Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τα γκεσέμια και η ευθύνη των μεγαλοδημοσιογράφων

Posted by sarant στο 16 Μαΐου, 2012


Κατά κάποιο τρόπο το άρθρο αυτό είναι έκτακτο, επειδή έτυχε κι έχω λίγη ώρα κι επειδή αύριο θα έχει παλιώσει, μια και στο ανάμεσα αποφασίστηκε ήδη ο σχηματισμός της υπηρεσιακής κυβέρνησης και προκηρύχτηκαν οι εκλογές. Θα μπορούσα να το αφήσω να περάσει, αλλά είναι θέμα της γλωσσικής επικαιρότητας, δηλαδή θέμα που κατεξοχήν ενδιαφέρει το ιστολόγιο. Οπότε, έκτακτο άρθρο.

Λοιπόν, σήμερα το πρωί, στην εκπομπή των Καμπουράκη-Οικονομέα στο Μέγκα, έγινε ένας καβγάς ανάμεσα στον δημοσιογράφο Γ. Οικονομέα και στον βουλευτή του Σύριζα Δημ. Παπαδημούλη, που ήταν ένας από τους προσκεκλημένους της εκπομπής, ένας καβγάς με αφορμή μια λέξη -γι’ αυτό και καταπιάνομαι κι εγώ, που έχω τις λέξεις για χόμπι και για βιοπορισμό. Στην ουσία του καβγά δεν θα μπω, μπορείτε να τον παρακολουθήσετε εδώ (το επεισόδιο ξεκινάει στο 5.20 περίπου, η επίμαχη λέξη στο 5.50):

http://www.youtube.com/watch?v=MJZGzrVtzaQ

Είπα ότι δεν θα μπω στην ουσία του καβγά, αλλά τώρα που ξαναείδα το βιντεάκι άλλαξα γνώμη: θεωρώ ότι οι δημοσιογράφοι, ιδίως των μεγάλων καναλιών, πρέπει να είναι πολύ προσεχτικοί, ειδικά σε αυτή την οξυμένη προεκλογική περίοδο. Προσεχτικοί με τη διαδικασία, αλλά και με τη δική τους συμπεριφορά: οφείλουν να είναι υποδειγματικοί. Και όταν συντονίζουν συζήτηση, πρέπει να αποφεύγουν να μπλέκονται σε καβγάδες με τους προσκεκλημένους, να υποχωρούν εν ανάγκη. Θέλω να πω, είναι ανεπίτρεπτο, μέσα σε συζήτηση με πολλούς προσκεκλημένους, επαγγελματίας δημοσιογράφος, από τους πρωτοκλασάτους μάλιστα, να λέει: «Πήρατε 16% στις εκλογές και 100% στην αλαζονεία», όπως είπε ο Γ. Οικονομέας στον Δ. Παπαδημούλη, ανεξάρτητα αν αυτό είναι σωστό ή όχι. Ας αφήσει να το πουν οι πολιτικοί αντίπαλοι του Παπαδημούλη: ο ίδιος πρέπει να είναι διαιτητής. Στο ποδόσφαιρο ο διαιτητής μπορεί να μη σφυρίζει δίκαια, αλλά δεν χτυπάει ο ίδιος τα φάουλ και τα πέναλτι. Ο κ. Οικονομέας λοιπόν έπεσε κατά τη γνώμη μου σε βαρύ δεοντολογικό σφάλμα. Μια και τώρα αρχίζει νέα προεκλογική περίοδος, οι επαγγελματίες δημοσιογράφοι της τηλεόρασης έχουν την πρώτη ευθύνη να διατηρήσουν πολιτισμένο κλίμα, χωρίς να μένουν αδρανείς όταν η συζήτηση οξύνεται αλλά και χωρίς να παρασύρονται σε προσωπικούς διαπληκτισμούς. Δύσκολο μερικές φορές, αλλά γι’ αυτό πληρώνονται. Όμως παρασύρθηκα.

Όπως είδατε ίσως στο βιντεάκι, γύρω στο 5.50 ο κ. Οικονομέας λέει στον Δ. Παπαδημούλη «δεν θα ασκήσετε τρομοκρατία εδώ» (ή κάτι τέτοιο), και ο κ. Παπαδημούλης απαντά: «Πώς είναι δυνατόν να τρομοκρατήσει τα γκεσέμια του μιντιακού συστήματος και του Μέγκα ο Σύριζα;» Αμέσως ο κ. Οικονομέας άναψε και κόρωσε, ρώτησε τι είναι γκεσέμι και παρόλο που του δόθηκε η (σωστή) εξήγηση επέμενε επί αρκετή ώρα να ανακαλέσει ο συνομιλητής του τον χαρακτηρισμό γκεσέμι, «ό,τι κι αν σημαίνει αυτό»!

Εδώ είμαστε. Τι σημαίνει «γκεσέμι»;

Σύμφωνα με το λεξικό, γκεσέμι ή κεσέμι είναι το κριάρι ή ο τράγος που οδηγεί το κοπάδι. Η λέξη προέρχεται από το τουρκικό kösem, επομένως ο αρχικός τύπος είναι κεσέμι και το κ τράπηκε σε γκ (σύμφωνα με το ΛΚΝ) κατ’ αναλογία προς άλλες λέξεις με παρόμοια εναλλαγή, π.χ. καμήλα και γκαμήλα. Από την πείρα μου, ο τύπος με γκ- υπερτερεί και μερικά λεξικά έχουν μόνο αυτόν. Θα το βρείτε και γκιοσέμι.

Είπα για μερικά λεξικά. Στην πραγματικότητα, η λέξη γκεσέμι υπάρχει σε όλα τα σύγχρονα λεξικά: και στον Μπαμπινιώτη, και στο ΛΚΝ (ιδρύματος Τριανταφυλλίδη), και στο ΝΕΛ του Κριαρά, και στον Πάπυρο, ακόμα και στο σχετικά μικρό Ελληνικό Λεξικό Τεγόπουλου-Φυτράκη. Δεν είναι σπάνια λέξη, δεν είναι «λέξη που χάνεται«, όσο κι αν έχει ελαφρώς παλιώσει επειδή αναφέρεται σε αγροτικά συμφραζόμενα. Μου κάνει μεγάλη εντύπωση που ένας κορυφαίος δημοσιογράφος, που έχει εργαλείο της δουλειάς του τις λέξεις, πιάστηκε να αγνοεί μια τέτοια λέξη.

Η αλήθεια βέβαια είναι ότι όλα τα μεγάλα λεξικά, εκτός από το Βικιλεξικό, μένουν στην κυριολεξία: γκεσέμι είναι ο τράγος ή το κριάρι που οδηγεί ολόκληρο το κοπάδι. Μόνο το Βικιλεξικό δίνει και τη μεταφορική σημασία,  ότι γκεσέμι μεταφορικά είναι ο μπροστάρης, ο πρωτοπόρος, ο ηγέτης. Άλλη μια περίπτωση που ένα ονλάιν μέσο βάζει τα γυαλιά στα έντυπα -και βέβαια τα σώματα κειμένων πιστοποιούν και με το παραπάνω αυτή τη μεταφορική σημασία.

Πριν προχωρήσω, να πω ότι το γκεσέμι λέγεται επίσης  «μπροστάρης» (που όμως στις μέρες μας έχει κυρίως τη μεταφορική σημασία του πρωτοπόρου), καθώς και «μπροστάρι», «μπροστοτράγος» (όπως στο Τούμπου Τούμπου Ζα του Μαρκόπουλου), ή «σούρτης».  Από τα κριάρια η λέξη πέρασε στους ανθρώπους: στους δημοτικούς χορούς, γκεσέμι λέγεται ο πρώτος χορευτής, που σέρνει το χορό.

Εκτός από τους χορούς, τη μεταφορική σημασία «ηγέτης, πρωτοπόρος» δεν την έχω βρει σε προπολεμικά κείμενα, αλλά είναι αρκετά συχνή σε μεταπολεμικά, ακόμα και σε εντελώς πρόσφατα κείμενα. Για παράδειγμα, πέρσι ή πρόπερσι ο Κ. Γεωργουσόπουλος είχε αποκαλέσει τη στήλη μιας εφημερίδας «γκεσέμι της λογοτεχνικής κριτικής», επειδή καθοδηγεί τα γούστα του αναγνωστικού κοινού. Πιο παλιά, σε μια από τις περίφημες λαοσυνάξεις, ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, τον Ιούνη του 2000 στη Θεσσαλονίκη, είχε αποκαλέσει «γκεσέμια» τους ιερείς. Σε προπέρσινη επιστολή γυμνασιάρχη από τα Γιάννενα στην Καθημερινή, γίνεται η διαπίστωση ότι «λείπουν οι μπροστάρηδες, τα γκεσέμια, να οδηγήσουν τον λαό στην προκοπή». Πιο παλιά, ο Ευάγγ. Αβέρωφ είχε καλέσει (το 1982) τους πολιτευτές του κόμματός του σε εγρήγορση, λέγοντας ότι χρειάζονται «μερικά γκεσέμια να τεθούν επικεφαλής σε κάθε νομό», ενώ για κάποιον θεατρώνη διάβασα ότι αποκαλούσε «γκεσέμια» τους κορυφαίους ηθοποιούς των θιάσων, τις φίρμες που θα λέγαμε σήμερα.

Μερικές φορές η λέξη χρησιμοποιείται και με αρνητικό πρόσημο (για να πω κι εγώ ένα κλισέ). Για παράδειγμα, σε μια από τις τελευταίες συνεντεύξεις του, ο Χ. Φλωράκης το 2002 έλεγε ότι πρέπει να δοθεί «η πρέπουσα απάντηση στα γκεσέμια του δικομματισμού» -νομίζω πως θα χαιρόταν αν το έβλεπε προχτές. Στον Ριζοσπάστη το 2004, βλέπω η ηγεσία της ΓΣΕΕ να αποκαλείται «γκεσέμια της εργατικής τάξης». Ωστόσο, δεν θα έλεγα ότι έχει έννοια αρνητική η λέξη. Θέλω να πω, άδικα παρεξηγήθηκε ο Γ. Οικονομέας. Ελπίζω αν κάποιος τον αποκαλέσει «ρέκτη» να μην θυμώσει, όσο κι αν κι αυτή η λέξη καμιά φορά χρησιμοποιείται ειρωνικά.

Βέβαια, είπαμε, ο Γ. Οικονομέας δεν ήξερε τι σημαίνει η λέξη. Κάποιος όμως που θα ήξερε καλά τα γκεσέμια θα μπορούσε να ενοχληθεί, ιδίως αν ήταν οπαδός της κυριολεκτικής προσέγγισης, επειδή, όπως ξέρουν οι ασχολούμενοι με τα ποιμενικά, τα αληθινά γκεσέμια είναι ευνουχισμένα. Αυτό δεν γίνεται τυχαία. Το γκεσέμι πρέπει να είναι ευνουχισμένο για να μένει πάντα μπροστά και να οδηγεί το κοπάδι, και να μη γυρνάει πίσω να κυνηγάει τις προβατίνες τον καιρό του μάρκαλου (της οχείας των ζώων). Πρέπει επίσης να είναι ευνουχισμένο για να είναι πιο μεγαλόσωμο και να αντέχει το μεγαλύτερο και βαρύτερο κουδούνι (κύπρο ή τροκάνι ή όπως αλλιώς το λένε) που είναι υποχρεωμένο να κουβαλάει σαν μπροστάρι. Έχει κι η πρωτοπορία υποχρεώσεις.

130 Σχόλια προς “Τα γκεσέμια και η ευθύνη των μεγαλοδημοσιογράφων”

  1. ppan said

    Μαντρόσκυλα είναι όχι πρόβατα, έστω κι ευνουχισμένα. Chiens de gardem όπως τους είπε ήδη προπολεμικά ο Πωλ Νιζαν.
    Μπράβο, Νικοκύρη, για την παραγωγικότητα. Μετά σου λέει ότι είμαστε του καθισιού

  2. Αν η κ. Μπακογιάννη μπει πρώτη στο ψηφοδέλτιο επικρατείας της ΝΔ, θα μπορούσε να την πει κάποιος γκεσέμι της παράταξης, ή πρέπει να το λέμε μόνο για αρσενικά;

  3. Mar Pap said

    λέω κι εγώ τι μου θυμίζει!
    https://sarantakos.wordpress.com/2012/02/22/7000proverbs/ σχόλιο 60.

  4. Νέο Kid Στο Block said

    Ναι , δεν ξέρει τι είναι τα γκεσέμια ο Οικονομέας…
    Α, ρε υποκριτές! Οι κομματαρχαίοι και οι «μεγαλοψηφόροι» (ναι, υπάρχουν και τέτοιοι «έχω 30 σταυρούς ΕΓΩ στο χωριό ρε!») δεν το ξέρουν ότι αποκαλούνται στην αργκό των (τέως)«μεγάλων» κομμάτων, γκεσέμια.
    Προσωπικά, όλο αυτό το σκηνικό της μεροληψίας και της αβάντας (ξέρουμε όλοι υπερ ποιων) από μεριάς των μηντιάδων όλες τις προηγούμενες μέρες ,με χαροποιεί πάρα πολύ!
    Δείχνει τουλάχιστον ,ότι ο Αλέξης ΔΕΝ είναι διαπλεκόμενος (όχι ακόμα τουλάχιστον) κι αυτό είναι –κατά την ταπεινή μου γνώμη-πολύ σημαντικό!
    Νικοκύρη, στα χωριά μου λένε «η μαρκάλα» θηλυκό!

  5. #2
    Αν είναι ευνουχισμένη από τα τελευταία αποτελέσματα γιατί όχι !

  6. ppan said

    Γελάω με την απαίτηση να ανακαλέσει «ό,τι κι αν σημαίνει» 🙂 Μου θυμίζει την ιστορία ενός γνωστού μου φιλόμουσου που τσακώθηκε νε έναν ταξιτζή, κάπως βραχύσωμο, και τον αποκάλεσε χαμηλόφωνα νιμπελούγκεν. ΔΕν απέφυγε όμως τον θυμό του σωφέρ που παρότι μπερδεύτηκε απαίτησε φαντάζομαι ό,τι κι ο Οκονομέας

  7. silverkid said

    Ευκαιρία τώρα και με τις νέες εκλογές να κλείσουμε όλα τα ζώα, γκεσέμια και μη, στο μαντρί.

  8. ppan said

    ΚΙ εγώ συμφωνώ ότι δύσκολο να μην ξέρει τα γκεσέμια ο Οικονομέας. Δεν μου φαίνεται και για αναντάμ παπαντάμ παιδί της πόλης -έχει ένα συμπαθητικό αξάν-. Άσε που σα να θυμάμαι την λέξη σε σχολικά βιβλία.

  9. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3: Και μου έλυσες την απορία, αν λέτε το γκεσέμι, ή έστω κεσέμι, στην Κρήτη, διότι δεν θυμόμουν το σχόλιο. Ο Καμπουράκης θα το ήξερε, γιαυτό δεν έσκισε τα ρούχα του.

  10. π2 said

    Είδα «έκτακτο», είδα Mega και νόμισα πως η αναφορά είναι σ’ αυτό:

  11. Γιαννης Κ said

    Τ層μπροστότραγος» μου θύμισε το κινέζικο ιδεόγραμμα για τον «δρόμο», το «ντάο», που είναι ένα κεφάλι με κέρατα, υποδηλώνοντας απ’ όσο καταλαβαίνω τον αρχηγό που πάει μπροστά — τα κέρατα σημαίνουν αρχηγική θέση.

    Το «ντάο» είναι και μέρος της εννοιας «γνωρίζω», «ζιντάο», δηλαδή γνωρίζω = ξέρω τον δρόμο.
    Σταματάω εδώ γιατί ετοιμάζομαι να περάσω στα connotations (υποδηλώσεις;; συνεκδοχές;;) του¨»γνωρίζω» σε άλλες γλώσσες και δεν ξέρω αν ο Φυσικός έχει πάρει τα χάπια του 🙂

    γιάννης

  12. π2 said

    6: Νομίζω έχω ξαναπεί την ιστορία που μάλωνε με μια κοπέλα που του είπε κάποια στιγμή «είθισται όταν μιλάς μ’ αυτόν τον τρόπο να ζητάς συγγνώμη μετά» κι αυτός απάντησε «ποιον είπες είθιστο μωρή, που θα σου ζητήσω και συγγνώμη;».

  13. π2 said

    11: συμπαραδηλώσεις

  14. Σωστό το άρθρο (ουσιαστικά και γλωσσικά).
    Μία λεπτομέρεια: στο «Τούμπου τούμπου ζα» οι στίχοι αποδίδονται στον ίδιο τον Μαρκόπουλο, όχι στον Βίρβο (τουλάχιστο στον δίσκο που έχω εγώ).

  15. Νέο Kid Στο Block said

    Και η εκτέλεση (του τουμπου ζα) απο τον Πρίγκηπα ,όλα τα λεφτά!
    (την είχα κάποτε αφιερώσει στην Ιμμόρ 🙂 )

  16. bernardina said

    Μου θύμισε έναν πιτσιρικά που έκανε τουλούμι έναν συμμαθητή του επειδή τον έβρισε… ποντίφικα! 😆

  17. ppan said

    Πολύ ρομαντικό! 🙂

  18. ppan said

    17 στον Κιντ και στις αφιερώσεις του!

  19. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  20. sarant said

    14: Eυχαριστώ για τη διόρθωση, την έκανα -ουδείς είθιστ… αλάνθαστος!
    12-16: 😉

    10: Μπράβο που το βρήκες!

  21. sarant said

    Και για να συμπληρώσω τον εαυτό μου, νομίζω ότι ο δημοσιογράφος επιτρέπεται (ή και επιβάλλεται) να είναι αιχμηρός απέναντι στον προσκεκλημένο του *όταν παίρνει συνέντευξη* δηλ. όταν έχει έναν μόνο προσκαλεσμένο γιατί τότε δεν είναι πια διαιτητής.

    Ας συγκρίνουμε πώς φέρονται στους Χρυσαυγίτες και πώς, τώρα τελευταία, στους Συριζαίους. Στους Χρυσαυγίτες φέρονται με το γάντι, στους Συριζαίους με τη σιδερογροθιά.

  22. antpap56 said

    12: Κάπου στη «Λωξάντρα» ο ανιψιός της απαντάει σε επίσημο γράμμα που κατέληγε με τη στερεότυπη φράση «Διατελούμεν κτλ.» γράφοντας (παραθέτω από μνήμης): «Αν μας διατελείτε εσείς μια φορά, εμείς να δεις πόσες σας διατελούμε» ή κάτι παραπλήσιο.

  23. ppan said

    21: εμ, αν είχαν πραγματικές σιδερογροθιές κι οι Συριζάιοι να δεις τεμενάδες που θα τους έκαναν

  24. Πωπω Νίκο… ειδικά η τελευταία σου παράγραφος είναι… αριστούργημα!! Αυτό θα πει «σφάξιμο με το γάντι»!!!
    Μπράβο!! 🙂

  25. sarant said

    22: Εξαιρετικό απόσπασμα αυτό, που του λέει «θα σε διατελέσω κι εσένα και…» ή κάτι τέτοιο.

  26. bernardina said

    Πάνω στο #21 σου, Νίκο, για φουλ του ξερατού και για να συμπληρωθεί το καρέ των ανάλογων εμετικών λίκνων, όποιος θέλει ας δει κι αυτή την υπέροχη χορταστική συνέντευξη του αδούλωτου Τράγκα

  27. spiral architect said

    @21: Πόσο θέλω να πέσουν οι εκατέρωθεν αβρότητες.
    (αλά Τατσόπουλο στο πιο χέβι) 👿

  28. Κι έλεγα, κι έλεγα «αφού μας σέρβιρε ο Νικοκύρης τις φράουλες, μήπως θέλει να μας σερβίρει και τα σκατά;».
    Ορίστε τώρα!

  29. Ας συγκρίνουμε πώς φέρονται στους Χρυσαυγίτες και πώς, τώρα τελευταία, στους Συριζαίους. Στους Χρυσαυγίτες φέρονται με το γάντι, στους Συριζαίους με τη σιδερογροθιά.

    δὲν πολυσυμφωνῶ, δεδομένου ὅτι ἡ ΧΑ πῆρε τὸ μισό περίπου ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ, ἀλλὰ οὔτε τὸ 10% τοῦ τηλεοπτικοῦ του χρόνου.

    πάντως κι ἐγὼ θυμήθηκα τὴν ἱστορία μὲ αὐτὸν ποὺ ἔκανε λαμπόγυαλο τὸ μαγαζὶ ἑνὸς ἐμπόρου εἰδῶν προικὸς ἐπειδὴ ὁ καταστηματάρχης ἀποκάλεσε τὴν ἀδελφὴ του «δεσποινίς». «ποιά εἶπες δεσποινίς ὠρέ;»κλπ. μοῦ τὴν εἶχαν διηγηθῆ μὲ πολὺ ἀστεῖο τρόπο.

    #10 πολὺ καλὸ τὸ βίντεο, ἀλὶ σ’ἐμᾶς ποὺ δὲν ξέρουμε γερμανικά.

  30. ἡ δήλωσι Τσίπρα γιὰ τὸ «α.ε. ῥητὸ» «φοβοῦ τοὺς Δαναοὺς» σχολιάστηκε;

  31. Immortalité said

    Εγώ δικαιούμαι να σας λέω αλαζόνα αλλά εσείς δεν μπορείτε να με λέτε γκεσέμι ό,τι κι αν σημαίνει αυτό!!! Γελώ έχω ξεραθεί! Άχρηστοι στο Μέγκα ντιπ άχρηστοι! 😀 😀 😀

  32. Immortalité said

    @29 Σιγά μην πολυσυμφωνούσες εσύ 😉

  33. alexisphoto said

    Καλησπέρα,
    Θα ήταν ντροπή να ρωτήσει ο δημοσιογράφος τον συνεντευξιαζόμενο «τι σημαίνει αυτή η λέξη» ;
    Μήπως όλη η ιστορία είναι για να γίνει ο απαραίτητος τζερτζελές και να ανεβούν τα νούμερα της AGB;
    Φαντάζομαι ότι επί της ουσίας θα μπορούσε να τον στριμώξει άσχημα. Αλλά βέβαια αυτό θέλει και χρόνο, και τρόπο, και γνώσεις, και πολιτική σκέψη, και πολλά άλλα δύσκολα. Ο ρόλος των δημοσιογράφων, ανέκαθεν, δεν ήταν και ο πιο ουδέτερος.
    Στην περίπτωση Οικονομέα vs Παπαδημούλη, έγινε αναίτια (κατά τη γνώμη μου πάντα) ένας καυγάς.

    Στην περίπτωση Λυριτζή-Οικονόμου vs Καρατζαφέρη (ΝΕΤ) στην προεκλογική περίοδο του 2004, ο Καρα είπε με χαρακτηριστική άνεση για κάποια περιοχή στην Αττική «την περιοχή την έχουνε καταστρέψει. Θα τους κάνουνε και ΧΥΤΑ και μουσουλμανικό τέμενος!».
    Οι δημοσιογράφοι ούτε που κουνήθηκαν από τη θέση τους. Η ισοπέδωση ενός «σκουπιδότοπου» με έναν χώρο θρησκευτικής λατρείας δεν τους έκανε καμία εντύπωση! Σε τηλεφωνική διαμαρτυρία μου στην ΕΡΤ την ώρα της εκπομπής έλαβα την απάντηση ότι έτσι και αλλιώς τελειώνει τώρα η εκπομπή!!!!!
    Την επόμενη μέρα βγήκε ανακοίνωση από το δελτίο της ΝΕΤ και δικαιολόγησε τους δημοσιογράφους λέγοντας την παιδαριώδη δικαιολογία ότι δεν κάνει να παρεμβαίνουν στο λόγο του καλεσμένου τους!

    Μήπως λοιπόν κινούνται σε ένα εκκρεμές εξυπηρετώντας πρωτίστως την τσέπη τους (μέσω της AGB) και μετά όλα τα άλλα; Αλλιώς δεν δικαιολογούνται φαινόμενα αναίτιων τσαμπουκάδων, εκνευριστικής απάθειας, γλοιώδους συμπεριφοράς, κλπ
    Μήπως όμως αυτό το εκκρεμές το αφήνουμε και κινείται έτσι ανεξέλεγκτα με την απάθειά μας δίνοντάς τους λαβές για ολοένα και ποιο ακραίες καταστάσεις;

    Σας ευχαριστώ

  34. sarant said

    30: Στην απομαγνητοφώνηση λέει «υπάρχει μια παροιμία, μια ρήση που λέει: Φοβού…»

  35. τυφλόμυγα said

    Όπως το είπατε, έκτακτο το άρθρο σας!

    #12, 16, 22, Την έχω πάθει η ίδια. Μιλάω στο τηλέφωνο. Που είσαι, ρωτάνε. Απαντάω: Στον περιβάλλοντα χώρο. Και ακούω από την άλλη άκρη της γραμμής: Δηλαδή, μέσα ή έξω; 😦
    Αυτά παθαίνεις αν χρησιμοποιείς δύσκολες λέξεις

  36. Είδα τον καβγά λάιβ πριν φύγω για δουλειά, και ήξερα ότι θα ακολουθούσε άρθρο στη διάρκεια της μέρας 🙂
    (πάντως, αν μη τι άλλο οι εκλογές έδειξαν ότι δεν είναι πια ακριβώς γκεσέμια της κοινής γνώμης τα μμε, όχι όσο νόμιζαν δλδ)

  37. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Μια και πέσαμε στα ποιμενικά να πω κι εγώ ότι τα πρόβατα μαρκ(αλ)ιούνται και τα γίδια πρατσαλιούνται, ενώ η πράξη λέγεται πρατσάλος. Τι θυμήθηκα τώρα… 🙂

  38. spiral architect said

    @10, Π2, μόλις τώρα η (θου Κύριε) Τρέμη «ομολόγησε» ότι έγινε παρανόηση και τα’ριξε στο μεταφραστικό τμήμα του Μέγκα, αφού (και καλά) ρώτησαν Γερμανούς φιλολόγους!

  39. Νέο Kid Στο Block said

    38. Nαι, ρώτησαν τον Φον Μεγκανχάουζεν! 🙂

  40. τυφλόμυγα said

    #39, Σιγά βρε Νεοκίντ. Μου βγήκε η σοκολατόπιτα απ’ τη μύτη.

  41. 1. Ο Γιώργος (Οικονομέας), παιδί ιερέα, ήρθε από το χωριό του το 1973-74 ως μαθητής της Δ’ Γυμνασίου (Α’ Λυκείου) στο 9ο Αρρένων. Ήταν μαθητής μου. Και μένα με εκπλήσσει που αγνοούσε τη λέξη.

    2. Ως πληροφορητής για τη λέξη, να πω πως ως παιδί της πόλης εγώ την έμαθα σε μεγαλύτερη ηλικία από Πόντιο ομιλητή (πρόσφυγα), αλλά με τη σωστή προφορά του πρώτου φθόγγου «κεσέμι».

    Γιάννης

  42. Νέο Kid Στο Block said

    Μόλις άκουσα τον διάλογο Πικραμμένου-Παπαδήμου κατά την υποδοχή-παράδοση .
    Μιλάμε ότι ένας διάλογος μεταξύ του τέρατος του Φρανκενστάιν και του νεκραναστημένου Ζόμπι Ιβα Νταμπάλα Γουέντο θα είχε μεγαλύτερη ζωντάνια!
    Εντάξει ο ρόλος των «υπηρεσιακών» (αν και ο Παπαδήμιος ήταν και διεκπεραιωτής) πάντα είναι άχαρος, αλλά τόση πτωμαΐνη πια.; 🙂

  43. spiral architect said

    @42: :mrgeen: :mrgeen:

  44. Νέο Kid Στο Block said

    Δεν υπάρχει καμία περίπτωση, ο Οικονομέας να είχε άγνοια για τη λέξη και κυρίως για τη μεταφορική της χρήση (την κοματαρχαίικη /γκαουλαϊτερική).
    Αλλιώς -κι αν βεβαίως η λέξη δεν τον (ψιλό ως χοντρό)χαρακτήριζε- δεν θα αντιδρούσε όπως αντέδρασε! Μη κοροϊδευόμαστε τώρα.

  45. Νέο Kid Στο Block said

    Μόλις άκουσα ότι «ο καμένος πρότεινε τον πικραμένο!» 😆

    (ε ρε και να μεταφράσουν τα ονόματα οι ευρωπαίοι, καζούρα που θα πέσει..)

  46. τυφλόμυγα said

    #45, Το μεσημέρι είχα αυτή την κουβέντα στο γκι τοκ. Θα αφήσουν την ευκαιρία να πάει χαμένη λες;

  47. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

    37: Τον πράτσαλο δεν τον ήξερα!

    39: Εξαιρετικός ο φον Μεγκανχάουζεν!

    45: Αν σε μια επιθεώρηση το έγραφε κανείς αυτό, θα του λέγαν πως το παρατραβάει!

  48. τυφλόμυγα said

    Ποιο γκι καλέ; Τζιτοκ. Μ’ αρέσει που το έκανα και δύο λέξεις, τρομάρα μου. 😕

  49. Μήπως είναι Πυρ-καμένος;

    Γιάννης

  50. Δημήτρης Κ said

    Συγχαρητήρια για το άρθρο αλλά και για τη διάκριση στα ηλεβραβεία.

    Να τολμήσω βουτιά στο παρελθον?
    Απ’ότι θυμάμαι αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη η έρημος Γκεσέμ (Goshen στα εβραϊκά) στην αρχαία Αίγυπτο. Φαίνεται πως το όνομα έχει «αγροτική» έννοια και δεν υπάρχει ομφωνία ως προς την προέλευσή της.

    Να προέρχονται άραγε τα γκεσέμια μας από την αρχαία Αίγυπτο?

  51. spiral architect said

    Ένα παράξενο τραγούδι σπέσιαλ αφιερωμένο στο κανάλι που όλοι αγαπάμε …

    … να μισούμε!
    (α, ρε Παύλο Παυλίδη)

  52. gmix said

    Αυτό το «ότ,τι και αν σημαίνει να ανακαλέσεις » του Οικονομέα μου θυμίζει το ανέκδοτο με την κυρία που έκανε μήνυση για εξύβριση κάποιον που την αποκάλεσε ιπποπόταμο . ¨ Όταν τη ρώτησε ο Πρόεδρος του δικαστηρίου γιατί έκανε τώρα τη μήνυση ενώ το περιστατικό συνέβη πριν από χρόνια, η κυρία απάντησε» Γιατί τώρα είδα ιπποπόταμο» .

  53. sarant said

    50: Το τουρκικό πάντως δεν έχει γκ-, είναι κεσέμ

    52: Πολύ γέλασα!

  54. christos said

    Νίκο και για εμένα οι δημοσιογράφοι (κυρίως της τηλεόρασης) ακολουθούν συγκεκριμένες «γραμμές» που τις καθορίζουν τα γκεσέμια τους.

    Ωστόσο η λέξη για ένα δημοσιογράφο είναι παρεξηγήσιμη και εξηγούμαι: Το να πείς «τα γκεσέμια του δικομματισμού» στέκει και χωρίς κανείς να παρεξηγείται, διότι ο καθοδηγητής δεν έχει πρόβλημα που καθοδηγεί και οι καθοδηγούμενοι επίσης δεν έχουν πρόβλημα να υπόκεινται σε αυτή την καθοδήγηση και να ανοίκουν σε κάποια ομάδα (το αποζητούν μάλλον). Ο δημοσιογράφος όμως όταν ανοικτά παραδεχτεί οτι έχει γκεσέμι που τον καθοδηγεί, αυτομάτως παύει να είναι αντικειμενικός παρουσιαστής της δημόσιας ζωής και δηλώνει καθοδηγούμενο όργανο. Αν πάλι δεχόταν οτι είναι ο ίδιος γκεσέμι θα σήμαινε οτι οι υπόλοιποι θα έπρεπε να ακολουθούν την πορεία του, άρα να μην έχουν δική τους άποψη. Τι απο αυτά τα δύο δεν είναι παρεξηγήσιμο για ένα δημοσιογράφο;

    Άρα το να ζητήσει απο τον βουλευτή να ανακαλέσει ήταν απόλυτα δικαιολογημένο, άσχετα αν -και κατα τη δική μου άποψη- ήταν συνάμα υποκριτικό.

    Θα μπορούσε να πει κανείς οτι ο χαρακτηρισμός που δόθηκε απο το βουλευτή ήταν μια ειλικρινής και αυθόρμητη αντίδραση στο ερέθισμα του δημοσιογράφου που κινήθηκε ίσως και εκτός των ορίων της δεοντολογία αποδεικνύοντας με τη στάση αυτή πως δυστυχώς πράγματι υπάρχουν γκεσέμια στη δημοσιογραφία.

  55. akate said

    1: Οι «τσέλιγκες» στα «τσελιγκάτα» διαθέτουν «τσοπανόσκυλα» (τύπου ελληνικού ποιμενικού (canis familiaris))
    που φυλάνε το κοπάδι απο το λύκο.Αν πέσει όμως λύκος στο κοπάδι «προγκάνε» τα πρόβατα.
    Γνωστοποίηση:

    και απο 0:30

  56. Νομίζω πως πρέπει επιτέλους να καταργηθούν οι διακρίσεις και να πάψουν κάποιες θέσεις να είναι αποκλειστικό προνόμιο των αρσενικών (έστω και ευνουχισμένων). Ανακηρύσσω γκεσέμα της δημοσιογραφίας την Όλγα Τρέμη.

  57. Ρουμλουκιώτης said

    Στο Ρουμλούκι, περιοχή Αλεξάνδρειας (Γιδά) Ημαθίας, η διάθεση και η πράξη ζευγαρώματος των ζώων δηλώνονται με ξεχωριστούς όρους:
    Τα γουρούνια «β’ρίζουν’ <βουρίζω,
    τα πρόβατα "μουρκαλνιούdι <μουρκαλνώ-ιούμαι [ουσιαστ. μουρκάλος]
    οι γίδες "πουρτσιαλνιούdι <πούρτσιος=τράγος
    τα σκυλιά "σκ'λεύουdι< σκυλεύονται
    τα μεγάλα ζώα (γελάδια, [βου]βάλια, άλογα) "σέρνουν"
    την κότα την "πατάει" ο κόκορας
    Διαφορά υπάρχει και από τη σκοπιά του γένους¨
    Η αγελάδα "έσιριν" (=ζευγάρωσε), αλλά ι bήκας τ'ν αbίτσιν (= ο ταύρος την πήδησε)

  58. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα σχόλια!

    57: Καλώς ήρθατε, είναι πολύ ενδιαφέρον που υπάρχουν τόσο πολλοί διαφορετικοί όροι -αλλά μόνο στη γλώσσα μιας αγροτικής κοινωνίας.

  59. Νέο Kid Στο Block said

    Από το nooz.gr

    «Προειδοποίηση ότι οι εκλογές θα γίνουν σε κλίμα πόλωσης, που μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες καταστάσεις, απηύθυνε ο απερχόμενος υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοίδης, μιλώντας στο ραδιοσταθμό Real.

    Διαπίστωσε ότι υπάρχει «ένα μπετόν τμήμα που θέλει εκλογές ενάντια στην πολιτική που ακολουθήθηκε» και ένα άλλο τμήμα που «θέλει με αμοιβαίες υποχωρήσεις και αλλαγές να προχωρήσουμε σε μια νέα περίοδο για τη χώρα».

    Όμως, ο κ. Χρυσοχοϊδης έκανε λόγο για διχασμό της κοινωνίας με τραγικές συνέπειες που ενδεχομένως να υπάρξουν θέματα και με τις ατομικές ελευθερίες και πρόσθεσε ότι «μπορεί να καταργηθούν οι θεσμοί και ο καθένας θα μπορεί να κάνει συμμορίες με όπλα και να οδηγηθούμε σε εμφύλιο και αυτό δεν είναι υπερβολή».

    Φίλε Μπετατζή ,για σένα λέει ο μαστρο-Αμυγδαλέζας; 🙂
    (άκου ένα μπετόν τμήμα! κι άκου «..θέματα και με τις ατομικές ελευθερίες..»! Ναι, μπορει να βγει κανένας συμμορίτης με όπλα και να εκτελεί οροθετικούς…) 😦

  60. Νατάσσα said

    Τόλμησα κάποτε και είπα σε δεκάχρονη πιτσιρίκα «Άψογη είσαι, κούκλα μου» για να εισπράξω πληρωμένη την απάντηση «Άψογη είσαι και φαίνεσαι».

  61. eran said

    μαρκαλόκαιρος…

  62. Νέο Kid Στο Block said

    Ψηφίζω δαγκουτό κι θανατικά το 61. σαν «σχόλιο της χρονιάς!» 🙂

  63. Μαρία said

    60 Μου θύμισες τον παρακάτω διάλογο μεταξύ φοιτητή και εργάτη.
    φ. Εσείς που είστε το επαναστατικό υποκείμενο …
    ερ. Α σιχτίρ, ρε τσογλάνι, που θα πεις εμένα υποκείμενο.

  64. eran said

    Αλήθεια, καμιά ιδέα γιατί τα δύο μμ στο όνομα του νέου πρωθυπουργού (και Παπακαμμένος κ.ο.κ.); Αν δε με απατά η μνήμη μου, μόνο στις μετοχές παρακειμένου των αφωνόληκτων διατηρούνται, όχι στα ημιφωνόληκτα και στα φωνηεντόληκτα.

  65. sarant said

    64: Έχω προαίσθημα ότι το αυριανό άρθρο θα γράφει κάτι σχετικά 🙂

  66. Πλείστα όσα κύρια ονόματα γράφονται διαφορετικά από ό,τι θα περίμενε κανείς βάσει των σημερινών ορθογραφικών κανόνων, είτε γιατί διατηρούν παλαιότερες ορθογραφίες (κατ’εξοχήν στα γαλλικά αυτό, αλλά και τα δικά μας Παππάς, Χατζηδάκις), είτε για λόγους ευπρεπισμού (Ραυτόπουλος, Καυτατζόγλου — ενώ βέβαια κανείς δεν θα έγραφε *ραύτης ή *καυτάνι!), είτε απλώς και μόνο γιατί έτσι τα έγραψε ο πρώτος ημιαγράμματος παπάς ή χωροφύλακας που τα κατέγραψε.
    Ας σημειώσουμε και τα κυπριακά ονόματα όπου οι περίεργες ορθογραφίες απηχούν αντίστοιχη ιδιωματική προφορά: Ανδρούλλα, Πασιάς (=pashás)…

  67. akate said

    59: Ο Ρουμλουκιώτης κ.Μιχάλης διαθέτει πείρα σε θέματα «συμμοριών»
    όπως και «ευαισθησία» σε θέματα σχετικά με τις ατομικές ελευθερίες.

  68. Ωπ, συγνώμη, Νίκο, δεν ήθελα να σε προλάβω — αλλά άρχισα να γράφω, με διέκοψαν και μετά συνέχισα χωρίς να ελέγξω αν είχε προστεθεί τίποτα.

  69. sarant said

    66: Αντίθετα, μου δίνεις πάσα! 🙂

  70. Νέο Kid Στο Block said

    69. Κάτι μου λέει ότι αύριο θα έχουμε σκληρή μάχη ανάμεσα στη ροδίτικη πατίχα και στην κυπριακή παττίχα. 😉

  71. Μαρία said

    Μια και ο λόγος για τα σούργελα των καναλιών, στο τραπέζι του άλφα εκπροσωπεί τη δημαρ ο … Μαλέλης, που χαρακτήρισε το συριζα λαϊκίστικη αριστερά.
    http://unfollowapantiseis.wordpress.com/2012/03/02/%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CE%AD%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CE%BC%CE%B5-%CE%B3%CE%AC%CE%BC%CE%B7%CF%83%CE%B5-%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CE%BB%CE%B5%CF%8C%CF%81%CE%B1/

  72. τυφλόμυγα said

    Ενώ ο Τσίπρας στην Νετ απέδειξε το αντίθετο.
    http://www.ert.gr/webtv/index.php/component/k2/item/4352-A-Tsipras-Synenteyxh-sth-%CE%9DET-16-05-2012.html
    Μια χαρά (και προφητικά) τα έγραφε η Μπερναρντίνα δέκα μέρες πριν.
    Καληνύχτα σε όλους.

  73. sarant said

    Πες καλέ τι εννοείς να μη με βάζεις να βλέπω 80 λεπτά βίντεο 🙂

  74. Immortalité said

    @71 Σε κάτι κωλόμπαρα τα πίνω με τους φίλους μου. Και ξενυχτισμένος πάω το πρωί στο κόμμα, για να βρω μια διέξοδο για την ψυχή μου.

    Το κακόμοιρο το κροκοδειλάκι…

  75. Τσούρης Βασίλειος said

    Στα μεγάλα γκεσέμια φορούσαν τα μεγάλα κύπρια και τις μεγάλες κουδούνες.
    Τέτοια γλυκόλαλα κύπρια από το Λοζέτς ή Λοζέτσι ( Ελληνικό Ιωαννίνων ) μπορείτε να ακούσετε και να δείτε εδώ:

    Η κατηγοριοποίησή τους θυμάμαι ήταν ανάλογη με το βάρος τους σε οκάδες έτσι πχ. υπήρχαν ¾, μία κι ¼ , μια κι ¾ ,2 κι ½ .
    Πολύ πιθανό με τα ίδια να έχω πει κι εγώ τον Λάζαρο μέχρι τα δώδεκα –δεκατρία μου το 1973-4 . Σημαντικό το ότι τότε ακούγοντάς τα λαζαρούδια από αρκετά μακριά γνωρίζαμε από ποιο κοπάδι προέρχονταν τα κύπρια που είχαν δανειστεί για να πουν το Λάζαρο. Εξυπακούεται ότι όλοι μας τα προσέχαμε ιδιαίτερα ( προσήκων σεβασμός) γιατί αν κάποιοι τα κακομεταχειρίζονταν δεν τους τα ξανάδιναν την άλλη χρονιά. Με λίγα λόγια ήταν κάτι σαν ταυτότητα της οικογένειας και του κοπαδιού.
    Προφανώς η λέξη κύπρος, κύπρια ή κυπριά έχει σχέση με τον χαλκό ( κράμα του χρησιμοποιείται στην κατασκευή τους ). Έτσι πήρε το όνομά της και η Κύπρος γιατί
    είχαν βρεθεί παλιά κοιτάσματα χαλκού.

    Μια υπέροχη έκφραση που χρησιμοποιούμε στην περιοχή μας σαν απάντηση στην ερώτηση κάποιου:
    – Τι πήραταν εσείς;
    – Πήραμαν τ΄ μπούτσκα με τον κύπρο
    – Τι πιάκαταν εσείς;
    – Πιάκαμαν τ΄ μπούτσκα με τον κύπρο
    – Πόες ψήφς πήρε ο ΧΧΧΧ
    – Πήρε τ΄ μπούτσκα με τον κύπρο

    Ελπίζω να καταλάβατε το νόημα της φράσης, δεν λέω περισσότερα θα επανέλθω άλλη στιγμή.

    37 Εμείς λέμε ο πρατσιάλος ( προσθέτουμε το γιώτα), χωρίς αυτό μου ακούγεται κάπως -καθαρευουσιάνικη- η λέξη. Τολμώ να σας ρωτήσω … είστε όντως Κοτορτσινός ; ( Κοτόρτς – Λοζέτς μια αμπδιά)

    2 Τολμώ κι εσάς κύριε Μανωλά να σας ρωτήσω αν ασχολείστε με τη λύση σκακιστικών προβλημάτων γιατί έχω δεί αυτό το όνομα στα Ελληνικά Σκακιστικά Χρονικά. Η ηλεκτρονική μου διεύθυνση είναι billfan@in.gr

  76. skyjungle said

    ….Μου κάνει μεγάλη εντύπωση που ένας κορυφαίος δημοσιογράφος, που έχει εργαλείο της δουλειάς του τις λέξεις, πιάστηκε να αγνοεί μια τέτοια λέξη…..

    Το «κορυφαίος» πως το εννοείτε; Γιατί αν έχουμε κατά νου την κυριολεκτική σημασία του όρου «κορυφαίος δημοσιογράφος», τότε η παρατήρηση σας αστοχεί. Αν σαν «κορυφαίους» θεωρούμε τους καθημερινούς τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς μαϊντανούς, τότε η απορία σας αστοχεί αφού, για να κάνει κανείς προπαγάνδα δε χρειάζεται γλωσσικό πλούτο αλλά μόνο λίγες λέξεις που μπορεί να τις επαναλαμβάνει σταθερά κάθε μέρα.

    Προλαμβάνω την ενδεχόμενη παρατήρηση πως ο συγκεκριμένος ήταν (και) δημοσιογράφος πριν το MEGA, παρατηρώντας πως, τα στερνά τιμούν τα πρώτα αλλά και ότι δεν ήταν και κανένας εξαιρετικός λειτουργός της ενημέρωσης αλλά, μάλλον ένας μετριότατος ρεπόρτερ.

  77. Μιχαλιός said

    Να θυμίσω και τη δική μας Αρχιγκεσέμω με τ’ ‘όνομα, τη φεγγαροπρόσωπη βαλιδέ:

  78. Μιχαλιός said

    Φτου να πάρει, ξανά:
    Να θυμίσω και τη δική μας Αρχιγκεσέμω με τ’ ‘όνομα, τη φεγγαροπρόσωπη βαλιδέ.

  79. Παράξενο το άρθρο της βίκης (78): Χίλιες παραπομπές (και όχι ό,τι κι ό,τι) στην αρχή, για την ελληνική καταγωγή της Κιοσέμ, ελάχιστα για το ταραχώδες τέλος της. It is rumored that Turhan ordered Kösem’s assassination – πολύ λάιτ εκδοχή για μια συναρπαστική ιστορία ίντριγκας, παλατιανού πραξικοπήματος και φόνου στα παρασκήνια, βεβαιωμένη από χίλιες πλευρές και καθόλου rumored.

  80. sarant said

    75: Ναι, το κυπρί ετυμολογικά συνδέεται με την Κύπρο και τον χαλκό.

    78: Το Sultan το τούρκικο είναι το ίδιο για σουλτάνους και σουλτάνες;

  81. Το ίδιο είναι, ναι.

  82. Μιχαλιός said

    79: Δύτη καλημέρα, κοίταξε και το talk page για να πάρεις μια ιδέα τι κρύβεται από πίσω!

    81: Μόνο που στους σουλτάνους προτάσσεται, ενώ στις σουλτάνες (αλλά και σ’ άλλα τιμώμενα πρόσωπα, π.χ. ορισμένους δερβίσηδες) επιτάσσεται.

  83. Α μάλιστα, το φαντάστηκα. Καημό τόχω να δω καλό οθωμανιστικό άρθρο στη βίκι πάντως. Θα μου πεις, κι εσύ τι κάνεις;

  84. sarant said

    82: Α, έτσι τους ξεχωρίζουν 🙂

    83: Έλα ντε, όλα μόνος του θα τα κάνει ο Στέφανος Μάνος;

  85. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #75
    Εννοείται είμαι κοτορτσινός, δεν είναι το επώνυμό μου. 🙂 Ότι θα έβρισκα κατσάνο στου σαραντάκου δεν το περίμενα. Και να κάνω και τη γνωστή ερώτηση των βάβων ( πώς κάνει η βάβω στη γενική πληθυντικού; ) «Ισύ τίνος Τσιούρ είσι;» 🙂
    Τον πρατσ(ι)άλο ίδιο τον προφέρουμε, αλλά είτε βάλω το γιώτα είτε όχι δεν γίνεται να αποδώσω το φατνιακό ‘τσ’ (=ch όπως στο αγγλικό cheese). Μακριά από μένα τα καθαρευουσιάνικα… 🙂
    #57
    Τις ίδιες λέξεις χρησιμοποιούμε και στα χωριά μας κοντά στα Γιάννενα, με τη διαφορά ότι η φοράδα «ζντάει», δηλαδή «ζητάει». Να προσθέσω ότι οι γάτες γατσεύντι (=γατεύονται).

  86. sarant said

    85: Κατσανος δηλαδή από τα Κατσανοχώρια -που λέει κι ο Κοτζιούλας στο ποίημα
    πήγα στα Κατσανοχώρια / νάμαι απ’ τους δικούς μου χώρια;

  87. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    🙂 Ναι ναι, από αυτά τα χωριά. Τους ξηροβουνιώτες (Κακοραψίστα-Πλατανούσσα και Βορδό-Μονολίθι) τους έχουμε γείτονες και στον Καποδιστριακό δήμο Κατσανοχωρίων τους είχαν φέρει σε μας. Αυτό ήταν πολύ ειρωνικό, γνωρίζοντας την απέχθεια που ιστορικά υπήρχε μεταξύ μας. Δηλαδή, ο Κοτζιούλας απλά εκφράζει τη γενικότερη στάση των ξηροβουνιωτών. Πιστεύω όμως, κι ίσως εδώ να γίνομαι τοπικιστής, ότι τα δυσάρεστα συναισθήματα προέρχονται από ένα αίσθημα κατωτερότητας απέναντι στους Κατσάνους. Από την άλλη και οι Κατσάνοι αντιμετώπιζαν τους βουνίσιους σαν κάτι λίγο καλύτερο από τους καμπίσιους. 🙂
    Όλο αυτό τον καιρό πρέπει να πω ότι με δυσκολία κρατιόμουν να μην ξεσπαθώσω στα άρθρα για τον Κοτζιούλα. 🙂 Η ιδέα που έχει ο Κοτζιούλας για τους Κατσάνους βασίζεται στην εμπειρία από το Καλέντζι, που είναι όμως το χωριό που είχε ήδη από την τουρκοκρατία, και σήμερα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, πάρα πολλούς «μετανάστες» από το Ξηροβούνι. Δηλαδή, ενώ απεχθάνονταν τους Κατσάνους θεωρούσαν μεγάλη «τιμή» να παντρευτούν και να μετακομίσουν στα Κατσανοχώρια. Αλλά αυτή είναι η άποψη ενός Κατσάνου! 🙂 (ψέμματα, τα έχουν πει κι άλλοι, με πρώτο το Λαμπρίδη το 1885)

  88. Τσούρης Βασίλειος said

    85. Είμαι ο τρίτος τ΄Κλη και τ΄ς Αμαλίας το γένος Δήμου και του παραγένους Καραούζα. Η βάβω μ΄η Βγένω Δήμου (1905-1999) κατάγονταν απ΄τε σας…Ούτε γω περίμενα να συναντήσω Σφαλάγγ΄στου Σαραντάκου…

    Η φοράδα έχει ζήτσ΄( ζήτηση )
    Ο πέτος ή κόκκοτας κοκκοτεύει). Η έκφραση -έεις πέτο ;- σημαίνει -έχεις πυγμή; έχεις καρδιά; έχεις ψυχή;-
    Όταν πίναμε τσίπουρα στον πλάτανο ( στο μαγαζί τ΄ μπάρμπα μ΄ Γιώργο Τσιούρ΄) και κάποιοι απ΄την παρέα μας έβαζαν πολύ αλάτι στον μεζέ άκουγαν τακτικά το
    – σιγά σε λίγο θα μας χαλέψετε και πρατσιάλο- επειδή οι κτηνοτρόφοι πριν το ζευγάρωμα των ζώων τους έδιναν αλάτι που απ΄ότι θυμάμαι πρέπει να λειτουργούσε σαν ενισχυτικό της ερωτικής τους διάθεσης ( αντίστροφο Viagra )

    86. Ναι κύριε Σαραντάκο απ΄αυτά τα χωριά είμαστε. Να συμπληρώσω ότι απολαμβάνουμε της τιμής των άλλων …
    -» Οι Κατσάν΄(οι) έβαλαν τον διάολο στο κολοκύθ΄ »- που δηλώνει μεν την εξυπνάδα μας αλλά από άλλους εκλαμβάνονταν σαν προειδοποίηση ότι είχαν να κάνουν με ανθρώπους εξυπνότερους ακόμα κι απ΄τον διάολο

  89. Νέο Kid Στο Block said

    Γρηγόρη και Βασίλη Τσουρη, ο ωραίος σας διάλογος μού θύμισε το κάτωθι ανέκδοτο:
    Συναντάει ο κοντοχωριανός μου παππούλης ένα Κινέζο τουρίστα.
    -Τι ση σύ ρε παιδί;
    -Τουρίστας!
    -Α,τουρίστας…κι από πού είσαι συ ρα πιδί;
    -Από την Κίνα!
    -Ααα, απου την Κίνα ε; Κι από ποιο μέρους ρε παιδί;
    -Απ’το Πεκίνο παππούλη!
    -Ααα,απ’του Πεκίνου είσαι μωρέ ζαγάρ; ΤΙΝΟΣ ΕΙΣΙ ΡΕ ΠΑΙΔΙ;

    Νάσται καλά πατριώτες! 🙂 🙂

  90. RaspK said

    @89: Το ίδιο πάνω κάτω λέμε και στην Κρήτη με Ιάπωνες τουρίστες, τον ένα τον λένε Μιγιαζάκι/«Μιγιαζάκη» (Miyazaki).

  91. RaspK said

    @80: Φυσικά, από την Κύπρο και το cuprum άλλωστε.

  92. Γιαννης Κ said

    #89-90.
    Μου θυμίσατε τον συγχωριανό μου που (πριν πολλά χρόνια) πήγε να πάρει κούρσα με τα λεφτά της επιδότησης, αλλά δεν έβρισκε αυτό που ήθελε. Ρώταγε ο έρμος, και είχανε κούρσες με στέρεου, και με ερκουντίσιου, και ούλα τα καλά, αλλά συμπιζάκ’ δεν είχανε. Μέχρι που κατέληξε στην αντιπροσωπεία κάποιου άλλου συγχωριανού, όπου και συμπιζάκ’ είχε, και συκιτρινάκ’, και συπρασινάκ’.

    γιάννης.

  93. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #88
    Καλά μωρέ, τ’ Κλη πιδί είσι (η αναγνώριση συνοδεύεται από χαρακτηριστική κίνηση των χεριών); Ο πατέρας σου έφερνε τα υλικά όταν φτιάχναμε το σπίτι. Με τους Καραουζαίους είμαστε σόι, αλλά η νύφη που είχε έρθει στο Λοζέτσι ήταν η Μαρία (που ήταν και πρώτη ξαδέρφη της γιαγιάς μου). Η Βγένω π’ λες ήταν κοπέλα της μήπως;
    Σφαλάγγια εμείς; Μάλλον μας μπερδεύεις με Λαζανίτες, που έχουν όλα τα χαρακτηριστικά του, συμπαθούς κατά τα άλλα, εντόμου… 🙂

  94. sarant said

    87-88: Ωραίο αντάμωμα, χαίρομαι 🙂

  95. Ο χαλκός (χημικό Cu) της Κύπρου, όπως και της Χιλής άλλωστε, είχε άμεση σχέση με την ταλαιπωρία των χωρών από ξένους που τον ήθελαν για τα καλώδια των επικοινωνιών.
    Λένε στα αγγλικά «communication implies control» (=η επικοινωνία συνεπάγεται έλεγχο). Ένας στρατηγός που δεν μπορεί να επικοινωνήσει με το στράτευμά του, δεν μπορεί να τους πεί ούτε «επίθεση» ούτε «υποχώρηση». Άρα δεν έχει έλεγχο.
    Μακάρι να πάμε γρήγορα σε παντελώς ασύρματες συσκευές, να βρούνε οι λαοί την ησυχία τους! (Μπορεί και όχι!)

    75 Κύριε Τσούρη Βασίλειε αυτός είμαι. Καλύτερος στην σύνθεση από όσο στην λύση. Διατηρώ ιστολόγιο για το καλλιτεχνικό σκάκι [εδώ]. Σας έστειλα μήνυμα.

  96. Τσούρης Βασίλειος said

    93. Ναι είμαι δισέγγονος τσ΄Ρούσιως, Μαρούσιως, Μαρίας που ήρθε νύφη στους Μπλετσαίους κι απέκτησε 5 παιδιά – Βγένω, Ρήνα, Κολιό, Βασίλω και Κώστα -ο μπάρμπα Κώστας ζεί!
    Εξυπακούεται ότι πρέπει να το γιορτάσουμε με τσίπουρο!

  97. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Επομένως, αφού η Ρούσιω κι η βάβω μου (επίσης Μαρία) ήταν πρώτες ξαδέρφες, εγώ έχω τον πατέρα σου τρίτον ξάδερφο κι εσένα ανεψιό! Μάλλον όμως θα είσαι μεγαλύτερος από μένα γιατί με τους Καραουζαίους έτσι πάει το σόι, με μια γενιά διαφορά. Θα τα πούμε αναλυτικότερα στο τσίπουρο. Το σαββατοκύριακο θα είμαι στο χωριό.
    Βρε Νικοκύρη, ούτε ο Ερυθρός Σταυρός να ήσουν δεν θα ένωνες τριτοτέταρτα ξαδέρφια 🙂

  98. Τσούρης Βασίλειος said

    Είδατε ότι στο 96 έγραψα ότι ΄απέκτησε 5 παιδιά» και όχι το σωστό για τους Κατσάνους¨δυό παιδιά και τρεις κοπέλλες»
    O tempora o mores

  99. sarant said

    96-97: Πιείτε μια και για μένα!

  100. ΣΑΘ said

    @ Γρηγόρης Κοτορτσινός [97] και
    Τσούρης Βασίλειος [98]

    Ξέρετε, μήπως, παρακαλώ, αν το όνομα «Κοτόρτς» μπορεί να έχει κάποια σχέση με το μαγευτικό Kotor του Μαυροβουνίου;

    Τι γλώσσα είναι αυτό το «Κοτόρτς» και τι (μπορεί να) σημαίνει;

    Ευχαριστώ.

  101. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Το Κοτόρτσι προέρχεται από το σλαβικό kotarь και την (υποκοριστική ή ουσιαστικοποιητική* επιθέτων) κατάληξη -ьcь με αφομοιωτική τροπή του α σε ο. Το kotarь σημαίνει «μάντρα, περίβολος». Πιθανώς έχει να κάνει με μαντριά και στρούγκες για ζώα ( περισσότερα βλ. Οικονόμου, Τα οικωνύμια του Νομού Ιωαννίνων, Εφύρα, Ιωάννινα 2006, σελ. 148-149).
    Το Kotor προέρχεται από την ίδια ρίζα, χωρίς την κατάληξη. Σε αυτή την περίπτωση, κατά τη γνώμη μου, ίσως η μάντρα να μην αναφέρεται κυριολεκτικά, αλλά μεταφορικά, λόγω του σχήματος της ακτογραμμής.

    * Παναγία μου, τι έκτρωμα…

  102. ΣΑΘ said

    @ Γρηγόρης Κοτορτσινός [101]

    Σας ευχαριστώ πάρα πολύ!

    ΥΓ
    Η εξήγησή σας για το τοπωνύμιο Kotor, δεν μου φαίνεται καθόλου ανέρειστη.

  103. Τσούρης Βασίλειος said

    Να συμπληρώσω κι εγώ

    Λοζέτσι, το [stu luzets]
    Ονομασία χωριού στην περιοχή Κατσανοχωρίων, το οποίο είναι γνωστό και με το επίσημο όνομα Ελληνικό (μετ.20.8.1927).
    Το τοπν. αναφέρεται ήδη από το 1321 στο γνωστό χρυσόβουλλο ( Αραβαντινού, χρονογραφία 2,308.) όπως και σε χειρόγραφο του Αγίου Όρους:
    « Η παρούσα δέλτος εγράφη διά χειρός… Ζαχαρίου του εξ Ιωαννίνων εκ κώμης Λοζέτζη…».{Lambros1,128(1434)}……………………………………………………………………………………………………………………………………………
    … Γι΄ αυτό νομίζω πως το τοπν. πρέπει να αποδοθεί στο επίσης σλαβ. loza « η κληματίδα // το αμπέλι » και την κατάλ. –ьcь με απόδοση του σλαβ.…………………

    βλ. ΚΩΣΤΑΣ ΕΥ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Τα οικωνύμια του Νομού Ιωαννίνων, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2002, σελ. 179-180)

  104. «Βορδό-Μονολίθι»
    Τί μου θυμίσατε!
    Πολύ μικρός είχα δει σ΄ένα παλιό σχολικό βιβλίο γεωλογίας να αναφέρεται, δεν θυμάμαι για ποιο φαινόμενο, «το χωρίον Μονολίθι (Βορδό)», και επειδή στην ίδια ηλικία είχα μια τόμπολα με το χάρτη της Ευρώπης, αναρωτιόμουν τι σχέση μπορούσε να έχει με το… Μπορντώ της Γαλλίας! Τώρα έμαθα και σε ποιον καποδιστριακό δήμο βρίσκεται. Σε πρώτη ευκαιρία θα το κοιτάξω και στο χάρτη!
    Κάποτε σκέφτομαι πως όταν μου λυθούν ΟΛΕΣ οι παιδικές μου απορίες, θα είμαι πια ώριμος να πεθάνω…

  105. sarant said

    104, τέλος: Είναι τόσο πολλές οι απορίες…

  106. ΣΑΘ said

    @ [104], [105]

    ΤΟ ΠΑΙΔΙ

    Όταν καμιά φορά γυρίσω πίσω και κοιτάξω
    μες στο μακρύ δρόμο,
    πάντα στο βάθος βλέπω
    ένα παιδί.

    Τροφοδοτεί με τα λυπημένα μάτια του
    τα ποιήματά μου.

    Χρίστος Λάσκαρης (Γαβριηλίδης, 2004)

  107. Νίκος Μαστρακούλης said

    Λοιπόν, έτυχε ν’ ακούω το «Εκόλ πολιτεκνίκ» του Τσιφόρου κι έπεσα πάνω σ’ ένα γκεσέμι που οφείλω να αφιερώσω στον κ. Οικονομέα.

    Περιγράφοντας ο αφηγητής πώς να εκμεταλλεύεσαι τους εύπιστους πουλώντας θαυματουργό φάρμακο στα πανηγύρια, λέει: «Διότι το παν στον κόσμο είναι να βρεθεί ο πρώτος, το γκεσέμι να πούμε. Κι από πίσω του θα τρέξουν τα κορόιδα – όπως και στην πολιτική, να πούμε.»

    Εξαιρετικά αφιερωμένο – ό,τι κι αν σημαίνει! 😉

    Το απόσπασμα βρίσκεται στο 2:41-2:50 του κλιπακίου, απολαύστε το:

  108. sarant said

    Συνονόματε, εξαιρετικό εύρημα!

  109. 108.: Όντως, ενώ και η αφιέρωση… έδινε ρέστα! XD

  110. τυφλόμυγα said

    107, Ο αφηγητής είναι ο γιος του Μποστ, Γιάννης Μποσταντζόγλου. Γνώρισα τη φωνή του, αλλά το επιβεβαίωσα στην περιγραφή του βίντεο στο γιουτιούμπ. 🙂 Πολύ ωραίο όντως. Καλημέρα!

  111. Immortalité said

    @107 Εξαιρετική ραδιοφωνική μεταφορά! Τις ιστορίες τις μετέδιδε το Δεύτερο Πρόγραμμα και έχω γράψει αρκετές από αυτές. Πρέπει κάποια στιγμή να στρωθώ να τις ανεβάσω…

  112. @2
    Όπως πρώτοι εμείς μεταδώσαμε [ 🙂 ] πού θα πήγαινε «το γκεσέμι» και σε ποιά θέση ακριβώς, ανακοινώθηκε και επίσημα πέντε μέρες μετά (στις 21/Μάη) : Πρώτη στο Επικρατείας.

  113. Νίκος Μαστρακούλης said

    110, 111: Τις μετέδιδε το Τρίτο, βλ. π.χ. http://www.radiofono.gr/node/1569

    Ο Μποσταντζόγλου ιδανικός αφηγητής.

    Κάποιος καλός άνθρωπος (ο Θεός να μου κόβει νανοδευτερόλεπτα και να του δίνει μεγααιώνες) έχει ανεβάσει πολλές από αυτές τις ιστορίες στο dailymotion: http://www.dailymotion.com/dentovrisko

  114. Immortalité said

    @113 Και το Δεύτερο πρόπερσι ή πέρυσι. Τις έχω γράψει σου λέω 🙂

    Μπράβο του παιδιού! Να δω αν έχω κάποιες που λείπουν να γλιτώσω τις υπόλοιπες!

  115. sarant said

    Αχ, τόσο πολλά διαμάντια, πού να βρεθεί χρόνος…!

  116. Νίκος Μαστρακούλης said

    114: Συγνώμη, δεν το ήξερα, ο Γούγλης με ηπάτησε! 🙂

    115: Αυτό ξαναπές το! — αλήθεια, δεν είναι αγγλισμός αυτό;

  117. sarant said

    Η τέχνη μακρά, ο βίος βραχύς, Ιπποκράτης, Ars longa, vita brevis Λατινικό, Τόσο πολλά Χ, τόσο λίγος χρόνος (αγγλικό)

  118. Νίκος Μαστρακούλης said

    117: Ευχαριστώ, εννοούσα κάτι πολύ πιο πεζό: αν είναι αγγλισμός το «αυτό ξαναπές το» (αν είναι αυτούσια μεταφορά του «you can say that again» ή αν προϋπήρχε λίγο-πολύ)! 🙂

  119. Μαρία said

    118 Λαϊκότατο.

  120. Νίκος Μαστρακούλης said

    119: Ευχαριστώ!

  121. sarant said

    118: Τώρα σε κατάλαβα. Νομίζω λαϊκό είναι, όπως λέει κι η Μαρία.

    Ο Παπαδιαμάντης είχε: «Σα σ’ ακούω», επιδοκιμασία σε κάτι που είπε η γειτόνισσα (έκφρ. του γυναικείου ιδιώματος)

  122. Μιχαλιός said

    «Αρκετά πρόβατα πέθαναν και τραυματίστηκαν»:
    http://www.tanea.gr/kosmos/article/?aid=4726584

  123. Τσούρης Βασίλειος said

    104. » Κάποτε σκέφτομαι πως όταν λυθούν ΟΛΕΣ οι παιδικές μου απορίες, θα είμαι πια ώριμος να πεθάνω…»

    Κύριε Άγγελε η φράση σας αυτή είναι ποιητικότατη και το « καλύτερο ξόρκι για το θάνατο …»

    Το 1960 έγιναν στην περιοχή μεγάλες κατολισθήσεις –ακόμα γίνονται σε μικρότερο βαθμό- οπότε μάλλον αυτές πραγματεύονταν σαν φαινόμενο το βιβλίο Γεωλογίας.

  124. τυφλόμυγα said

    121β, Ο μπαμπάς μου έλεγε συχνά τη φράση «Σα σ’ ακούει» με τη σημασία του «Αν τολμάς κάνε αυτό, εκείνο, το άλλο», απειλητικά δηλαδή. Ήταν δε τόσο γνωστή και συνηθισμένη η χρήση της φράσης που πολλές φορές έλεγε το «Σα σ’ ακούει» σκέτο. 🙂

    Μια ακόμα φράση, που στα δικά μου αφτιά ακουγόταν σαν συνώνυμη της παραπάνω, απειλητική δηλαδή, είναι το «Άντε μπακαλού μου». Αν περάσει από εδώ ο Δύτης ας πει αν είναι τούρκικη αυτή η τελευταία φράση και τί ακριβώς σημαίνει.

  125. sarant said

    Νομίζω πως δεν έλεγα «μπακαλού μου» αλλά «‘άντε μπακαλούμ», που θα πει, περίπου, «άντε να δούμε τι θα γίνει». Ο Δύτης θα μας το ετυμολογήσει.

  126. τυφλόμυγα said

    125, Άντε μπακαλούμ (για μένα είναι), ξέχασα να πω πως την έλεγε ο μπαμπάς μου. Αφηρημένηηηη. 😦

  127. Τώρα σας είδα, διάβαζα τη μόρα και κασίδα. Hadı bakalım, αντε να δούμε. Θυμήθηκα και την κουβέντα με το αλαλούμ.

  128. Υπομονή νάχετε, από δω και κάτω η κουβέντα για αλαλούμ, γιουσουρούμ, μέχρι και μπάχαλα είχε ο μπαξές: https://sarantakos.wordpress.com/2009/10/23/mixalou2/#comment-14025

  129. τυφλόμυγα said

    Ευχαριστώ, ευχαριστώ σας. 🙂

  130. Immortalité said

    @124 Το «σα σ’ ακούει» ή «αν σου ακούει» είναι ακόμα μία από τις υπέροχες χρήσεις του ακούω (μυρωδιές, σεισμούς κτλ) και εννοεί αν ακούς τη δύναμή σου δηλαδή αν μπορείς . Η φράση «αυτός άκουσε τη δύναμή του» για κάποιον που φέρεται σαν όλα να τα μπορεί πρέπει να είναι γενικότερα γνωστή.
    Έτσι ακούω στο γ’ ενικό με προσωπική αντωνυμία μου = μπορώ

    Δε μ’ ακούει μπλιο να κάμω πράμα γιατί γέρασα

    Ψηλά τη χτίζω τη φωλιά
    στο πιο ψηλό κλωνάρι
    που δεν τ’ ακούει κιανενούς
    ‘πο κει πουλιά να πάρει

    τα παραδείγματα είναι από το λεξικό.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: