Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Αποφράδες ημέρες και κερκόπορτες

Posted by sarant στο 29 Μαΐου, 2012


 

Σήμερα 29 Μαΐου, η επέτειος της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης πριν από 559 χρόνια, αποφράδα ημέρα σύμφωνα με τα κλισέ, οπότε σκέφτομαι να λεξιλογήσω σύντομα με άξονα δυο λέξεις σχετικές με την ημέρα, που τις βλέπετε στον τίτλο.

Λέμε ότι η 29η Μαΐου 1453 είναι αποφράδα ημέρα (ή αποφράς ημέρα στην καθαρεύουσα), επειδή τη μέρα εκείνη έπεσε η Πόλη. Αποφράδα λέγεται η μέρα η καταραμένη, που συνδέεται με κάποιο τραγικό γεγονός που σημάδεψε την ιστορία ενός λαού ή τη ζωή ενός ανθρώπου, λέγεται και η μέρα η γρουσούζικη, η δυσοίωνη: η Τρίτη έτσι κι αλλιώς θεωρείται ημέρα αποφράδα, πολύ περισσότερο σήμερα που συμπίπτει με την επέτειο της άλωσης.

Η λέξη είναι αρχαία, από το στερητικό από και το ρ. φράζω (μιλώ, απ’ όπου και φράση κτλ.), είναι δηλαδή η μέρα εκείνη για την οποία δεν κάνει να μιλάει κανείς· συχνά στα αρχαία τη βρίσκουμε σε πληθυντικό, αποφράδες ημέραι, οι μη καθαρές, οι απαγορευμένες. Και όπως το εξηγεί έμμετρα ο βυζαντινός λόγιος Ιωάννης Τζέτζης (και συγνώμη για τα περίεργα σημαδάκια πάνω από μερικά φωνήεντα):

Ἡ ἀποφρὰς ἡ μισητὴ ἥνπερ μισεῖ τις φράσαι.
Ἦσαν καὶ ἀποφράδες δε τοῖς παλαιοῖς ἡμέραι,
ἐν αἷς τισὶ συνέβησαν θλίψεις καὶ περιστάσεις·

Κι ένας λιγάκι παλιότερος, ο Λουκιανός, δίνει στον Ψευδολογιστή έναν λειτουργικό ορισμό:  Ὅταν μήτε αἱ ἀρχαὶ χρηματίζωσι μήτε εἰσαγώγιμοι αἱ δίκαι ὦσι μήτε τὰ ἱερὰ ἱερουργῆται μήθ΄ ὅλως τι τῶν αἰσίων τελῆται͵ αὕτη ἀποφρὰς ἡμέρα.

Στις αποφράδες ημέρες ούτε γίνονται εμπορικές συναλλαγές, ούτε δικάζουν τα δικαστήρια ούτε ιερουργούν οι ναοί, ούτε καμιά άλλη από τις καλές δραστηριότητες της ζωής.

Καμιά σχέση βέβαια με το σημερινό ρήμα αποφράζω και τις αποφράξεις. Πολλές ημέρες έχουν χαρακτηριστεί αποφράδες, αλλά νομίζω πως η σημερινή έχει τα ανεπιθύμητα πρωτεία. Γκουγκλίζοντας θα βρείτε και άλλες μέρες που θεωρούνται αποφράδες, όπως η 21η Απριλίου 1967 ή για την Κύπρο η 15η Ιουλίου 1974. Όχι χωρίς υπερβολή, η ΑΔΕΔΥ είχε χαρακτηρίσει αποφράδα ημέρα για τους δημοσίους υπαλλήλους την ημέρα που τέθηκε σε ισχύ το καθεστώς της εφεδρείας, ενώ πολύ χρησιμοποιούν την ημέρα οι αθλητικογράφοι, είτε για τις μεγάλες τραγωδίες των γηπέδων (ας πούμε το Χίλμπορο ή το Χέιζελ, καθώς και πολύνεκρα δυστυχήματα σαν της Σουπέργκας ή του Μονάχου) είτε, σε εντελώς άλλη κλίμακα, για τον υποβιβασμό, ας πούμε, μιας ομάδας (ίσως και για κανένα «σφαγιασμό» από διαιτητή). Αν η σημερινή μέρα θεωρείται αποφράδα από πάρα πολλούς, κάποιοι χαρακτήρισαν αποφράδα και την χτεσινή, επειδή στις 28 Μαΐου 1979 υπογράφτηκε στο Ζάππειο η πράξη προσχώρησης της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ (η μία αποφράδα ημέρα μετά την άλλη, έγραψε έξυπνα ο Πιτσιρίκος).

Κατά τη λαϊκή παράδοση, οι Τούρκοι μπήκαν στην Πόλη από την Κερκόπορτα, μια πύλη του τείχους που είχε μείνει ανοιχτή από αμέλεια ή, ακόμα πιο φορτισμένα, από προδοσία. Την Κερκόπορτα την αναφέρει ο Δούκας στην Ιστορία του· ήταν ένα παλιό παραπόρτι, το μισό κάτω από τη γη, καλά κλεισμένο, που ο Παλαιολόγος είχε την κακή ιδέα να διατάξει να το ξεφράξουν για να βγαίνουν οι Ρωμιοί από εκεί και να χτυπάνε τους Τούρκους που είχαν ήδη μπει στον περίβολο του τείχους: ἦσάν τινες τῶν γερόντων ἐπιστάμενοι παραπόρτιον ἓν πρὸ πολλῶν χρόνων ἀσφαλῶς πεφραγμένον, ὑπόγαιον, πρὸς τὸ κάτωθεν μέρος τοῦ παλατίου. Καὶ δηλώσαντες τῷ βασιλεῖ, διὰ προστάξεως αὐτοῦ ἠνοίχθη· καὶ ἐξήρχοντο ἐξ αὐτοῦ περισκεπόμενοι τοῖς τείχεσι τοῖς ὑγιαίνουσι καὶ ἀντεμάχοντο τοῖς Τούρκοις ἐν τῷ περιβολαίῳ.Τὸ δὲ ὄνομα τῆς κρυφῆς ἐκείνης πύλης ἐκαλεῖτό ποτε Κερκόπορτα.

Κερκόπορτα, από το κέρκος (η ουρά του ζώου, εξού και κερκίδα), συνεπώς πίσω πόρτα, παραπόρτι, λέει το ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη. Μεταφορικά, τη λέξη τη χρησιμοποιούμε πολύ συχνά για να δηλώσουμε το αδύνατο σημείο από το οποίο μπορεί να επωφεληθεί ο εχθρός για να κάμψει μια ισχυρή αντίσταση. Για παράδειγμα, ο Γ. Κάτρης είχε γράψει πως οι συμφωνίες της Ζυρίχης-Λονδίνου ήταν η κερκόπορτα για την κατοπινή τουρκική εισβολή.

Για να γυρίσουμε στην κυριολεκτική Κερκόπορτα, ακούγεται ή υπονοείται κάποτε ότι η Πόλη ήταν απόρθητη και ότι αν κάποιος προδότης (ασφαλώς θα ήταν Συριζαίος) δεν άνοιγε το παραπόρτι, η Βασιλεύουσα δεν θα είχε παρθεί. Βέβαια, όλοι οι ιστορικοί συμφωνούν ότι και χωρίς την Κερκόπορτα το τέλος της Πόλης ήταν προδιαγεγραμμένο, και μάλιστα ότι ήταν θέμα ημερών, οπότε η μνεία της μάλλον παρηγορητικά λειτουργεί. Άλλωστε, δεν είναι καν βέβαιο ότι υπήρξε πράγματι η Κερκόπορτα.

Στη μυθολογία των εθνικών ματαιώσεων, η Κερκόπορτα συναντάει τον Εφιάλτη. Αν δεν ήταν ο Εφιάλτης, θα είχε τάχα ο Ξέρξης σταματήσει στις Θερμοπύλες (οπότε ίσως δεν θα είχαμε ούτε τη Σαλαμίνα ούτε τις Πλαταιές); Αν δεν ήταν η Κερκόπορτα, θα έμενε τάχα άπαρτη η Πόλη;

* Παλιότερο άρθρο του ιστολογίου για την Άλωση: Το ανακάλημα της Κωνσταντινόπολης.

Advertisements

157 Σχόλια to “Αποφράδες ημέρες και κερκόπορτες”

  1. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ώστε έφτασε η μέρα που θα πρέπει να ζητάμε συγνώμη για τη χρήση των πνευμάτων ή της περισπωμένης!
    Τι θλιβερή κατάντια…

  2. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Καλημέρα.
    Η 29η Μαΐου 1453 ήταν Τρίτη, όπως σήμερα. Για την ακρίβεια έχω ακούσει ότι από τότε θεωρήθηκε άτυχη μέρα η Τρίτη, αλλά δεν το έχω ψάξει.

  3. τυφλόμυγα said

    #2, http://tvxs.gr/news/%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1/%CE%B7-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%84%CF%81%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-13

    Δεν πρόλαβα να διαβάσω ακόμα το κείμενο. Καλημέρα!

  4. Αρκεσινεύς said

    «ένας λιγάκι παλιότερος, ο Λουκιανός»

    Νίκο, 900 χρόνια τον χωρίζουν από τον Τζέτζη.

  5. artemis said

    Άξιο αναφοράς είναι, επίσης, το γεγονός ότι ο στρατός καθιέρωσε τις κατ’ εβδομάδα νυχτερινές ασκήσεις την νύχτα της Τρίτη Από το http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%80%CE%BF%CF%86%CF%81%CE%AC%CF%82_%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CF%81%CE%B1

  6. ppan said

    Καλημέρα. Μια μικρή δυσκολία συντονισμού με το γνωστό tongue in cheek ύφος του Νικοκύρη διακρίνω σήμερα, να είναι η αποφράδα;

    Αυτήν την κερκόπορτα συχνά την έχω βρει, στις αρχικές της εμφανίσεις τον 19ο «ξυλόπορτα». Γιατί;

  7. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    6: Ε, ναι. Όσο για την Ξυλόπορτα, νομίζω πως ήταν άλλη, εκεί κοντά, η Ξυλόκερκος πύλη.

    4: Σχεδόν 1000 είναι τα χρόνια, αλλά εμείς είμαστε αιωνοφάγοι -άλλωστε και οι δυο «μεταγενέστεροι» είναι, από μιαν άποψη.

    5: Κοιτάξτε, αυτό το λήμμα της Βικιπαίδειας είναι… εκτροφείο καραβίδων (όπως λέμε εμείς τα εγκυκλοπαιδικά λάθη). Όλες οι άλλες προτάσεις του περιέχουν λάθη, οπότε γιατί αυτή να αποτελεί εξαίρεση; Μήπως η συσχέτιση με την άλωση έγινε εκ των υστέρων;

    1: Σας ξέφυγε η φιλοπαίγμων διάθεση, αλλά ούτως ή άλλως εγώ ζητώ συγνώμη από εκείνους τους αναγνώστες που δεν θα δουν καλά τα πολυτονισμένα γράμματα. Εσείς δεν έχετε να ζητήσετε συγνώμη, τουλάχιστον για τη χρήση ή μη χρήση τονικών συστημάτων.

  8. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Αφού και για τους Ισπανούς είναι άτυχη μέρα η Τρίτη, μάλλον δεν πρέπει να έχει σχέση με την Άλωση.

  9. Νέο Kid Στο Block said

    To λινκ της Τυφλόμυγας (3) λέει οτι για τους Ιταλούς το γρουσούζικο δεν είναι το 13 αλλά το 17.
    (μάλιστα αναφέρει οτι κάποιες αεροπορικές εταιρείες δεν έχουν σειρά 17 !!)

    Δεδομένου ότι, όπως δείχνουν τα πράγματα (κι όπως ακούγεται ), η 17η Ιούνη 2012 πιθανότατα θα αποτελέσει αποφράδα ημέρα για την Ελλάδα, την Ευρώπη, τον Πλανήτη ,μάλλον έχουν δίκιο οι γείτονες!

    Τρέμετε Μάγια! Σας προλάβαμε! (σιγά μην αφήναμε τέτοια πρωτιά) 🙂

  10. Μπορεί να θεωρηθεί αποφράδα (για την Πρέβεζα) η 28 Μαΐου (1944) που βομβαρδίστηκε από τη συμμαχική RAF, ίσως για αντιπερισπασμό στην επικείμενη απόβαση στη Νορμανδία (6 Ιουνίου 1944). Ίσως για να στείλουν οι Εγγλέζοι κάποιο μήνυμα για τον επικείμενο Εμφύλιο.

    Γιάννης

  11. Αρκεσινεύς said

    «Τρίτη εγεννήθη ο Διγενής και Τρίτη θα πεθάνει»

  12. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα.

    10: Μέχρι πρότινος ήξερα μόνο τον φονικότατο βομβαρδισμό του Πειραιά (Γενάρης 1944). Διάβασα έπειτα για τον βομβαρδισμό του σουηδικού πλοίου που έφερνε εφόδα στη Χίο, τον Φλεβάρη του 1944. Και τώρα λες για την Πρέβεζα -είχε πολλά θύματα;

  13. Απορών said

    Γιατί «συγνώμη» και όχι «συγγνώμη»;

  14. Y. Georgiadou said

    Αποφράδα, η μέρα εκείνη για την οποία δεν κάνει να μιλάει κανείς:

    Η αποφραδα (=ταμπου?!) μερα δεv ταιριαζει στις κυριαρχες κατηγοριες που κατασκευασε μια κοινωνια για τον εαυτο της, γιαυτο δεν πρεπει να την αναφερει κανεις, για να μη διαρραγει η κοινωνικη συνοχη που (υποτιθεται οτι) απειλει η αναφορα στο ταμπου, κατα την αγαπημενη μου Μαιρη Νταγκλας. Συνηθως τα ταμπου αναφερονται στον χωρο και σε πρακτικες οχι στο χρονο και ημερομηνιες…

  15. sarant said

    13: Και τα δυο σωστά είναι, το πρώτο είναι πιο ανεπίσημο, πιο προφορικό, μια και το σύμπλεγμα νγν δεν είναι και τόσο ευκολοπρόφερτο. Το συγνώμη είναι μια πολύ συνηθισμένη λέξη, δεν είναι ανάγκη να της φοράμε συνεχώς φαρδομάνικα. Αν θα γράψουμε π.χ. «ασύγγνωστη αμέλεια» θα το γράψουμε χωρίς απλοποίηση, μια και έχουμε μιαν ασυνήθιστη, λόγια λέξη, που κατανάγκη φοράει λαιμοδέτη.

  16. Απορών said

    Η αιτιολόγηση της απλοποίησης με βρίσκει σύμφωνο. Όχι όμως και η δικαιολόγησή της.
    Αναρωτιέμαι… γιατί όχι «συγραφέας» αλλά «συγγραφέας»… και αυτή μια συνηθισμένη λέξη δεν είναι;

  17. Εδώ δίνει μια τελείως διαφορετική όσο και περίεργη ετυμολόγηση για την κερκόπορτα.
    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B5%CF%81%CE%BA%CF%8C%CF%80%CE%BF%CF%81%CF%84%CE%B1

  18. Αρκεσινεύς said

    Διαβάστε στα ψηφιοποιημένα της Ακαδημίας ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ I, 42 του Ν. Πολίτη τη μελέτη του για την Τρίτη. Καταλήγει στο συμπέρασμα πως «η δεισιδαιμονία περί ης ο λόγος είναι υπαγόρευσις ψευδεπιστήμης παντελώς σχεδόν λησμονηθείσης σήμερον, της αστρολογίας». Προηγουμένως έχει αναφέρει πως «κυριεύων πλανήτης της Τρίτης είναι ο Άρης,εξ ου και η ημέρα αύτη έλαβε το όνομα εν ταις πλείσταις των ευρωπαϊκών γλωσσών».
    Mars o Άρης στα λατινικά
    Martedi, Martes, Mardi

  19. Αρκεσινεύς said

    συγχωρώ συχωρώ
    συγχωριανός συχωριανός
    Ο Μπ. γράφει σχετικά στο λ. συγγνώμη.

  20. Αρκεσινεύς said

    Λιγάκι λανθασμένος ο δικός μου υπολογισμός, σωστή η διόρθωση παντού.

  21. Αρκεσινεύς said

    Υπάρχουν και άκερκα ή άνουρα ζώα

  22. sarant said

    16: Μα, δεν είναι το ίδιο σύμπλεγμα -έχουμε νγν στο ένα και νγρ στο άλλο. Ο συγγραφέας προφέρεται από πολλούς sigrafeas και όχι singrafeas, αλλά στο γραπτό δεν υπάρχει διαφορά.

    17: Το έχω δει αλλά δεν μου γεμίζει το μάτι.

    18: Σχεδόν παντελώς λησμονηθείσα η αστρολογία, αισιόδοξος ήταν ο Πολίτης!

  23. # 18
    ωστε υπάρχει μέρα αφιερωμένη στον (σκουληκ)Αρη χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη για την ΠΑΟΚάρα ; Δουλειά του κατεστημένου των χαμουτζήδων μοιάζει…

  24. Νατάσσα said

    Μιλώντας στα παιδιά του Μουσικού Σχολείου Βόλου η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ είπε ότι πολλοί από τους παλιούς της φοιτητές της στέλνουν συλλυπητήρια τηλεγραφήματα κάθε 29η Μαΐου.

  25. Απορών said

    Εξαρτάται δηλαδή από το σύμπλεγμα; Όπου έχουμε νγν το γράφουμε όπως το προφέρουμε;
    Δηλαδή, για να ανακεφαλαιώσω, όταν έχουμε νγν και η λέξη είναι συνηθισμένη, γράφουμε την λέξη με ένα γ;
    Αυτός είναι ο γλωσσικός κανόνας που μου προσφέρετε;
    Ή μήπως δεν υπάρχουν κανόνες και το αφήνουμε στην κρίση του εκάστοτε γράφοντος;
    Κι αν σας ρωτήσω ποιος από τους δύο τύπους είναι πιο σωστός («συγγνώμη» ή «συγνώμη»), μπορείτε να μου απαντήσετε;

  26. ppan said

    Τι έγινε στα μαγιάτικα μεζεδάκια; Τα περισσότερα σχόλια έπεσαν σε μαύρη τρύπα;

  27. Dr Watson said

    Μολονότι κάποιες ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι πράγματι μια από τις επιθέσεις υπήρξε στην θρυλική …κερκόπορτα (η οποία και αποκρούστηκε), η αλήθεια βρίσκεται πάντα στους αριθμούς:
    – Η πολιορκία της (υποτίθεται) πιο καλά οχυρωμένης πόλης κράτησε μόλις …50 ημέρες.
    – 10.000 αμυνόμενοι εναντίον δεκαπλάσιων (και βάλε) επιτιθέμενων.
    – Πλήρης ναυτικός αποκλεισμός.
    – Επιτυχής χρήση κανονιών που διέλυαν τα «απόρθητα» τείχη.
    – …

    Αλλά όπως πάντα ο θρύλοι και οι λαοί απεχθάνονται τα facts και τις αναλύσεις.
    oh well… #gia_ola_ftaei_h_kerkoporta

  28. Μαρία said

    21 Η κέρκος στον Χαριτωνίδη (μοριολογία) έχει τον αριθμό 12.
    Κακεμφάτως και στα γερμανικά.

    22
    Και όχι siŋγraféas μάλλον θες να πεις.

  29. Τίτος Χριστοδούλου said

    Neokidius Mathematicus,
    γιατί οι γρουσούζικοι αριθμοί είναι όλοι πρώτοι αριθμοί; 13, 17 και 98307889909879379576917639575283097467904809826098568968563468963666864345610087Ρ7457687676532134576765432717, ξορκισμένοι νά ‘ναι;

  30. Τίτος Χριστοδούλου said

    Aλλά, καθ’ ημάς, ‘μαρτός’ το φλάμπουρο; Αμαρτίαν ουκ έχω, αβάπορος κι αφλάμπουρος.

  31. Μαρία said

    Και για την Ιταλία αποφράδα η σημερινή, με τουλάχιστον 5 νεκρούς για την ώρα.

  32. Χαραλαμποβόλος said

    μιας και την ανέφερε την κα Γλύκατζη-Αρβελέρ η Νατάσσα στο @24, ας θυμηθούμε τι δήλωσε η ίδια στο «Βήμα» σχετικά με το θέμα των Πανελλαδικών Εξετάσεων:
    «Γράφω δύσκολα, δεν είναι για παιδιά τα κείμενα μου. Στη Γαλλία, όπου ως πρύτανης δίνω εγώ τα θέματα στα σχολεία, ποτέ δεν έδωσα τέτοια θέματα. Ουδέποτε θα έδινα εγώ τέτοιο κείμενο. Τι δίνετε εδώ στα παιδιά; Τι πράγματα είναι αυτά;»
    Και χαριτολογώντας είπε:
    «Εγώ όταν μιλώ οι μεταφραστές τρέμουν. Σε δυο ανθρώπους τρέμουν. Σε εμένα και τον Βενιζέλο…».
    …τα σχόλια δικά μας.

  33. Νέο Kid Στο Block said

    29. Tίτε, για γρουσουζιά σε σχέση με πρώτους είμαι αχάπαρος. Αλλά έχω μια θαυμάσια απόδειξη για το ότι κάθε ζυγός αριθμός μεγαλύτερος του 2 μπορεί να εκφραστεί σαν άθροισμα δύο πρώτων, αλλά δεν προλαβαίνω να την αναπτύξω γιατί πρέπει να πιάσω τα μωρά απ’το σχολείο 😆
    (τι σού είναι πάντως αυτοί οι Γάλλοι χασοδίκες-μαθηματικοί…)

  34. Χαραλαμποβόλος said

    …@32, κατά συνέπεια, αποφράς και η 21η Μαΐου (των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης) για τα παιδιά των φετινών Πανελλαδικών.

  35. Τίτος Χριστοδούλου said

    33
    Δεν βαριέ, σε δυο τρεις αιώνες θα το αποδείξει κάποιος Εγγλέζος…

  36. Χαραλαμποβόλος said

    ενδιαφέρουσα οπωσδήποτε η εξέλιξη των ρ. φράζω-φράση που διατηρήθηκε ως μεταφράζω, παραφράζω κλπ. και φράσσω-φράκτης που έγινε ομοίως φράζω-περιφράζω

  37. Immortalité said

    Τραγούδι διπλής ανάγνωσης (όπως λέμε και στο τουήτα 🙂 )

  38. Immortalité said

    @33 (Γάλλοι χασοδίκες – μαθηματικοί;)

  39. Νέο Kid Στο Block said

    Καλά, δεν ήξερες ότι ένας απο τους σπουδαιότερους μαθηματικούς της ανθρωπότητας ήταν ο -τύποις- συνάδελφός σου Πιερ (ντε) Φερμά ;
    Λέω «τύποις» γιατί εσύ φαντάζομαι δεν είσαι αργόσχολη διοικητική υπάλληλος που γράφεις μαθηματικούς τύπους σε περιθώρια δικογραφιών και λατινικών βιβλίων, αλλά σοβαρή και επιμελής δικηγορέσσα! 🙂

    KAI TΩΡΑ ΤΡΕΧΩΩΩ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ! αμα πια…

  40. Τίτος Χριστοδούλου said

    39
    Tα περιθώρια ήταν τα Αριθμητικά του Διοφάντου, από όπου έμαθεν, αυτοδίδακτος, μαθηματικά… Όσο για τα παιδιά, μια ζωή θα τρέχεις, κουμπαρούιν μου, στην φύση είναι και δαύτο…
    Κι απόδειξη της υπόθεσης του Φέρματ, ήλθεν από τον Wiles, αν δεν με απατά η μνήμη, το 1996 ή πότε, ότι δηλαδή το θεώρημα της αριθμοθεωρίας, γνωστό στα μαθητικά μας χρόνια ως θεώρημα της πουκατινής τεντώστρας, ως ανήκον στην γεωμετρία, Πυθαγόρειον τοίνυν, ότι το άθροισμα του τετραγώνου δύο ακεραίων ισούται πάντα προς το τετράγωνο τρίτου ακεραίου, δεν ισχύει για δυνάμεις άνω του τετραγώνου. Απλό. Χωρά σε ένα περιθώριο βιβλίου.

  41. silverkid said

    Άρθρο του Τούρκου δημοσιογράφου και συγγραφέα Engin Ardiç, ενάντια στον εορτασμό της Άλωσης από τη μεριά των κατακτητών:

    http://www.poiein.gr/archives/17900/index.html

  42. Αρκεσινεύς said

    » αν κάποιος προδότης (ασφαλώς θα ήταν Συριζαίος) δεν άνοιγε το παραπόρτι»
    Έχει ειπωθεί πως ανθενωτικός κληρικός άνοιξε την Κερκόπορτα που προτιμούσε το τουρκικό φέσι παρά την παπική τιάρα.
    Η ιστορία του Ε.Ε. της Εκδοτικής δεν αναφέρεται καθόλου σε κερκόπορτα.

    Όσο , Νίκο, για το Συριζαίο, τα αγγλικά του Τσίπρα απετέλεσαν κερκόπορτα που παραμένει όμως κατάκλειστη και έτσι απαγορεύει την είσοδο τουριστών στη χώρα μας, αφού δε θα μπορούν να συνεννοηθούν!

    Ναι και μάλιστα βοδιού.

  43. Immortalité said

    @39 Τελικά άμα δεν έχεις σπουδάσει νομικά, ούτε μαθηματικά δεν μπορείς να καταλάβεις 😛
    (Και γιατί το ντε σε παρένθεση;)

  44. Αρκεσινεύς said

    Παραπόρτι Άνδρου: η παραλία με τις πάπιες δεξιά της πανέμορφης Χώρας.

  45. Σήμερα μέρα αποφράς
    κουράγιο πού να βρεις να φας;

    Μα εγώ την ξεκοκκάλισα
    την νόστιμη μπριζόλα μου
    … προδότης με τα όλα μου!

    😀

  46. Νέο Kid Στο Block said

    To Πορτέλο της Μονεμβασιάς πιάνεται;

  47. Νέο Kid Στο Block said

    43. Ήτανε αρχικα σκέτος Φερμάς και τόκανε (ή του το κάνανε ,δεν θυμάμαι σίγουρα ,θα κοιτάξω τις πηγές μου αργότερα) ντε Φεγμά!
    Ε, ναι! Μόνο ένας γάτος δικηγόρος θα έγραφε » δεν μου φτάνει το περιθώριο για να γράψω..» και θα βασάνιζε χιλιάδες φωτεινά πνεύματα για αιώνες! (προάγοντας βεβαια-μεσω μιας γραπτής δήλωσης που δεν μπορείς να την πεις ούτε αληθινή,ούτε ψευδή 🙂 -απίστευτα τα μαθηματικά, όντας ο ίδιος απο καιρό μακαρίτης! )

    Όπως διάβασα και κάπου (θα το βρω και θα ενημερώσω αργότερα) «Πόσοι δεν θάθελαν νάναι εκεί να δώσουν μια λευκή κόλλα χαρτί στον καλό δικηγόρο!» 🙂

  48. Hitoritana said

    17 = σε λατινικά γράμματα XVII = αναγραμματισμένο VIXI = αόριστος (αν θυμάμαι καλά) του vivere, άρα «έζησα, η ζωή μου έχει περάσει».

  49. Τίτος Χριστοδούλου said

    48
    ‘Έξ ώρας εργά, το δε λοιπόν το γράμμα λέγει’ (Παλατινή).
    Πέραν του στ’, ‘το γράμμα λέγει’ ΖΗΘΙ, ζήσε! Πριν έρθει η vis dormitiva, της ‘nox est perpetua, una dormienda’, του καλού Κάτουλου και της ‘Vixen’ Λεσβίας του!
    Μία είναι η νύχτα, παντοτινή να κοιμηθούμε!

  50. Γιαννης Κ said

    Αυτό σε κάποιο άλλο νήμα πρέπει να έχει ήδη αναφερθεί, αλλά το θυμήθηκα σήμερα με το σχόλιο των Νικοκύρη-Πιτσιρίκου για τη χτεσινή αποφράδα ημέρα

    γιάννης

  51. Nicolas said

    Τέλειο: «υπαγόρευσις ψευδεπιστήμης παντελώς σχεδόν λησμονηθείσης σήμερον, της αστρολογίας» (άσε που μπήκε από την κερκόπορτα και στο Πανεπιστήμιο, αλλά έφαγε άγριο κράξιμο)

    Οι ζουλιάρηδες αποτυχημένοι μαθηματικοί, οι κουμπαροσταλμένοι, προσπαθούν να φτάσουν στο σημείο Goldbach< :-))

    Εκεί που έκοβα βόλτες στην παραλία στη Σαλονίκη, βλέπω έναν τυπά με σκισμένα ρούχα, στάχτες στο κεφάλι, να κλαίει και να ωρύεται.
    Και του λέω:
    — Έλα, μωρέ Κορνήλιε, πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικά σου θα ΄ναι!

  52. sarant said

    Πολύ ωραία σχόλια, σας ευχαριστώ πολύ όλους!

    25: Να το πάρουμε αλλιώς μήπως συνεννοηθούμε. Θεωρώ σωστούς και τους δυο τύπους αφού καταγράφονται κι οι δυο στο ΛΚΝ, που είναι το εγκυρότερο κατ’ εμέ ελληνικό λεξικό. Εξήγησα για ποιο λόγο κατά τη γνώμη μου το συγγνώμη έδωσε απλούστερο τύπο (συγνώμη) και όχι ο συγγραφέας (που βέβαια δεν είναι ούτε κατά διάνοια εξίσου συχνή λέξη, ιδίως αν σκεφτούμε ότι στη διαμορφωτική περίοδο της γλώσσας η συντριπτική πλειοψηφία ήταν αναλφάβητοι).

    Κανόνες υπάρχουν, αλλά μάλλον δεν τους καταλαβαίνουμε με τον ίδιο τρόπο. Αν υπάρχουν περισσότερο και λιγότερο σωστοί τύποι δεν ξέρω, εξαρτάται από τον ορισμό του σωστού. Υπάρχουν επίπεδα χρήσης και αυτά τα ανέφερα.

    28: Ναι

    32: Μήπως εννοούσε τον Ελευθέριο;

  53. Νέο Kid Στο Block said

    51. Ντάξει ζουλιάρης ρε σύ Νικόλα,αλλά αποτυχημένος γιατί να ούμε;
    Ξέρεις τι έχω γράψει εγώ σε περιθώρια και πακέτα από τσιγάρα; 🙂
    Και ποιος τον μπιιιπ.. τον Γκόλντμπαχ! Το ζητούμενο είναι να φτάσουμε στο σημείο G..old finger ! 🙂
    (με τα μνημόνια που σούρνονται και κατα δώθε βέβαια, ούτε καν αυτό δεν ξέρω αν μας σώζει..) 😦

    YΓ. Τουλάχιστον ο κος Βαν Ρομπέη τσούγκρισε ένα ποτήρι Σαγντονέ με το Χριστόφια ψες και ευχήθηκε επανένωση της νήσου! (είπε και ότι σπούδασε 6 χρόνια ελληνικά και λατινικά,αλλά μια κουβέντα δε μας χάρισε..)

  54. ΠΑΝΟΣ said

    http://www.freeinquiry.gr/pro.php?id=2742

  55. Μαρία said

    62 Αν επικρατήσει στον προφορικό λόγο η υπαρκτή προφορά siγrafeas, θα απλοποιηθεί κι αυτό· πράγμα που το βλέπω χλωμό κρίνοντας απ’ τους νότιους νεολαίους μέχρι και φιλόλογους της παλιοσειράς Ηλεφού που τον προφέρουν sigrafea.

    53 Όταν λεν αυτοί σκέτο ελληνικά, εννοούν τα αρχαία, τα κατεξοχήν ελληνικά.

  56. Νέο Kid Στο Block said

    55.β. E ναι ρε Μαρία, το ξέρω. Αλλά ένα «Χαίρετε!» ή έστω ένα «Άνδρα μοι έννεπε…» πέστο, κι ας πέσει χαμαί ρε Ρομπάη 🙂
    (μπορεί βέβαια και να τάχει ξεχάσει ή νάναι ελληνομαθής όσο αγαπάει η Λαγκάρντ να πληρώνει φόρους…)

  57. ppan said

    Aman! Pali o Kordatos? Meta katigoreite, kyrie Pano mou tous allous gia kolimmenous aristerous? Sygnomi (me g!!) gia ta fragkika, den anteksa, Kordatos m’a tuer!!

  58. καταθέτω τὴν καλησπέρα μου καὶ μιὰ σεμνὴ σιγὴ λόγῳ τῆς ἡμέρας.

  59. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Στο λινκ http://ifile.it/gst2e9d έχω ανεβάσει ένα πολύ καλό βιβλίο για την Άλωση, με εξαντλητική παρουσίαση των πηγών κλπ. Έχει ειδικό κεφάλαιο για την κερκόπορτα, έχει μέχρι και κατάλογο των υπερασπιστών. Απολαύστε υπεύθυνα! 🙂

  60. Μαρία said

    56 Με ερασμιακή, ρε Κιντ, τίποτα δε θα καταλάβαινες 🙂

    57 Εγώ που είδα το όνομα μετά τη σημερινή ημερομηνία, έπαθα ένα μικρό τραλαλά.

  61. Ηλεφούφουτος said

    Μαρία 55, «siŋγraféas» προφέρω.

  62. ppan said

    60: koita kai ta ypoloipa ston likno na gieni magalytero to tralala 🙂 Ego tora ta proseksa, mallon oute o k: PANOS ta eixe proseksei, i oxi?

  63. sarant said

    59: Ευχαριστούμε για το δωράκι, Γρηγόρη!

    60: Κι εγώ ομολογώ, τραλαλά έπαθα

  64. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Εντάξει, τώρα είδα το 54 και έχω να δηλώσω ότι το 59 είναι απάντηση σε αυτό…

  65. Μαρία said

    61 Όμως η ξέρεις εσύ ποια φίλη μας προφέρει sigrafeas απο το 1995. Θα ακολουθήσουν λεπτομέρειες αλλού.

  66. christos said

    Σχετικά με το πρώτο συνθετικό της «κερκόπορτας» δηλαδή «κέρκος» βρήκα στο λεξικό της πρωιας οτι έτσι ονομάζουν οι ναυτικοί μια κεραία που στήνεται κάθετα προς τον ιστό του τελευταίου ιστίου(επίδρομος) προς τη μεριά της πρύμης, δηλαδή στο πίσω μέρος του πλοίου. Άρα την κέρκο τη συναντάμε στην πίσω μεριά γενικότερα.Επίσης στο Σταματάκο βρίσκω μια ανεπιβεβαίωτη ετυμολόγηση απο το ινδοευρωπαικό «Ker-«που σημαίνει εξέχω, προεξέχω και εξηγεί(αν όντως το ker είναι η ρίζα της κέρκου) το γιατί το Liddell & Scott ερμηνεύει μέσα απο τα κείμενα την κέρκο επίσης ως «ανδρικό αιδείο» και «λαβή» εκτός απο το «ουρά ζώου» (που και αυτή εξέχει και μάλιστα απο πίσω).

    Απο τα παραπάνω θεωρώ οτι η κέρκος σημαίνει μάλλον πίσω προεξοχή ή κάτι τέτοιο, παρά ουρά ζώου ή ανδρικό αιδείο και χρησιμοποιούμενη για να περιγράψει διάφορα πράγματα τελικά τα βάφτησε με τ’ όνομα της. ‘Ισως βέβαια το οτι αποδίδεται σε πράγματα που βρίσκονται στο πίσω μέρος να οφείλεται στο οτι η λέξη ενδεχομένως να πρωτοχρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει την ουρά των ζώων. Ποιός ξέρει;

  67. Μαρία said

    62 Ναι, ναι, ναι! Κι ο χριστούλης κι οι γονυκλισίες κι ο καραγκιόζης όλα εκεί. Για τους κομμουνιστές δεν είδα κάτι.

  68. christos said

    66….βάφτισε οχι βάφτησε σορι…;)

  69. Nicolas said

    @53 Τα κράτησες τα πακέτα όμως;
    Άκου chardonnay! τέλειωσαν τα κρασιά στην Κουμπαρίαν;

    @58 Εντάξει, μωρέ! ξεσκονίσου, σε λίγο δύση ηλίου και θ΄ αλλάξει η μέρα.

    Το θέμα δεν είναι αν πάρθηκε ή αν δόθηκε. Το θέμα είναι πότε θα την (ξανα)πάρετε (Τα 13 εκατομμύρια νοματαίους, όμως, δεν ξέρω πως θα τα ταΐσετε. Γιατί η Συμέλα, για τόσα άτομα δεν μαγειρεύει).

  70. Immortalité said

    Για τους siŋγrafeis και λοιπά συμπλέγματα έγραψε εδώ ο Στάζυ. Ομολογώ ότι μέχρι προχτές δεν πίστευα ότι υπάρχουν άνθρωποι που προφέρουν sigraféas φυσιολογικά χωρίς να το κάνουν από εκζήτηση. Διαψεύστηκα. Όμως δεν πιστεύω ότι λέει κανείς συgνώμη όπως και να το γράφει, εκτός αν είναι αλλοδαπός και μαθαίνει ελληνικά.

  71. voulagx said

    Γρηγορη, πως κατεβαινει το δωρακι σου; Αντι για βιβλιο, μου λεει πως να χασω κιλα! (και δεν μου περισσευουν)

  72. @71: Πάτησες στην διαφήμιση Βουλαγξ! κάτω κάτω πρέπει να πατήσεις, εκεί που λέει «request download ticket».

    Γρηγόρη ευχαριστούμε πολύ! Όντως καταπληκτικό δωράκι!! 🙂

  73. voulagx said

    Ωχ! Θενκς Στελιο!Τωρα μου λεει οτι ο σερβερ ειναι απασχολημενος, θα προσπαθησω αργοτερα.

  74. Α. Παπαγιάννης said

    Μια τυχαία σκέψη: ξέρει κανείς αν ο «επίτιμος» γεννήθηκε Τρίτη;

  75. LandS said

    #55β Αυτό ( όταν λένε οι Φράγκοι Ελληνικά, εννοούν τα Αρχαία) το ισχυριζόμουν και εγώ σε άλλο νήμα, και πέσαν να με φάνε. Μη σου πω ότι τα κατάφεραν, δηλ. με έπεισαν ότι δεν είναι ακριβώς έτσι.

  76. Μαρία said

    75 Σοβαρά; Μπορείς να θυμηθείς πού;
    Ο μακαρίτης ο Λακαριέρ μας διηγήθηκε κάποτε οτι κάποιοι Γάλλοι απ’ το χώρο του θεάτρου δεν ήξεραν καν οτι υπάρχουν νέα ελληνικά.

  77. sarant said

    74: Καλή σκέψη -γεννήθηκε 18.10.1918 (παλιό ημερολόγιο) που, όπως βλέπω, ήταν Πέμπτη.

  78. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #79
    ο επίτιμος γεννήθηκε 18 Οκτωβρίου 1918 στα Χανιά, άρα με το παλιό ημερολόγιο, άρα ήταν Πέμπτη.

  79. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    καταραμένο ριφρες… 😦 🙂

  80. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Και απαντάω σε σχόλιο που δεν υπήρχε… Συγγνώμη, αλλά σας ανεβάζω και κάτι άλλα για την άλωση και δεν προσέχω

  81. sarant said

    🙂
    Αλήθεια, Γρηγόρη, πώς βρήκες ποια μέρα ήταν; Εγώ ανέτρεξα σε εφημερίδα της μέρας εκείνης, αλλά αναρωτιέμαι αν υπάρχει και ονλάιν λύση.

  82. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    http://www.calendarhome.com/converter/

  83. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Έχει και το επαναστατικό ημερολόγιο, για τους λάτρεις της γαλλικής επανάστασης! 🙂

  84. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Εδώ λοιπόν, σας έχω κάποιες πηγές ή και συλλογές πηγών:
    http://ifile.it/0cm7npg
    http://ifile.it/w1yvbje
    http://ifile.it/lk4mhb6
    http://ifile.it/lumyt2c
    http://ifile.it/c4u5t6p
    http://ifile.it/1ysqnv7
    Συγγνώμη που δεν γράφω τι είναι το καθένα, αλλά δεν έχω το κλόπιραϊτ, για την ακρίβεια άλλοι τα ανέβασαν και μου έδωσαν τα λινκ, εγώ ούτε ξέρω τι είναι… 🙂

  85. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Νικοκύρη, ανέβασα ένα σχόλιο με 6 λινκ και είναι φυλακισμένο το άμοιρο…

  86. sarant said

    84: Ωχ… 🙂

    85: Απελευθερώθηκε!

  87. Σπουργίτης said

    Και γιατί η Τρίτη των αρχαίων ήταν η μέρα του Άρη όπως και των Λατίνων; η κότα έκανε τ’αυγό ή το αυγό την κότα; 🙂

    Όσο για τη «συγνώμη», αφού έτσι την προφέρουμε. Γράφοντάς τη με ένα γ, δεν καταφέρουμε δα και πλήγμα στην ιστορία της ορθογραφίας της.

    Για την Κων/πολη. Οι Οθωμανοί είχαν ήδη από το 1326 κάνει πρωτεύουσά τους την Προύσσα (Bursa) λίγο έξω από την Πόλη, http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Orhan_I_area_map.png
    Χάρτες του 1400 (πρόχειρο παράδειγμα. http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/xartes/Othomanoi%201400.htm ) δείχνουν τον περισσότερο ελλαδικό χώρο διοικούμενο από Οθωμανούς Τούρκους. Ε, τί ; 53 χρόνια μετά δε θά πεφτε κι η Πόλη; η Κερκόπορτα μας μάρανε. Ολόκληροι πληθυσμοί προσχωρούσαν στη διοίκηση των Οθωμανών για να μήν πληρώνουν τους υπέρογκους φόρους στον αυτοκράτορα.
    Ήταν η εποχή των «μνημονίων» της Φεουδαρχίας και προτίμησαν το φέσι του Σουλτάνου, δηλ. την κλασική μουσική της, το άνθισμά της από το σάπισμά της. Όμως τότε η Δύση έκανε ένα βήμα παραπάνω, πέρασε στον καπιταλισμό παίρνοντας το πάνω χέρι στην ανάπτυξη και έκτοτε δεν το έχασε. Ενώ οι λαοί της πρώην βυζαντινής αυτοκρατορίας ξαναζούσαν γλυκά-γλυκά κι αφορολόγητα τη φεουδαρχία από την αρχή.

  88. ppan said

    Μα τώρα σοβαρά συζητάμε αν η Κερκόπορτα είναι αλήθεια; Σε λίγο θα εξετάσουμε και τα ψάρια του Μπαλουκλί;

  89. spiral architect said

    @74,77,78: Μετά τις τελευταίες εξελίξεις ο επίτιμος χαμογελάει σατανικά. 👿

  90. Αρκεσινεύς said

    Spiral architect, πολύ καλό!
    Ppan, και τον μαρμαρωμένο βασιλιά που θα πάει ο Καρατσαφύρερ και οι όμοιοί του να τον νεκραναστήσουν.

  91. λατινικά
    dies nefastus, nefandus, nefarius
    μέρα αργίας γιατί ό,τι θα γινόταν θα ‘χε τύχη κακή
    που έδωσε το αγγλικό nefarious, ανόσιος
    a nefarious deed, σε μας δεν προχώρησε
    να γίνει αποφράδα πράξη αλλά ουπς
    το γουγλ ενημερώνει 🙂

  92. sarant said

    91: Προχώρησε λοιπόν…

  93. @66 Κέρκος είναι η «επίσημη» ονομασία που πρότεινε ο Παλάσκας για χρήση από το Πολεμικό Ναυτικό αυτού που οι ναυτικοί ονόμαζαν ράντα. Είναι το στοιχείο με αριθμό 66 εδώ http://books.google.gr/books?id=lIaasKJmhhkC&lpg=PP1&dq=the%20art%20of%20rigging&hl=el&pg=PA64#v=onepage&q&f=false (με ζουμάρισμα φαίνονται καλύτερα οι αριθμοί είναι στην πρύμη στο πίσω μέρος τρου πλοίου του σχήματος).
    Οπότε μάλον ο Παλάσκας πρότεινε τον όρο με την ένοια της ουράς.

  94. Γρηγόρη, ωραίο το βιβλίο (και οι πηγές), τσοκ μερσί. Αν και εντόπισα μια μικρή ανακρίβεια: στη σελ. 88 σημ. 244 μοιάζει να υπονοεί ότι ο Ιμπν Χαλντούν έγραψε για την άλωση της Πόλης, πράγμα αδύνατο μια και είχε πεθάνει κάπου μισό αιώνα πριν.

  95. Ωχ, μόλις είδα κι άλλο μαργαριτάρι: σελ. 90 σημ. 253, λέει ότι the most recent and acceptable edition of vol. I [of Evliya] is that of Meşkure Eren, Evliya Çelebi seyahatnamesi birinci cildinin kaynakları üzerinde bir araştırma [Evliya Celebi’s Seyahatname, the first nonreligious source. An original source for investigation]. Μου βγήκε το μάτι διότι πρόκειται για, πώς το λέμε, καραβίδα ολκής. Η μετάφραση του τίτλου είναι στην πραγματικότητα «Μια μελέτη για τις πηγές του πρώτου τόμου του βιβλίου των ταξιδίων του Εβλιγιά», και ακριβώς αυτό είναι το βιβλίο της Ερέν…

  96. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #94, 95
    Στη σελ. 88, σημ. 244 νομίζω ότι αναφέρει τον Χαλντούν σαν μια από τις πηγές των Αράβων συγγραφέων που γράφουν, εκτός από την Άλωση, και για την σημασία που είχε η Πόλη.
    Στο άλλο, προφανώς γνωρίζεις καλύτερα από μένα. 🙂

  97. Γρηγόρη, και έτσι λάθος είναι διότι παραπέμπει όχι στο καθαυτό ιστορικό έργο του Ιμπν Χαλντούν αλλά στα Προλεγόμενα (Μουκαντίμα), όπου εκθέτει τις περίφημες ιστορικές θεωρίες του. Νομίζω θα άξιζε να είχαν βρει έναν οθωμανολόγο και να είχαν γίνει τρεις οι συγγραφείς.
    Κατά τα άλλα, ξαναλέω, ωραίο και χρήσιμο και θενξ! 🙂

  98. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Μετά το Μουκαντίμα δεν λέει ίντεμ, Κιτάμπ αλ-ιμπαρ; Αυτό δεν είναι το al-Kitābu l-ʻibār που η βικιπεδια το λεει ως κύριο έργο του;
    Πάντως κι εγώ πιστεύω ότι τους χρειάζονταν οθωμανολόγος, το λάθος με τον Τσελεμπί είναι χοντρό…

  99. Ωπ, έχεις δίκιο για τον Ιμπν Χαλντούν.

  100. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #93
    Στο βιβλίο στο 59 (σελ.619) εξηγεί ότι: Its name has been given variously and inextricably as πόρτα/πύλη τοῦ Ξυλοκέρκου and Ξυλίνη πυλίς (the Gate of the Wooden Circus and Wooden Postern), or Κερκόπορτα (the Gate of the Circus).
    Άρα κέρκος=circus. Στο πλοίο η σημασία θα δόθηκε από το κυκλικό σχήμα της πρύμνης ίσως;

  101. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #87 αλλά είναι μόνο η αφορμή.
    Θέλω να ξεκαθαρίσω ότι οι πηγές δεν μας λένε αν οι στρατιώτες του σουλτάνου που ανέβηκαν στα τείχη και ύψωσαν το μπαϊράκι μπήκαν από κάποια πύλη ή ανέβηκαν με σκάλες. Αυτό μάλλον δεν θα το μάθουμε και δεν έχει και σημασία. Η Πόλη έπεσε, γεγονοτολογικά μιλώντας, επειδή ο διοικητής των στρατευμάτων Giovanni Giustiniani Longo (ναι αυτός ήταν) τραυματίστηκε και αποσύρθηκε. Μαζί του αποσύρθηκαν και όλοι οι στρατιώτες που διοικούσε άμεσα (περίπου 2.000 βενετοί, γενοβέζοι, ανκονιτάνοι κλπ) με αποτέλεσμα οι υπόλοιποι 4-5.000 στρατιώτες και βοηθητικοί αφενός να μην έχουν διοίκηση (όταν ο Παλαιολόγος είπε ότι θα πολεμούσε σαν στρατιώτης μάλλον το εννοούσε 🙂 ), αφετέρου να μην επαρκούν για να επανδρώσουν τα 6 χιλιόμετρα των χερσαίων τειχών.
    Για τα κανόνια. Τα μεν μικρά δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα στα τείχη (τα χρησιμοποιούσαν κυρίως για να δουν που θα πέσουν οι οβίδες από τα μεγάλα), τα δε μεγάλα (λίγα τον αριθμό) έριχναν 1-2 βολές τη μέρα! Και τα περισσότερα ράγιζαν αμέσως και καταστρέφονταν. Η ιδέα ότι τα κανόνια πήραν την Πόλη προωθήθηκε κυρίως από την οθωμανική πλευρά, ώστε σε μελλοντικές πολιορκίες να μην υπάρξει αντίσταση. Σε λίγες περιπτώσεις που κατέρρευσαν πύργοι (μάλλον από παλαιότητα παρά από τον κανονιοβολισμό) κατά τη διάρκεια της νύχτας ο λαός ξαναέχτιζε τα σημεία με τα ίδια υλικά.
    Πλήρης ναυτικός αποκλεισμός δεν υπήρξε ποτέ. Τα πλοία μπαινόβγαιναν ελεύθερα, Ο αποκλεισμός στον Κεράτιο δεν πρόσφερε τίποτα, αφού η Πόλη είχε λιμάνια στη νότια πλευρά.

  102. Κοτορτσινέ, πολύτιμο αυτό το βιβλίο για την Άλωση. Σ’ ευχαριστούμε θερμά. Τελικά αυτό το κέρκος φέρνει σύγχυση αλλά θα προτιμήσω την εκδοχή Σαραντάκου/Μπαμπινιώτη για τους εξής λόγους.

    Είναι μάλλον προφανές πως δεν έχουμε παλιότερη καταγραφή της λέξης κερκόπορτα και λαμβάνοντας υπόψη πως τους τελευταίους αιώνες του Βυζάντιου η ελληνική γλώσσα υπερίσχυσε ως επίσημη, θα ερμηνεύσουμε τη λέξη με την ελληνική ετυμολόγηση. Η εκδοχή για την προέλευση από το circus αδυνατίζεται από το γεγονός πως δεν τεκμηριώνεται πειστικά ούτε ιστορικά ούτε τοπογραφικά η φερόμενη πόρτα «που έβγαζε στον Ιππόδρομο». Σύμφωνα με τη συνηθισμένη παρερμηνεία, αν Ιππόδρομος νοείται ο κυρίως ειπείν όπου βρίσκεται σήμερα η πλατεία Σουλτάν, δίπλα στην Αγιά Σοφιά και το Τοπκαπί, όσοι έχουν πάει στην Ιστανμπούλ θα είδαν πως το μέρος είναι χτισμένο σε γκρεμό και είναι αδύνατο να είχε μια μικρή πύλη εύκολα προσβάσιμη από έναν πεζό στρατό. Η αγγλική Βίκι προσπαθεί να διαφωτίσει συσκοτίζοντας
    αυτό το σημείο::

    The Xylokerkos or Xerokerkos Gate (Πύλη τοῦ Ξυλοκέρκου/Ξηροκέρκου), now known as the Belgrade Gate (Belgrat Kapısı), lies between towers 22 and 23. Alexander van Millingen identified it with the Second Military Gate, which however is located further north. Its name derives from the fact that it led to a wooden circus (amphitheatre) outside the walls. The gate complex is approximately 12 m wide and almost 20 m high, while the gate itself spans 5 m.

    Και τι φωτογραφία βάζει; Μια πύλη ίσαμε του Κιέβου! Ούτε με ένα μισοκαταχωνιασμένο παραπόρτι μοιάζει, που αφέθηκε κιόλας μισάνοιχτη από αμέλεια. Και η συγκεκριμένη ονομάζεται σήμερα Belgrade Gate! Σε αυτό το
    χάρτη σημειώνεται με ερωτηματικό η θέση της Κερκόπορτας στο βόρειο σημείο της πόλης.

    Και το
    ελληνικό λήμμα της Βίκι τελικά αποδεικνύεται εντελώς ανόητο. Γράφει «λεγόταν κερκόπορτα επειδή στα λατινικά κέρκους είναι η Βελανιδιά ή Δρυς» δηλαδή quercum. Χαίρω πολύ.

    Παρεμπιπτόντως, ψάχνοντας στα λεξικά Δημητράκου και το online Lidell-Scott σκόνταψα στον κέρκουρο, ένα κυπριακό μικρό ελαφρύ ιστιοφόρο που μαρτυρείται ήδη από τον Ηρόδοτο. Και διαβάζουμε:

    Etymology
    Uncertain. Perhaps from κέρκος (kerkos, “tail”). Could also be of Semitic origin, compare Syriac ܩܪܩܘܪܐ (qarqūrāʾ, “boat”).

  103. Το google translate με παρέσυρε, τελικά είναι quercus αλλά και πάλι θεωρώ πολύ δύσκολη τη σύνδεση με την κερκόπορτα.

  104. ppan said

    Άρα υπάρχει τελικά τάυτιση Ξυλόπορτας/Κερκόπορτας κλπ (την έχω βρει ακι Ξυλόκερω);

  105. #104 είναι δύσκολο να καταλάβω πως έγινε ακριβώς αυτή η ταύτιση οπότε ψάχνουμε σχολαστικά τα χρονικά για να δούμε πως αναφέρεται και με πόσες ονομασίες αυτή.

  106. τυφλόμυγα said

    Διάβασα και συμπληρώνω.

    8 Φεβρουαρίου 1981: Αποφράδα μέρα για το ελληνικό ποδόσφαιρο.

    23 Απριλίου 2010: Ο ΓΑΠ στο Καστελόριζο.http://www.youtube.com/watch?v=4pC_d1M82uQ

    1 Ιουνίου 1941:http://www.youtube.com/watch?v=FcBPBj6qiJQ

    Και μία αφιέρωση στον Γιάννη Κ. για το #50 του.

    (Με τόσα γιουτιουμπάκια μεθαύριο θα δημοσιευτεί το σχόλιο. :()

  107. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #100, 102
    Η άποψη που ανέφερα στο 100 είναι αυτή του βιβλίου. Δεν καίγομαι να τη βγάλω σωστή! 🙂

    Για να κάνω όμως το δικηγόρο του διαβόλου 😈 μου φαίνεται πιθανότερο μια πύλη να ονομαστεί από το circus, είτε λόγω κάποιου τοπωνυμίου* (ας μην περιμένουμε το circus maximus), είτε λόγω του σχήματος (κυκλικό-ημικυκλικό), παρά από την ουρά. Υποστηρικτικό σε αυτό είναι νομίζω και το «κέρκουρος» που εγώ το καταλαβαίνω «με ουρά (=πρύμνη) σαν κέρκο (=ημικυκλική)». Με ουρά σαν ουρά δεν βγάζει νόημα.

    Στο βιβλίο έχει και τις παλαιότερες αναφορές στην κερκόπορτα.

    Είναι επίσης πιθανό, Ξυλόκερκος και Κερκόπορτα να μην είναι η ίδια πύλη, αλλά πάντως ήταν κοντά και γι’αυτό να έγινε η σύγχυση. Μου φαίνεται ότι η Ξυλόκερκος ήταν μια μεγάλη κανονική πύλη και κοντά της ήταν η Κερκόπορτα, που ήταν μια μικρή πυλίδα χρήσιμη για έξοδο λίγων ανδρών κλπ.

    Ωραίος χάρτης αυτός που έβαλες, αλλά η Πύλη στο Τρίτον (Βελιγραδίου) είναι αδύνατον να είναι η Ξυλόκερκος.

    * Η βαθιά εσοχή που δημιουργείται στο τείχος κοντά στο Τεκφούρ θα μπορούσε να ονομαστεί κέρκος (=circus). Βλ. επίσης στο χάρτη κοντά στην πύλη της Σηλυβρίας, όπου μια εσοχή των τειχών ονομάζεται «Σίγμα».

  108. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Αφού το «κέρκουρος» είναι αρχαίο, είναι λάθος αυτό που γράφω στο 107. Αλλά κέρκος και ουρά δεν είναι ταυτόσημα;

  109. ψάχνοντας πρόχειρα στὸ tlg στὸ «Περὶ τῶν τάφων τῶν βασιλέων τῶν ὄντων ἐν τῷ ναῷ τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων» (De sepulcris imperatorum quae sunt in Templo Ss. Apostolorum) ἀναφέρεται ὅτι πλησίον τοῦ τείχους τῆς πύλης τῆς Ξυλοκέρκου εἶναι ἡ Μονὴ τοῦ Ἁγίου Μάμαντος. τὴν ἴδια πληροφορία βρίσκω στὸν Γεώργιο Μοναχό, στὸν Κωνσταντῖνο Πορφυρογέννητο, στὸν συνεχιστὴ τοῦ Γεωργίου Μοναχοῦ, στὸν Συμεὼν Λογοθέτη (ποὺ ὅμως λέει Ξηροκέρκου), (ὁ ἕνας ἀντλεῖ ἀπὸ τὸν ἄλλον φαίνεται), στὸν Γεώργιο Κεδρηνό. τὴν ἀναφέρει δὶς ὁ Νικήτας Χωνιάτης, ὁ Ἰωάννης Καντακουζηνός, Κερκόπορτα βρίσκω μόνο στὸν Δοῦκα. στὸν Ψευδοκοδινό, (Ξυλοκέρκου καὶ Ξηροκέρκου) λέει: Ἡ Ξυλόκερκος (πόρτα) διὰ τοῦτο ἐκλήθη οὕτως, ὅτι ἐν τῷ τόπῳ εὑρόντες ὑδάτων βερέντων (sic) καὶ μὴ δυνάμενοι θήσειν τεῖχος διὰ τὴν πολλὴν πλημμύραν, κέρκους καὶ παντουρώματα μετὰ ξύλων ποιήσαντες τεθείκασι τὸ θεμέλιον».

  110. Μαρία said

    108 Κέρκος είναι η ουρά μόνο των θηλαστικών. Αλλά ο κέρκουρος δεν είναι σίγουρο οτι σχετίζεται ετυμολογικά με την κέρκο.

  111. #109 Που βρίσκεται ο Άγιος Μάμας στην Κωνσταντινούπολη;

  112. sarant said

    Η σπαμοπαγίδα έπιασε κάποια σχόλια που «αποδεικνύουν», μεταξύ άλλων. ότι ο Γλύξμπουργκ ήταν απόγονος του Παλαιολόγου. Απολαύστε υπεύθυνα:

    http://melostisneos.wordpress.com/2011/09/01/%CE%B7-%CE%B3%CE%B5%CE%BD%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CF%85/

  113. #112 εἶναι παλιὸς ἰσχυρισμὸς τοῦ Μπαρμπῆ.

    #11 δὲν ξέρω, δὲν ἔχω πάει ποτέ. ἐκεῖ λέει εἶναι ὁ τάφος τοῦ Μαυρικίου, τῆς γυναικός καὶ τῶν τέκνων του ποὺ σφαγιάστηκαν ἀπὸ τὸν Φωκᾶ.

  114. Μόλις βρήκα τον Άγιο Μάμα, τελείως νότια στον παραπάνω χάρτη που παρέθεσα. Και κατονομάζεται μια Ξυλόκερκος Πύλη που οδηγεί σε αυτήν ένας κεντρικότατος δρόμος, λεωφόρος θα λέγαμε με τα σημερινά μέτρα. Μύλος θα έλεγα αν η Ξυλόκερκος ταυτίζεται όντως με την Κερκόπορτα.

  115. Χα, η διασταύρωση αυτής της λεωφόρου οδηγεί στην Εγνατία οδό!

  116. Earion said

    Κι εγώ σκανδαλίστηκα στα μαθητικά μου χρόνια όταν διάβασα στον Κορδάτο (κυρίως στα Τελευταία χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας) την άλλη εκδοχή για την άλωση της Πόλης, εκ διαμέτρου αντίθετη από αυτή που μας προσέφεραν τα σχολικά βιβλία. Ως εμπειρία ήταν συναρπαστική και ομολογώ πως άργησα να ξεφύγω από την επιρροή της. Σήμερα όμως το ζήτημα της άλωσης της Πόλης και της γρήγορης μεταμόρφωσής της στην πρωτεύουσα μιας νέας αυτοκρατορίας έχει μελετηθεί επαρκώς από πολλές πλευρές. Τόσες ώστε να γνωρίζουμε ότι το στοιχείο της ύπαρξης βυζαντινών εκκλησιών στα χέρια χριστιανών στα κατοπινά χρόνια δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα για το αν έγινε η άλωση με στρατιωτική κατάληψη ή με παράδοση εν όλω ή εν μέρει. Το γεγονός είναι ότι την κατειλημμένη πόλη ο σουλτάνος την παρέδωσε στο στρατό για τριήμερη λεηλασία, αφήνοντας στους στρατιώτες του τον κινητό πλούτο και κρατώντας για τον εαυτό του όλα τα κτήρια, δημόσια ή ιδιωτικά. Κάνοντας χρήση αυτού του δικαιώματος, είχε την επιλογή αργότερα να παραχωρεί οικοδομήματα και εκτάσεις εδώ ή εκεί στην ερημωμένη πόλη, σε εφαρμογή του σχεδίου του για την αναπλήρωση του πληθυσμού. Κατά την ίδια έννοια παραχώρησε στον πατριάρχη όσους χριστιανικούς ναούς περισώθηκαν, ή, για να το πούμε ακριβέστερα, αναγνώρισε την υπάρχουσα κατάσταση σε όποια γειτονιά είχαν καταφέρει να επιζήσουν χριστιανοί και να έχουν στην κατοχή τους εκκλησία. Παράλληλα ο σουλτάνος όρισε ότι κανείς δεν είχε το δικαίωμα να αφαιρέσει ναό από την κυριότητα των χριστιανών χωρίς τη δική του υψηλή έγκριση (άλλο βέβαια τι ίσχυε στη σκληρή πραγματικότητα). Η μεταγενέστερη παράδοση ότι εξήντα χρόνια μετά την άλωση αναζητήθηκαν γηραλέοι γενίτσαροι που βεβαίωσαν ότι … το ένα ή το άλλο … είναι μόνο αυτό: παράδοση.

    Για το λόγο αυτό μου φάνηκε εξαιρετικά ενδιαφέρον ένα χωρίο από τη δίτομη Ιστορία των του Χριστού πενήτων του σπουδαίου Μανουήλ Γεδεών που διάβασα πρόσφατα, στην οποία αποφαίνεται με όλο το βάρος της φαναριώτικης σοφίας του:

    Βεβαίως ο Μωάμεθ Β΄ ηδύνατο να κατοικήση μωαμεθανούς εν Κπόλει, μετήγαγεν εν τούτοις έλληνας χριστιανούς· η πράξις αύτη ενισχύει μου και αυτή την ιδέαν ότι, προ της αλώσεως υπήρχε συνεννόησις μερίδος τινός των πολιορκουμένων μετά των πολιορκούντων. Η συνεννόησις αύτη δεικνύει ότι έζων και νοήμονες έλληνες.
    (Τόμ. Α, σ. 32· ορθογραφία και στίξη του πρωτοτύπου, πλην πολυτονικού).

    Λέει και άλλα ο Γεδεών. Είναι απύθμενος θησαυρός, και στο διάβασμα επάνω αντιγράφω πού και πού «ωραίες φράσεις». Λέω να σας μεταφέρω εδώ δύο μόνο, για να πάρετε μια γεύση:

    Η ποικίλη αύτη κακοήθεια και ο μετ’ αλλοθρήσκων αμφικλινής συμφυρμός παρεσκεύαζεν αρνησιχρίστους αθλίους, κληρικούς και λαϊκούς (Β 56)

    Το παρασημείωμα τούτο …, το σήμερον ακουόμενον ως κρωγμός ερημολάλου αιγωλιού (Α 281) (αιγωλιός, εξηγεί ο Δημητράκος, είδος τι γλαυκός (strix flammea), Αριστοτ. Ζ. Ιστ. 592b II).

    Δεν βάζω άλλα, γιατί δεν κάνει να καταχρώμαι το χώρο και το χρόνο του οικοδεσπότη μας. Θα του κάνω μόνο ένα δωράκι, που πιστεύω ότι θα του αρέσει πολύ:

    Είσαξις καλλιτέρου συστήματος εις την οικονομίαν … (Β 90).

  117. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Μετά από τα ευρήματα του Κορνηλίου στο 109 είναι προφανές ότι υπήρχε μια Ξυλόκερκος νότια. Αυτή όμως σίγουρα βρίσκεται πολύ νοτιότερα από την Κερκόπορτα/Ξυλόκερκο της Άλωσης, η οποία ήταν κοντά στο Τεκφούρ, δηλαδή βόρεια, στο τέλος του Θεοδοσιανού τείχους. Νομίζω όσα λέει τια το ζήτημα το βιβλίο στο #59 είναι πειστικά.
    Όμως στο χωρίο του Ψευδοκοδινού τι είναι οι κέρκοι και τα παντουρώματα, που φτιάχτηκαν με ξύλα;

  118. Μαρία said

    117
    http://www.greek-language.gr/greekLang/medieval_greek/kriaras/search.html?lq=%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%8D%CF%81%CF%89%CF%83%CE%B9%CF%82&dq=

    Οι κέρκοι ίσως κερκίδες με τη σημασία των πασσάλων.

  119. 104
    Ξυλόκερως, τα «silicia graeca», τα ξυλοκέρατα. Ούτω καλούνται και τα χαρούπια, ή τεράτσια.

    Κερκιδόπορτα λοιπόν η κερκόπορτα. Με βάση το λογοπαίγνιον.

  120. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  121. Καλημέρα!
    Σαν προσθήκη σε όσα γράφει ο Εαρίον στο 116, να βάλω ένα δικό μου σχόλιο σε μια παρόμοια συζήτηση:
    Σύμφωνα με τον Μανουήλ Μαλαξό (Πατριαρχική ιστορία Κωνσταντινουπόλεως, 1578) όταν ο σουλτάνος θέλησε να δημεύσει τις εκκλησίες της Κων/πολης (με το σκεπτικό ότι η πόλη κατακτήθηκε με πόλεμο, άρα οι άπιστοι δεν είχαν δικαίωμα να χτίζουν εκκλησίες βάσει της “συνθήκης προστασίας”) το Πατριαρχείο βρήκε μάρτυρες, κάτι υπέργηρους γενίτσαρους (102 χρονών!), που επί πληρωμή (αυτό υπονοεί η αφήγηση) κατέθεσαν με αρκετή λεπτομέρεια πώς η Πόλη και ο Κων/νος Παλαιολόγος προσωπικά είχε συνθηκολογήσει. Την ίδια ιστορία επαναλαμβάνει ο Δημήτριος Καντεμίρ γύρω στο 1700, αλλά και ο Φαναριώτης Αλέξανδρος Κομνηνός Υψηλάντης. Φαίνεται πως υπήρχαν εκείνη την εποχή, στα τέλη δηλ. του 16ου αιώνα, φήμες ότι διάφορες ξέχωρες συνοικίες της Πόλης είχαν παραδοθεί και ως εκ τούτου δικαιούνταν διάφορα προνόμια. Η ουσία είναι, όπως το καταλαβαίνω, ότι ενώ ο Μεχμέτ ο Πορθητής για πολιτικούς λόγους επέτρεψε την ύπαρξη εκκλησιών κλπ. αντίθετα στον Ιερό Νόμο, για να προσελκύσει κατοίκους στην πρωτεύουσα, έναν αιώνα μετά αυτό φάνηκε παράδοξο οπότε έπρεπε να δικαιολογηθεί με κάποιο “νόμιμο” τρόπο. Ακριβώς την ίδια διαδικασία πέρασαν και οι Εβραίοι ακόμα νωρίτερα (1538).
    Που σημαίνει, με λίγα λόγια, ότι ο Κορδάτος από εικονοκλαστικό ζήλο, υποθέτω, πήρε τοις μετρητοίς ένα τέχνασμα του πατριαρχείου.
    Δυστυχώς το άρθρο που έχω να προτείνω είναι λίγο δυσεύρετο: E. A. Zachariadou, “La chute de Constantinople en 1453 et la mythologie posterieure”, στο: Της ίδιας, Studies in Pre-Ottoman Turkey and the Ottomans, Ashgate: Variorum Collected Studies, 2007.

  122. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #121
    Έφτασεεϊ http://ifile.it/b7vfysm

  123. Είσαι θεός!

  124. ppan said

    Κατά σύμπτωση διάβαζα χτες το βιβλίο του (φιλέλληνα) Villemain, που στα 1825 είχε γράψει μια ιστορία της Τουρκοκρατίας και αναφέρει την γνωστή εκδοχή παράδοσης της πόλης ως τέχνασμα. Και ο Κορδάτος και πολλοί άλλοι βέβαια χρησιμοποιούν τις πηγές όπως θέλουν για τους δικούς τους λόγους, γιατί βεβαίως και οι βυζαντινές πηγές προσφέρονται για χρήση κατά το δοκούν, νομίζω

  125. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Υπερβολές…
    Το θες όλο; http://ifile.it/cn21zvw

  126. sarant said

    Και μόνο θεός;

  127. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ημίθεος! 😆

  128. ppan said

    Γρηγόρη, κι εγώ σε ευχαριστώ αν και δεν το κατέβασα ακόμη -εδώ που είμαι τώρα απαγορεύεται, λέει- αλλά θα το κάνω 🙂

  129. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Κι εγώ σας συμβουλεύω να μην τα κατεβάσετε, ό,τι κι αν είναι σε αυτά τα λινκ. Κι εμένα άλλοι μου τα στείλανε… 😀

  130. Θεός αυτός που στόστειλε, λοιπόν. 🙂

  131. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    Πήγα να το κατεβάσω το λινκ, και μου παρενεβλήθη μια διαφήμιση που με ρωτά πόσα κιλά θέλω ν χάσω. Άλλαξε το πλάνο, παιδιά. Με την Κύπρο στο κατώφλι του μηχανισμού στήριξης, το σχέδιο είναι, τώρα, πόσα κιλά να προλάβουμε να βάλουμε, για να βγάλουμε τον μακρύ χειμώνα.

  132. ppan said

    112: Νίκο, ο λίκνος, μια που αρχίσαμε την θεολογία, ΘΕΪΚΟΣ.
    Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα αυτό για την ανάμιξη του ΚΟυμανούδη που είναι κάπως παράδοξη. Γέλιο που θάριχνε όταν τα μετάφραζε :). Το Δελτίο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας υπάρχει στο διαδικτυο; Έχει κανείς γνωστούς στη νεολαία του Λάος να βρούμε πότε δημοσιεύθηκαν;

    Για την Τρίτη: «Η Τρίτη η ασβολερή, η Τρίτη η αστραποκαημένη, η Τρίτη η μαυρογελασμένη, η Τρότη η θεοκαρβουνόκαυτη, η Τρίτη η κουμπαρδοχαλασμένη» διαβάζω σε μια ομιλία (Επι τω μνημοσύνω του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου) του σεβάσμιου τότε γέροντα Ιάκωβου Δραγάτση στα 1930. Εχθρός των «μαλλιαροκομμουνιστών» ορκισμένος αλλά αυτά τα μαλλιαρά που χρησιμοποιεί δεν τα καταλαβαίνω όλα. Κουμπαρδοχαλάσμένη;

  133. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Τα Δελτία υπάρχουν εδώ http://tinyurl.com/chgwrom
    Αλλά δεν ξέρουμε τον τόμο να το βρούμε αμέσως.

  134. ppan said

    Ευχαριστώ πάρα πολύ, Γρηγόρη!
    Υπομονή κι επιμονή τώρα να το βρούμε…

  135. ppan said

    Εντάξει, η αρχική εμφάνιση του λαοάρθρου ήταν στην ανεπίσημη ιστοσελιδα του βασιλικού οίκου της Ελλάδας, σελίδα που δεν υπάρχει πια, όπως ο οίκος. Ο δε διάσημος δανός ερευνητής Laghorn δεν γκουκλίζεται 😦

  136. ppan said

    Ούτε ο άλλος ερευνητής, ο βιεννέζος, γκουγκλίζεται. ΤΟ καλύτρο σε τέτοιες περιπτώσεις, κατασκευής λερναίων δηλαδή, είναι νομίζω να βάζεις ένα πολύ κοινό όνομα, πχ Στράους, είναι πιο δύσκολο να αποκλαυφθεί η απάτη

  137. Λοιπόν, Ππαν, δες στο τελευταίο τεύχος του ΔΙΕΕΕ, τ. 10 δεύτερο τεύχος του ’28, τελευταία σελίδα.
    Δημοσιεύομεν ενταύθα τον περίεργον γενεαλογικόν πίνακα τούτον τον διασωθέντα υπό του Κουμανούδη. Δεν γινώσκομεν ακριβώς ποίαν ιδέαν είχεν ο αείμνηστος Κουμανούδης περί της αξίας αυτού. Γνωσταί αι σχέσεις του μετά του βασιλέως Γεωργίου του Α΄ εις ον εδίδαξε την ελληνικήν. Οπωσδήποτε το πράγμα είναι ενδιαφέρον και δεκτικόν και περαιτέρω ερεύνης. Εν πάση περιπτώσει τον παραπέμπομεν εις τους Εραλδιστάς και δη εις τον ημέτερον συνεργάτην κ. Γ. Τυπάλδον.

    Ο πίνακας φέρεται συνταχθείς υπό του H. Hoxbro v. Laghorn, πρώτου υπασπιστού.

  138. ppan said

    Δύτη, είσαι φοβερός! Παω να το ψαξω αν και ο σύνδεσμός -ξανά- δεν λειτουργεί. Θα κοιτάξω στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας όπυ είμαι. Δεν το πίστευα για αληθινό, γιατί ουδεποτε αναφέρθηκε πχ όταν γεννήθηκε ο Κωστας ο γιώτα-βου, που όλο στο Βυζάντιο το γύρναγαν οι ενθουσιασμένοι υπήκοοοι

  139. Όποιος ξέρει δανέζικα, ας ψάξει και δω:
    http://books.google.gr/books/about/Det_h%C3%B8ie_Jubelpars_H_H_Landgreve_Wilhel.html?id=eRPlcQAACAAJ&redir_esc=y
    και
    http://books.google.gr/books/about/Det_danske_Monarchies_pr%C3%A6sumtive_Throna.html?id=4UmNQwAACAAJ&redir_esc=y

  140. ppan said

    Πώς τα βρήκες βρε θηρίο; Μολόγα! Εζήλωσες την δόξα της Μαρίας;;;;

  141. Ε, γούγλισα το όνομα του πρώτου υπασπιστού.
    Για το 137 ήταν ακόμα απλούστερο: κατέβασα όλα τα τεύχη να τάχω, και άρχισα να ψάχνω από το τελευταίο, και συγκεκριμένα από το τέλος του μια και εκεί βρίσκεις τα περιεχόμενα. Ecco! (ήμουν τυχερός δλδ) 🙂

  142. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Να κι ο πίνακας από το 137
    http://ifile.it/2josir4/Πίνακας.pdf

  143. ppan said

    Παιδιά, ευχαριστώ πάρα πάρα πολύ! Εμένα ο υπασπιστής δεν μου γκουγκλιζόταν λοιπόν…

  144. Δεν είχες το πλήρες όνομα όμως.
    Άντε, περιμένουμε τα συμπεράσματα! (ξέρεις δανέζικα;)

  145. ppan said

    Φαρσί. Ε, πιστεύω τον Κουμανούδη.

  146. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Με βάση τον πίνακα, ακολούθησα στη Βικιπέδια τους προγόνους του από πατέρα παππού του Γεώργιου Α΄ και όντως οδηγούν στον Ανδρόνικο Β΄. Το αστείο είναι ότι αν συμβαίνει το ίδιο και με τους άλλους τρεις παπουδογιαγιάδες, όπως φαίνεται στον πίνακα, η μάνα και ο πατέρας του Γεωργίου είναι 13α ξαδέρφια! Αιμομίκτες Γερμανοί… 😀

  147. 123 Είσα θεός!

    ἥλιος καλοκαιρινὸς θὰ προσέθετα.

    οὔτε τὸ χθεσινὸ βιβλίο μπόρεσα νὰ κατεβάσω, ἀντ’αὐτοῦ βγαίνει μιὰ γυναικεία φωνὴ ποὺ μὲ σλάβικη προφαρὰ μὲ ἐνημερώνει σὲ ἄψογα κατὰ τὰ ἄλλα ἑλληνικὰ ὅτι κέρδισα σὲ ἕναν διαγωνισμό!

  148. Νίκος Μαστρακούλης said

    147: Κορνήλιε, μην πατάς το πάνω κουμπί που λέει «Download», πάτα εκείνο στο κάτω μέρος της σελίδας, που λέει «Request Download Ticket».

    – Κορν-ἥλιος καλοκαιρινὸς; 🙂

  149. #148 εὐχαριστῶ ὅλως ἰδαιτέρως!

  150. gbaloglou said

    132

    «μπο(υ)μπαρδοχαλασμένη» ίσως (πιθανή αναφορά στα κανόνια (μπομπάρδες) των Οθωμανών το 1453)

  151. ppan said

    150: λέει Κουμπαρδοχαλασμένη

  152. Ηλεφούφουτος said

    Η μπομπάρδα λεγόταν και λουμπάρδα.
    Ε, απ το λου- στο κου- ένα γραμματάκι δρόμος είναι!

  153. ppan said

    Σωστό κι αυτό

  154. gbaloglou said

    152 — βεβαίως:

    «Η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου του Λουμπαδιάρη είναι κτισμένη σε μια πανέμορφη τοποθεσία. Βρίσκεται επί των οδών Διονυσίου Αρεοπαγίτου και Αποστόλου Παύλου σε μια κατάφυτη περιοχή, συναντάμε την εκκλησία του 16ου αιώνα. Σύμφωνα με την παράδοση το όνομα Λουμπαρδιάρης προέρχεται από ένα περιστατικό του 17ου αιώνα. Την παραμονή της 26ης Οκτωβρίου, ένας κεραυνός χτύπησε τον Τούρκο Φρούραρχο Γιουσούφ Αγά και την οικογένειά του ο οποίος είχε στήσει μια λουμπάρδα (= μεγάλο κανόνι) στα Προπύλαια της Ακρόπολης και σχεδίαζε να χτυπήσει τους χριστιανούς την ημέρα που θα έσπευδαν να προσκυνήσουν τη χάρη του Αγίου Δημητρίου την ημέρα της ονομαστικής του εορτής. Στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου γίνονται πολλοί γάμοι και βαπτίσεις. Η τοποθεσία και η ειδυλλιακή ατμόσφαιρα δημιουργούν το ιδανικό κλίμα για την πραγματοποιήσει ρομαντικών τελετών.»

    [Σχόλιο Μιχ. Πουλακίδη εδώ

  155. Ριβαλντίνιο said

    Έχει δώσει ο Δύτης κάποια τουρκική πηγή για την Άλωση ?

    Εδώ άρθρο για τουρκικές πηγές για την Άλωση από τον «αγαπητό» 🙂 του Σαββίδη. (σελ.16- 25)

    Αναφέρει τους

    Αχμέτ Ασίκ-Πασά-Ζάντε (1400-1486)
    Τουρσούν μπέη ( 1425-1500)
    «Τουρκικά ημερολόγια» (14ου-15ου αι.)
    Συλλογή «Τουρκικών Ανωνύμων Πρώιμων Χρονικών» (14ου-15ου αι.)
    Ουρούτζ ιμπν Αντίλ (15ος-16ος αι.)
    Ρούχι Εντιρνελί (+μετά το 1511)
    Μεχμέτ Νεσρί Εφέντη (+1512-1520)
    «Χρονικά του Μουράτ Β» (15ος-16ος αι.)
    Κεμάλ Πασά Ζάντε ( 1468-1536)
    Σαντεντίν Χότζα Εφέντη (1536-1599)
    και τους
    περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπί (1611-1684) και Μολδαβό ιστοριογράφο και πολιτικό Δημήτριο Καντεμίρ (1673-1723).

    Εντύπωση μου έκαναν

    1) Ο Ρούχι (σελ.22) λέει ότι «ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος είχε αρνηθεί να παραδοθεί στον Οθωμανό πολιορκητή της Πόλης, έχοντας εμπιστοσύνη στα κείμενα των Ευαγγελίων περί του άπαρτου της βυζαντινής πρωτεύουσας».

    2) Κατά τον Νεσρί (σελ.22) , ο Κων. Παλαιολόγος και ο Λουκάς Νοταράς είχαν σκεφτεί να συνθηκολογήσουν και να παραδώσουν την Πόλη, αλλά τους εμπόδισαν οι Λατίνοι μισθοφόροι που διαφωνούσαν !

    3)Τα «Χρονικά του Μουράτ Β» αναφέρουν την Πόλη όχι ως «Ιστανμπούλ», αλλά ως «Κonstantin» από το αραβικό «Κουσταντινίγια».

    4) Ο Τσελεμπί και ο Δημήτριος Καντεμίρ λένε ότι μερικές συνοικίες της Πόλης κατά την πολιορκία συνθηκολόγησαν και παραδόθηκαν στον Πορθητή.

  156. Ριβαλντίνιο said

    Για την πιθανή ταυτότητα του Φλαντανελά έχουμε πει ?

    «Ο θαλασσομάχος Φλαντανελάς και η μαρτυρία του Λατίνου αρχιεπισκόπου Μυτιλήνης Λεονάρδου
    γράφει ο Νίκος Νικολούδης Διδάκτωρ Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου (King’s College) (Απόσπασμα από υπό έκδοσιν βιβλίο του Νίκου Νικολούδη)

    (…)Το σημαντικότερο όμως είναι ότι ρίχνει φως στη «σκοτεινή» μορφή του περίφημου Φλαντανελά. Είναι ενδιαφέρον ότι από όλες τις ελληνικές πηγές που αναφέρονται στα γεγονότα της Άλωσης, η μόνη που μνημονεύει το όνομα του κυβερνήτη του αυτοκρατορικού μεταγωγικού (προσδιορίζοντάς το μάλιστα ως «Φλαντανελάς»), είναι το πολύ μεταγενέστερο, νοθευμένο Χρονικό του Ψευδο-Φραντζή (από τον 16ο αιώνα). Εάν, όμως, επρόκειτο για κάποιον Βυζαντινό, χωρίς αμφιβολία το όνομά του θα ήταν γνωστό σε κάποιον από τους Δούκα, Χαλκοκονδύλη, Κριτόβουλο και Σφραντζή. Αποδεικνύεται δηλαδή ότι ο «Φλαντανελάς» δεν ήταν κάποιος Έλληνας ναυτικός αλλά ένας Ιταλός, και μάλιστα Γενοβέζος, το όνομα του οποίου εμφανίζεται σε αρκετά γενοβέζικα έγγραφα αυτής της περιόδου. Η «μεταμφίεσή» του σε «Φλαντανελάς» μπορεί να ερμηνευθεί σχετικά εύκολα, από την παραφθαρμένη συγκόλληση του αρχικού γράμματος του ονόματός του (Φραγκίσκος) με το επώνυμό του (Λεκανέλλα). Κατ’ επέκταση, είναι πολύ πιθανόν ότι και το αναφερόμενο από τον Λεονάρδο ως «πλοίο του αυτοκράτορα» δεν ήταν στην πραγματικότητα βυζαντινό, αλλά ιταλικό, ναυλωμένο από τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο για τη συγκεκριμένη αποστολή. Εξάλλου, την εποχή της Άλωσης το βυζαντινό Ναυτικό είχε πάψει προ πολλού να υφίσταται!»

    http://www.istorikathemata.com/2012/07/nationality-of-flantanela.html
    (αξίζει να διαβαστεί ολόκληρο το άρθρο, είναι μικρούλι ).

  157. sarant said

    155-156: Μπράβο! Πότε θα ταδιαβάσουμε όλα αυτά, άλλο ζήτημα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: