Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μετά την Ισλανδία, ο Σουρής

Posted by sarant στο 7 Ιουνίου, 2012


Το σημερινό άρθρο είναι ιδιόρρυθμο, μεταξύ άλλων επειδή ουσιαστικά λίγα έχω να πω εγώ και περιμένω περισσότερα από εσάς, ρίχνοντας κατά κάποιον τρόπο άδεια για να πιάσω γεμάτα. Στο χτεσινό μας άρθρο είδαμε πώς η συλλογική σοφία της μπλογκόσφαιρας μπόρεσε να φέρει στην επιφάνεια την αλήθεια σχετικά με την κατάσταση σε μια μακρινή χώρα, την Ισλανδία. Σκέφτηκα λοιπόν μήπως με τη βοήθειά σας βρούμε άκρη σχετικά με ένα θέμα που με απασχολεί, όχι πια για την Ισλανδία αλλά σχετικά με τον Γεώργιο Σουρή, τον παλιό σατιρικό ποιητή.

Ο Σουρής έγραφε πολύ -όχι μόνο έγραψε σχεδόν μόνος του τα 1442 φύλλα του Ρωμηού, της έμμετρης εφημερίδας του, που την έβγαζε από το 1883 έως το 1918, αλλά συνεργαζόταν και με άλλες εφημερίδες (π.χ. το Άστυ), ενώ και τα άλλα του ποιήματα, τα εκτός εφημερίδων, πιάνουν κάμποσους τόμους. Αυτή η ευκολογραφία, για την οποία είχε θαυμαστεί αλλά και επικριθεί στον καιρό του, μας δυσκολεύει σήμερα, διότι βέβαια το έργο του δεν είναι πουθενά συγκεντρωμένο -όσο κι αν είχε εκδώσει ο Βαλέτας παλιότερα τα ‘Απαντά του σε 5 ή 6 τόμους.

Επειδή ο Σουρής είναι ο πρώτος σατιρικός ποιητής που έρχεται στο νου, υπάρχει η συνήθεια, όποιο αστείο ή σκαμπρόζικο στιχάκι κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο, να το αποδίδουν στον Σουρή. Πριν από μερικούς μήνες είχαμε ένα τέτοιο άρθρο, όταν σε άρθρο γνωστού αρθρογράφου αποδόθηκαν στον Σουρή κάποιοι διάσημοι στίχοι του Αλ. Σούτσου. Εκεί, η ανασκευή ήταν εύκολη μια και οι στίχοι του Σούτσου (είν’ ελεύθερος ο Τύπος, φθάνει μόνον να μη γράψεις) ήταν γνωστοί. Στα σχόλια του προηγούμενου άρθρου έγινε λόγος και για ένα ακόμα ποίημα, που αποδίδεται στον Σουρή ενώ δεν είναι ολόκληρο δικό του, και για το οποίο θα σας μιλήσω σήμερα, ζητώντας τη βοήθειά σας. Πρόκειται για το εξής:

Ποιος είδε κράτος λιγοστό
σ’ όλη τη γη μοναδικό,
εκατό να εξοδεύει
και πενήντα να μαζεύει;

Να τρέφει όλους τους αργούς,
να ‘χει επτά Πρωθυπουργούς,
ταμείο δίχως χρήματα
και δόξης τόσα μνήματα;

Να ‘χει κλητήρες για φρουρά
και να σε κλέβουν φανερά,
κι ενώ αυτοί σε κλέβουνε
τον κλέφτη να γυρεύουνε;

Όλα σ’ αυτή τη γη μασκαρευτήκαν
ονείρατα, ελπίδες και σκοποί,
οι μούρες μας μουτσούνες εγινήκαν
δεν ξέρομε τί λέγεται ντροπή.

Σπαθί αντίληψη, μυαλό ξεφτέρι,
κάτι μισόμαθε κι όλα τα ξέρει.
Κι από προσπάππου κι από παππού
συγχρόνως μπούφος και αλεπού.

Θέλει ακόμα -κι αυτό είναι ωραίο-
να παριστάνει τον ευρωπαίο.
Στα δυό φορώντας τα πόδια που ‘χει
στο ‘να λουστρίνι, στ’ άλλο τσαρούχι.

Σουλούπι, μπόι, μικρομεσαίο,
ύφος του γόη, ψευτομοιραίο.
Λίγο κατσούφης, λίγο γκρινιάρης,
λίγο μαγκούφης, λίγο μουρντάρης.

Και ψωμοτύρι και για καφέ
το «δε βαριέσαι» κι «ωχ αδερφέ».
Ωσάν πολίτης, σκυφτός ραγιάς
σαν πιάσει πόστο: δερβέναγάς.

Δυστυχία σου, Ελλάς,
με τα τέκνα που γεννάς!
Ώ Ελλάς, ηρώων χώρα,
τί γαϊδάρους βγάζεις τώρα;

Το ποίημα αυτό κυκλοφορεί σε ιστολόγια και μαζικά ηλεμηνύματα και αποδίδεται στον Σουρή’ όσοι το διαδίδουν επαινούν τον διαχρονικό του χαρακτήρα. Προσωπικά, πιστεύω ακράδαντα ότι από τις εννιά στροφές του μόνο οι τρεις πρώτες είναι του Σουρή, γι’ αυτό τις έχω κιόλας γράψει με πλάγια. Η τέταρτη στροφή και όλες οι επόμενες πιστεύω πως ανήκουν σε πολύ μεταγενέστερο ποίημα, ίσως της δεκαετίας του 198ο, όχι απαραίτητα στο ίδιο (η τέταρτη στροφή διαφέρει στον ρυθμό από τις άλλες, και όλες μαζί διαφέρουν από τις τρεις πρώτες). Η τελευταία στροφή, η ένατη, μπορεί να είναι παλιότερη, τουλάχιστον το τελευταίο δίστιχο.

Αυτά που λέω δεν μπορώ να τα αποδείξω’ τα βασίζω στη μύτη μου, στην τριβή που έχω με κείμενα του Σουρή και με παλιότερα κείμενα γενικώς. Η αίσθηση ότι «δεν έγραφε έτσι ο Σουρής» ενισχύεται και από το ότι μερικές λέξεις των ύποπτων στροφών είναι πολύ μοντέρνες, με πιο χαρακτηριστική το «μικρομεσαίο», που είναι αναπόσπαστα δεμένο με τη δεκαετία του 1980 και αποκλείεται να έχει γραφτεί έναν αιώνα νωρίτερα. Θα έλεγα επίσης ότι λέξεις όπως «μισόμαθε» και «ψευτομοιραίο» δεν μου ακούγονται για παλιές. Αντίθετα, οι τρεις πρώτες στροφές οπωσδήποτε είναι της εποχής του Σουρή: αρκούν γι’ αυτό οι «κλητήρες» (έτσι έλεγαν τότε τους αστυφύλακες). Κι αν μου ζητούσατε να μαντέψω πότε γράφτηκαν οι τρεις πρώτες στροφές, θα έλεγα στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 1890, αλλά μπορεί να πέφτω πολύ έξω.

Το κακό είναι ότι όλο και περισσότεροι αποδίδουν όλο το ποίημα στον Σουρή, χωρίς να προσέχουν την εμφανέστατη αλλαγή ρυθμού, μέτρου και κλίματος μετά την τρίτη στροφή. Τις προάλλες μάλιστα, καθώς φυλλομετρούσα το βιβλίο «Η Παλιά Αθήνα ζει, γλεντά, γεύεται 1834-1938» του Θ. Σιταρά είδα με φρίκη ότι ο συγγραφέας κλείνει το έργο του με αυτό ακριβώς το ψευτοποίημα, που φυσικά το αποδίδει στον Σουρή, φυσικά χωρίς κανένα περαιτέρω στοιχείο. Και ναι μεν το βιβλίο του Σιταρά είναι αναξιόπιστο, παρά τον όγκο υλικού που περιέχει (αρκεί να αναφέρουμε πως ετυμολογεί την Κηφισιά από τη φρ. «εκεί φυσά» ξεχνώντας ότι είναι αρχαίο τοπωνύμιο και ότι υπάρχει ο Κηφισσός), αλλά όπως και να το κάνουμε προσθέτει κύρος στην (κατ’ εμέ) πλαστογραφία.

Ακόμα χειρότερα: πριν από μερικούς μήνες αντιλήφθηκα ότι το πλαστογράφημα έχει μελοποιηθεί από τον Γιάννη Ζουγανέλη και τραγουδιέται από Ζουγανέλη, Κούτρα, Πασχαλίδη και Μαχαιρίτσα, φυσικά πάντοτε ως ποίημα του Σουρή:

Φυσικά, δεν έχασε η Βενετιά βελόνι αν προσμετρηθεί ολόκληρο το ποίημα στον Σουρή, αφού μάλιστα οι τρεις πρώτες στροφές είναι δικές του. Αλλά δεν παύει να με ενοχλεί -σκέφτομαι πως αν ήμουν τυχερός να βρω στον Ρωμηό ή σε κάποιον τόμο των Απάντων του Σουρή τις τρεις πρώτες στροφές θα είχα μια, έστω και όχι οριστική, απόδειξη ότι το υπόλοιπο δεν είναι του Σουρή. Ή αν τύχαινε να βρεθούν κάπου (σε επιθεώρηση; σε περιοδικό; ) οι επόμενες στροφές με υπογραφή του δημιουργού τους, πάλι θα βρίσκαμε την άκρη. Ή έστω, να βρεθεί μια σοβαρή πηγή (και όχι σαν το παραπάνω βιβλίο) που να αποδίδει όλο το στιχούργημα στον Σουρή (όσο κι αν προσωπικά αυτό το θεωρώ απίθανο).

Οπότε, εμπιστεύομαι το θέμα στη συλλογική σοφία σας. Ίσως κάποιος να μπορεί να βοηθήσει να βρούμε την κομμένη βελόνα μέσα στα παμπάλαια άχυρα. Ίσως σε κάποιον κάτι θυμίζουν οι στίχοι. Δεν απαιτώ βέβαια από κάποιον να φυλλομετρήσει τα Άπαντα του Σουρή ή τα τεύχη του Ρωμηού, έχουμε και σοβαρότερες ασχολίες. Αλλά, όπως ο άλλος αγοράζει λαχείο ξέροντας ότι έχει μια πιθανότητα στο εκατομμύριο, έτσι κι εγώ έγραψα αυτό το άρθρο μήπως και βρεθεί μια άκρη σε ένα ασήμαντο ερώτημα που όμως με απασχολεί.

Προσθήκη: Η απάντηση βρέθηκε, δείτε σχόλιο αριθ. 23. Υποκλίνομαι στη συλλογική σας σοφία, και ειδικά στου Αλφρέδου που το βρήκε πρώτος και στου Gpoint. Για την ιστορία, το αυθεντικό ποίημα του Σουρή είναι:

Ποιος είδε

Ποιος είδε κράτος κλασικό
Σ’όλη τη γη μοναδικό,
εκατό να εξωδεύη
Και πενήντα να μαζεύη;

Να τρέφη όλους τους αργούς,
Νάχη επτά Πρωθυπουργούς,
Ταμείο δίχως χρήματα,
Και δόξης τόσα μνήματα;

Νάχη βουλή ωσάν κι αυτή
Με Τσουτσουνάτο βουλευτή,
Να γεμίζη κάθε μέρα
Από λόγια τον αέρα;

Νάχη κλητήρες για φρουρά
Και να σε κλέβουν φανερά,
Κι ενώ αυτοί σε κλέβουνε
Τον κλέφτη να γυρεύουνε;

Νάχει και άνδρες θηλυκούς,
Σακαταμένους, φθισικούς,
Να τους δέρνουν, να τους γδύνουν,
Και φωνή να μην αφίνουν;

Να θέλη κι απ’ την Τουρκιά,
Χωρίς να ρίξη τουφεκιά,
Χίλιες χιλιάδες στρέμματα,
Ν’ αυξήση με τα ψέμματα;

Φεβρουάριος 1880

67 Σχόλια to “Μετά την Ισλανδία, ο Σουρής”

  1. ppan said

    Καλημέρα
    Το έχεις ξαναβάλει το θέμα ή μου φαίνεται; Κάτι μου θυμίζει.
    Καλή επιτυχία!

  2. Πράγματι υπάρχει ένα χάσμα. Ωστόσο, δεν αποκλείεται να αποτελεί συρραφή δύο (ή περισσοτέρων) ποιημάτων που να είναι όλα του Σουρή.
    Εκτός από αυτή τη στροφή με τον «μικρομεσαίο».
    Μία άλλη έκφανση αυτού του χάσματος (και άρα μία ένδειξη που ίσως βοηθά να αναζητήσουμε την προέλευση του δεύτερου μέρους) είναι ότι οι τρεις πρώτες στροφές μιλάνε για την Ελλάδα ως κράτος, ενώ οι τέσσερις επόμενες αναφέρονται σαφώς σε ένα άτομο, και ακριβέστερα σε έναν άνδρα. Φυσικά ήταν (και είναι) συνήθεις οι ανθρωπομορφισμοί, αλλά είναι κάπως απότομη η μετάβαση.
    Μια άλλη, μορφολογική παρατήρηση είναι ότι η 7η στροφή έχει και «εσωτερικές» ομοιοκαταληξίες, ή, με άλλα λόγια, είναι στην πραγματικότητα οκτάστιχο και όχι τετράστιχο.

  3. Περί ελευθεροτυπίας. Επίκαιρο, αφού σήμερα στην Κύπρο η κυβέρνηση εισάγει νόμους… που διασφαλίζουν την ελευθεροτυπία, παραπέμποντάς την δηλαδή στην Ασφάλεια, αφού ένας δικαστής θα αποφασίζει, με αναφορά σε ασαφέστατους περιορισμούς, τα δικαιώματα και την προστασία του Τύπου, π.χ. προστασία των πηγών κλπ.
    Ναι, ο Τύπος είναι ελεύθερος. Τύποις, στον τύπο, το λέει η λέξη.

  4. «Ευκολογραφία», πολύ ωραίο, όπως και το αθηναιογραφία σου (;).

    Γιάννης, πολεογράφος…

  5. Μόλις εἶδα αὐτό, http://www.youtube.com/watch?v=j7XAEvlbg5U, μὲ τὴν ἴδια ἀρχὴ καὶ ἄλλη συνέχεια.

  6. Immortalité said

    Καλή τύχη 🙂
    Και για μένα η διαφορά είναι εμφανής, πώς την πάτησε ο Ζουγανέλης και δε τον υποψίασε η αλλαγή του ρυθμού…

  7. spiral architect said

    Έχει αναφερθεί και αλλού ότι ,το ποίημα δεν είναι καθ’ ολοκληρίαν του Γ. Σουρή. Περαιτέρω λεπτομέρειες δεν θυμάμαι, στο διαδίκτυο με λίγο ψάξιμο όλο και κάτι θα βρούμε.
    Η αλήθεια θα αποδειχθεί μόνο αν φυλλομετρήσουμε το «Ρωμηό».
    (αλήθεια υπάρχει κάπου έντυπο αρχείο; )

    Επί τη ευκαιρία, θυμάμαι ότι το Ποντίκι (επί του εκδότη Κώστα Παπαϊωάννου) δημοσίευε σε ένθετη επανέκδοση τον «Ρωμηό» ανατυπωμένο σε υποκίτρινο χαρτί με τους πρωτότυπους χαρακτήρες και το χαρακτικό λογότυπο.

  8. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Δεν το έχω ξαναβάλει σε κυρίως θέμα, μόνο σε σχόλια.

    2: Κι εγώ σκέφτηκα ότι μπορεί να είναι συρραφή πολλών ποιημάτων του Σουρή, αλλά νομίζω ότι οι στροφές 5-8 είναι από το ίδιο ποίημα ολοφάνερα, οπότε αν δεχτούμε πως το «μικρομεσαίος» συνεπάγεται χρονολόγηση στην δεκ. 1980 αυτό ισχύει και για τις τέσσερις αυτές στροφές.

    5: Καλά κρατιέται ο Χατζής!
    Αλλά και αυτό συγκόλληση φαίνεται.

  9. ppan said

    8γ: ναι!

  10. Βλέποντας ἐπίσης αὐτό, http://www.kfkor.gr/2011-02-27-10-47-20/118-2011-08-21-09-17-52.html, μοῦ δημιουργεῖται ἡ ἐντύπωση ὅτι τὰ πρῶτα εἶναι μαζεμένα ἀπὸ δῶ κι ἀπὸ κεῖ – χωρίζονται ἄλλωστε μὲ ἀστερίσκους. Τὸ δεύτερο εἶναι βέβαια τοῦ Σουρῆ, καὶ ἡ ἡμερομηνία του εἶναι σωστή.

  11. sarant said

    7: Ο Ρωμηός υπάρχει όλος στην Πλειάδα, έβαλα το λινκ πιο πάνω αλλά κάπως διακριτικά:
    http://xantho.lis.upatras.gr/pleias/index.php/rwmios
    Μπορείς να δεις ένα-ένα τεύχος αν και είναι κάπως άβολο σύστημα.

    10: Μπράβο Αχιλλέα, αυτή η σελίδα φαίνεται να είναι η μήτρα. Όπως λες το τελευταίο (με την πυρκαγιά στην αγορά) είναι σίγουρα του Σουρή και είναι και χρονολογημένο. Αλλά και το πρώτο-πρώτο τετράστιχο το έχω δει στον Ρωμηό, μόνο που βέβαια λέει «κάθε ντούρος ποσαπαίρνΗς». Επιμένω βέβαια ότι οι τέσσερις επίμαχες στροφές («σουλούπι μπόι… τσαρούχι») ΔΕΝ είναι του Σουρή.

  12. Ψάχνοντας, εἶδα χρονολόγηση τὸ 1884 (προφανῶς ἀπὸ παρεξήγηση τοῦ κειμένου στὸ 10), το 1893 (μετὰ τὴν πτώχευση), καὶ τὸ 1902.

  13. sarant said

    Εννοείς για το «Ποιος είδε κράτος λιγοστό…»; Εγώ θα έλεγα 1893 πιθανότερο, αλλά όλα παίζουν.

  14. Ἀλλοῦ πάλι 1912 – προφανῶς γιατὶ εἶναι ἀκριβῶς ἕναν αἰῶνα πίσω.

  15. ppan said

    Το «Σουλούπι..» μοιάζει πολύ ως ύφος και δομή και ρυθμός στο «Όψη δυο πήχες …»

  16. Ἐδῶ, http://tsopanis.wordpress.com/2010/05/11/%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%BF%CF%82-%CE%B5%CE%AF%CE%B4%CE%B5-%CE%BA%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82-%CE%BB%CE%B9%CE%B3%CE%BF%CF%83%CF%84%CF%8C/, μόνο οἱ τρεῖς πρῶτες στροφές. Χρονολόγηση τὸ 1902.

  17. sarant said

    15: Μοιάζει; Όχι και τόσο -ο ένας περιγράφει τον εαυτό του, ο άλλος τον μέσο Έλληνα: και η λέξη «μικρομεσαίο» κτγμ το χρονολογεί στην εποχή μας.

    16: Μμμ, ίσως είναι αυθεντικό: πρόσεξε πάντως ότι το έχει πάρει από αλλού ή έχει διορθώσει την ορθογραφία (να εξοδεύη θα ήταν στο πρωτότυπο).

  18. ppan said

    17: Ενννοώ ότι αυτός που το έγραψε -γιατί ούτε γω πιστεύω πως ήταν ο Σουρής- προσπάθησε να το κάνει πάνω στο μοντέλο αυτό.

  19. sarant said

    18: Αυτό στέκει.

  20. Τα έχω τα Άπαντα, αν δεν βιάζεσαι…

    (αν ήξερα και πού να πρωτοψάξω 😦 )

  21. Απορία: «Τα Πάντα» δεν έπρεπε να είναι;
    «Όλα» δηλαδή, αντί για ‘ολόκληρα’, ή κάνω λάθος;
    Όπως στο Στρατό που ακογεται το «άπαντες παρόντες», αντί για το ‘πάντες’…
    Εϊναι δυνατόν να μην είναι ‘άπαντες’ όσοι είναι παρόντες;
    Εκτός από περίοδο πολέμου φυσικά…

  22. sarant said

    Τα άπαντα είναι «άπαντα τα έργα του Σουρή». Το άπαντες και το πάντες εδώ νομίζω πως συμπίπτουν, το ένα όμως είναι άναρθρο και το άλλο έναρθρο.

    Από πού να αρχίσεις…. δεν ξέρω καν την οργάνωση της ύλης, έναν τόμο έχω, τον 5ο. Τι να πω, αν έχεις χρόνο φυλλομέτρα από την αρχή…

  23. Alfred E. Newman said

    Λοιπόν η πρώτη εκδοθείσα μορφη ήδη εντοπίστηκε (νομίζω) και την παραθέτω:

    Ποιος είδε

    Ποιος είδε κράτος κλασικό
    Σ’όλη τη γη μοναδικό,
    εκατό να εξωδεύη
    Και πενήντα να μαζεύη;

    Να τρέφη όλους τους αργούς,
    Νάχη επτά Πρωθυπουργούς,
    Ταμείο δίχως χρήματα,
    Και δόξης τόσα μνήματα;

    Νάχη βουλή ωσάν κι αυτή
    Με Τσουτσουνάτο βουλευτή,
    Να γεμίζη κάθε μέρα
    Από λόγια τον αέρα;

    Νάχη κλητήρες για φρουρά
    Και να σε κλέβουν φανερά,
    Κι ενώ αυτοί σε κλέβουνε
    Τον κλέφτη να γυρεύουνε;

    Νάχει και άνδρες θηλυκούς,
    Σακαταμένους, φθισικούς,
    Να τους δέρνουν, να τους γδύνουν,
    Και φωνή να μην αφίνουν;

    Να θέλη κι απ’ την Τουρκιά,
    Χωρίς να ρίξη τουφεκιά,
    Χίλιες χιλιάδες στρέμματα,
    Ν’ αυξήση με τα ψέμματα;

    Φεβρουάριος 1880

    Πηγή Γεωργίου Σουρή Ποιήματα (Τόμος πρώτος Ελληνικόν Ζήτημα) Αθήναις 1882. σσ137-8

  24. ppan said

    Entiposiako pou graftike to 1880. O Souris itan as poume Koumoundourikos/Diligiannikos?

  25. Γεια σε όλους.

    Άσχετον μεν, σημερινό δε… Είδατε την γλωσσολογική πρό(σ)κληση του Νίκου Δήμου σήμερα;
    http://www.lifo.gr/mag/columns/4970

    Χμμ…

  26. Επιβεβαιώνω το 23 υπάρχει και στα Απαντα, α’ τόμος, σελ. 138 με τίτλο «ποιός είδε»

  27. # 26 σελ 136 διορθώνω.

  28. Επίσης αναφέρεται πως ο Τσσουτσουνάτος ήταν «βουλευτής εκ Κερκύρας, χωρικός βρακοφόρος»

  29. ppan said

    Μπράβο λοιπόν σε όσους βρήκαν την αυθεντική μορφή!

  30. sarant said

    Ωπ, βρέθηκε το αυθεντικό, είμαι ΠΟΛΥ χαρούμενος.

    Αλφρέδο, Gpoint, σας ευχαριστώ πολύ -για να πω την αλήθεια, δεν το περίμενα τόσο παλιό!

    Αγνοούσα, ομολογώ, και τον βουλευτή Τσουτσουνάτο!

    Μακάρι να βρίσκαμε και οι εμβόλιμες στροφές από πού προέρχονται (από καμιά επιθεώρηση του 80, εμένα μου θυμίζουν αυτά που τραγουδούσε ο Χάρρυ Κλυνν), αλλά ας μην είμαστε πλεονέχτες!

  31. sarant said

    25: Πολύ δύσκολο θέμα οι φράσεις αυτές, αν και όλο και κάποιος γλωσσολόγος θα τις έχει μελετήσει.
    Πάντως, δεν είναι όλες τόσο καινούργιες. Αξίζει ειδικό άρθρο, αλλά πρώτα θέλει μελέτη!

  32. O. said

    Είτε του Σουρή είτε όχι, το θέμα είναι πως μου το έστειλε πριν ένα μήνα περίπου, Ινδός φίλος λέγοντας: Πω πω! πόσο επίκαιρο είναι με όλα αυτά που σας συμβαίνουν…. :S

  33. Χαρά said

    Ο στίχος » να παριστάνει τον ευρωπαίο» για το 1880 δεν μου ταιριάζει, για το 1980 μπορεί. Πριν από λίγους μήνες ακούγοντας μελοποιημένο στο ραδιόφωνο το ποίημα έψαξα στο διαδίκτυο και βρήκα το ακόλουθο: http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/gewrgios_soyrhs_poems.htm#ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ_ΤΗΣ_ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

  34. sarant said

    33: Ακριβώς, δεν ταιριάζει. Τα ποιήματα στο σάιτ του Νεκτάριου είναι το ίδιο με το λινκ στο 10.

  35. sarant said

    32: Ινδός;! Ξέρει τόσα ελληνικά;

  36. τυφλόμυγα said

    Διπλή, τριπλή πρόκληση. http://www.lifo.gr/mag/columns/4970?comment=333064#333064

    Τι, και το «εκεί φυσά» μπεντροβάτο; Το έχω ακούσει από φίλο Αθηναίο. Δεν το έψαξα ποτέ.

    Είστε όλοι υπέροχοι. 🙂

  37. Alfred E. Newman said

    35
    Ενώ αν ήταν Γαλλος… 🙂

  38. sarant said

    36: Πήγα να σχολιάσω και μου ζητάει να γραφτώ μέλος. Πάντως αυτό που λέει ο Λύκος ότι όταν λέμε «τα έχει χαμένα» εννοούμε τα δράμια, δεν είναι και τόσο σωστό, μάλλον «τα λογικά του» ή κάτι τέτοιο.

    Το θέμα είναι πως είναι ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΕΣ οι εκφράσεις αυτές, οπότε με πιάνει δέος να καταπιαστώ.

    Για το «εκεί φυσά»: συνήθως οι μύθοι αυτοί από ντόπιους διαδίδονται.

  39. Μιχαλιός said

    10, 33: Πάντως έχουν το «Χαρά στους χασομέρηδες, χαρά στους αρλεκίνους» που είναι σίγουρα Παλαμάς (σελ.218 στην Ανθολογία Κατσίμπαλη-Καραντώνη).

  40. sarant said

    39: Μπράβο!

  41. O. said

    35 > Εδώ διαβάζει Καζαντζάκη (ενθουσιασμένος με τον Ζορμπά), ο Σουρής θα του ξέφευγε;

  42. τυφλόμυγα said

    38α i, Τη φράση «τα έχει χαμένα» κι εγώ με τη σημασία «τα μυαλά του», «τα λογικά του» την ξέρω.
    ii, Αφού σας προκάλεσαν, ας έρθουν εκείνοι εδώ να δουν την απάντησή σας. Γιατί να τους χαρίσετε κλικ;

    38γ, 😆

    41, Εγώ τα κατάφερα με μεγάλη προσπάθεια. Μπράβο του πάντως. Μήπως έχει τελειώσει τμήμα Νεοελληνικών Σπουδών;

  43. 32,35 με αφορμή το περί Ινδού σχόλιο,
    λέω απ’ τα αγγλικά θα το μαθε,
    ψάχνω και βρίσκω τούτο

    Who ever saw such a small country,
    so unique in the whole wide world
    that can afford to spend 100,
    while collecting only 50?

    It nurtures all the idlers,
    and has seven Prime Ministers.
    with a bankrupt treasury,
    but a country full of glorious monuments

    It has bailiffs for guards,
    who rob you in broad daylight
    at the same time that they rob you,
    they are searching for the robbers

    Quick to respond,
    with a mind as sharp as a razor,
    he half-learnt something but he knows everything
    From great-grandfather to grandfather, simultaneously a buffoon and a fox

    He still wants – and this is the good part –
    to pretend that he is a European
    so he wears different two shoes:
    one is made of shiny patent leather,
    while the other is a tsarouhi

    O Greece, a hero’s country!
    Now all you bear is donkeys!!

    Maria Verivaki – ‘Ω Ελλάς, ηρώων χώρα (O Greece, a hero’s country)-wellsphere.com

  44. sarant said

    43: Έλα Χριστέ και Παναγιά!

  45. Μαρία said

    44 Στο τέλος για το πρωτότυπο παραπέμπει στο Νεκτάριο.

  46. voulagx said

    #38 Sarant, κι εγω βαρεθηκα να γραφτω εκει για να σχολιασω, οποτε το ριχνω εδω – με την αδεια σου:
    «τα ‘θελε ο κωλος του!» ( με το συμπαθιο!) 🙂

  47. Μαρία said

    38, 46 Του θαυμαστή του Δήμου; Γράφει κι άλλες μαλακίες.
    (μόλις είδα το σχετικό)

  48. voulagx said

    #47 😉 και λεκανοστ ( μου τελειωσε το κρασι!)

  49. σᾶς ῥωτῶ φίλοι μου, ἕνα τέτοιο ἄρθρο δὲν ἀξίζει τοιχοκόλλησι; γι’αὐτὸ ἀγαπᾶμε τὸν Νικοκύρη, ἀφ’οὗ στὸ 44 προέβη καὶ σὲ ὁμολογία πίστεως!

  50. τυφλόμυγα said

    Νικοκύρη, δεν διαβάζετε Λεξιλογία πια; http://tinyurl.com/d4pl9cq
    (Θα το έβαζα χτες το βράδυ, αλλά τέλος πάντων.)

    Καλημέρα σε όλους!

  51. Χαρά said

    I half-learnt English κι ας λέει ο Νοικοκύρης να μην κόβουμε τις λέξεις κι αυτό half-learnt.

  52. Τσούρης Βασίλειος said

    49. Φαινεται είναι κρυπτοχριστιανός, 🙂 για περισσότερα σας παραπέμπω στη » Δεροπολίτισσα «…

    Στίχοι: Παραδοσιακό
    Μουσική: Παραδοσιακό
    Εκτελέσεις:

    Άιντε μωρ’ Δεροπολίτισσα μωρ’ καημένη,
    άιντε μωρ’ Δεροπολίτισσα ζη-μωρ’-ζηλεμένη.

    Σύ σαν πας στην εκκλησιά μωρ’ καημένη,
    σύ σαν πας στην εκκλησιά ζη-μωρ’-ζηλεμένη.

    Άιντε με λαμπάδες με κεριά μωρ’ καημένη,
    άιντε με λαμπάδες με κεριά ζη-μωρ’-ζηλεμένη.

    Ωρε για προσκύνα και για μας μωρ’ καημένη,
    ωρε για προσκύνα και για μας ζη-μωρ’-ζηλεμένη.

    Άιντε και για μας τους Χριστιανους μωρ’ καημενη,
    άιντε και για μας τους Χριστιανους ζη-μωρ’-ζηλεμενη

    Μην μας σφάξει η Τουρκιά μωρ’ καημένη,
    μην μας σφάξει η Τουρκιά ζη-μωρ’-ζηλεμένη.

    Σαν τ’ αρνια της Πασχαλιάς μωρ’ καημένη,
    σαν τ’ αρνιά της Πασχαλιάς ζη-μωρ’-ζηλεμένη.

    Το πήρα από:
    http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=18980 (Το λέγαμε κι εμείς με κάποιες μικρές διαφορές)

    Πριν τριάντα χρόνια περίπου είχα διαβάσει σε κάποιο βιβλίο για τους κρυπτοχριστιανούς… δυστυχώς αυτή τη στιγμή δεν θυμάμαι ποιό

  53. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

    50: Το έχω δει, αλλά ρωτάτε αν προλαβαίνω να πάρω ανάσα (και μετά να σχολιάσω); Κάτι έγραψα τώρα πάντως. Καλημέρα!

  54. Reblogged this on sholio.

  55. O. said

    42 > Μπα! Δάσκαλος γιόγκα είναι και μαθαίνει ελληνικά στο Livemocha.
    43 > Δεν ξέρω αν διάβασε πρώτα το αγγλικό κείμενο, αλλά έχω εντυπωσιαστεί με τις μουσικές του προτιμήσεις (Θαν. Παπακωνσταντίνου, Μ. Πασχαλίδης, Σ. Μάλαμας, Ν. Βενετσάνου κ.λπ.)

  56. silverkid said

    21, το «άπαντες» νομίζω ότι σημαίνει «όλοι». Στο «άπαντες παρόντες», δηλαδή, «όλοι παρόντες», ότι είναι μια ομάδα, και δεν απουσιάζει κανείς. Κάτι σαν «απαρτία». Ταιριάζει και με το «άπαντα τα έργα».

    Στις «Βωμολοχικές σκανδαλιστικές ελληνικές παροιμίες» του Θωμά Κοροβίνη βρήκα τη φράση «Ω, Αθήνα, πρώτη χώρα, τι γαΐδάρους τρέφεις τώρα.» που μοιάζει με το τελευταίο δίστιχο του κάλπικου άσματος.

  57. #52 χά! ἐκεῖ στὴν Δ(ε)ρόπολι σίγουρα ὑπῆρχαν κρυπτοχριστιανοὶ ἐπὶ κομμουνισμοῦ!

  58. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  59. spyroszer said

    Ως ένα ελάχιστο φόρο τιμής στον βουλευτή – σύμβολο, συμπατριώτη μου Ζερβό Τσουτσουνάτο, που χάρη στην εξαιρετική σας ανάρτηση βγήκε απ’ την αφάνεια, αντιγράφω τα κάτωθι απ’ την γουικιπίντια:

    » Ο Ζερβός Τσουτσουνάτος ήταν Έλληνας παλαιός βρακοφόρος βουλευτής της Κέρκυρας που έμεινε στην ιστορία εκ του επιθέτου του.
    Ο Ζερβός Τσουτσουνάτος γεννήθηκε στη Κέρκυρα και μετά την ενσωμάτωση των Ιονίων Νήσων με την Ελλάδα αναδείχθηκε βουλευτής της Μέσης Κέρκυρας προσκείμενος πιθανώς στη παράταξη του Χαρίλαου Τρικούπη με το λεγόμενο τότε Πέμπτο Κόμμα.
    Την εποχή εκείνη o Τσουτσουνάτος ήταν ο κατ΄ εξοχήν σατιριζόμενος βουλευτής, του ελληνικού κοινοβουλίου, από τους δημοσιογράφους, γελοιογράφους και σατυρικούς ποιητές της ίδιας περιόδου, τόσο για τη χωρική του εμφάνιση, με βράκα και ψάθινο καπέλο, (σκιάδιο), και την τραγουδιστή επτανησιακή προφορά του, όσο κυρίως από το «περίεργο» του επιθέτου του.
    Ο Ζερβός Τσουτσουνάτος δεν φέρεται να είχε αναλάβει κάποιο δημόσιο αξίωμα εκτός του βουλευτή. Οι δε λόγοι του στη Βουλή δεν ήταν ιδιαίτερα σημαντικοί. Σε ποίημά του Γ. Σουρή το έτος 1888, που κάνει σατυρική μνεία σ΄ αυτόν, αναφέρεται ως αείμνηστος, κατά το ακόλουθο σχετικό σατυρικό απόσπασμα περί της δημιουργίας του Πέμπτου Κόμματος του Χ. Τρικούπη:

    «Κι΄ εβγήκε ο Χαρίλαος από τη φυλακή*
    κι΄ εφύτρωσε πρωθυπουργός με κόκκινο βρακί*
    και ήλθαν τότε βουλευτές διάσημοι στο κράτος,
    εν οις και ο αείμνηστος της Μέσης* Τσουτσουνάτος
    που τόνομά του έκαμε μεγάλαις ιστορίαις
    κι΄ ωμίλησαν περί αυτού προ πάντων η κυρίαις.»

    «φυλακή»: αναφέρεται στην καταδικαστική απόφαση για το «Τις πταίει» που τελικά αθωώθηκε.
    «κόκκινο βρακί»: σατιρίζοντας πιθανολογούμενο ξύλο κατά τη κράτησή του Τρικούπη.
    «Μέσης»: Μέση Κέρκυρα βουλευτική περιφέρεια Κέρκυρας.

    Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ήταν ο Μειμαράκης της εποχής, λόγω σεξουαλικών συνειρμών βεβαίως βεβαίως.

    Εδώ μπορείτε να διαβάσετε και απόσπασμα κάποιου λόγου του στη Βουλή όπως τον παραθέτει ο Ασμοδαίος της 2-11-1880
    http://xantho.lis.upatras.gr/test2_pleias.php?art=89678

    Παίρνουμε μια γεύση του ιδιότυπου γλωσσικού του ύφους με φράσεις όπως «Ούσης απούσης της Βουλής» ή » ..η οποία μεγάλη ιδέα είναι να φάμε την πόλι. Και εγώ θέλω να την φάγω, κύριε Τρικούπη …» ή » Να μας ελέγετε τουλάχιστον να καθήσουμαι επάνου σε καμιά στερεώτητα; Να μας ελέγατε αν η στερεώτης η Αγγλία είναι μαζύ μας ..;;»
    Εντάξει δε λέω έδινε αφορμές για σάτιρα αν κρίνω απ’ τη γλώσσα του, όμως τουλάχιστον δεν είχε ξύλινη γλώσσα. Καλά τα λέει ο άνθρωπος και τα χώνει και στον Τρικούπη και στον Μονάρχη. Και μάλλον κάνει λάθος η γουικιπίντια, δεν ήταν τρικουπικός, εκτός αν ήταν οι γνωστές αλλαξοκωλιές.
    Τιμή και δόξα πάντως στους ξεχασμένους ήρωες της κοινοβουλευτικής μας ιστορίας !

  60. sarant said

    Σπύρο, σε ευχαριστώ, εξαιρετικό σχόλιο -κάνει και για άρθρο!

  61. spyroszer said

    Ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια κ Σαραντάκο, ή μάλλον να σας λέω Νικοκύρη.

    Βρίσκω ενδιαφέρον αυτό το απόσπασμα του Τσουτσουνάτου. Μπορεί να τον θυμόμαστε απ’ τα σατιρικά ποιήματα του Σουρή, αλλά μου δίνει την εντύπωση, απ’ το μικρό αυτό απόσπασμα (δεν κατάφερα να βρω άλλα), ότι μιλά σαν απλός πολίτης όχι σαν επαγγελματίας πολιτικός. Σαν άνθρωπος του μόχθου που τα λέει απλοικά αλλά με ζωντανή γλώσσα. Γι αυτό και θα τον σατίριζαν οι αστοί σνομπ δημοσιογράφοι και ποιητές της εποχής.

    Δε θέλω να καταχραστώ το χώρο σας αλλά να κάνω μερικές επισημάνσεις για το κλίμα της εποχής αυτής, όπως αποτυπώνεται από μια μεριά, απ’ τον χωρικό απλοικό Τσουτσουνάτο.

    Ο Τσουτσουνάτος, τον Νοέμβριο του 1880 λέει «Ούσης απούσης της βουλής, η προκάτοχος κυβέρνησις μας έβγαλε απ’ τα χωράφια μας, απ’ τις εληαίς μας, απ’΄τους στάβλους μας και μας έκανε στρατιώτας». Και παρακάτω λέει «που χρήματα και που στρατός, που μας κάνατε όλους στατιώτας και μας αφήσατε χωρίς ψωμί χωρίς εληές χωρίς βρακί;»

    Η προκάτοχος κυβέρνηση ήταν του Χαριλάου Τρικούπη που κυβέρνησε από 10-3-1880 έως 13-10-1880, όταν και αντικατάσταθηκε απ’ τον Κουμουνδούρο. Ο Τρικούπης στις 24-7-1880 κήρυξε επιστάτευση (επιστρατεία τη λέγανε τότε), στις θερινές διακοπές, χωρίς προφανώς να συζητηθεί καθόλου στη βουλή, ούσης απούσης της βουλής. Την κήρυξε μετά τη συμφωνία του Βερολίνου, του Ιουνίου 1880, που μας παραχωρείτο η Θεσσαλία και η Ήπειρος, με σκοπό να καταλάβουμε τις περιοχές αυτές, γιατί η Τουρκία δεν τις παραχωρούσε οικειοθελώς. Απ’ τη μια πλευρά είχε κατηγορηθεί ως πολεμοχαρής τότε, και απ’ την άλλη ως άτολμος αφού δεν προχώρησε σε στρατιωτικές ενέργειες.

    Τότε η Ελλάδα είχε ελάχιστο τακτικό στρατό και κατέφευγε συχνά σε πολύμηνες επιστρατεύσεις, ιδιαίτερα δαπανηρές, όπως και επί Δηλιγιάννη αργότερα.
    Μπορούμε να φανταστούμε το κλίμα στον λαό, που επί τόσους μήνες (μάλλον διάρκεσε η επιστράτευση μέχρι την άνοιξη του 1881 όταν τελικά μας παραδόθηκε μόνο η Θεσσαλία), είχαν εγκαταλείψει τις δουλειές τους και τα χωράφια τους και ήταν σε στρατόπεδα, χωρίς να γίνεται καμία πολεμική ενέργεια και χωρίς τη στήριξη των μεγάλων δυνάμεων, των στερεοτήτων που λέει ο Τσουτσουνάτος. Και πράγματι έμεινε χωρίς αποτέλεσμα αυτή η επιστράτευση, αφού τελικά δεν μας παραχωρήθηκε η Ήπειρος.

    Επίσης, ο Τσουτσουνάτος λέει παρακάτω «Να καταφεύγωμεν κύριοι εις δικαστήρια επί δικαστηρίων, εις νομαρχεία επί νομαρχείων και εν γένει εις αρχεία επ’ αρχείων;» (νάτο και το λογοπαίγνιο).
    Δεν ξέρω τι εννοεί εδώ, πήγαιναν για να ζητήσουν άδειες να πάνε στα σπίτια τους για λίγο;
    Και παρακάτω λέει «που ακούστηκε να πληρώνουμε χαράτσωμα, που ακούστηκε να έχουμε επιστρατεία;» Πιθανόν να εννοεί την επίταξη διαφόρων ειδών, ή να είχε επιβληθεί καμιά έκτακτη εισφορά για την χρηματοδότηση της επιστράτευσης.

    Τέλος, και για το κλίμα της εποχής που γράφτηκε το ποίημα του Σουρή, το «Ποιος είδε», το γνήσιο βεβαίως, (Φεβρουάριος 1880), να πω ότι είχαν προηγηθεί ιδιαίτερα φορτισμένα γεγονότα: 2 χρόνια πριν ο λιθοβολισμός των σπιτιών των μελών της Οικουμενικής Κυβέρνησης (συμμετείχαν 5 πρώην πρωθυπουργοί εξού και οι 7 πρωθυπουργοί του Σουρή). (Κάπου έχω δει να αναφέρονται ως «πετσωματικά» δεν ξέρω αν είναι σωστό). Λίγα χρόνια πριν η πολύκροτη δίκη των υπουργών του Βούλγαρη Βαλασσόπουλου και Νικολόπουλου επί σιμωνία, για χρηματισμό τους από 3 αρχιμανδρίτες, (σιμωνιακά) και του ίδιου του Βούλγαρη επί αντιποιήσει αρχής και πλαστογραφία, που αθωώθηκε τελικά (Μάλιστα δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο παρά τις πιέσεις, όπως και ο Αντρέας!). Ήταν το πρώτο ειδικό δικαστήριο. Τότε μάλιστα έλεγαν «καθαρμός του παρελθόντος», έναν αιώνα μετά λέγαμε κάθαρση.

  62. sarant said

    Σπύρο, πολύ ωραία όλα αυτά, μου φαίνεται πως ψήνεται το άρθρο. Τα Πετσωματικά δεν τα ήξερα, ξέρω όμως τι είναι τα πετσώματα, γκούγκλισε «ο κύριος Πετσωματάς».

  63. Είδα το θέμα λίγο καθυστερημένα και έτσι το διάβασα όλο μαζί.
    Για να είμαι σίγουρος ότι δεν μου διέφυγε κάτι …
    τελικά, εξακριβώθηκε από πού είναι οι υπόλοιπες στροφές μετά την τρίτη;
    Προσωπικά, δεν θα μου φαινόταν απίθανο να είναι του Σουρή, ή τουλάχιστον της εποχής του (κυρίως λόγω της αναφοράς στο «τσαρούχι» και της χρήσης της λέξης «δερβεναγάς» ως τονιζόμενης στη λήγουσα -στοιχεία που μάλλον δεν ταιριάζουν στα τέλη του 20ού αιώνα).
    Κάτι ακόμα: εγώ ήξερα μια μελοποίηση που τραγουδά ο Β. Παπακωνσταντίνου, με τον αυθαίρετο και δημαγωγικό τίτλο «Το τραγούδι της πλατείας), σε μουσική που αποδίδεται στον ίδιο (πράγμα απολύτως πιστευτό, διότι είναι απλοϊκή και χωρίς ενδιαφέρον), ενώ απ’ ό,τι βλέπω εδώ, υπάρχει και άλλη εκδοχή, του Ζουγανέλη.
    Και οι δύο αυτές μελοποιήσεις χρησιμοποιούν τους ίδιους ακριβώς στίχους. (Αντιθέτως, υπάρχει και μία τρίτη, παλαιότερη μελοποίηση, με τον Λάκη Χαλκιά, στην οποία αναφέρονται ακριβώς οι στίχοι του σχολίου 23, περιλαμβανομένου και του Τσουτσουνάτου βουλευτή, όχι όμως τα περί γαϊδάρων και τσαρουχιών).
    Αυτό μας οδηγεί να υποθέσουμε ότι Ζουγ + Παπ πήραν την εκδοχή αυτή από μία κοινή πηγή, διότι θα ήταν κουφό δύο διαφορετικοί άνθρωποι να οδηγηθούν από σύμπτωση στην ίδια «αυθαιρεσία» και στο ίδιο κολλάζ. Η πηγή αυτή θα είναι μάλλον κάποιος στο διαδίκτυο.

  64. sarant said

    63: Άκη, κατά τη γνώμη μου η λέξη «μικρομεσαίος» μας οδηγεί άσφαλτα στη δεκαετία του 1980. Αποκλείεται να είναι του Σουρή -και πάρε υπόψη σου ότι ο δερβέναγάς μπορεί να τονίζεται στη λήγουσα για τη ρίμα (ή να έβαλε τον δεύτερο τόνο ο μεταγραφέας). Η τελευταία μόνο στροφή μάλλον είναι διαφορετικής προέλευσης και μάλλον είναι αρκετά παλιότερη.

    Για την κοινή προέλευση των δύο μελοποιήσεων έχεις δίκιο, και εύλογη πηγή είναι το Διαδίκτυο.

  65. Θενκς.
    Θα ήθελα να συμπληρώσω και κάτι σχετικό, ως αυτήκοος μάρτυς: για το ποίημα αυτό υπάρχει όχι μόνο αγγλική, αλλά και γαλλική μετάφραση, και μάλιστα έμμετρη και ομοιοκατάληκτη, πολύ ευρηματική και καλοφτιαγμένη. Τη μετάφραση αυτή την παρουσίασε προφορικά ο βέλγος φιλόλογος και ελληνιστής Michel Grodent σε εκδήλωση στις Βρυξέλλες. Κατά 90%, (νομίζω ότι θυμάμαι σωστά), η απόδοση βασίζεται ΚΑΙ ΑΥΤΗ στην «πειραγμένη» εκδοχή του ποιήματος! Το οποίο φυσικά παρουσιάστηκε ως (ενιαίο) ποίημα του Σουρή.
    Δυστυχώς δεν γνωρίζω τον Γκροντάν ώστε να τον βρω και να τον ρωτήσω σε ποιο πρωτότυπο βασίστηκε.

  66. Λ said

    Για τη λέξη χώρα θέλω να ρωτήσω: με ποιά σημασία χρησιμοποιείται στο ποίημα; της κυριότερης πόλης ενός νησιού, όπως π.χ. λέμε Χώρα τη Λευκωσία ή λέμε Χώρα Σκοπέλου ή με τη σημασία της χώρας ως τόπου που κατοικείται από ένα συγκεκριμένο λαό;

  67. sarant said

    Μάλλον με τη σημασία χώρα = πόλη, αν σκεφτούμε ότι (όπως προκύπτει από το νεότερο άρθρο και τα σχετικά σχόλια) η παροιμία είναι καταγραμμένη το 1650.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: