πιατέλα, παρά να μας απασχολεί ορθογραφικά.

  116. bernardina said

    Νίκο, έχεις δίκιο. (Όπως θα σε βεβαιώσει και ο Δύτης, πριν τον δεύτερο καφέ έχω την τάση να υποπίπτω σε ολισθήματα) 😆

    Αρκεσινεύ, εγώ δεν ρώτησα, απλώς προσπάθησα να απαντήσω. Και είδες τι έγινε! 🙂
    Και κατά δεύτερο, δεν μιλάμε για παϊδάκια σε ανθρώπους που είναι σε δίαιτα :mrgreen: (βέβαια σ’ αυτό δεν φταις εσύ, αλλά ο Ο 😉 )

    Εν πάση περιπτώσει, αν και δεν θυμάμαι να μου έχει τύχει, ενστικτωδώς δεν θα χώριζα το α από το ϊ. Δεν φαίνεται κάπως ξεκάρφωτο;

  117. Αρκεσινεύς said

    Από τη χθεσινή εφημερίδα:

    «πόσα χάη δεν έχουν γεννηθεί από τα σπλάχνα της δημοκρατίας» .

    το χάος πληθ. τα χάη

  118. Αρκεσινεύς said

    άσχετο, αλλά γλωσσικό

    από την πρώτη είδηση μόλις άνοιξα τον υπολογιστή:

    Παράλληλα, δήλωσε ότι δεν θα έβλεπε κατ’ αρχήν αρνητικά να δοθεί ένα χρονικό περιθώριο στην εφαρμογή των συμφωνηθέντων μεταρρυθμίσεων, επισημαίνοντας ωστόσο πως κάτι τέτοιο θα έπρεπε να αποφασιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

  119. sarant said

    118: Κάμποσα τέτοια -θέντων βγήκαν αυτές τις μέρες, αλλά τ’ άφησα να περάσουν

    117: Έχουμε γράψει για τα χάη, αλλά πάει καιρός που δεν έχω δει τη λέξη έξω από ποίημα (Σκαρίμπα, Καρυωτάκη, Λαπαθιώτη)

  120. Δεν ξέρω αν ανέφερε κανείς και το σεσηπός μέλος.

    Επίσης, μαζί με την πεπτωκυία φύση πάει ο πεπτωκώς άγγελος.

    Α, και ο υπεζωκώς. Δν έχω ιδέα τι είναι όμως.

  121. sarant said

    Κάτι ιατρικό δεν είναι; Υμένας ίσως. (Πού είναι η περιλάλητη διαφάνεια της ελληνικής; )

  122. Μαρία said

    Και ο άλλος υμένας, ο επιπεφυκώς.
    121 Ψάχνεις διαφάνεια στους ιατρικούς όρους;

  123. spiral architect said

    @120 & 121: Υπεζωκώς 😉

  124. UsualSuspect said

    πρέπει να το μοιραστώ… αφού έχω διαβάσει το άρθρο και το κεχηνώς τό ‘χω πρόσφατο, λέω σήμερα σε έναν συνάδελφο (στη ρύμη του λόγου και για να εντυπωσιάσω λιγάκι):
    _…και θα κοιτάνε, Αποστόλη, ενεοί και κεχηνότες…
    και ο Αποστόλης απαντάει αφοπλιστικά,
    _Εγώ δεν ξέρω αν χύνουν ή δεν χύνουν αλλά…
    Έμεινα ενεός…
    (μήπως ήθελε να πεί «χήνουν» 🙂 )

  125. […] να μείνατε τόσο έκπληκτοι όσο έμεινα και εγώ (ενεός!), γιατί ποτέ μου δεν φανταζόμουν ότι θα συναντούσα […]

  126. Πέπε said

    @108: Η γενική αρχή για τα διαλυτικά είναι ότι μπαίνουν όποτε είναι απαραίτητο, όποτε δηλαδή η ξεχωριστή εκφορά του ι/υ από το προηγούμενο φωνήεν δε σημαίνεται ήδη με κάποιον άλλο τρόπο.

    Άλλοι τρόποι είναι:
    α) Ο τονισμός: αν γράψουμε «γάιδαρος», είναι ήδη σαφές ότι το α+ι δεν είναι δίψηφο (αφού τα δίψηφα τονίζονται στο δεύτερο φωνήεν), άρα δε βάζουμε διαλυτικά.*
    β) Η περίπτωση να έχουμε δύο φωνήεντα που ούτως ή άλλως δεν μπορούν να αποτελέσουν δίψηφο, π.χ. «εποποιία»: τα δύο γιώτα είναι απλώς δύο γιώτα, τίποτε παραπάνω, επομένως δε βάζουμε διαλυτικά.

    Στην ίδια λογική, ο χωρισμός σε συλλαβές είναι επίσης άλλος τρόπος. Αν γράψουμε «α-υ-πνί-α» είναι ήδη σαφές ότι το άλφα και το ύψιλον προφέρονται χώρια, άρα δε βάζουμε διαλυτικά. Προσωπικά αυτό κάνω, και κανείς δεν πρόκειται ποτέ να μπερδευτεί διαβάζοντας ακόμη και «πα-ιδάκια».

    Το υι είναι δίψηφο. Σπάνιο μεν αλλά υπαρκτό. Επομένως προφέρεται πάντοτε υποχρεωτικά [ι], εκτός αν παίρνει διαλυτικά ή εμπίπτει στις παραπάνω περιπτώσεις «άλλων τρόπων».

    ______________
    *Ο τονισμός επίσης μάς δείχνει ότι λέξεις όπως «φαί», «ναίφ», «Σαίντ» είναι δισύλλαβες. Αν ήταν μονοσύλλαβες δε θα έπαιρναν τόνο. Άρα ούτε εδώ βάζουμε διαλυτικά, αν και κανείς δεν το εφαρμόζει. Θα ‘πρεπε όμως.

  127. sarant said

    126 Να γιατί είναι καλό να ανασταίνονται τα νήματα, απαντιούνται απορίες.

  128. Nikos said

    Πολλές μεταφράσεις αρχαίων κειμένων εχουν το ενεός ως «κωφάλαλος». Πχ η μετάφραση του Κρατύλου του Πλάτωνα (422e)

  129. sarant said

    128 Υπάρχει και αυτή η σημασία σε ορισμένα έργα. π.χ. στον Ησύχιο. αλλά στον Κρατύλο 422ε βλέπω να σημαίνει απλώς τους μουγγούς κι αν έχει μεταφραστεί «κωφάλαλος» με προβληματίζει.

    Μάλιστα σε κάποια αρχαία έργα το ενεός αναφέρεται μαζί με το κωφός, σημάδι πως δεν είναι το ίδιο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: