Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Λέξεις από το Ρουμλούκι

Posted by sarant στο 14 Μαΐου, 2012


Είχα ετοιμάσει δύο άρθρα, ένα για τη νέα κυβέρνηση κι ένα για τις εκλογές που μας έρχονται, ώστε να είμαι έτοιμος για οποιοδήποτε ενδεχόμενο. Την πάτησα όμως, διότι το σασπένς συνεχίζεται και ακόμα δεν ξέρουμε αν θα σχηματιστεί κυβέρνηση ή αν θα ξαναπάμε σε εκλογές, οπότε τα άρθρα τα έσκισα και αντί γι’ αυτά παρουσιάζω ένα εντελώς ανεπίκαιρο κομμάτι που είχα στο συρτάρι. Ψέματα λέω, δεν είχα γράψει τίποτα τέτοιο, το ιστολόγιο δεν θέλει να βρίσκεται συνέχεια δέσμιο της επικαιρότητας. Απλώς με έπιασαν οι τύψεις που τόσον καιρό δεν έχω γράψει για ένα αξιόλογο βιβλίο, και ιδού που αξιώθηκα κι έγραψα.

Λοιπόν, Λέξεις από το Ρουμλούκι.

Αλλά τι είναι το Ρουμλούκι, θα ρωτήσετε. Ρουμλούκι ονομαζόταν, επί τουρκοκρατίας, η πεδινή περιοχή του νομού Ημαθίας που έχει όριά της την πόλη της Βέροιας και το Βέρμιο, τον Λουδία ποταμό, την (σήμερα αποξηραμένη) λίμνη των Γιαννιτσών, δηλαδή, πιο χοντρικά, η περιοχή που έχει κέντρο την Αλεξάνδρεια (πρώην Γιδά), ενώ άλλα γνωστά κεφαλοχώρια είναι το Πλατύ και το Κλειδί. Και η Βεργίνα εκεί βρίσκεται.

Ρουμλούκι είναι λέξη τούρκικη. Ρουμ οι Ρωμιοί, -λούκι η κατάληξη που δείχνει τόπο ή ενασχόληση, που στη γλώσσα μας έχει περάσει πιο πολύ σαν -λίκι, αλλά στα τούρκικα υπακούει στη φωνηεντική αρμονία της γλώσσας κι έτσι συχνά είναι -λούκι (έχουμε όμως κι εμείς π.χ. το μαχμουρλούκι). Λοιπόν Ρωμιότοπος το Ρουμλούκι, πράγμα που σημαίνει ότι στην περιοχή εκείνη υπήρχε σαφής πλειοψηφία Ρωμιών (ό,τι κι αν σήμαινε αυτό), σε αντίθεση με άλλες περιοχές της Μακεδονίας. Αλλά να μην εστιαστούμε στο θέμα αυτό.

Με τις ρουμλουκιώτικες λέξεις ασχολούμαι επειδή διαβάζω το βιβλίο του Δημήτρη Δελιόπουλου «Το ρουμλουκιώτικο ιδίωμα». Μου το έστειλε ο ίδιος ο συγγραφέας, αφού διάβασε το βιβλίο μου «Λέξεις που χάνονται», στο οποίο βρήκε να συμπεριλαμβάνονται πολλές ρουμλουκιώτικες λέξεις. Να πω ότι όταν έγραφα το βιβλίο μου δεν είχα δει το βιβλίο του κ. Δελιόπουλου, αν το είχα υπόψη μου θα αντλούσα ασφαλώς υλικό για κάποια λήμματα. (Στο βιβλίο αυτό έχω ήδη αναφερθεί παρεμπιπτόντως πριν από ενάμιση μήνα, σε ένα προηγούμενο άρθρο).

Ο κ. Δελιόπουλος είναι συνταξιούχος δάσκαλος, έζησε και δούλεψε πολλά χρόνια στην περιοχή, και έγραψε το βιβλίο για να συμβάλει στην καταγραφή του τοπικού ιδιώματος, στην όσο το δυνατόν πιστότερη αποτύπωσή του, ώστε να διασωθεί το ιδίωμα έστω και σαν μουσειακό είδος. Έτσι ο συγγραφέας εντάσσεται στη μακρά χορεία των άξιων εκπαιδευτικών που συγκέντρωσαν λεξιλογικό και λαογραφικό υλικό του τόπου καταγωγής ή εργασίας τους, είτε γράφοντας βιβλία είτε με δημοσιεύσεις σε ειδικά περιοδικά ή κατάθεση υλικού στην Ακαδημία.

Ο συγγραφέας το τονίζει ότι είναι ερασιτέχνης, αλλά η δουλειά του δεν είναι ερασιτεχνική. Το βιβλίο είναι εκτενές (390 σελίδες), προτάσσεται μελέτη για τη γραμματική και τα άλλα χαρακτηριστικά του ρουμλουκιώτικου ιδιώματος, υπάρχει παράρτημα με διαλεκτικά κείμενα, μάλιστα το βιβλίο συνοδεύεται και από σιντί με τραγούδια, παραμύθια και άλλα κείμενα στο ρουμλουκιώτικο ιδίωμα. Και τα λήμματα όμως είναι γραμμένα και με επιστημοσύνη αλλά και με μεράκι, το φρασεολογικό και παροιμιολογικό σκέλος είναι πλούσιο, ενώ οι παραδειγματικές φράσεις για τη χρήση των λέξεων είναι καλοδιαλεγμένες και γραμμένες με πολύ κέφι. Όπως είναι το σωστό, ο συγγραφέας τις φράσεις τις παραθέτει όπως προφέρονται, χωρίς να τις μετατρέπει στα «πολιτικά», αν και αυτό στην αρχή ίσως δυσκολεύει τον μη εξοικειωμένο. (Δανείζομαι τη λέξη από το βιβλίο· οι Ρουμλουκιώτες, διαβάζω, αποκαλούσαν «πουλιτ’κά» τη γλώσσα των πόλεων, με τις λέξεις ολόκληρες, χωρίς περικοπές και κωφώσεις, αλλά χλεύαζαν όποιον ρουμλουκιώτη μιλούσε έτσι).

Για να πάρετε μια γεύση, παραθέτω ένα σύντομο λήμμα, το καμπούλι.

καbούλ’ (το): Το καμπούλι (από την τουρκ. kabul). Η υπομονή, η ανοχή. Ρήμα: καbουλdεύουμι = κάνω υπομονή, ανέχομαι.
Φρ. – Για να τα βγάλ’τς πέρα μι τ’ αυτήν τ’ bιθιρά που έχ’ς ισύ, θέλ’ να τα κάμ’ς όλα καbούλ’. Ανιβαίν’ η γουμάρα στ’ gαρυά (καρυδιά); Ανιβαίν’ δα λες.

Βάλι είναι στα ρουμλουκιώτικα το βουβάλι (ζούσε στα μέρη μας οικόσιτο, σημειώνει ο συγγραφέας). Και στο λ. καρακάξα σημειώνει ότι οι καρακάξες προσγειώνονταν συχνά στη ράχη των βουβαλιών, απ’ όπου τσιμπούσαν τις πολυπληθείς ψείρες: έτσι, εκείνες τρέφονταν και το ζώο απαλλασσόταν από τα τσιμπούρια. Και η παροιμία: Ξέρ’ η καρακάξα γιατί ψειρίζ’ του βάλ’ που λέγεται για όποιον προσφέρει υπηρεσίες από τις οποίες αντλεί κι εκείνος όφελος.

Στο λεξικό βρίσκω κάμποσες λέξεις που τις έχω καταγράψει ότι λέγονται σε άλλες περιοχές, π.χ. είνορο (το όνειρο, το είχα καταγράψει σαν ηπειρώτικη λέξη) ή φαμπλιά (φαμιλιά, που ακούγεται φαμπιλιά και στην Ήπειρο). Βρίσκω επίσης ότι το πάτερο λέγεται μόνο στην (πανελλήνια) έκφραση «κολοκύθια στο πάτερο», δηλ. δεν χρησιμοποιείται αλλού (πάτερο είναι το μεσοδόκι των χωριάτικων σπιτιών). Επίσης βρίσκω ότι στα ρουμλουκιώτικα γιαρμάς δεν είναι η γνωστή ποικιλία ροδακίνου, αλλά «το χοντραλεσμένο καλαμπόκι που προορίζεται για ζωοτροφή», παρόλο που η περιοχή σήμερα είναι ροδακινοπαραγωγική. Όσο για το ροδάκινο, το λένε δουρόκ’νου που θυμίζει τη μεσαιωνική του ονομασία, δωράκινον ή δοράκινον, από το λατινικό duracinum (και τελικά από το Δυρράχιο, μάλλον).

Μια και με ενδιαφέρουν τα αντιδάνεια, σημειώνω το μουχάνι, που το είχα στη συλλογή μου, αλλά πάντως σπάνια το βλέπω καταγραμμένο· είναι το καμίνι του σιδερά με τη μεγάλη φυσούνα, για την αναζωπύρωση της φωτιάς· από το τουρκικό muhan, που προέρχεται από τη μηχανή.

Κάποια λαθάκια βρήκα στο βιβλίο, όπως άλλωστε ήταν αναμενόμενο σε έργο τόσο μεγάλης έκτασης. Με ξενίζει, αν και τελικά δεν είναι λάθος, ότι Για παράδειγμα, ο συγγραφέας δίνει την παροιμία (την γράφω στα πολιτικά): «Οι μικροί τρων τα μήλα, οι τρανοί μουδιάζουν τα δόντια τους». Μάλλον από παραδρομή την έχει γράψει ανάποδα, εκτός πια αν Φαίνεται πως οι ρουμλουκιώτες αποτελούν (ίσως όχι μοναδικήν) εξαίρεση, διότι σχεδόν όλος ο άλλος ελληνόφωνος (και όχι μόνο) κόσμος διαφορετικά την ξέρει αυτή την παροιμία: Γονιοί τα τρώνε τα ξινά και τα παιδιά μουδιάζουν, που είναι το αμαρτίαι γονέων παιδεύουσιν τέκνα ή και πιο κυριολεκτικά το Οι πατέρες έφαγον όμφακα και οι οδόντες των τέκνων ημωδίασαν της Παλαιάς Διαθήκης. Επίσης, δεν συμφωνώ με κάποιες ετυμολογίες, αλλά αυτά είναι ανθυπολεπτομέρειες.

Τελειώνοντας θα αναφέρω πεντέξι λέξεις από το βιβλίο, έτσι στην τύχη.

Ζάκατα, τα: Διάφορα πράγματα, ρουχισμός ή άλλα μικροαντικείμενα. Και ζακατίζω ή ξεζακατίζω: ανακατεύω, κάνω άνω-κάτω τα πράγματα.

Παλαΐζω: ψάχνω, αναζητώ, ίσως από τη σλάβικη λέξη palam=ψάχνω, ή από το πελαγίζω (απίθανο μου φαίνεται το δεύτερο)

Λαχτέντο: το γουρουνάκι του γάλακτος (προφανώς λατινική ετυμολογία, ίσως βλάχικη, λέω εγώ)

Μόλαβος: ο ήσυχος άνθρωπος, ο φρόνιμος (από το αρωμούνικο mólav, λέει).

Μυρζοκοπώ: μοσχομυρίζω.

Νισιάνι: Ο στόχος, το σημάδι· και το σημαδιακό γεγονός (από τκ. nişan).

Σιακάς: Το αστείο, το πείραγμα (από τκ. şaka). Φράση: Κοίταξε καλά Αργύρη, αυτά τα πράγματα δεν είναι σιακάδες.

Σιρβέτα: Το υφασμάτινο μαντήλι της τσέπης (από γαλλικό serviette, αλλά μπορεί να μεσολάβησε άλλη γλώσσα -πάντως η λέξη λέγεται σε διάφορα τοπικά ιδιώματα).

Ξέχασα να πω ότι στο επίμετρο υπάρχει κι ένας κατάλογος με βαφτιστικά ονόματα και χαϊδευτικά τους. Θα αναφέρω μερικά χαϊδευτικά που σήμερα διασώζονται κυρίως ως επώνυμα.

Νάτσιος (Θανάσης), Τζίλας (Αριστείδης), Τζιόλας, Τζιόκας, Τζιότζιος (Γιώργος), Γόλης, Γόλιας, Γλιγλής (Γρηγόρης), Τζήκας (Ζήσης), Μούλης (Θωμάς), Κοκόλιας (Νίκος), Πρότσιος (Πρόδρομος), Τσέλιος (Στέλιος), ενώ για τον Πέτρος σημειώνει ότι ήταν σπάνιο στους ντόπιους. Από τα γυναικεία, Τσιάνα και Λιξάντρα (Αλεξάνδρα), Σιούλου (Αθανασία· αλλά το Σιούλας δεν το έχει στον Θανάση), Λισάβου, Τσιάβου και Βέτα (Ελισάβετ), Δουξία και Τσία (Ευδοξία), Φραξία (Ευπραξία), Γούλου, Γούτσιου (Μαρία), Φιτένιου (Φωτεινή) -όλα αυτά σε -ου βέβαια είναι σε -ω στα καλαμαρίστικα, συγνώμη: στα πολιτικά.

Με δυο λόγια, ένα πολύ αξιόλογο βιβλίο, μια πολύ καλή δουλειά και μπράβο στον κύριο Δημήτρη Δελιόπουλο, που μας χάρισε ένα κόσμημα, δουλεμένο με κόπο, ευαισθησία και μεράκι!

Advertisements

128 Σχόλια to “Λέξεις από το Ρουμλούκι”

  1. «Μυρζοκοπά» η δουλειά σας, άξιοι και οι δύο!! Το απήλαυσα!

  2. Καλημέρα!
    Ωραίο το Γούλου/Γούτσιου αλλά πώς κρύβεται πίσω του η Μαρία θα μου μείνει μυστήριο.
    Για το καμπούλ, εγώ θα «μετέφραζα»: να τα κάμ’ς όλα καbούλ’ = να τα δέχεσαι/καταπίνεις όλα. Και κοντύτερα στο τούρκικο είναι έτσι.

    Μιας και λέγατε για την Πηνελόπη Δέλτα, ρουμλουκιώτικα λοιπόν μιλούσαν οι ντόπιοι χωρικοί που υποδέχονταν τους ήρωες στα «Μυστικά του βάλτου».

  3. Α μόλις το σκέφτηκα: Μαρία -> Μαριγώ -> Γούλου/Γούτσιου.

  4. Νέο Kid Στο Block said

    Νικοκύρη, μαχμουρλίκι πάντως το ήξερα (νομίζω οτι δεν εχω ακουσει ποτέ μαχμουρλούκι).
    Να υποθέσω ένα προσθετο βήμα στο Δυτικό 3. ..Μαριγώ – Μαριγούλα -Γούλα.. 🙂
    To Σιούλας για το Θανάση πρέπει να είναι πανελλαδικό.

  5. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    4: Ναι, λένε και μαχμουρλίκι. Τότε να σου πω το «μαστουρλούκι» (δεν το έβαλα στο κυρίως άρθρο μήπως διαβάζουν παιδιά).

  6. Νέο Kid Στο Block said

    Στην Κύπρο «νησιάνι-νησιάνια» λένε τα γαλόνια των στρατιωτικών/αστυνομικών κλπ.
    Πχ έχω ακούσει την έκφραση «θα δείξω τα νησιάνια μου κι εν να φοβηθούσι;» Αυτοσαρκασμός ανημποριάς κατά κάποιο τρόπο.
    (ίσως και μετάφραση του αγγλικού/αμερικανικού “I will show some stripes!” 😉

  7. Μαρία said

    2 Μιλούσαν κι άλλη γλώσσα που χρειαζόταν διερμηνεία 🙂

    4 Όλα τα τούρκικα σε -ίκι συγγενείς μου απο Έβρο, που ήξεραν όμως και λίγα τούρκικα, τα πρόφεραν σε -ούκι π.χ. μασκαραλούκια

    Μαργούλου ξέρω αλλά αυτό το Γούλου με έστειλε κανονικά.
    Το Σιούλα απ’ τον ταμπάκο τον ξέρω, δεν είναι πανελλαδικό. Πιο πανελλ. μου φαίνεται το Νάσος.

  8. sarant said

    6: Α, πολύ ωραίο -και με ήτα από παρετυμολογική έλξη από το νησί.

    7: Κι εγώ τον ταμπάκο ξέρω, δεν είναι πανελλαδικό όντως. Ο Θανάσης έχει και άλλα, π.χ. Νασιώκας, Σιώκος.

  9. Νέο Kid Στο Block said

    8. Ωχ, με ήτα τόγραψα; Δεν το έχω δει γραμμένο οπότε ζμπάθα με! 🙂

  10. sarant said

    9: Μα δεν λέω μόνο για σένα, οι περσότεροι κουμπάροι, λέει ο γκούγκλης, νησιάνι το γράφουν

  11. Καμπούλ δεν κάνουν και οι Αφγανοί περιμένοντας να φύγει το ΝΑΤΟ, όπως περίμεναν να φύγουν οι Ρώσοι και πιο πριν οι Βρετανοί;
    Νευρική Καμπούλ αλλά πάντως Καμπούλ!
    Για το πάτερο, Νικοκύρη, δεν κατάλαβα εάν χρησιμοποιείται ή όχι στο Ρουμλούκι. Στη βόρεια Πελοπόννησο, πάντως, χρησιμοποιείται. Πληθυντικός, τα πατερά!
    Μπράβο στο δάσκαλο!

  12. Alexis said

    Εξαιρετικό άρθρο και πολύ καλή η δουλειά του κ. Δελιόπουλου!
    #11, τα «πατερά» τα έχω ακούσει κι εγώ να λέγονται στην Αιτωλοακαρνανία. Είναι τα χοντρά ξύλινα δοκάρια που στηρίζουν το (σανιδένιο) πάτωμα του σπιτιού.

  13. ππαν said

    Μπράβο στον κ. Δελιόπιουλο.
    Εμένα αυτό το Ρουμλούκι όλο το Ράμλι του Τσίρκα μου θυμίζει. Άλλη λέξη με μλ δεν ανακαλώ.

  14. sarant said

    11: Στο Ρουμλούκι το πάτερο/πατερό χρησιμοποιείται μόνο στην έκφρ. «κολοκύθια στο πάτερο», όχι όπως στο 12.

  15. munich said

    πολύ ενδιαφέρον, ευχαριστώ

  16. Νέο Kid Στο Block said

    13. » Άλλη λέξη με μλ δεν ανακαλώ»
    Μα δεν έχεις ακούσει τις «αμλετικές εσωτερικές αντινομίες» ;;
    Γρήγορα για τιμωρία να γράψεις 100 φορές «ΔΕΝ ξαναχάνω απο τον Ατρόμητο!» 😆 😆

  17. ππαν said

    Να πω ότι από την δεκαετία του 1870 και την ίδρυση του Διδασκαλικού Συλλόγου οι εκπαιδευτικοί ενθαρρύνονταν να μαζεύουν λεξικογραφικό και λαογραφικό υλικό. Η γερμανική επίδραση βέβαια -γερμανοσπουδασμένο ίδρυσαν τον Σύλλογο μεταξύ άλλων-. Πιο πριν μόνο αρχαιολογικά ευρήματα ψάχνανε,
    Αργότερα και από το Υπουργείο τους ενθάρρυναν, ο Ν. Πολίτης εξάλλου ήταν τότε στέλεχος του Υπουργείου

  18. 13, 16 υπάρχει και το μλαρ’ 🙂

  19. ππαν said

    16: Α μα ναι! Ειδικά από τον Ατρόμητο, με αυτόν τον αντιπαθητικό προπονητή, βάζελο βέβαια, έτσι εξηγείται 🙂

    Και αφού μιλούσαμε για εθνικισμό: ο εθνικισμός είναι που με κάνει να χαίρομαι -λιγάκι- ειδικά τώρα για τη νίκη του μισητού ΟΣΦΠ. Από την άλλη τι σχέση έχω με τους ναζήδες; Καμία!

  20. Theban said

    Αυτό το τουρκικό ι, πάντα μπερδεύει τους έλληνες καθώς είναι ένα φωνήεν που τα ελληνικά δεν το έχουν.
    Άλλες φορές το ακούμε σαν ελληνικό ι και άλλοτε σαν ελληνικό ου.
    Σκεφθείτε και το τραγούδι «αμάν γιαβρούμ αμάν κουζούμ», ενώ συνήθως λέμε την λέξη γιαβρίμ.
    Έτσι, λέξεις που προέρχονται από τουρκικές που το περιέχουν, είναι λογικό να υπάρχουν και με τις δύο παραλλαγές.

  21. Immortalité said

    Άκου Σιούλου! Ο Χριστός δηλαδή! 😀

    Ωραία ανάρτηση, ανοίγει την όρεξη για διάβασμα.
    Κι εδώ κάτω μαχμουρλίκι λέμε.

  22. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

    21: Ε, εσείς εκεικάτω θα λέγατε «Σιούλω» 😉

  23. Μαρία said

    20 Ναι. Μόνο που το παράδειγμά σου δεν είναι σωστό. Και στις 2 λέξεις υπάρχει u (yavru/kuzu) και όχι ι.

  24. Immortalité said

    Πλάκα πλάκα με τις παραφθορές των ονομάτων, ξέρω ένα παιδί που τη μάνα του τη λένε Θηρεσία την οποία όλοι φωνάζουν Τειρεσία! (Εντάξει όχι με αυτή την ορθογραφία αλλά πλάκα δεν έχει;) Επίσης αυτό το παιδί είναι με μια κοπελιά της οποίας τη μάνα τη λένε Μαρία. Και λέμε ότι άμα κάνουν κορίτσι και του δώσουν και τα δύο ονόματα θα το λένε Μαρία Θηρεσία. Λα κλας!

    @22 Του ‘κοβα και τη γλώσσα μαζί με το καλημέρα 😀

  25. Τσούρης Βασίλειος said

    Στο χωριό μου ( Ελληνικό Ιωαννίνων ) η λέξη νισιάνι χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα σαν δηλωτικό της μεγάλης ομορφιάς, π.χ όταν απευθυνόμαστε σε μικρά παιδιά. Για το άψυχο αντικείμενο χρησιμοποιούμε τη λέξη » νσιανλίτκο»

  26. Ρουμλουκιώτικα μιλούσαν και οι βαλαάδες; και τα ελληνικά αυτών των μουσουλμάνων δεν θα έπρεπε να τα λέμε βαλαάδικα;

  27. Theban said

    23
    kuzu όπως αρνί; Νόμιζα ότι ήταν yavrιm και kιzιm. Τα τουρκικά μου είναι ελλάχιστα πάντως.

  28. Theban said

    Ίσως και τα ελληνικά μου. Άκου «ελλάχιστα»!

  29. τυφλόμυγα said

    Όλες οι λέξεις είναι άγνωστες σ’ εμένα. Ποτέ δε θα συνδύαζα την ρουμλουκιώτικη παροιμία με την πασίγνωστη φράση αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα.
    Υπέροχη ανάρτηση! Μπράβο και στους δυο σας.

  30. Νέο Kid Στο Block said

    To όνομα Αθανασία πάντως το καημένο έχει όντως τα χειρότερα υποκοριστικά γμτ.
    Γι’αυτό και ημείς οι Αγγλοτσολιάδες εν Κύπρω επιμένουμε αμερικανιστί 😳

  31. Ένα παράδειγμα πάντως για το ι>ου είναι (μια και πιάσαμε γιαβρούμ και κουζούμ) είναι το μικρασιάτικο τζάνουμ (αλλά και τζάνεμ), που αποδίδει το canım.

  32. Μαρία said

    26 Οι Βαλαάδες ήταν κατά Κοζάνη Γρεβενά. Δεν έχω ακούσει για Ρουμλούκι.

    27 Ναι. Άκου την Τουρκάλα. Και τα δικά μου ελάχιστα επίσης.
    28 Πώς κάνεις έτσι για ένα λ!

  33. Νέο Kid Στο Block said

    32. Μα αυτή είναι η Βανδή!!
    Στ’άρματα πατριώτες! ΌΧΙ να μας πάρουν και τη Δέσποινα τα μεμέτια! ΠΟΛΕΜΟΣ!!

  34. @21 μάλον «το Σιουλιώ» θα λέγανε όπως «το Μαριώ» «το Κατερινιώ»

    @24 😀

  35. Μαρία said

    33 Ηρέμησε. Τουρκοκουμπάρα είναι.
    http://en.wikipedia.org/wiki/Ziynet_Sali

  36. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

    25: Πολύ ενδιαφέρον! Να που φτάνει ως εκεί το νισιάνι 🙂

    32: Ναι, κι εγώ νομίζω πως ήταν στα Γρεβενά οι Βαλαάδες. Ωραίο θέμα κι αυτό.

  37. Νέο Kid Στο Block said

    Σκέφτηκα μήπως το 30. μου συγκινούσε μια αθάνατη ψυχή…αλλά τζίφος (;;) 😦

  38. Νέο Kid Στο Block said

    35. A, απλή σωσίας δηλαδή! Πάει καλά, θάβω το τσεκούρι του πολέμου. 🙂

  39. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @31,
    πρπτ, Δύτη, τον γάτο του Μάρκαρη τον λένε Can (το ξέρω, η περιττή πληροφόρηση της μέρας…)

  40. Μαρία said

    36 Τις προάλλες στην ΕΤ3 είχε ντοκιμαντέρ γι’ αυτούς. Κάποιοι μάλιστα επισκέφτηκαν και τα χωριά των προγόνων τους, όπως έκανε κι ο Μπαλό 🙂 Όλοι τους μιλούσαν γρεβενιώτικα με ψιλά λαθάκια στα άρθρα. Μπορεί να το έγραψε ο μάγος.

  41. Μαρία said

    Και στη γειτονιά του Κορνή μένει μια Gülcan.

  42. Α! Τουρκογιαννιώτες και βαλαάδες, αγαπημένο θέμα ενός παλιού φίλου, τώρα στο ΑΠΘ. Θα ψάξω βιβλιογραφία αν χρειαστείτε.

  43. sarant said

    42: Οι Τουρκογιαννιώτες ήταν κι αυτοί ελληνόφωνοι;

  44. 43 Ως επί το πλείστον ναι, αν δεν κάνω λάθος -όπως οι τουρκοκρητικοί.

  45. Immortalité said

    @37 Όλες οι ψυχές αθάνατες δεν είναι παρ ντεφινισιόν;

    Μερικές δεν τα πάνε καλά και με τα υποκοριστικά πάσης προελεύσεως 😉

  46. Θρασύμαχος said

    «το ροδάκινο το λένε δουρόκ’νου που θυμίζει τη μεσαιωνική του ονομασία, δωράκινον ή δοράκινον, από το λατινικό duracinum και τελικά από το Δυρράχιο»:
    ωχ αμάν, προσοχή μην τυχόν το μάθει ο Μπαμπινιώτης!

  47. Σχετικά με τα γιαβρούμ κλπ: Το κουζούμ δεν έχω διευκρινήσει αν προέρχεται από το kuzu-m (= αρνί μου) ή από το kız-ım (= κορίτσι μου). Ως προς το αρνί συνηγορεί το yavru-m (= μικρό ζωάκι μου), ως προς το κορίτσι συνηγορεί η κοινή λογική 🙂 Γνωρίζει κάποιος σίγουρα;

  48. Όσο για τα -λίκια που κάποιοι με περισσότερη επαφή τα λένε -λούκια, κάποια μπορεί να είναι όντως -λούκια, αλλά να μετατραπήκανε σε -λίκια γιατί αυτή είναι η «επίσημη» κατάληξη στα ελληνικά. Ως γνωστόν, με τον νόμο της φωνη(εν)τικής αρμονίας, το πρωτότυπο μπορεί να είναι -lik, -lık, -luk, ή -lük.
    Νομίζω ότι ένα όμορφο και ενδιαφέρον μπάχαλο γίνεται με τα -τζής και -λής που κάνουν θηλυκά σε -τζού και -λού, αλλά κάποια είναι όντως σε -λού, ας πούμε kuyumcu, αλλά κουγιουμτζής.

  49. sarant said

    46: 😉

    Κάποια τέτοια λέξη (δ*ρ*κινο) υπάρχει και στα κοζανίτικα, το είχε κάποιος αναφέρει στο άρθρο για το ροδάκινο.

  50. …ή φαμπλιά (φαμιλιά, που ακούγεται φαμπιλιά)…

    Αυτό είναι ωραίο. Όπως το γαλλικό ensemble που προέρχεται από το in simul.

    Όταν είδα το όνομα Γεωμηλά στην Οδό Ερμού της Μυτιλήνης, το κοσμηματοπωλείο, μπήκα μέσα και ρώτησα αν κανονικά λέγονται κάτι σαν «Γιομπλά, Γιουμπλά». Δυστυχώς όχι. Προφανώς η γλωσσομηχανική θέλει αιώνες εφαρμογής για να έχει αποτελέσματα. Ίσως το μετέφρασαν όταν έφτασαν από απέναντι, αν είναι Μικρασιάτες.

    Γιάννης

  51. aerosol said

    Στα εις -λούκι προσθέτω και το μαστουρλούκι, από ρεμπέτικο.
    Η φαμπλιά απαντάται και στους Αιτωλοακαρνάνες και το θεωρώ κι εγώ σαν τρόπο προφοράς του φαμελιά, φαμ’λιά.
    Πολύ καλά τα χαϊδευτικά!

  52. Nεο kid said

    Γιουπιιι!!!! Μου μιλαει!!
    Ειμαι σε εχθρικο περιβαλλον και δεν προκανω τονους και φατσουλες,αλλα οι αθανατες ψυχες,που ειναι πιο αθανατες και οχι μονο λογω ονοματος,καταλαβαινουν.

  53. π2 said

    Το Ρουμλούκι το θυμήθηκα πρόσφατα, με αφορμή ένα ντοκιμαντέρ της ΕΤ3, που έχει λίγο απ’ όλα: ρουμλουκιώτικους χορούς στο ανάκτορο των Αιγών, πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία για τη ρουμλουκιώτικη φορεσιά και παραλληλισμούς με αρχαιολογικά ευρήματα. Η υποβόσκουσα εμμονή στη συνέχεια θα μπορούσε προφανώς να λείπει (αν κι η Κοτταρίδη το σώζει στο τέλος), αλλά τα στοιχεία έχουν ενδιαφέρον.

  54. π2 said

    7α: Μα τι λες Μαρία; Αναντάμ παπαντάμ ελληνικά και κείνα. 😛
    (Μέρες ήθελα κάπου να το χώσω κι αυτό το λινκ).

  55. ΣοφίαΟικ said

    Ορισμένα υποκοριστικά δεν υπήρχε περίπτωση να τα σκεφτώ απο μόνη μου από που προέρχονται. Ορισμενα άλλα νόμιζα ότι ήταν επτανησιακά, όπως Τζιόλας- Ιούλιος, π.χ. (ναι, ξέρω, δεν έχει ου)

  56. sarant said

    50-51: Ο (Αρτινός) Κοτζιούλας στα ποιήματά του βάζει και φαμπιλιά, και χαμπηλός.

    54: Και όπως ξέρεις, κάποιοι τον τσιτάρουν στα σοβαρά τον Τσιούλκα.

    55: Το υποκορ. του Σοφία δεν το έβαλα γιατί ήταν προβλέψιμο (Σοφίκα).

  57. π2 said

    56β: Όχι, δεν το ήξερα. Μου φάνηκε αστείο (κυκλοφορούν και γιουτιουμπάκια με το θέμα), αλλά το θεώρησα απλώς δείγμα των καιρών (εκείνων).

  58. ππαν said

    56: Το Σοφίκα (και Σοφίκω) το λέμε και οι Πόντιοι, τουλάχιστον οι δικοί μου

  59. christos said

    Τις λέξεις «καμπούλι» και «τα ζάκατα» τις εντόπισα και στο Ιμβριακό ιδίωμα με τη δεύτερη λέξη ως «η ζάκα» και να σημαίνει ανακατωμένες, μπερδεμένες τρίχες ή κάτι σε μεγάλη ποσότητα. Εξάλλου ακριβώς απέναντι βρίσκεται το πρώην νησάκι μας και λογικό είναι να έχουν ταξιδέψει οι λέξεις.

  60. spiral architect said

    Έχω έναν καλό φίλο εκεί πάνω.

    Στην περιοχή του κάμπου της Ημαθίας ζούσαν παλαιόθεν οι βλάχοι και οι ντόπιοι. (οι ομιλούντες το μακεδονικό ιδίωμα)
    Ειδικά μετά την έλευση των Ποντίων προσφύγων το ’22-23, με κίνητρο τις παραχωρήσεις γαιών για εκμετάλλευση και την αναπόφευκτη επιμιξία τους με τους βλάχους και τους ντόπιους η εύφορη προσχωσιγενής περιοχή έγινε ο παράδεισος των δάνειων λέξεων.

    Νικοκύρη, αν κρατάς επαφή με το δάσκαλο, ρώτα τον περαιτέρω. 😉

  61. christos said

    Επίσης φαίνεται στο Ρέθυμνο της Κρήτης να λένε «ζάκα» την μη εξωτερικευμένη μακρόχρονη στεναχώρια ενώ ο Ξανθινάκης της δίνει πιθανή ετυμολόγηση απο το μεσαιωνικό ζακόνι (=συνήθεια)<σλάβ.zakonu. Τ ερωτήματα που προκύπτουν είναι εάν συνδέονται οι λέξεις και αν ναι γιατί έχουν απο βορρά σε νότο τόσο διαφορετική ερμηνεία;

  62. #13 Πώς και δεν είπε η Μαρία το γάλα απ’ τα βουργάρικα;

  63. – Η λέξη πατερό (το μεγάλο δοκάρι της σκεπής, το μεσαίο) χρησιμοποιείται και στους νομούς Ηλείας, Αρκαδίας και Μεσσηνίας.
    – Τη λέξη χαμπηλά χρησιμοποιεί και ο (εκ Κιάτου) Αστέρης Κοββατζής στο μυθιστόρημά του Χωριάτες.
    – Κατά τα άλλα Νικοκύρη και φίλοι του τριφυλλιού, επέστρεψα από την Ισταμπούλ με άδεια χέρια. Ανθ’ ημών… Γουλιμής. Ως γνωστόν ο πραγματικός τελικός δινόταν την Παρασκευή, όχι την Κυριακή. Παίξαμε στο πρώτο 10λεπτο διαστημικό μπάσκετ αλλά από κει και πέρα οι διαιτητές μετατράπηκαν σε χασάπηδες. Τόσο εχθρική διαιτησία δεν έχω ματαδεί. Ας είναι. Το πήραν οι Ολυμπιακοί τελικά κι έτσι θα αποκτήσει ενδιαφέρον και το ελληνικό πρωτάθλημα. Κακό πράγμα η μοναξιά…

  64. sarant said

    63: Και στο Κιάτο τα χαμπηλά;

    Ορεσίβιε, δεν πειράζει, αλλά κρίμα!

  65. τυφλόμυγα said

    63, Τουλάχιστον πέρασες καλά στο ταξίδι; Αυτό έχει σημασία.

  66. 64. Ναι, χαμπηλά – χαμπηλά, Με την ευκαιρία να σου πω ότι είναι από τους αγαπημένους μου πεζογράφους (σαν ποιητής δεν μου πολυαρέσει).
    65. Καλό ταξίδι αλλά μικρής διάρκειας.

  67. voulagx said

    Και στα βλαχικα χαμπλά = χαμηλα, κατω.
    Οπως ελεγε και η διασημη αοιδος, της οποιας δεν ενθυμουμαι το ονομα:
    «Εκει που καιγομαι πολυ
    …………………..
    …………………..
    μα χαμπλα, μα χαμπλα, μα χαμπλα!»

    Νικοκυρη, το λαχτεντο δεν ειναι βλαχικο.

  68. sarant said

    67: Υπέθεσα πως θα είναι από το lacta ή κάτι τέτοιο, γάλακτος ας πούμε. Εσείς πως το λέτε το γάλα;

  69. voulagx said

    #68 Λάπτι = γαλα.

  70. Ένας Χασάπης από τα παλιά said

    (60) Λάθος στα πανε – στο Βόρειο κομμάτι του νομού είναι οι σλαβόφωνοι, στο δυτικό οι Βλάχοι και στο υπόλοιπο (Ρουμλούκι) οι ελληνόφωνοι. Χάρτες ένα σωρό βάζουν το όριο σλαβοφωνίας-ελληνοφωνίας να περνά μέσα από το νομό αλλά αν θες και τον δεδηλωμένο εχθρό του ιστολογίου το Λιθοξόου σαν πηγή ορίστε:
    http://lithoksou.net/hartis_verias_1913.html
    Προφανώς όπου έχεις ανακάτεμα γλωσσών βέβαια να έχεις και ενδιαφέροντα αποτελέσματα αλλά από εκεί και πέρα αξίζει να ψάξει κανείς στις μακεδονικές διαλέκτους της ελληνικής (δηλαδή και στα Σερραίϊκα και στα Σούρδικα) τα στοιχεία που τις διαφοροποιούν από τις νότιες διαλέκτους αλλά και από τις Θεσσαλικές και τις Ηπειρώτικες πχ.

  71. spiral architect said

    @70: O φίλος που ανέφερα στο @60 είναι γόνος Ποντίου και ντόπιας.

    Παλιότερα όταν βρισκόμουν στο πατρικό του σπίτι στην περιοχή του Γιαννακοχωρίου άκουγα μια ανάμικτη διάλεκτο μεταξύ των γονιών του, που προσωπικά δεν μπορούσα να ξεχωρίσω τι είναι, τι.:roll:
    Σε συζητήσεις που είχα μαζί του, μού εξήγησε (στο μέτρο που κι αυτός είχε στοιχεία) τις επιμειξίες πληθυσμών στην ευρύτερη περιοχή της Βέροιας καθώς και την αγροτική ανάπτυξη της περιοχής μετά την έλευση των Ποντίων εκεί.

    Γενικώς είχα εντυπωσιαστεί με το γλωσσικό ιδίωμα της περιοχής, (δεν καταλάβαινα Χριστό βέβαια) ένα ιδίωμα που το άκουγα και από συνομήλικούς του που δεν είχαν ξενιτευτεί για σπουδές, αλλά και με διάφορα άλλα «περίεργα».

    Κάπου είχα ξαναδιαβάσει για τον Δημ.Λιθοξόου και ευχαριστώ για τον σύνδεσμο. 🙂

  72. Μαρία said

    71 Το Γιαννακοχώρι όμως δεν βρίσκεται στο Ρουμλούκι. Τα χωριά της Νάουσας έχουν σλαβόφωνους.
    Μπορείς να το δεις με την παλιά διοικητική διαίρεση και το παλιό του όνομα στον αρ. 9
    http://lithoksou.net/hartis_edhesas_1913.html

  73. spiral architect said

    @70 & 72: Oi χάρτες εθνοτικής συγκέντρωσης (τι Βέροια, τι Έδεσσα) είναι βέβαια έναν αιώνα πίσω. Είναι χάρτες που δεν συμπεριλαμβάνουν τους Πόντιους μετά το ’22-23 οι οποίοι με τις εκατέρωθεν επιμιξίες πιθανόν να αλλοίωσαν τις ντοπιολαλιές των σλαβόφωνων και βλάχων.

    Δεν είμαι ειδικός, υποθέσεις κάνω βάσει των βιωμάτων που έζησα εκεί και γι’ αυτό έγραψα στο 60, αν ξέρει ο δάσκαλος-συγγραφέας του βιβλίου κατιτίς παραπάνω.

  74. spiral architect said

    Xμμ, ναι!
    Χάρτης περιοχής Ρουμλουκίου παρμένος από εδώ με παραπομπές σε βιβλιογραφία.
    Οι αποστάσεις μεταξύ κεφαλοχωρίων και πόλεων είναι χρονικά μικρές, λόγω του σχετικά καλού οδικού δικτύου. Εύκολα μπερδεύεται κανείς. 😳

  75. Μαρία said

    74 Αφού λες οτι πήγες στο Γιαννακοχώρι, μάλλον δεν πρόσεξες στο ποστ οτι τα χωριά του Ρουμλουκιού είναι καμποχώρια.

  76. spiral architect said

    75 … σχεδόν μέχρι την Βέροια και τον Κοπανό κάμπος είναι. Και μάλιστα εύφορος λόγω των Αλιάκμονα και Λουδία
    Το Σέλι ξεκινά πιο ΒΔ.
    (οι νταμιτζάνες με το κρασί από το Γιαννακοχώρι μού έρχονται συχνά) 😆

  77. Μαρία said

    76 Μωρέ στον Κοπανό κάμπος είναι, μόνο που για να πας στο Γιανν. άρχισες να ανηφορίζεις.

  78. Δηλαδή αφού το -λούκι δείχνει τόπο το παλούκι τι ακριβώς υπονοεί ;; (το α με υπογεγραμμένη)

  79. sarant said

    78: Στις τουρκογενείς λέξεις, τόπο ή ενασχόληση ή ιδιότητα. Το παλούκι δεν είναι τουρκογενές.

  80. Χότζας said

    Συγχαρητήρια για βράβευση!

    Οι Σιακάδες ήταν (είναι) μόνιμη στήλη στην τοπική εφημερίδα της Ημαθίας «Φωνή της Ναούσης» γραμμένη σε τοπική διάλεκτο και με πλακατζήδικο στύλ.

  81. Ένας Χασάπης από τα Παλιά said

    (73) Ο Λιθοξόου έχει χάρτες και για πιο μετά σε πολλές περιπτώσεις – είναι στρατευμένος (όπως πάρα πολλοί και της άλλης πλευράς βέβαια) και με τις λαθροχειρίες του μεν αλλά πολύ μεθοδικός δε. Παρεμπιπτόντως για το Λιθοξόου εφόσον είσαι από εκεί που λες είσαι υπό Ελληνική κατοχή Μακεδόνας (μη-Έλληνας προφανώς) που έχει φάει άφθονη πλύση εγκεφάλου. 🙂
    http://www.lithoksou.net/hartis_verias_1928.html
    http://www.lithoksou.net/hartis_verias_1951.html
    http://www.lithoksou.net/hartis_edhesas_1928.html
    http://www.lithoksou.net/hartis_edeshas_1951.html
    Αλλά επαναλαμβάνω αφού μιλάμε για Ρουμλούκι μιλάμε για τις γηγενείς ελληνικές διαλέκτους της Μακεδονίας που είναι ενδιαφέρουσες από μόνες τους. Εγώ τα Σούρδικα τα βρίσκω σε μεγάλο πολύ βαθμό ακατανόητα στον προφορικό λόγο πχ. 🙂 Μου είχαν πει κάποτε πως σε κάποιες από τις Μακεδονικές διαλέκτους δε λένε κότα αλλά κάποιο παράγωγο της όρνιθας. Άσε που έχω δει αναλύσεις (φαίνονται καλές αλλά σε διαδικτυακές συζητήσεις τρέχα γύρευε) για μεμονωμένα στοιχεία αρχαίων βορείων διαλέκτων (που δεν πέρασαν στην Ελληνιστική Κοινή) που έχουν και καλά επιβιώσει στις συγκεκριμένες διαλέκτους.

    Τελικά Μαρία δε φταίω εγώ, το Μακεδονικό φταίει που κολλάει παντού. 🙂

  82. Abecedar said

    Εμείς οι ντόπιοι αυτόχθονες Μακεδόνες το υποκορ. της Σοφία την λέμε Σόφκα και έχουμε σχετικό τραγούδι με χορό στη μακεδονική γλώσσα:

    Οι στίχοι και η ιστορία του τραγουδιού Σόφκα στη μακεδονική γλώσσα υπάρχουν καταγεγραμμένοι εδώ
    http://aegeanmacedonianculture.blogspot.com/2011/08/blog-post_02.html

  83. sarant said

    Εσείς οι άλλοι ντόπιοι αυτόχθονες Μακεδόνες, γιατί κι οι Ρουμλουκιώτες που τη λένε Σοφίκα κι αυτοί ντόπιοι αυτόχθονες Μακεδόνες είναι. Οπότε ας πούμε Σλαβομακεδόνες για να μη μπερδευόμαστε.

    Αλλά πράγματι το -κα δίνει υποκοριστικά και στα σλαβομακεδόνικα και στα βουλγάρικα. Ειρήνη Γκίνη και Μίρκα Γκίνοβα.

  84. Μαρία said

    81 Ναι αλλά έχασες πολλές ευκαιρίες σε άλλα ποστ.

    82 Άντε ν’ ακούσουμε επιτέλους και κανένα τραγούδι με λόγια. Η ερμηνεία του Ακροάματος είναι καλύτερη.

    Χασάπη, πήγα κι εγώ αφελώς, όπως αποδείχτηκε, το ’79 στα πεδινά που μπέρδεψε ο Σπειροειδής με μαγνητόφωνο να καταγράψω κανένα τραγουδάκι αλλά φοβήθηκαν οτι είμαι βαλτή απ’ το υπουργείο, μου το είπαν ανοιχτά, και εξαφάνισαν τις γριές.

  85. Μαρία said

    83 Σοφίκα κι οι Βλάχοι.

  86. τυφλόμυγα said

    84γ, Τι φοβήθηκαν;

  87. Ένας Χασάπης από τα Παλιά said

    (83) Νίκο μη το παλεύεις, οι ντόπιοι του νότιου μισού (τεθλασμένη γραμμή διαγωνίως από Γρεβενά-Καστοριά ως Δοξάτο-Καβάλα) της Ελληνικής Μακεδονίας που ήταν ελληνόφωνοι είναι στην καλύτερη περίπτωση αόρατοι (γραμμή Ουράνιου Τόξου μετά τις αποβολές/διαφυγές), στην χειρότερη εξελληνισμένοι δικοί τους (γραμμή των αποσχισθέντων Πασόη-Πρίτσκα-Καζία κλπ.) μυστηριωδώς με διαφορετικές διαλέκτους αν και υποτίθεται πως τα ελληνικά τα έμαθαν στο πατριαρχικό σχολείο 🙂 Που’σαι ρε Μισίρκωφ/Αριστοτέλη/Περικλή/Ντέλτσεφ να μας τα αναλύσεις πιο διεξοδικά;

  88. 82
    Αυτό το «ντόπιοι αυτόχθονες» μου θύμισε κάποιον Ρεζά Παχλεβί (ή κάπως έτσι) που οι ιστορικοί του είχαν βρεί πως ήταν κατ’ ευθείαν απόγονος του Δαρείου (για την Παρεισάτιδα υπήρχαν κάτι σκιές μην εβιάσθη σε κανέναν πόλεμο).
    Το βεριτάμπλ γηγενείς δεν παίζει ;

  89. sarant said

    Εμένα το «ντόπιοι αυτόχθονες» μου θύμισε το «παράνομοι λαθρομετανάστες» που χρησιμοποιούν μεταξύ άλλων οι μεγαλοδημοσιογράφοι όταν θέλουν να κολακέψουν τους χρυσαυγίτες καλεσμένους τους.

  90. Θωμάς Μακεδών said

    Κατ’ αρχάς θα ήθελα, χωρίς φυσικά να έχω διαβάσει το βιβλίο, να συνεισφέρω το εκπληκτικό ρήμα «φιγκλάω» που έλεγε συχνά η συγχωρεμένη η γιαγιά μου (γέννημα θρέμα με γνήσια τοπική στολή – «κατσούλι») στην προστακτική «φίγκλα». Το ρήμα σημαίνει κοιτάω προς κάτι μακρινό (με το χέρι στο μέτωπο για σκιά). Υποψιάζομαι πως προέρχεται από τη βίγλα (σκοπιά) και δη την υπερυψωμένη. Επίσης σου υποβάλλω προς σκέψη αντί του Γιδά, το Γηδά με -η. Όπως μου έλεγαν παλιοί κάτοικοι αλλά και ο αδερφός του παππού μου συγγραφέας του βιβλίου «90 χρόνια στο Ρουμλούκι» αυτή είναι η σωστή γραφή. Ο λόγος είναι ότι η Αλεξάνδρεια Ημαθίας, κατά το λαϊκό μύθο, ονομάστηκε από τον ίδιο τον Αλέξανδρο όταν, κινούμενος στην περιοχή που ήταν τότε λιμνοθάλασσα-έλος, αντίκρυσε στη θέση του σημερινού χωριού μια ξηρά και αναφώνησε «Γην είδα» – Γη-δα εξ’ ου και ο Γηδάς κι όχι Γιδάς αφού σαν πεδινή αγροτική περιοχή δεν διαθέτει κτηνοτροφία (δηλαδή γίδια).

  91. εσωτερικός μετανάστης said

    Σχετικά με τα «λαθάκια»…. η έκφραση (σε ελεύθερη μετάφραση απο τα βλάχικα) «τα παιδιά τρώνε τα μήλα και οι γονείς μουδιάζουν τα δόντια» συναντιέται και στο χωριό Κοκκινοπηλός Ελασσόνας.

  92. sarant said

    91: Ευχαριστώ, θα διορθώσω λίγο την αρχική μου διατύπωση, πάντως η συχνότερη μορφή είναι η άλλη.

    90: Όπως λέτε πρόκειται για μύθο το «Γην είδα» (είδον θα έλεγε άλλωστε, όχι; ). Ο Γιδάς ήταν ίσως το όνομα κάποιας οικογένειας που είχε τσιφλίκια στην περιοχή. Υπάρχουν κι άλλες σοβαρές εκδοχές, αλλά τώρα έχω αφήσει το βιβλίο αλλού.

  93. Θωμάς Μακεδών said

    Σωστό το είδον αλλά δε θα άλλαζε πολύ το Γηδά (πιθανόν να γινόταν Γηδόν…αστειεύομαι). Πάντως λόγω επαγγέλματος μπορώ να διαβεβαιώσω για τη γεωμορφολογία της περιοχής την εποχή του Αλεξάνδρου που και η Πέλλα ήταν παραθαλάσσια. Όσο για τους τσιφλικάδες της περιοχής τους περισσότερους τους γνωρίζω από διηγήσεις και παππούδες (π.χ. Βεζύρογλου), δεν ξέρω κάποιον που να ταιριάζει. Σε κάθε περίπτωση παραμένει το μυστήριο. Ευχαριστώ.

  94. spiral architect said

    Χτες βρήκα (ψάχνοντας εξεπιτούτου κάποια παλιά βιβλία Δημοτικού και Γυμνασίου που έχω κρατήσει) τους Άτλαντες Γεωγραφίας του Καμπανά για την Ελλάδα και τον κόσμο. Οι εκδόσεις είναι του 1969 και 1970 αντίστοιχα και στους χάρτες αναφέρονται και τα δυο ονόματα:

    Αλεξάνδρεια (Γιδάς)
    Έδεσσα (Βοδενά)

    Στον πολιτικό χάρτη απεικονίζεται χωριστά ο νομός Αιτωλίας από τον νομό Ακαρνανίας με νοητό όριο τον Αχελώο

    * Άσχετο: Η Αίγυπτος λεγόταν ΗΑΔ (Ηνωμένη Αραβική Δημοκρατία) και υπήρχε και η χώρα Ταγκανίκα.
    (τότε που δεν υπήρχε η γρήγορη «γη του γούγλη», αλλά οι αργοί Καμπανάς και Άγκυρα)

  95. ΗΑΔ μαζί με τη Συρία, ένα φεγγάρι. Ταγκανίκα, μετέπειτα τμήμα της Τανζανίας (Τανγκανίκα+Ζανζιβάρη). Εγώ τα ξέρω από τα γραμματόσημα!

    Το Γιδάς θα μπορούσε να προέρχεται (λέω τώρα) από το τουρκικό gıda, «τροφή».

  96. π2 said

    Για την προέλευση του τοπωνυμίου Γιδάς δεν ξέρω τίποτε, υπάρχει ένα άλλο χωριό της περιοχής που ενδέχεται να είχε την ίδια (νοηματικά και όχι λεξιλογικά) ονομασία στην αρχαιότητα. Ο Σχοινάς Ημαθίας (κοντά στον Γιδά) ήταν στο όριο της ελώδους περιοχής της πρώην λίμνης Γιαννιτσών. Σε επιγραφή του 313 μ.Χ., καταγράφεται εντός των ορίων της χώρας της Βέροιας μια κώμη Καννωνέα. Κάννα ήταν ένα υδρόβιο φυτό, μάλλον κάποιο είδος καλαμιάς, άρα σχεδόν συνώνυμο του σχοίνου. Παρότι δεν ξέρουμε προφανώς που ακριβώς στην Ημαθία βρισκόταν η Καννωνέα, και παρότι δεν είναι βέβαιη η ετυμολογική σύνδεση με την κάννα, δεν είναι παράλογη η υπόθεση που έχει γίνει πως Καννωνέα και Σχοινάς σχετίζονται.

  97. Abecedar said

    Χασάπη,

    Πού τα είδες γραμμένα αυτά που ισχυρίζεσαι στο σχόλιο 87;

    Αν έχεις συγκεκριμένες πηγές να τις δείξεις. Απέδειξε τεκμηριωμένα τα όσα ισχυρίζεσαι. Διαφορετικά, εκτός από Χασάπης, είσαι Ψεύτης Και Κοινός Συκοφάντης Από Τα Παλιά.

  98. Μαρία said

    96 Πιδύε, το είχα διαβάσει παλιότερα στου Πετεφρή:
    Ανάμεσα στα αλλαγμένα και ο Γιδάς, προφανώς από την οικογένεια Ανδρονίκου του Γίδου, ήτοι του Γουίδωνος(Guido) που ως προνοιάριος θα είχε το διάφορό του, όπως και άλλοι ευγενείς: ο Σκυλίτζης, που έδωσε το όνομά του στο Σκυλίτσι της Βέροιας , o Καβάσιλας τα Καβάσιλα, ο Μελίκης Παλαιολόγος τη Μελίκη και μπόλικα τέτοια. Εντούτοις, ο Γιδάς, ή το Γιδά, όπως το λέγαμε, έγινε Αλεξάνδρεια.
    http://www.zortal.gr/modules/planet/view.article.php/7803

  99. Ένας Χασάπης από τα Παλιά said

    Νευράκια, νευράκια Αλφαβητάρι; Δεν έχω παρά να παρακολουθώ το σάϊτ του Ο.Τ. και της Νόβα Ζόρα, τα γραπτά τα δικά σου και του άλλου του Γερακιού στο μπλογκ σου και στα άλλα συγγενή μπλογκ για να διαπιστώσω πως για εσάς οι (ελληνόφωνοι) γηγενείς του νοτίου μισού της Ελληνικής Μακεδονίας είναι σα να μην υπάρχουν. Γηγενής=Μακεδόνας δικής σας κοπής. Λογικά λοιπόν οι Έλληνες είναι όλοι τους κάποιου είδους έποικοι από το νότο ή κυρίως από τη Μικρασία (και η Ανατολική Θράκη εξαφανισμένη κι αυτή). Χρόνια σας διαβάζω, χρόνια αφήνετε να περάσει και κανένα σχόλιο που σας θυμίζει πως γηγενείς της Μακεδονίας δεν είσαστε μόνο εσείς αλλά και πάλι τα ίδια: «Εμείς οι γηγενείς Μακεδόνες» (οι άλλοι είναι τι;) κλπ. Τι μου παραπονιέσαι – εσείς τα γράφετε κι εδώ μέσα και μεταξύ σας.

    Τις δε απόψεις του Καζία (μέχρι πριν λίγα χρόνια μέλος του ΟΤ και μάλιστα με εκπροσώπηση του κόμματος σε ευρωπαϊκή εκδήλωση) μπορεί κανείς να τις διαβάσει στο μπλογκ που διατηρεί παρέα με τη Νατσουλίδου (κι αυτή κάποτε περαστική από το κόμμα σας). Το έχει πει ξεκάθαρα πως και οι ελληνόφωνοι είναι από πιο παλιά εξελληνισμένοι δικοί σας. Ένα χωριό με τον Πασόη και τον Πρίτσκα (αν και ο Πασόης θυμάται την ύπαρξη ελληνόφωνων στο Ρουμλούκι για να τους κατηγορήσει για φιλοτουρκισμό το 1821). Όλοι αυτοί κάποτε συντρόφια/μπράτια σας. Ξέρω, ξέρω, τους ξαναματαποκυρήξατε πρόσφατα παρέα με το Μισίρκωφ/Αριστοτέλη κλπ. όταν πήρατε είδηση τι εικόνα έδινα. Όπως ο Σαμαράς με τον Καρατζαφέρη π.χ. – τώρα χώρια, κάποτε μαζί, στο μέλλον θα δείξει… 🙂

  100. Ένας Χασάπης από τα Παλιά said

    Και για του λόγου το αληθές:
    ———————-
    http://abecedar.blogspot.com/2011/06/14.html?showComment=1309199256613#c6223392266318227979
    Ακατάστατε,

    Όντως υπάρχει ειδικός κώδικας για τη λέξη «ντόπιος» και υπάρχει ερμηνεία γι αυτό.

    Τη λέξη “ντόπιος” χρησιμοποιούν για να δηλώσουν την καταγωγή τους οι παλιότεροι κάτοικοι της περιοχής δηλ. οι Μακεδόνες.
    Χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν και χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα.

    Είναι αποτέλεσμα των, επι σειρά δεκαετιών, διώξεων τις οποίες υπέστησαν εκ μέρους του ελληνικού κράτους όσοι έλεγαν δημοσίως ότι είναι Μακεδόνες. Όποιος έλεγε δημόσια ότι είναι Μακεδόνας, είχε να κάνει με τον χωροφύλακα και τις συνέπειες του νόμου.

    Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα οι περισσότεροι Μακεδόνες, προκειμένου να αυτοπροσδιοριστούν δημόσια, να χρησιμοποιούν το άχρωμο και αφηρημένο όνομα “ντόπιοι” ή “εντόπιοι” (μακεδονικά “τουκάσνι”) που σημαίνει ο άνθρωπος που κατάγεται από τον συγκεκριμένο τόπο και δεν ήρθε από κάποιο άλλο μέρος στη Μακεδονία. (Σχετικά με τον όρο “Ντόπιος” είχα γράψει στο πρώτο φύλο της Νοβα Ζορα κλικ εδώ).

    Βεβαίως υπάρχουν πολλοί κάτοικοι οι οποίοι δεν είναι ούτε Ντοπιοι (δηλ Μακεδόνες) ούτε Πόντιοι.

    Πολύ πιθανόν αυτός τον οποίο ρώτησες στη Χαλκιδική να ήταν Βλάχος, μπορεί Αρβανίτης, μπορεί Σαρακατσάνος κπλ. Μπορεί, ακόμη, να κατάγονταν από την Καππαδοκία, από την Σμύρνη, από την ανατολική Ρωμυλία, από την Κωνσταντινούπολη και ούτω κάθε εξής.
    ———————

    Υπογραμμίζω τις τελευταίες 2 παραγράφους (είπαμε η Ανατολική Θράκη αόρατη κι αυτή – η Ισταμπούλ δε μετράει προφανώς).

    Α και μη μπεις στον κόπο να τα σβήσεις – έχω και αντίγραφο. Άλλη φορά διάλεξε κανένα άλλο για να πουλήσεις φύκια περί συκοφαντιών.

  101. Abecedar said

    Ακατάστατε Χασάπη,

    Βεβαίως δεν πρόκειται να σβήσω το σχόλιό μου. Ισα – ίσα ήθελα να το μεταφέρω εδώ αλλά με πρόλαβες. Σε ευχαριστώ για τον κόπο που έκανες να το μεταφέρεις εσύ από το blog μου. Μακάρι να διαβάσουν, όσοι ενδιαφέρονται, όλα τα σχόλια σε εκείνη την ανάρτηση.

    Όπως κατάλαβες (αν κατάλαβες) από εκείνη τη συζήτηση στο blog μου, είμαι υπέρ του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού των ανθρώπων και κατά του εταιροπροσδιορισμού. Για τα άλλα να ρωτήσεις τους άλλους κι όχι να τα φορτώνεις σε μένα.

    Υγ1: Στείλε τους χαιρετισμούς μου στην ελληνική ομογένεια εκεί στις ΗΠΑ.

    Υγ2: Τι κρίμα που δεν αξιώθηκες τόσα χρόνια να φτιάξεις ένα κατοχυρωμένο διαδικτυακό identification με αποτέλεσμα να άγεσαι και να φέρεσαι στο internet με διάφορα μη κατοχυρωμένα ψευδώνυμα…

  102. Ένας Χασάπης από τα Παλιά said

    Αλφαβητάρι μου ευχαριστώ για το ενδιαφέρον σου αλλά ο Ακατάστατος δεν είμαι εγώ. Άλλος ήταν. Και ανάλογα με το μπλογκ έχω και ψευδώνυμο (δε γράφω και σε πολλά) αν και το Χασάπης έχει παίξει και αλλού. Αν αρχίσω να γράφω σα Χασάπης στο δικό σου το μπλογκ σε πόσο καιρό θα φάω σουτ; 🙂 Το κειμενάκι σου που αρνείται να δεχθεί πως ο Σερραίος που ανέφερε ο «Ακατάστατος» μπορεί να ήταν κι αυτός γηγενής/ντόπιος Μακεδόνας αλλά ταυτόχρονα διαφορετικού τύπου από εσένα μιλάει από μόνο του. Το λες ξεκάθαρα: «Τη λέξη “ντόπιος” χρησιμοποιούν για να δηλώσουν την καταγωγή τους οι παλιότεροι κάτοικοι της περιοχής δηλ. οι Μακεδόνες.» + «υπάρχουν πολλοί κάτοικοι οι οποίοι δεν είναι ούτε Ντοπιοι (δηλ Μακεδόνες) ούτε Πόντιοι.» Δηλαδή οι ελληνόφωνοι γηγενείς του Ρουμλουκιού, σχεδόν όλης της Χαλκιδικής, του μεγαλύτερου κομματιού του νομού Κοζάνης, των Γρεβενών, του νότιου μισού του νομού Καστοριάς, της Πιερίας, του μισού νομού Σερρών, κομματιού του νομού Δράμας και Θεσσαλονίκης, σχεδόν όλης της Καβάλας και της Θάσου (βάλε κάτω τους χάρτες να δεις μια διαγώνια γραμμή που χωρίζει στη μέση την Ελληνική Μακεδονία) δεν υπάρχουν. Αυτό προκύπτει από την ερμηνεία σου πως ο ντόπιος στον οποίο αναφερόταν ο «Ακατάστατος» έπρεπε σώνει και καλά να ήταν ο,τιδήποτε άλλο από γηγενή Ελληνόφωνο.

  103. Abecedar said

    102 Χασάπη,

    Επειδή δεν έχει σημασία μόνο το τι λέει “κάποιος” διαδικτυακά αλλά και ποιός είναι αυτός ο διαδικτυακός “κάποιος”, σε παρακαλώ δείξε μας το blog σου (όπως δείχνω εγώ το δικό) μου προκειμένου να είσαι διαδικτυακά αναγνωρίσιμος.

  104. ππαν said

    Δείξτο μας ρε Χασάπη να δούμε κι εμείς ποιος το έχει μεγαλύτερο (το μπλογκ).

  105. Immortalité said

    @104 Αγόρια…

  106. τυφλόμυγα said

    O Aμπεσεκαιταλοιπά, εκεί στην πρώτη γραμμή της δεύτερης παραγράφου του #101 του, τάσσεται υπέρ του προσδιορισμού των εταίρων; Κάτι δε μου κολλάει στον εταιροπροσδιορισμό του. 😦

  107. Abecedar said

    104&104 Ππαν και Immortalité

    Σας παρακαλώ αφήστε τα υπονοούμενα.

    Απλά θέλω ο λαλίστατος Χασάπης να μας υποδείξει υπεύθυνα το δικό του ιστολόγιο. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο.

  108. sarant said

    Δεν έχει μπλογκ ο Χασάπης.

    Κορίτσια…

  109. Immortalité said

    @108 Εγώ το ξέρω πως δεν έχει 😉

  110. Ένας Χασάπης από τα Παλιά said

    Όλο λέω να αποκτήσω κι όλο το αναβάλλω Αλφαβητάρι μου. Βασικά φοβάμαι μην φάω κανένα σιδερένιο τηγάνι στο κεφάλι από τη γυναίκα μου άμα ανακαλύψει πως έχω χρόνο για τέτοιες ασχολίες. :->

    Η παρούσα ανάρτηση του Νικοκύρη ασχολείται με τα ελληνικά του Ρουμλουκιού πάντως και θα προτιμούσα να ξαναγυρίζαμε αν είναι δυνατό στα ερωτήματα που έθεσα στο 81 για την τυχόν επιβίωση αρχαίων λέξεων και μη-Αττικών τύπων στις Μακεδονικές Ελληνικές διαλέκτους. Τα Θεσσαλικά επίσης από όσο ξέρω ανήκουν κι αυτά στην ίδια ευρύτερη οικογένεια των βορείων διαλέκτων. Έχει κανείς ψάξει το θέμα της επιβίωσης ενός ελάχιστου αριθμού στοιχείων των μη-αττικών διαλέκτων στις ανά τόπους ελληνικές διαλέκτους; Και δε μιλάω προφανώς για τα Τσακώνικα (που κάποιοι γλωσσολόγοι θεωρούν ακόμα και ως ξεχωριστή Ελληνική γλώσσα) αλλά για τις υπόλοιπες διαλέκτους που είναι παιδιά της Ελληνιστικής Κοινής. Θεωρούμε ως δεδομένο πως η ΕΚ αντικατέστησε πλήρως τις τοπικές μορφές της ελληνικής και κανένα στοιχείο τους δε διασώθηκε;

    Σας αφήνω με ένα ωραίο μαργαριτάρι από συζήτηση περί ετεροπροσδιορισμού ανάμεσα σε 2 γνωστούς-αγνώστους, έναν οπαδό του «αντικειμενικού αυτοπροσδιορισμού» και έναν οπαδό του αυτοπροσδιορισμού που παρόλα αυτά δέχεται ως δικαιολογημένο – αν και ιδεολογικά λειψό ελλείψει αυτοπροσδιορισμού – τον ετεροπροσδιορισμό «τουρκοχριστιανοί».
    (Α) … τουρκοχριστιανοί είναι όλοι οι έποικοι που εγκατέστησε το ελληνικό κράτος το 1922 από την Τουρκία στην Ελλάδα. οι οποίοι σε τίποτε πολιτιστικό/εθνοτικό ΔΕΝ διαφέρουν από αυτούς που μείνανε εκεί, τους Τουρκομουσουλμάνους. όλος ο οικογενειακός τους πολιτισμός είναι ίδιος . απο τα τραγούδια,τους χορούς, τις φορεσιές, τα έθιμα, τα γλυκά,τα φαγητά. …
    (Β) … Θα ήθελα να επισημανω ότι προσωπικά δεν συμπαθώ «αριθμολογίες», (εκεί το like στον Μάριο με αναφορά στο όνομά μου…) υπολογισμοί συλλογικοτήτων-ταυτοτήτων και επίσης η μή δικαιολόγηση ετεροπροσδιορισμών ή επιβολή χρήσης όρων για «άλλους» κατά το δοκούν. («Τουρκοχριστιανοί» … δικαιολογεί τα της χρήσης του ο Πέτρος στα παραδοσιακο-πολιτιστικό πεδίο αλλά «υστερεί» στο ότι δεν αυτοπροσδιορίζεται σήμερα ως «τουρκοχριστιανή» συλλογικότητα σήμερα πουθενά…) …
    Ο μαντέψας τον (Α) και τον (Β) παίρνει ζωγραφιά ΑΥΠ 🙂 λεγεωνάριου από τη μεγάλη μου κορούλα για δώρο.

  111. Μαρία said

    110α Γιατί έχω την εντύπωση οτι έκανες μια απόπειρα;

    β. Παιδιά της μεσαιωνικής κοινής θεωρούνται οι νεοελλ. διάλεκτοι και ιδιώματα.
    Για τη σχέση τους με τις αρχαίες διαλέκτους και την πιθανή επιβίωση στοιχείων των πρώτων στις δεύτερες δες αυτό, όπου και βιβλιογραφία.
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/studies/dialects/thema_a_2_3/index.html

  112. Για τόσο σημαντικό άρθρο και στο τέλος…. Δεν είμαι ελληνοτουβλιασμένος, ούτε ελληνοπυροβολημένος, όπως είναι γνωστό, και με τους μετανάστες μια χαρά είμαι. Ξἐρω πολύ καλά την ιστορία της Οχρίδας. Αλλά αν ο Μεγ. Αλέξανδρος ήταν μακεδόνας (που θαρρώ δεν αμφισβητείται) και αν ο λεγὀμενος ελληνιστικός κόσμος ήταν αποτέλεσμα των κατακτήσεών του, δεν καταλαβαίνω για περιφρόνησε το λαό και τη γλώσσα του και διέδωσε έναν άλλο… αυτών των απίθανων που τον εἰχαν κάποτε κρατήσει κι αιχμάλωτο. Παράξενος άνθρωπος. Ούτε μια λέξη σε ιτσι δε μας άφησε.

    Πάντως εύγε του δασκάλου αι του Νοικοκύρη που μας τον έφερε

  113. Θωμάς Μακεδών said

    H συζήτηση θυμίζει λίγο την έκθεση για το «σκουλήκι» που ήξερε να γράφει καλά ο Τοτός αλλά τέλος πάντων. Θέλω να εκφράσω μια γνώμη ουδόλως επιστημονική αλλά με βάση την κοινή λογική. Η διαφοροποίηση των κατοίκων μιας περιοχής με όρους όπως «ντόπιος», «πρόσφυγας», «έποικος», «άποικος», «μετανάστης» κ.α.τ., είναι μάλλον άστοχη και γίνεται μόνο για να εξυπηρετήσει τη στήριξη κάποιας επιχειρηματολογίας. Κι αυτό γιατί παραπάνω όροι ενώ χρησιμοποιούνται όλοι και σήμερα εντούτοις δεν έχουν νόημα αν μεταφερθούν σε παλιότερους ιστορικούς χρόνους. Για παράδειγμα τι νόημα έχει η λέξη πρόσφυγας σε ιστορική περίοδο που δεν υπήρχαν κράτη με τη σημερινή μορφή (π.χ. κατά τη φεουδαρχία ή στις αυτοκρατορίες). Θα τη χρησιμοποιούσε κάποιος για να περιγράψει κατοίκους που από ανάγκη κι όχι επιλογή μετακινήθηκαν από τον τόπο τους σε άλλο τόπο; Μάλλον όχι. Αυτούς με τη σειρά τους θα τους λέγαμε «ντόπιους» στη νέα τους περιοχή μετά από κάποιο διάστημα; Μάλλον ναι. Οι άλλοι που κατοικούσαν από πριν εκεί χάνουν το χαρακτηρισμό «ντόπιοι»; Μάλλον όχι επίσης. Τους στρατιώτες του Αλέξανδρου που αποφάσισαν με δική τους επιλογή να μείνουν και να κάνουν οικογένεια στην Περσία ή στη Συρία θα τους λέγαμε «μετανάστες» ή «άποικους»; Μάλλον όχι. «Έποικους» ίσως; Ούτε. «Ντόπιους» σίγουρα. Όλοι ντόπιοι λοιπόν…

  114. Γεια σας.
    Στο σχόλιο 97 καλέστηκε ο Παλιοχασάπης να μας πει που βρήκε γραμμένα αυτά που ισχυρίστηκε στο σχόλιο 87.
    Και ω του θαύματος μας ξεδιπλώνει τις διαδρομές της σκέψης του
    «Ένας Χασάπης από τα Παλιά είπε
    17 Μαΐου, 2012 στις 00:35
    Νευράκια, νευράκια Αλφαβητάρι; Δεν έχω παρά να παρακολουθώ το σάϊτ του Ο.Τ. και της Νόβα Ζόρα, τα γραπτά τα δικά σου και του άλλου του Γερακιού στο μπλογκ σου και στα άλλα συγγενή μπλογκ για να διαπιστώσω πως για εσάς οι (ελληνόφωνοι) γηγενείς του νοτίου μισού της Ελληνικής Μακεδονίας είναι σα να μην υπάρχουν. Γηγενής=Μακεδόνας δικής σας κοπής. Λογικά λοιπόν οι Έλληνες είναι όλοι τους κάποιου είδους έποικοι από το νότο ή κυρίως από τη Μικρασία (και η Ανατολική Θράκη εξαφανισμένη κι αυτή).
    12:54 AM, јуни 28, 2011»
    Άρα γραπτό κείμενο του abecedar.blogspot ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ όπως και αυτός ο χάρτης με την «νοητή» γραμμή Ελληνοφωνίας είναι και αυτός με ISO Χασάπη.
    Η παραπομπή δε σε σχόλια μιας περσινής ανάρτησης στο abecedar.blogspot πάλι δεν δείχνει ότι στο abecedar.blogspot έχουμε ισχυριστεί ότι δεν υπάρχουν άλλοι Ντόπιοι Μακεδόνες πλην υμών. Για του λόγου το αληθές δείτε όλα τα σχόλια (παραθέτω παρακάτω ένα μακροσκελές δικό μου) για να καταλάβετε αν κάποιος που λέει πως μας διαβάζει δικαιούται να μας ερμηνεύει κατά το δοκούν.
    Όποιος ελάχιστα κατανοεί την κοινή λογική αντιλαμβάνεται την σκοπιμότητα και την εμπάθεια.
    Ευτυχώς τα γραπτά υπάρχουν για να καταλάβουν –όσοι μπορούν- τι λέμε εμείς
    και τι λέει ο Καζαντζίδης όταν τραγουδάει για «το θολωμένο του μυαλό…».
    Να είστε καλά.

    ΥΓ: Ένα παλιό σχόλιο μου…..
    «…..Γεια σου συμπατριώτη και συνομιλητή Ακατάστατε.
    Χαίρομαι ιδιαίτερα γιατί στην παράθεση –και όχι αντιπαράθεση- των συλλογισμών μας κάθε φορά ανακαλύπτω πως συμφωνούμε και σε περισσότερες έννοιες. Αφού ξεδιαλύναμε τους μύθους , τις κωλοτούμπες.(με τους Γείτονες) και τους ορισμούς Εθνική μειονότητα, πιστεύω να έδωσες τη δέουσα προσοχή στην επισήμανση πως οι Εθνικά Μακεδόνες της Ελλάδας ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΕ ΜΗΤΕΡΑ ΠΑΤΡΙΔΑ και να εκτίμησες το «κράξιμο» μου στους από εκεί Αρχαιόπληκτους. Αυτά που μας έμειναν να ξεδιαλύνουμε είναι απειροελάχιστα Μπροστά σε όσα φαινόταν να μας ¨χώριζαν¨ στην αρχή της συζήτησης.
    Για τους Ντόπιους. Μην γενικεύεις την μία σου συνάντηση . Στο διαδίκτυο θα βρεις Ντόπιους που δεν θέλουν ούτε να τραγουδάνε ούτε να μιλάνε. Φυσικά και υπήρχαν Έλληνες και Ελληνόφωνοι στην περιοχή της Ελληνικής Μακεδονίας πριν το 1912 αλλά να τους υπολογίζεις σε πολύ μικρό ποσοστό (Συγνώμη αλλά δες σε παρακαλώ την ανάρτηση μας για τους εποικισμούςhttp://abecedar.blogspot.com/2011/05/blog-post_21.html )
    τόσο ποσοστό που στη Μακεδονία οδηγήθηκαν πάνω από 800.000 πρόσφυγες. Σκέψου πως θα ήταν η δημογραφική σύνθεση της Μακεδονίας χωρίς τους Εποικισμούς. (Μακριά από μένα οποιαδήποτε μομφή η ύβρη για τους πρόσφυγες άλλωστε και αυτοί θύματα Εθνικισμών είναι . Γεγονότα καταθέτω και σκέψεις ακόμα και στους Πόντιους έκανε το ιστολόγιο αφιέρωση μουσική χωρίς να δούμε ανάλογη κίνηση http://abecedar.blogspot.com/2011/05/blog-post_19.html)
    Φυσικά και είναι Μακεδόνες και οι Χαλκιδικιώτες, και οι Ρουμλουκιώτες και οι Πόντιοι και όσοι ζουν στη Μακεδονία είναι Μακεδόνες με τον γεωγραφικό προσδιορισμό της Λέξης. Είναι Έλληνες Μακεδόνες ΟΧΙ Εθνικά Μακεδόνες.
    Αν ζούσαν στη Πελοπόννησο θα ονομάζονταν Πελοποννήσιοι αλλά και εκεί και εδώ θα ήταν και είναι παντού ΕΛΛΗΝΕΣ. Τιμή τους και καμάρι τους και απόλυτα σεβαστό και κατανοητό από εμάς. Ποιοι είμαστε εμείς;
    Ο Στρατής Μυριβήλης γράφει το 1924 στο βιβλίο του «Η Ζωή εν Τάφω» για του κατοίκους της Μακεδονίας κατά τη διάρκεια του Α’ Π.Π :
    … τη γλώσσα τους την καταλαβαίνουν περίφημα και οι Βούργαροι κι οι Σέρβοι, αντιπαθούν τους πρώτους γιατί τους πήρανε τα παιδιά τους στο στρατό. Μισούν τούς δεύτερους που τους κακομεταχειρίζονται για Βουργάρους. Και κοιτάνε με αρκετά συμπαθητική περιέργεια εμάς τους περαστικούς ρωμιούς επειδή είμαστε οι γνήσιοι πνευματικοί υπήκοοι τού Πατρίκ, δηλαδή του «Ορθόδοξου Πατριάρχη της Πόλης» …….»Ωστόσο δεν θέλουν να είναι μήτε «Μπουλγκάρ» (Βούλγαροι) μήτε «Σρρπ» μήτε «Γκρρρτς» (Έλληνες). Μοναχά «Μακεντόν ορτοντόξ».

    МОРЕ СОКОЛ, СОЛУН (η συνέχεια παρα κάτω)

  115. 12:55 AM, јуни 28, 2011

    Από αυτούς λοιπόν που ονομάζουν ‘Ντόπιους΄ και το πιάνουν το υπονοούμενο άπαντες εδώ πάνω, κάποιοι λίγοι σαν και μένα άρχισαν τα τελευταία 20 χρόνια να αντιδρούν στην προσπάθεια φίμωσης της μητρικής μας γλώσσας, στο κυνήγι της κουλτούρας μας και στην θέση ότι είμαστε ΑΝΥΠΑΡΚΤΟΙ. Προσωπικά θεωρώ κομβικό το σημείο της άρνησης της Ελλάδας το 1982 να δεχθεί τους ανθρώπους μας – τους πολιτικούς πρόσφυγες- με την αιτιολογία ότι ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΟ ΓΕΝΟΣ!
    Ο παππούς μου Ακατάστατε είχε 7 παιδιά. Τα 2 η Ελλάδα λέει πως δεν είναι Έλληνες στο γένος και τους αρνήθηκε και τον επαναπατρισμό αλλά και την επίσκεψη στις πατρογονικές εστίες. Σε παρακαλώ πες μου τα άλλα 5 αδέρφια ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΟ ΓΕΝΟΣ;
    Για να το κλείνω είμαστε μια κοινότητα ανθρώπων- μικρή η μεγάλη δεν έχει σημασία λεν οι διεθνείς οργανισμοί- που στο γένος ΔΕΝ είμαστε Έλληνες, το λέει και επίσημα με νόμο η Ελλάδα. Εμείς αισθανόμαστε και δηλώνουμε Εθνικά Μακεδόνες. Αν κάποιος άνθρωπος ή φορέας αποδέχεται την ύπαρξη μας καλώς. Ας προσπαθήσει να μας δει, να μας ακούσει να μας καταλάβει. Δες στο ιστολόγιο κομμάτια της Ιστορίας μας, δες σε τόσα άλλα ιστολόγια νέους και νέες να τραγουδάν και να χορεύουν στα Μακεδόνικα. Αυτή είναι η Μητρική μας γλωσσα, τι να κάνουμε. Αν συμφωνήσουμε πως ένα έθνος υπάρχει με αυτή τη γλώσσα με αυτή την ιστορία με αυτή τη κουλτούρα τότε αυτόματα λύνονται πολλά αν όχι όλα. Αν το σκέτο Μακεδόνας δεν καλύπτει η μπερδεύει με άλλους λέγε μας Εθνικά Μακεδόνες.
    Εγώ προτιμώ το Macedontsi. Δεν είναι το πρόβλημα Ακατάστατε το όνομα. Το πρόβλημα είναι οι ΑΝΘΡΩΠΟΙ. Εμείς. Η Εθνική Μακεδονική κοινότητα της Ελλάδος.
    Αν σου φαίνετε τραβηγμένο δες και άκουσε αυτό για να το κατανοήσεις καλύτερα


    Να είσαι καλά Ακατάστατε και να ξέρης πως
    Нашите дедовци зборуваа само македонски –
    Νάσσιτε ντέντοβτσι ζμπορούβαα σάμο μακέντονσκι –
    Οι παππούδες μας μιλούσαν μόνο μακεδόνικα.

    Καλή Βδομάδα.

    МОРЕ СОКОЛ, СОЛУН…»

  116. #40 http://www.youtube.com/user/svoula/videos

  117. sarant said

    Mάγος, είπαμε!

  118. πηγμένος…

  119. fotios fanourakis said

    βαλε ζακα να μας κλασεις τ΄αρχ@δια, λεγαμε παλια.
    Αρα ζακα θα σημαινει παρε φορα ή βαλε δυναμη.
    Τουρκομεριτικα ολα αυτα, απ΄τσι Τουρκιάς (βουρκιας) τα μερη. Εε; Μεμετη, τι λες;

    Γεια σου ρε «χασαπη» (εριξα μια ματια εν τω μεταξυ στα σχολια γι΄αυτο το λεω…)!
    Σφαχτους ολους τους πουστηδες…! Διοτι την αληθεια λες και το μπελα σου βρινεις…!!

  120. fotios fanourakis said

    εσεις οι ντοπιοι σλαυοι, τη σοφια του θεου δε τη λετε Σοφκα, αλλα Σόφια…
    Τι εγιναν οι γνησιοι Ελληνες (χωμα, πολεμωντας τον εχθρο, τον παμπληθη…), κι ηρθατε εσεις, που δεν ξερετε τι σας γινετε, ουτε καλα-καλα πουθε κραταει η σκουφια σας…και τι κανετε;

    Οχι εγω ειμαι ντοπιος, αυτος ειναι ξενοφερτος, ο αλλος ειναι προσφυγγας και παραλλος εποικος και πουστης…
    Κι ο τοπος παει κατα διαολου με τοση μαζωξη φυλων και φαρας (μονο οι Φαραω δεν προσηλθαν αυτοπροσωπως, ηλθαν ομως οι απογονοι τους και αυτοι, στον ερημο τουτο τοπο…)
    Διοτι η λεξη φαρα προερχεται απο τη λεξη Φαραω. Οπως και η λεξη (κλεινω προς αυτο, απο τα παρατεθεντα ερμηνευτικα δοκουντα…)
    γιδας, προερχεται απο το Τουκικο gida που σημαινει τροφη.

    Γιατι ομως το «gida» να σημαινει τροφη και οχι κατι αλλο, αυτο βεβαια ειναι ενα ΑΛΛΟ καπελο` οσον αφορα την ετυμολογια!

  121. π2 said

    Άλλο ένα βιβλίο του ίδιου συγγραφέα για το Ρουμλούκι.

  122. Theo said

    Ενδιαφέρον το άρθρο, όπως και τα σχόλια!

    Στις παρυφές της Έδεσσας υπάρχει μια περιοχή που τη λέμε Μποστανλούκ (μάλλον έτσι την άκουγαν οι πρόγονοί μας απ᾿ τους Τούρκους.

  123. 121 Ki ένα για το Γιδά.

  124. sarant said

    121-123: Μπράβο για το εύρημα!

  125. […] Δελιόπουλου «Το Ρουμλουκιώτικο Ιδίωμα», για το οποίο έχει κάνει μια ανάρτηση ο Νίκος Σαραντάκος στο παρελθόν. Το βιβλίο πραγματεύεται την διάλεκτο […]

  126. […] = θηλάζον γουρουνάκι. Τον όρο αυτό τον έχει σχολιάσει και ο Νίκος Σαραντάκος, όπου σωστά το ετυμολόγησε από το λατινικό lactēns/lactentem = […]

  127. π2 said

    Θυμόμουν όπου κάπου είχαν αναφερθεί τα τουρκογιαννιώτικα. Ας το βάλω εδώ λοιπόν μια που έπεσα τυχαία πάνω του: http://www.blod.gr/lectures/Pages/viewlecture.aspx?LectureID=1357

  128. sarant said

    Ωραία, έχω βρει κι εγώ κάτι, ίσως κάποτε…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: