Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Επίκαιρα σχόλια του Α. Καρκαβίτσα (της Τζίνας Πολίτη, αναδημοσίευση από την Αυγή)

Posted by sarant στο 10 Ιουνίου, 2012


Τις Κυριακές βάζουμε θέμα λογοτεχνικό, αλλά επειδή αυτό το Σαββατοκύριακο λείπω και δεν πρόλαβα να ετοιμάσω τίποτα, δανείζομαι ένα άρθρο της Τζίνας Πολίτη από την Αυγή της περασμένης Κυριακής, μια επιλογή από στοχασμούς και σχόλια του Ανδρέα Καρκαβίτσα (1865-1922), που κάποιοι από αυτούς ηχούν εντυπωσιακά επίκαιροι. Το άρθρο ανεβαίνει με αυτόματο πιλότο, δεν θα μπορέσω να το δω ίσαμε το βραδάκι.

Επί τριακονταετίαν…

Μα θα ήθελα να ήξερα πόση πρέπει να έχουνε στο πρόσωπό τους πέτσα, με τί θώρακα να έχουν θωρακίσει τη συνείδησί τους για να τολμούν ακόμη σήμερα να θεωρούνε καύχημα το πολύχρονο βουλευτιλίκι τους!.. Εδώ δεν είναι μήνας που ένας Λαός -ο Λαός που τους εκλέγει- ολόψυχος τους αποδοκίμασε, οργισμένος τους ζήτησε λόγο γιατί έτσι τον κατάντησαν… Κι’ ακόμη δεν είναι δύο και κάτι, που ο Πρωθυπουργός -Πρωθυπουργός της πατρίδας τους- δεχότανε από τους Πρέσβεις ταπεινωτικές συμβουλές… Και όλα αυτά όχι βέβαια γιατί η Ελλάδα βρίσκεται στη Μεσόγειο και όχι στη Βόρειο Θάλασσα, ούτε γιατί ο ήλιος βγαίνει απ’ την Ανατολή κι’ όχι από τη Δύση…

Δεν το πιστεύω. Η μόνη και κύρια αφορμή είνε γιατί αυτοί «επί τριακονταετίαν και πλέον παρακάθηνται εν τω Κοινοβουλείω» και λογοκοπούν και σαχλοποιούν τα πάντα. Είνε γιατί, επί τριακονταετίαν και πλέον, βουλεύονται άδικα και υπουργεύουν παράνομα και διοικούν ασύστολα και σπαταλούν άπονα. Είναι γιατί αυτοί επι τριακονταετίαν και πλέον δεν άφησαν αισχρότητα που να μην έπραξαν και φαυλότητα που να μην υποστήριξαν και μηδαμινότητα που να μην ετίμησαν και αδοξίαν που να μην εδόξασαν…. Και τώρα έχουν το θάρρος να βγαίνουν μπροστά στο κύμα του Λαού… να του μιλούν για προγονικές περγαμηνές και για το μακροχρόνιο βουλευτιλίκι τους.

(Εφημ. Χρόνος, 12-10-1902)

Κατραπακιές

Ώ έξυπνε απόγονε του Περικλέους, πώς κατάντησες! Βλέπω αυτές τις μέρες τα χάλια σου κι η καρδιά μου ραγίζεται κι η ψυχή μου σε κλαίει, σε κλαίει αληθινά. Όπου πας κι όπου στραφείς κατραπακιές μαζώνεις. Πάτκιούτ! Τσαφ-τσουφ!…ακούω να χτυπάνε στον κοκκαλιάρη το σβέρκο σου, στο λιπαρό πισινό σου. Μπάτσες, κλώτσοι, φάπες, χαστούκια πέφτουν απάνου σου βροχηδόν… Κανείς δεν σε κοιτάζει, κανείς. Τώρα που κι ο τελευταίος κάτοικος του Πόλου αρχίζει να λογαριάζεται στη συνείδηση των δυνατών, εσύ τίποτα. Οι μικροί σ’ αποφεύγουν κ’ οι μεγάλοι σε καταφρονούν.

(Περιοδ. Ο Νουμάς, 3-10-1905)

 

Εν δέοντι χρόνω…

Πρέπει να μείνει και η φράσις αυτή σημαντική εις τα χρόνια του νεοελληνικού βασιλείου. Αξίζει να χαρισθεί τ’ όνομά της εις τον σημερινόν σταθμόν του βίου του …. Γιατί η Κεντρική Επιτροπή εργάζεται όπως εργάζεται και με τί δικαίωμα έχει ως πάρεδρα μέλη το συγγενολόγι της που κάνει ό,τι κάνει; Θα το μάθετε εν δέοντι χρόνω … Γιατί ψοφούν της πείνας οι πρόσφυγες; Θα το μάθετε εν δέοντι χρόνω. Τι έκαμεν η επιτροπή της Μεταπολιτεύσεως τρωγοπίνουσα τόσον καιρό εδώ… θα το είπει εν δέοντι χρόνω… Γιατί η αντιπολίτευσις τηρεί ακόμη την ελεεινήν στάσιν της και αφίνει την τύχην ολόκληρου του έθνους να παίζεται από έναν γεγέν θα το είπη εν δέοντι χρόνω.

Όλοι και όλα εν δέοντι χρόνω. Εν τω παρόντι τίποτε. Και γιατί αυτό; Γιατί η εν αορίστω, εν απωτάτω μέλλοντι αναβολή αυτών; Για να μην βλαφθεί το εθνικόν ζήτημα. Υγεία στην αφεντιά σας…

Αρρώστια κακή δουλεύει την εποχήν μας… Και το δυστύχημα είνε πως η αρρώστια αυτή έχει να εξακολουθήσει ακόμη. Θα νεκροτομηθεί ακόμη το έθνος ράθυμο με την ελπίδα πάντοτε του δέοντος χρόνου… Ώστε να βρεθεί μια ημέρα ανήρ υπέροχος, ιατρός μάγος, να διώξη την κακήν αρρώστια μακράν και να φωνάξη στον αποσυρόμενον γίγαντα.

-Εν τω παρόντι χρόνω…

(Εφημ. Εστία, 18-8-1896)

*Σημ.: Τη λέξη «γεγές» την έχω ξανασυναντήσει σε κείμενα της εποχής (περί το 1900) -σημαίνει «ευήθης, χαζός» (αρχική σημασία: κρονόληρος, ξεμωραμένος γέρος), και δεν είναι βέβαια ίδια με τη λ. γιεγιές που ήταν της μόδας στη δεκ. 1960 για όσους άκουγαν ξένη μουσική κτλ.

 

Τζίφος

Μία των κοινοτάτων της αληθείας στρεβλώσεων είναι η παρ’ ημίν επικρατούσα ιδέα περί της εκτάκτου φιλοπατρίας των Ελλήνων… Και όμως η μαύρη αλήθεια είναι ότι… ο αυτοθαυμασμός της φιλοπατρίας μας πιθανόν να θεραπεύει την εθνικήν μας φιλαυτίαν, αλλά συγκρούεται απελπιστικώς με την πραγματικότητα….

Πού είναι αι δωρεαί των ζάπλουτων και των τραπεζιτών και των μεγαλεμπόρων και των μεγαλοκτηματιών και των ανωτέρων κληρικών και των πλουσίων πολιτευομένων και όλων των μεγάλων παραδούχων, οι οποίοι έχουν τας εωσφορικάς αξιώσεις να πρωτοστατούν εις τας τιμάς και εις τ’ αξιώματα;

(Εφημ. Εστία, 28-5-1897)

 

Από την άλλη όψη

Οι καλοθεληταί μας, του εξωτερικού… δεν παύουν να μας δείχνουν την αληθινή μας θέσι μέσα στην ευρωπαϊκή -γιατί όχι και την παγκόσμιο;- οικογένεια. -«Το νου σας στον βασιλιά σας! Μας φωνάζουν -αν ζήτε αν αναπνέετε σ’ Αυτόν και τους συγγενείς Του το χρωστάτε». -«Δίχως Αυτόν η Ευρώπη Ελλάδα δεν αναγνωρίζει. Μην τον κακοκαρδίσετε στο παραμικρό γιατί πάει, σβήσατε!»

Οι καλοθεληταί μας το παρακάνουν. Φαίνεται πως δεν έχουν ακούσει τον ελληνικότατο μύθο του γιατρού και του χασάπη και πρέπει να τον μάθουν. Ο γιατρός -λέει- γιάτρεψε του χασάπη το χέρι. Ο χασάπης όχι μόνο τον πλήρωσε όσο έπρεπε αλλά κ’ έκανε κάθε τρόπο να δείξει στο γιατρό την ευγνωμοσύνη του… Μα εκείνος δεν έπαυε να του λέει:

-«Κύτταξε να με περιποιηθείς αν δεν ήμουν εγώ δεν θα είχες σήμερα το χέρι σου».

Τ’ άκουσε πέντε-δέκα φορές ο χασάπης και πάντα τον ευχαρίστησε για το μεγάλο καλό. Μα επί τέλους μια μέρα δεν βάσταξε και μόλις ο γιατρός έκαμε ν’ ανοίξει το στόμα του, έβαλε το χέρι του στο τσιγγέλι και φραπ! Με τη μαχαίρα το χώρισε απ’ το σώμα του.

-«Πάρετο γιατρέ μου πίσω, του λέει δεν θέλω να σου χρωστάω τίποτα!…»

(Εφημ. Χρόνος, 10-10-1909)

* Να προσεχτεί η ημερομηνία, είναι μετά το κίνημα του Γουδιού το καλοκαίρι του 1909.

Αλήθεια, σας φάνηκαν επίκαιρα τα σχόλια; Και ποιο περισσότερο επίκαιρο;

 

27 Σχόλια to “Επίκαιρα σχόλια του Α. Καρκαβίτσα (της Τζίνας Πολίτη, αναδημοσίευση από την Αυγή)”

  1. spiral architect said

    Μόνο επίκαιρα; Δυστυχώς είναι και διαχρονικά!
    (και ποιο να πρωτοδιαλέξεις …)

    Ο γιεγιές της δεκαετίας του ’60, μήπως προήλθε από το yes-yes των ρεφρέν των ξένων τραγουδιών;

  2. Νέο Kid Στο Block said

    1. Oh Yeah,yeah,yeah
    (Θα είχε ενδιαφέρον ένα γκάλοπ για το ποιοι προφέρουν γεγές και ποιοι γιεγιές 😆

  3. ppan said

    Καλημέρα και καλή επιτυχία
    Αυτή καινούρια μόδα με τα παλιά κείμενα που μοιάζουν τόσο επίκαιρα (και που έφτασε στον παροξυσμό με τις πλαστογραφίες Ισοκράτη και Σουρή και τον Αμπού στην γερμανική εφημερίδα) δεν μου λέει τίποτε. Τα ίδια δεν θα βρίσκαμε ψάχνοντας τον τύπο άλλων χωρών με ανάλογη εξάρτηση από μεγάλα κράτη; Ότι η ιστορία μας είναι γεματη ξένες επεμβάσεις και χρεωκοπίες είναι γνωστό.
    Πιο ενδιαφέρον είναι να δεις αυτά που γράφει ο Καρκαβίτσας σε σχέση με την εποχή του.Πχ ο «Τζίφος» γράφτηκε 20 μέρες μετά την ανακωχή του πολέμου του 97 και ενώ περιμένουμε τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων για τους όρους -θα κρατήσουν πολύ, ως τον Σεπτέμβριο, και διακυβεύονται πολλά.

    ΟΙ «Κατραπακιές» ‘αραγε πού αναφέρονται; Αυτό με τους μικρούς που μας αποφεύγουν δηλαδή.

  4. spiral architect said

    @2: Σωστά Κιντ. Συμφωνείς λοιπόν; 😉

  5. @1
    άλλο οι γιεγιέδες (μπητλοβαρεμένοι) και άλλο οι σαλαλάδες (ρολλινγκστόουνς και άλλα) που δικαιώθηκαν μουσικά στο πέρασμα του χρόνου

  6. >«Το νου σας στον βασιλιά σας! […] Μην τον κακοκαρδίσετε στο παραμικρό γιατί πάει, σβήσατε!»

    http://www.panoramio.com/photo/73503285

  7. spiral architect said

    Κατά τον Γιάννη Πετρίδη τα 45άρια των Στόουνς ήρθαν μεταγενέστερα στα ελληνικά τζουκμπόξ.
    Kαι στα επίκαιρα της εποχής οι πατεράδες μας κάτι τέτοια έβλεπαν:

    BEATLES WELCOME HOME
    (δεν βρήκα κάτι ελληνικό)

  8. spiral architect said

    Λάθος λίκνος:
    BEATLES WELCOME HOME – British Pathé
    😳

  9. Αρκεσινεύς said

    1. Εδώ δεν είναι μήνας που ένας Λαός -ο Λαός που τους εκλέγει- ολόψυχος τους αποδοκίμασε, οργισμένος τους ζήτησε λόγο γιατί έτσι τον κατάντησαν.

    2.Δίχως Αυτόν η Ευρώπη Ελλάδα δεν αναγνωρίζει. Μην τον κακοκαρδίσετε στο παραμικρό γιατί πάει, σβήσατε!

    (δίχως ΔΝΤ, Μέρκελ και λοιπούς βλ. 6)

    3. Ώστε να βρεθεί μια ημέρα ανήρ υπέροχος, ιατρός μάγος, να διώξη την κακήν αρρώστια μακράν και να φωνάξη στον αποσυρόμενον γίγαντα.
    -Εν τω παρόντι χρόνω…

    3 χαρακτηριστικές φράσεις του κειμένου.

  10. Νέο Kid Στο Block said

    Δεν ξέρω, αλλά πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με τον Καρκαβίτσα νομίζω.
    Δεν το θυμάμαι ακριβώς, αλλά κάπως σαν «Στην υγειά σας κορόιδα ζωντόβολα! Να μου φέρνετε κρασί πάντα!» δεν λέει ο ζητιάνος (πώς τον ελέγανε μωρέ;) μόλις φεύγουν οι «ελεήμονες» που «εξαπάτησε»;
    Αν το πάρουν στραβά(δηλ. κυριολεκτικά) οι «Βασιλείς» ; Τι θα γίνει;

  11. 10

    >πώς τον ελέγανε μωρέ;

    Κώστας Τζιρίτης

  12. Αρκεσινεύς said

    Τζιριτόκωστας

    » Έλα, χριστιανέ μου, και σε περιμένω! του εφώναξεν εκείνη ανυπόμονη…
    Τι να κάμω; Μ’ ελέησαν κι άλλες χριστιανές».

    Θυμίζει κάτι; Ελλάδα, Ισπανία, μήπως; Ποια ακολουθεί;

  13. Νέο Kid Στο Block said

    11. A μπράβο! Ο Τζιριτόκωστας!

  14. 10, 11, 12, 13
    Ζητιάνος, ζητιάνοι.
    Επώνυμοι κι ανώνυμοι.
    Ποιοι να ήταν άραγε αυτοί οι τυφλοί ζητιάνοι που ενέπνευσαν στο Κίεβο το αγαπημένο μου Piano Concerto No. 1 στον Tchaikovsky?

  15. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  16. christos said

    Το «Επί τριακονταετίαν…» μου φαίνεται το πιο επίκαιρο.

    Το γεγονός οτι κείμενα του παρελθόντος δέιχνουν επίκαιρα φέρνει στο μυαλό το συγχωρεμένο τον Παπάζογλου «όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν…». Αυτό ίσως και να σημαίνει οτι αυτοί είμαστε και δεν αλλάζουμε. Ίσως χρειάζεται λίγο περισσότερος πατριωτισμός και εθνικός εναγγαλισμός.

    Προσωπικά όταν είναι να μιλάμε για πολιτική μου αρέσει αυτό να συνδιάζεται με λογοτεχνία ή λεξικολογία. Φυσικά Νίκο η σελίδα είναι δική σου και την κάνεις ό,τι θέλεις (εγώ μία γνώμη εκφράζω), απλά ίσως όταν πλατιάζει η κουβέντα σε άσχετα θέματα καταντάμε να κάνουμε διάλογο με τη ΧΑ αντί να λεξιλογούμε που είναι νομίζω και το κοινό ενδιαφέρον όλης της παρέας εδώ.

  17. sarant said

    Καλησπέρα σε όλους, ευχαριστώ για τα σχόλια -μόλις επανήλθα από το ταξιδάκι.
    Ναι, ο γιεγιές είναι όπως λέει ο Νεοκίντ στο 2.

  18. τυφλόμυγα said

    Το πρώτο είναι το πιο επίκαιρο κτγμ. Εξάλλου, με αφορμή τις τελευταίες εκλογές, είχα σχολιάσει αρνητικά τους δεινόσαυρους βουλευτές.

    Ωραιότατο άρθρο.

    Ευτυχώς, έκανα ριφρές πριν δημοσιεύσω. 🙂 Νικοκύρη, καλώς μας βρήκατε. Θα μας πείτε εντυπώσεις, αποτελέσματα, σχόλια για πολλά ζητάμε; 😉

  19. Κωλόγερας said

    Πρόταση-παράκληση για άρθρο-απάντηση

    http://www.ndimou.gr/articledisplay.asp?cat_parent=45&time_id=731&cat_id=45

  20. sarant said

    Πιο σωστά, για άρθρο-συμπλήρωση.

    Θέλει πολλή δουλειά, αυτό είναι το κακό. Δες πάντως εδώ:
    http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?11477

  21. sarant said

    18: Ωραία πέρασα, αλλά δεν έχω κάτι που να είναι ανακοινώσιμο 🙂

  22. τυφλόμυγα said

    21, Έκανα ριφρές και είδα το σχόλιο 17 -ότι επιστρέψατε δηλαδή. Δεν είχα δει το σχόλιο στα «Ποδοσφαιρικά μη μεζεδάκια» («τα πήγαμε καλά, θα μπορούσαμε καλύτερα»). Αυτά αρκούν. 🙂

  23. artemis said

    Ξαναέκλεψα για τη φατσόβιβλο. Αν πειράζει θα το αποσύρω 🙂

  24. sarant said

    Η κλέψασα του κλέψαντος, αφού κι εγώ το πήρα απ’ αλλού -ελεύθερα!

  25. Νατάσσα said

    Για τους γιεγιέδες, ένα από τα αγαπημένα της παιδικής μου ηλικίας, τότε που κάθε ταβερνάκι είχε και το τζουκμπόξ του -και με το δίφραγκο είχες δικαίωμα τριών επιλογών, πράγμα που δεν ήξεραν οι περισσότεροι, οπότε εμείς τα πιτσιρίκια επωφελούμασταν…

  26. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  27. artemis said

    24, Ευχαριστώ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: