Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Καταλοιποθήρες

Posted by sarant στο 24 Ιουνίου, 2012


Η λέξη «καταλοιποθήρας» δεν πρέπει να υπάρχει σε κανένα λεξικό, ούτε και γκουγκλίζεται άλλωστε -ή, πιο σωστά, δεν γκουγκλιζόταν μέχρι σήμερα, διότι από εδώ κι εμπρός το αχόρταγο γκουγκλ την έχει καταγράψει στα αχανή ηλεκιτάπια του. Την έπλασε ο Κώστας Βάρναλης, σε χρονογράφημά του στην εφημ. Πρωία το 1942, ένα χρονογράφημα που θα αποτελέσει και το σημερινό μας θέμα, θέμα φιλολογικό όπως συνηθίζουμε τις Κυριακές. Καταλοιποθήρες, κατά Βάρναλη, είναι όσοι ψάχνουν τα χαρτιά που έχουν αφήσει μετά το θάνατό τους οι λογοτέχνες, για να βρουν «ό,τι να ‘ναι» και να το δημοσιεύσουν. Ο Βάρναλης στέκεται αρνητικά απέναντι σε αυτή την κατηγορία μελετητών, και λιγοστές εξαιρέσεις βρίσκει που να δικαιολογούν τη δράση των «καταλοιποθηρών». Παρεμπιπτόντως, βιάστηκα να πω ότι η λέξη δεν γκουγκλίζεται: στην καθαρευουσιάνικη μορφή του πληθυντικού της, «Καταλοιποθήραι», τη βρίσκω σε ένα άρθρο της Αυγής, που αναφέρεται ακριβώς σε αυτό το χρονογράφημα του Βάρναλη.

Μερικά από τα κατοχικά χρονογραφήματα του Βάρναλη έχουν εκδοθεί, σε επιμέλεια του φίλου Γ. Ζεβελάκη, από τις εκδόσεις Καστανιώτης, με τίτλο «Φέιγ βολάν της Κατοχής«. Παρόλο που το χρονογράφημα θεωρείται εφήμερο είδος, πολλά από τα χρονογραφήματα του Βάρναλη διατηρούν την αξία τους και διαβάζονται και σήμερα με ενδιαφέρον, αφενός επειδή δίνουν εικόνες από τη ζωή της εποχής και αφετέρου διότι πολλά είναι αξιόλογα κριτικά-αισθητικά δοκίμια. Για να το προεκτείνω λίγο, η κατοχική Πρωία, ιδίως του 1943, πρέπει να ήταν μια αναγνωστική πανδαισία για τους βασανισμένους Αθηναίους της εποχής. Αν και τυπωνόταν σε ένα (μεγάλου σχήματος) μονόφυλλο, στην πρώτη σελίδα είχε: το χρονογράφημα του Βάρναλη, το μυθιστόρημα του Καραγάτση, επιφυλλίδες για πνευματικά και γλωσσικά θέματα από τις καλύτερες πένες της εποχής, ενώ όλοι μπορούσαν, διαβάζοντας πίσω από τις γραμμές των πολεμικών ανακοινωθέντων που έλεγαν για αμυντικούς ελιγμούς και βαρύτατες απώλειες των συμμάχων, να υποθέσουν τις ήττες του Άξονα και να ελπίσουν για το μέλλον που πλησίαζε.

Αλλά ας γυρίσουμε στους Καταλοιποθήρες. Ο Βάρναλης στέκεται αρνητικά στην αναδίφηση και δημοσίευση των καταλοίπων των νεκρών συγγραφέων αφενός επειδή το θεωρεί παραβίαση της βούλησης του συγγραφέα και αφετέρου επειδή πιστεύει ότι ελάχιστα αξιόλογα έργα θα ανακαλυφθούν με τον τρόπο αυτό: εκτός εξαιρέσεων, αν ήθελε ο συγγραφέας θα τα δημοσίευε όσο ζούσε. Χαρακτηρίζει μάλιστα «μεταθανάτιο ρεζιλίκι» τη δημοσίευση των πρωτολείων ενός συγγραφέα, που τα θεωρεί «νεανικά ατυχήματα». Ο ίδιος ήταν απόλυτα συνεπής στην άποψή του αυτή, εννοώ δηλαδή ότι την εφάρμοσε αμείλικτα στο έργο του το ίδιο, όχι μόνο στα αδημοσίευτα ποιήματά του, αλλά και στα νεανικά δημοσιευμένα, που με μεγάλη αυστηρότητα κοσκίνισε και με πολλή φειδώ επέλεξε προκειμένου να δημοσιεύσει στα Ποιητικά του. Μάλιστα, ποτέ δεν έκανε λόγο για την πρώτη του συλλογή, τους Πυθμένες, που την είχε στείλει στον Παλαμά και η οποία εκδόθηκε περί το 1985, όταν εντοπίστηκε από τον διαχειριστή του αρχείου Παλαμά. Δεν είναι ο Βάρναλης ο μόνος δημιουργός που στέκεται έτσι απέναντι στο έργο του, ιδίως το νεανικό. Ο Ροσίνι, ας πούμε, για να πάμε σε ένα άλλο είδος, όταν είχε φτάσει σε ώριμη ηλικία δεν έβλεπε με καλό μάτι τους νεαρούς θαυμαστές του που ξέθαβαν τις νεανικές του όπερες -βέβαια, είχε κι έναν επιπλέον λόγο, ότι συχνά χρησιμοποιούσε την ίδια μελωδία σε περισσότερες από μία όπερές του.

Πάντως, η σημερινή φιλολογική τάση είναι αντίθετη με την προσέγγιση του Βάρναλη. Τα κατάλοιπα αξιοποιούνται στο έπακρο, πράγμα που και βοηθάει στο να γνωρίσουμε τον συγγραφέα καλύτερα αλλά και τροφοδοτεί τη μηχανή παραγωγής φιλολογικών μελετών, διατριβών και συγγραμμάτων. Ο ίδιος ο Βάρναλης δεν αποτέλεσε εξαίρεση, αφού τα νεανικά του ποιήματα, που με τόσην αυστηρότητα είχε καταδικάσει στην αφάνεια, έχουν -τα περισσότερα- βρεθεί και δημοσιευτεί αν και όχι (ακόμα;) σε συγκεντρωτική έκδοση σε βιβλίο. Το ίδιο και οι προηγούμενες μορφές και οι παραλλαγές των μεγάλων του ποιητικών συνθέσεων (Φως που καίει και Σκλάβοι πολιορκημένοι): στις νέες εκδόσεις που ετοίμασε ο Γιάννης Δάλλας, ο αναγνώστης μπορεί να βρει όλες τις δημοσιευμένες και χειρόγραφες παραλλαγές.

Πολλοί συγγραφείς έχουν αφήσει, ως τελευταία τους θέληση, να καταστραφεί ή να μη δημοσιευτεί το έργο που αφήνουν αδημοσίευτο πίσω τους. Αυτή η επιθυμία συχνά παραβιάζεται. Κι αν αρκετοί επέκριναν τον γιο του Ναμπόκοφ ο οποίος αποφάσισε τελικά να δημοσιεύσει το τελευταίο ημιτελές έργο του πατέρα του παρά τη ρητή εντολή του τελευταίου να το καταστρέψει, δεν νομίζω να κακίζει κανείς τον Μαξ Μπροντ που δεν έκαψε τα αδημοσίευτα έργα του Κάφκα (το μεγαλύτερο μέρος του έργου του), όπως ήταν η εξίσου ρητή εντολή του φίλου του. Παραβίαση της θέλησης του συγγραφέα -αλλά, αν ήθελε πραγματικά να αποτρέψει τη δημοσίευση των έργων του μπορούσε να τα καταστρέψει ο ίδιος.

Κι έπειτα, τι γίνεται με τα δημοσιευμένα αλλά αποκηρυγμένα έργα -είτε ρητά αποκηρυγμένα όπως του Καβάφη, είτε έμμεσα όπως του Βάρναλη και πολλών άλλων; Θα πρέπει τάχα να εξοβελιστούν κι αυτά από το κόρπους; Όχι βέβαια. Θα συμπεριληφθούν, αλλά θα επισημαίνεται στον αναγνώστη η αποκήρυξη. Είπα όμως πολλά, οπότε δίνω τη σκυτάλη επιτέλους στον Βάρναλη. Να σημειώσω ότι η ορθογραφία έχει εκσυγχρονιστεί στα σημερινά. (Ένα σχόλιο για τη γλώσσα, σε σύγκριση με τα σημερινά: αλλού είναι πιο καθαρευουσιάνικη, π.χ. «του ποιητού», αλλού πιο προχωρημένη δημοτική από σήμερα, π.χ. «δημοσιέψανε»). Να σημειωθεί επίσης ότι ο Βάρναλης γράφει τον Ιούλιο του 1942, λίγους μήνες μετά τον θάνατο του Ιω. Γρυπάρη.

Καταλοιποθήραι

Τα έργα που αφήνουν οι ποιητές μετά τον θάνατον —έργα ή ατέλειωτα ή ανέκδοτα ή τυπωμένα μεν κάπου και κάποτε, αλλ’ όχι και στις οριστικές συλλογές τους— κατά κανόνα δεν προσθέτουν τίποτα στη δόξα τους. Γιατί —ας αρχίσουμε απ’ την τελευταία περίπτωση, που είναι η περίπτωση του Γρυπάρη—, όσα ποιήματα, συνήθως νεανικά, τα έχουν δημοσιεύσει στο απώτατο παρελθόν σε περιοδικά αλλά δεν τα περιλάβανε κατόπι στους τόμους που εκδώσανε, θα πει πως τα κρίνανε οι ίδιοι ανάξια να ξαναϊδούνε το φως. Κι ό,τι ξέρει ο νοικοκύρης δεν το ξέρει ο κόσμος όλος. Όσα πάλι έργα τ’ αφήσανε ατέλειωτα ακριβώς γι’ αυτόν το λόγο, αν έχουν κάποιαν αξία, η αξία αυτή είναι μάλλον αρνητική παρά θετική. Γιατί σ’ όλα τα είδη των τεχνών η τελειότητα της μορφής η «έκφραση μη περαιτέρω» είναι η πρώτη κι η έσχατη δικαίωση της ομορφιάς. Και, τέλος, όσα έργα τελειωμένα δεν τα τυπώσανε οπωσδήποτε οι δημιουργοί τους, αυτό οφείλεται είτε στο ότι τους πρόλαβε ο θάνατος (σπανιότατη περίπτωση), είτε διότι οι ίδιοι οι ποιητές τα βρίσκανε κατώτερά τους, κι επομένως είνε έργα «κατ’ επίφασιν» τελειωμένα, κατ’ ουσίαν όμως ατελή. Κι ο ποιητής ή τα είχε οριστικά καταδικασμένα εις το σκότος της αφανείας, ή περίμενε «όταν ο Θεός θελήσει» (όπως θα έλεγε ο Σολωμός) να τα ρετουσάρει και να τα ξαναφκιάσει, αλλά δεν πρόλαβε.

Οι «καταλοιποθήραι» όμως τυμβωρύχοι του πνεύματος (αν όχι έμποροι του πνεύματος) τρέχουνε και ψάχνουν τα οστεοφυλάκια των ποιητών για να βρούνε ό,τι νάναι για να το δημοσιέψουν. Κι αντίς να προσθέσουν τίποτε στην υπόληψη των ποιητών, τους αφαιρούνε. Πρέπει να γίνεται αυτό; Δυστυχώς είναι αναπόφευκτο, αλλά μονάχα για λόγους «ιστορικούς».

Γιατί ό,τι συνήθως βρίσκεται και δημοσιεύεται μετά το θάνατο των ποιητών είναι πρωτόλειά τους. Και φυσικά δεν έχουν αξία αισθητική, παρά μονάχα, όπως είπα, ιστορική. Μπορεί κανείς να παρακολουθήσει την εξέλιξη ενός συγγραφέα από τα πρώτα του ατυχήματα της νεανικής ηλικίας ως τις τελευταίες επιτυχίες της ώριμης του ηλικίας. Άλλο τίποτα. Και παράδειγμα: Όταν πέθανε ο Καβάφης, δημοσιέψανε τα περιοδικά τα παλιά του στιχουργήματα στην καθαρεύουσα. Ο Καβάφης ήτανε πολύ ευαίσθητος στα έργα του. Δεν τα δημοσίευε παρά σε ξεχωριστά φύλλα για να χαρίζει μοναχά σ’ όσους εκτιμούσε, ή μάλλον τον θαυμάζανε. Αν κανένας του έκαμνε αυτό το άγαρμπο «αστείο» να του τυπώσει τα παιδικά του στιχουργήματα, θα του έκαμνε το μεγαλύτερο κακό. Επίσης δημοσιέψανε σε ογκώδη τόμο τα «Ανέκδοτα Ποιήματα» του Βαλαωρίτη. Όλα ανάξια λόγου. Και τώρα που πέθανε ο Γρυπάρης, το περιοδικό «Νέα Εστία» στο τιμητικό τεύχος που του αφιέρωσε ξαναδημοσίευσε σε ξεχωριστό κεφάλαιο: «Ποιήματα που έμειναν έξω από τη συλλογή “Σκαραβαίοι και Τερακότες”». Καλά έκανε, αλλά μοναχά για την ιστορία. Ο ποιητής όμως έκανε καλύτερα που δεν τα περιέλαβε στη συλλογή του. γιατί έξω από ένα μονάχα: «Άλκης Παλαμάς», που είναι άρτιο ποίημα και lege artis, όλα τ’ άλλα είναι ελαττωματικά. Κι ο ποιητής δεν έγραψε για την «ιστορία» παρά για την τέχνη. Κι αφού ο ίδιος τ’ άφησε έξω από το μοναδικό και ιστορικό έργο της ζωής του, το «μνήμα ες αεί» που θα έλεγε ο Θουκυδίδης, και «χαλκού μακροβιώτερον» που θα έλεγε ο Οράτιος —εννοώ τους «Σκαραβαίους και Τερακότες»— πρέπει να μείνουν πάντα έξω.

Αλλ’ υπάρχει μια ειδική περίπτωση, που οι ιστορικοί και αισθητικοί σκοποί πιάνονται από τα μαλλιά. Είναι η περίπτωση των ποιητών που σ’ όλη τους τη ζωή ή δεν μπορέσανε ή δε θέλανε ή δεν προφτάσανε να βγάλουνε σε τόμο τα ποιήματά τους. Τι τους περιμένει! Εκείνος που θα τύπωνε θα έπρεπε να έχει όχι μοναχά «κειμενοθηρικήν» ικανότητα, αλλά προ πάντων αισθητική. Να διαλέξει
εκείνα τα έργα τους που οι ίδιοι οι δημιουργοί τους θα τα έκριναν για καλύτερα. Δύσκολη δουλειά! Γι’ αυτούς τους άτυχους ποιητές το μεταθανάτιο ρεζιλίκι είναι μοιραίο.

Αυτή ήτανε η περίπτωση του Σολωμού. Ο Πολυλάς θεωρούσε υποχρέωσή του να περιλάβει στα «Άπαντα» του ποιητού ό,τι βρήκε. Αλλά μήπως βρήκε και πολλά πράγματα για να διαλέξει; Ο Σολωμός είναι ίσως ο μοναδικός ποιητής που τα «τελειωμένα» του έργα (όλα νεανικά) είναι κατώτερα από τ’ ατελείωτα, και τ’ ανέκδοτά του από μίαν άποψη (την άποψη της φρεσκάδας) καλύτερα από τα εκδεδομένα. «Η γυναίκα της Ζάκυθος» είναι αληθινό αριστούργημα, κι’ όμως ο Πολυλάς δεν το περιέλαβε στα «Άπαντα» του ποιητού — για λόγους ανεξάρτητους από την αξία του έργου. Κι όχι μοναχά δεν τη δημοσίεψε, παρά και απέκρυψε πως την ξέρει. Ο ίδιος ο ποιητής θεωρούσε τους «Ύμνους» του για αποτυχίες. Κι’ όχι λίγες φορές στα σωζόμενα χειρόγραφα έσβησε ολάκερες στροφές γράφοντας δίπλα με θυμωμένη πέννα τη λέξη του Καμπρόν. Κι όμως ο Πολυλάς τις δημοσίεψε κι αυτές τις στροφές!

Φυσικά το ζήτημα αυτό είναι πολύπλοκο. Ο εκδότης δεν αρκεί μονάχα να νιώθει αγάπη για τον ποιητή, παρά να σέβεται και τη γνώμη του.

56 Σχόλια προς “Καταλοιποθήρες”

  1. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  2. Προσωπικά συμφωνώ με την γνώμη του Βάρναλη. Εκτός από τον σεβασμό στην θέληση του νεκρού (που μόνο η προσδοκία κέρδους ή δόξας από τον επιμελητή ή τον εκδότη μπορεί να αγνοήσει) είναι γεγονός πως «όσα ξέρει ο νοικοκύρης δεν τα ξέρει ο κόσμος όλος»
    Κάποιος θέλησε να γράψει κάποτε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Προαπαθώντας για το καλύτερο ανακάλυψε πως μπορεί να γίνει το τέλειο έγκλημα, μάλιστα με λογική, μαθηματική απόδειξη !! Φυσικά του πέρασε κάθε όρεξη για δημοσίευση μπροστά στην πιθανότητα να εφάρμοζε κάποιος στην πράξη τις ιδέες του. Φαντασθείτε τώρα κάποιον που έχει γνώση του έργου να το δημοσιεύει για να μην χάσει η ανθρωπότητα το αριστούργημα…

  3. Νίκο, σε μια ποιητική βραδιά, στο πολύ δραστήριο τη δεκαετία του ΄80 πνευματικό κέντρο «Δημήτρης Γληνός», ένας νέος τότε ποιητής (είμαι σχεδόν σίγουρος πως τον γνωρίζεις και προσωπικά), είχε πει το εξής: «Και τώρα θα σας διαβάσω ένα ποίημα από τα αποκηρυγμένα μου». Η αλήθεια είναι πως κάτι ήθελε να αποδείξει μ’ αυτή την ενέργεια αλλά δε θυμάμαι τι ακριβώς. Έπεσε πάντως πολύ γέλιο και του κάναμε (φιλική) πλάκα για μεγάλο διάστημα.

  4. Νέο Kid Στο Block said

    Πολύ ενδιαφέρον κείμενο Νίκο!
    Ύαινα λοιπόν ή ..ερανιστής αδαμάντων; That’s the question!
    Το «κατάλοιπο» έχει μια, εκ φύσεως της λέξης, αρνητική χροιά. Κατάλοιπα της φωτιάς, πυρηνικά κατάλοιπα , κατάλοιπα ενός εμφράγματος (φευ!), Residues , remains .
    Το πρόβλημα είναι ότι συχνά είναι δύσκολο να ξέρεις εκ των πρότερων αν είσαι ύαινα που σκυλεύει ή συνεργείο διάσωσης θησαυρών. Κι αυτό ανεξάρτητα με τις προθέσεις . Είναι λίγο σαν τη γάτα του Σρέντινγκερ (όχι το φίλο μας τον Φίλιππο, την άλλη την ορίτζιναλ) , δεν είναι;
    Το πρόβλημα δεν υπάρχει μόνο στη λογοτεχνία. Κάτι αντίστοιχο με την περίπτωση Πολυλά και Σολωμού διάβαζα πρόσφατα ότι συνέβη στην περίπτωση του μεγάλου Γάλλου μαθηματικού (που μια διαστροφή της «άτιμης κενωνίας» τον ήθελε δικηγόρο:-) ) Φερμά και του γιου του Σαμουέλ. Ο Φερμά όσο ζούσε δεν δημοσίευσε ουσιαστικά τίποτε ,μολονότι το ήθελε ,άλλωστε πολλές εργασίες του τις έστειλε για χρήση και δημοσίευση με επιστολές σε άλλους ,πιο γνωστή ίσως «η μέθοδος μεγίστων και ελαχίστων» που την έστειλε στον Μερσέν το 1636 και του ζητούσε να την «κάνει γνωστή στους μαθηματικούς του Παρισιού.»
    Τέλος πάντων, ξεφυγα λιγο, το θέμα είναι ότι ο γιος του ο Σαμουέλ θα μπορούσε να κατηγορηθεί (από κάποιους κατηγορήθηκε δηλαδή) ότι σκύλεψε τη μνήμη του πατέρα του όταν ανάμεσα σε όλες τις σκόρπιες σε περιθώρια βιβλίων σημειώσεις και στα σταχυολογήματα εδώ κι εκεί, συμπεριέλαβε και την περίφημη σημείωση στη σελ. 85 της έκδοσης των Αριθμητικών του Διόφαντου σε μετάφραση Bachet de Meriziac, που μετουσιώνει το περίφημο «τελευταίο θεώρημα του Φερμά».
    Επιτέλους, άκου «δεν μου φτάνει το χαρτί για να γράψω την απόδειξη!» Εξωφρενικό! Θα μπορούσε κάποιος να πει, ως και μειωτικό για την υστεροφημία του Φερμα. Κι όμως ,όπως αποδειχτηκε εκ των υστερων, δεν ηταν έτσι.

    Παρεμπιπτόντως και ελαφρά άσχετο αλλά ενδιαφέρον νομίζω, ο Φερμα ήταν και ένα είδος σχολιαστή στου Σαραντάκου της εποχής ξερετε, που ήταν ο Μερσέν.
    Μνημειώδης η αλληλογραφία Φερμά και Ντεκάρτ (Καρτέσιου)προς τον Μερσέν που λειτουργούσε σαν ενδιάμεσος (δηλαδη μπλόγκερ). Ο Φερμα είχε κριτικάρει (καλόπιστα και σωστά όπως αποδείχτηκε και έγινε παραδεκτό και από τον ίδιο τον Ντεκάρτ, αργότερα) μια εργασία του Ντεκαρτ περί διάθλασης κι αυτό κακοφάνηκε στον Ντεκαρτ κι έγινε το σώσε στου.. Μερσεντάκου( Μαρέν Μερσέν). 🙂

    Συγγνώμη για το σεντονάκι, αλλά Κυριακή είναι κι αργούν και οι Ατσούρι με τα Θρη Λάιονς…

  5. cchris74 said

    Γειά χαρά, θεωρώ τη θέση του Βάρναλη για τους καταλοιποθύρες κάπως μονόπλευρη. Όταν οι νέοι λογοτέχνες θέλουν να προβληθούν απο τα διάφορα μέσα δε νομίζω οτι θα έπρεπε να έχουν και την απαίτηση, αυτά τα μέσα, να τους προστατεύουν απο τον ίδιο τους κακό ή λιγότερο ώριμο εαυτό! Όταν πάλι ένας καταξιωμένος λογοτέχνης δεν θέλει την προβολή των λιγότερο ώριμων έργων του, νοιάζεται μάλλον για την υστεροφημία του παρά για την συνολική και αντικειμενική προβολή του έργου του. Επίσης γιατί ένας λογοτέχνης να μην επιτρέπει την αξιολόγηση της προόδου του λογοτεχνικού του έργου; Πάντως η λέξη καταλοιποθύρες μου αρέσει.

  6. Alfred E. Newman said

    Σήμερα δεν αγόρασα εφημερίδες έτσι καλύπτω το κενό με ένα διπλό σεντονάκι σχετικά με τα κατάλοιπα και το χειρισμό τους.
    Στα δακτυλογραφημένα και χειρόγραφα κείμενα συχνά υπάρχουν σημειώσεις, διορθώσεις, ή προσθήκες, που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους ερευνητές.
    Σε πολλά κατάλοιπα περιέχονται σημαντικές ιστορικές, ή και λογοτεχνικές, πληροφορίες που οδηγούν είτε στην τροποποίηση της ιστορίας είτε στην επανεξέταση λογοτεχνικών κειμένων. Κανένα έγγραφο δεν μπορεί να θεωρηθεί άχρηστο και γιαυτό διαφυλάσσονται και εξετάζονται όλα.
    Τώρα πια όταν κάποιος αποκτήσει τα κατάλοιπα ενός συγγραφέα μήπως θα πρέπει να προσπαθήσει να αποκτήσει και τις δισκέτες, ή το σκληρό δίσκο, ή το αποθηκευτικό μέσο του ηλεκτρονικού υπολογιστή τού δημιουργού του αρχείου; Και εφόσον τα αποκτήσει, πώς θα χειριστεί το ηλεκτρονικό υλικό;
    Γνωρίζουμε ότι όταν ‘διαγράφεται’ ένα κείμενο δεν ‘εξαφανίζεται’ από το αποθηκευτικό μέσο. Άλλοτε με απλές διαδικασίες και άλλοτε με πιο περίπλοκες, μπορεί να ανακτηθεί κάποιο κείμενο από έναν ειδικό. Στην καλύτερη περίπτωση ατόφιο στη χειρότερη περίπτωση με ελλείψεις.
    Και να ένα σημαντικό ερώτημα για τα αρχεία του μέλλοντος. Μπορούμε mutatis mutandis να θεωρήσουμε ότι ο ερευνητής νομιμοποιείται να ανακτήσει ό,τι μπορεί και να το εκμεταλλευτεί φιλολογικά; Και για όσους τυχόν θεωρήσουν ότι το ερώτημα μου είναι πολύ υποθετικό ή και άσκοπο, θα μεταφέρω το ερώτημα στον ευρύτερο χώρο των αρχειακών ερευνών με μια υποθετική ερώτηση. Πώς χειριζόμαστε το ηλεκτρονικό αρχείο ενός σημαντικού πολιτικού, π.χ. του πρωθυπουργού μιας χώρας, με δεδομένο ότι μπορούμε να ανακτήσουμε από το αρχείο του ηλεκτρονικού του υπολογιστή το πρώτο σχέδιο ενός σημαντικού πολιτικού κειμένου το οποίο διαφέρει ριζικά από το κείμενο που τελικά ανακοινώθηκε;

  7. spiral architect said

    Κι όμως ένα είδος φωτογραφίας, χρηστικό μόνο για την οικογένεια του ερασιτέχνη φωτογράφου (Δημώδης Φωτογραφία) γίνεται … κάλτ, όταν οι φωτογραφίες ανακαλυφθούν από άλλους στα παλιατζίδικα ή σε σοφίτες.

  8. Immortalité said

    Κοίτα που εχτές το βράδυ έβλεπα όνειρο ότι θ’ ανεβάσεις αυτό ακριβώς το άρθρο!!! 😛
    @4 «Του μεγάλου γάλλου δικηγόρου που διέπρεψε και στα μαθηματικά» είναι η σωστή διατύπωση. Και άμα σ’ ακούει βρες μου έναν μαθηματικό (ανεξαρτήτου εθνικότητας) που να διέπρεψε και στη δικηγορία 😉

    Επί του θέματος δεν έχω κατασταλαγμένη άποψη, μια και η κάθε περίπτωση διαφέρει τόσο από την άλλη, αλλά ομολογώ ότι το σχόλιο του Αλφρεντ με άγχωσε…
    Νομίζω είναι καταλυτικής σημασίας η προσωπικότητα, το επίπεδο και το ήθος του καταλοιποθήρα. Και η Γυναίκα της Ζάκυθος αληθινό αριστούργημα δε λες τίποτα…

  9. sarant said

    Σας ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και για την ενδιαφέρουσα συζήτηση!

    8: Πάτησα ένα λάθος πλήκτρο 🙂

    3: Σίγουρα θα τον γνωρίζω, αλλά δεν πάει το μυαλό μου!

  10. Επειδή Νίκο εσύ συχνά αναφέρεσαι σε μια ανθρωπολογία της γλώσσας, δηλαδή σε ό,τι παράγεται και βρίσκεται πιο κοντά σε κάποιο γνήσιο ψυχοπνευματικό αυτοματισμό (που θα λέγανε οι υπερρεαλιστές), δηλαδή χωρίς απόλυτη αισθητική και λογική (ανα)θεώρηση, εγώ θεωρώ πως η αναζήτηση και δημοσίευση των πρωτόλειων προσφέρει πολλά στην ανθρωπολογία της δημιουργίας. Και θα έλεγα, κοντά ακόμα και σε μια παιδαγωγική, που διδάσκει ότι ο δημιουργός δεν γεννήθηκε τέλειος.

    Γιάννης

  11. bernardina said

    Αλφρέδε σ’ ευχαριστώ. Δεν είχα το κουράγιο και μ’ έβγαλες από μεγάλο κόπο. Με εξαίρεση την πρώτη αράδα, θα τα έγραφα έτσι ακριβώς! 😀

  12. @9. Σ.Κ.

  13. sarant said

    12: Ταιριαστό!

  14. sarant said

    6: Ναι, αλλά σήμερα τα μαρτζινάλια είναι γραμμένα με το χέρι πάνω σε εκτύπωση των κειμένων ή σε ηλεκτρονική μορφή; Αναρωτιέμαι.

  15. Νέο Kid Στο Block said

    Εμένα αυτό το mutatis mutandis του Αλφρέδου,λίγο με μπερδεύει!
    Δηλαδή, ή παίρνουμε the raw history ή κάνουμε the necessary modifications. Και τα δύο μαζί,πώς; Δεν υπάρχει ασυμβίβαστο;
    (εκτός αν κάτι δεν εννοώ σωστά.)

  16. Νέο Kid Στο Block said

    Α, τώρα(στη δεύτερη ανάγνωση) πρόσεξα οτι το mutatis mutandis πήγαινε στη νομιμοποίηση ή όχι και όχι στην διαδικασία καθεαυτή.

  17. 5 – Μπράβο σας Cchris74

    …η λέξη καταλοιποθύρες σας αρέσει. Και σε μας.

    Γιάννης

  18. cchris74 said

    17. Δεν καταλαβαίνω προς τι η ειρωνία Γιάννη. Όταν λέω οτι μου αρέσει ως λέξη εννοώ μορφολογικά όχι εννοιολογικά.

  19. cchris74 said

    …συμμετέχω σε τόσες κουβέντες σχετικά με τις λέξεις στη σελίδα αυτή που θα έπρεπε να έχεις καταλάβει το ενδιαφέρον μου για τη γλώσσα.

  20. 17, 18. Δεν ειρωνεύομαι Cchris74. Απλώς χαίρομαι για το γεγονός πως έγινε παραγωγή και μιας άλλης λέξης (καταλοιποθύρες) μαζί με τη λέξη καταλοιποθήρες.

    Γιάννης

  21. Βρε παιδιά, καταλοιποθήρες είναι, με ήτα! Εντάξει, lapsus clavarii, αλλά σαν πολύ συχνά επαναλαμβάνεται!

  22. Κωλόγερας said

    Ωραίο θέμα! Συγχαρητήρια!
    Η γνώμη του Βάρναλη είναι μια αισθητική κρίση, στην οποία θα προέβαινε ένας ποιητής ίσως και σήμερα αλλά σε καμιά περίπτωση σήμερα ένας ειδικός επιστήμονας (φιλόλογος, ιστορικός, αρχειονόμος). Ακόμα και ένα σημείωμα για ψώνια του Καβάφη ή μια καρτ ποστάλ του Σαραντάρη θα είχε νόημα να δημοσιευθεί. Για παράδειγμα, στοιχεία από προσωπικά μπλοκάκια του Παλαμά έχει δημοσιεύσει ο καθηγητής φιλολογίας Κωνσταντίνος Κασίνης.

    Οι καταλοιποθήρες (ο Βάρναλης δεν διακρίνει τη βιβλιογραφική από την έρευνα αρχείου – εντελώς διαφορετικά πράγματα) ενίοτε έχουν οδηγηθεί σε τρελές γκάφες (βλ. την περίπτωση Σαράντα Καργάκου : «Ο Καβάφης φασίστας») αλλά μπορεί να δώσει και ενδιαφέροντα (για κάποιους) στοιχεία, βλ. την περίπτωση Κασίνη.

    Καμιά τρομερή ανακάλυψη κάποιου «καταλοίπου» πάντως δεν θυμάμαι να έγινε στην ελληνική λογοτεχνία, τουλάχιστον από την εποχή του Πολυλά.

  23. cchris74 said

    …λοιπόν δημόσια εξομολόγηση τώρα. Το ενδιαφέρον μου για τη γλώσσα σχετίζεται και με τη διαπιστωμένη ανορθογραφία μου η οποία τις περισσότερες φορές προέρχεται απο απροσεξία. Αυτός είναι ο λόγος που δεν περνάω απο τον ορθογραφικό έλεγχο αυτά που γράφω για να βελτιώνομαι. Μπέρδεψα τις πόρτες με τους κυνηγούς πρίν (κ.θύρες-κ.θήρες) στο δεύτερο συνθετικό της λέξης καταλοιποθήρες. Γιάννη συγγνώμη και σ’ ευχαριστώ.

  24. sarant said

    Μπορούν να γίνουν ενδιαφέροντα λογοπαίγνια με τις θύρες και τις θήρες πάντως 🙂

  25. cchris74 said

    24.:) ασε που σκέφτηκα και το καταλοιποψείρες…

  26. Κωλόγερας said

    Πάντως για να σας τη σπάσω – αλλιώς τι κωλόγερας θα ήμουν; – θα μεταφέρω εδώ την άποψη πολλών πανεπιστημιακών γλωσσολόγων που γράφουν στα greeklish εκ πεποιθήσεως και σε ιδιωτικές συζητήσεις όχι μόνον πέρδονται αλλά και αφοδεύουν επί της ιστορικής ορθογραφίας : «Η ιστορική ορθογραφία δεν αφορά μόνον παρά ένα τμήμα της ιστορικής γλωσσολογίας και όχι τη γλωσσολογία εν γένει». Δεν ασπάζομαι αυτές τις απόψεις συμμεριζόμενος εδώ τη στάση του μέσου αναγνώστη που δεν μπορεί να δει τη λέξη «λέξη» ως «lexi». Παρόλα αυτά οι απόψεις αυτές φτάνουν χαλαρά μέχρι τη με τα μπούνια υποστήριξη της πλήρους αντικατάστασης του ελληνικού αλφαβήτου από το λατινικό.

  27. cchris74 said

    Μιας και μιλάμε σήμερα για μια λέξη που το δεύτερο συνθετικό της είναι το «θήρας» (καταλοιποθήρας)αξίζει να σημειωθεί οτι όλα τα παραδείγματα που δίνει το ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη με αυτό το συνθετικό πρωτοεμφανίζονται μεταξύ 1849 και 1892. Η μόδα λοιπόν αυτή φαίνεται να ξεκινά τον δέκατο ένατο αιώνα μάλλον.

  28. sarant said

    26: Ναι, αλλά τι θα τα κάνουμε ολα αυτά τα κείμενα που έχουμε γράψει;

    27: Κοίταξε, ο Μπ. χρονολογεί τις λέξεις που περιλαμβάνονται στη Συναγωγή του Κουμανούδη μόνο, δηλ. τους λόγιους νεολογισμούς του 19ου αι. Η κατάληξη -θήρας είναι αρχαία. (Μεταξύ άλλων, χλαινοθήρας, ο λωποδύτης).

  29. Κωλόγερας said

    28: Δεν νομίζω ότι μπορεί ακόμα να τεθεί κάτι τέτοιο προς δημόσια συζήτηση. Ίσως έπειτα από παρά-πάρα πολλά χρόνια και αν. Αν κάνεις μια δοκιμή και το βάλεις ως θέμα δεν έχω αμφιβολία ότι τουλάχιστον οι 9 στους 10 θα είναι σφόδρα εναντίον μιας τέτοιας σκέψης – δε λέω πρότασης. Όσο για τα κείμενα, δεν υπάρχει πρόβλημα κανένα. Ότι κάνανε οι Αλεξανδρινοί με τα κείμενα πριν εφεύρουν δασείες και ψιλές. Υπάρχουν ήδη ηλεκτρονικές σκούπες στο ιντερνέτι που ρουφάνε το ελληνογράμματο και στο πετάνε λατινογράμματο στο πι και φι. Υπάρχει βέβαια χάσμα μεταξύ αυτής της σκέψης και της πρότασης Διαμαντοπούλου περί αγγλικής – αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να δει κάποιος που δεν είναι ψύχραιμος. Στην Ελλάδα που ακόμα και σήμερα οδυρόμεθα για το χαμένο μας πολυτονικό που «μας στέρησε την ψυχή» δεν μπορεί κανείς όχι να το προτείνει, αλλά ούτε να το ψελλίσει δημόσια. Πάντως ιδιωτικά συζητιέται και εφαρμόζεται με μεγάλη άνεση. Προσωπικά δεν ασπάζομαι την άποψη ότι μια τέτοια πρόταση είναι προοδευτική. Τη θεωρώ πρώτα από όλα μη πρακτική. Σκέψου ότι ένα τρομακτικά μεγάλο κομμάτι του προγράμματος της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας ακόμα εκπαίδευσης είναι αφιερωμένο, δε λέω στη γλώσσα, στην ορθογραφία. Μετά θα έχουμε ελληνογράμματους και λατινογράμματους, όπως τώρα έχουμε σε κάποιο βαθμό πολυτονιστές και μονοτονιστές, και σε πολύ-πολύ μικρότερο καθαρευουσιάνους και δημοτικιστές. Το πρόβλημα είναι εντελώς περίπλοκο και όχι απλό ντιμπέιτ προόδου και συντήρησης, καθώς δεν είναι καθόλου αντιφατικό να υπάρξει καθαρευουσιάνος λατινογράμματος και ελληνογράμματος πολυτονιστής δημοτικιστής.

  30. Κωλόγερας said

    Ότι κάνανε = ό τι κάνανε

  31. Αγαπητέ Cchris74, έλειψα στο μεταξύ. Σε συγχαίρω για την ευγενική σου συμπεριφορά. Και πάλι σου επαναλαμβάνω πως το είδα σαν παιγνίδι, χωρίς καμιά κανονιστική πρόθεση (και προπαντός καμιά ειρωνεία). Εξάλλου γλωσσο-ιδεολογικά είμαι υπέρ του πρωτείου της ομιλίας και όχι της γραφής.Να σημειώσω πως στο ιστολόγιο αυτό του φίλου Νίκου αποφεύγονται τέτοιου είδους ειρωνικά σχόλια.

    Γιάννης

  32. Δημήτρης Μ. said

    24. Ναι! Στο τάβλι θα παίζουμε θύρες (=πόρτες) και θήρες (=φεύγα= κυνηγητό)…

  33. spiral architect said

    @26: Ποιοι είναι αυτοί οι πανεπιστημιακοί;

  34. sarant said

    32: 🙂 🙂 🙂

    29: Το περιοδικό Πρωτοπορία το 1930 είχε προτείνει λατινικό αλφάβητο και φωνητική γραφή για τη νέα γλώσσα αλλά διατήρηση του ελληνικού για την αρχαία -ήταν επηρεασμένοι από το πείραμα του Κεμάλ.

  35. Κωλόγερας said

    34 : Δεν το ήξερα ! Για φαντάσου…

    33: Αντιλαμβάνεσαι ότι ονόματα δεν μπορώ να σου πω. Όμως δεν είναι κανένα φοβερό μυστικό, είναι θέμα αρκετά γνωστό λίγο-πολύ. Πάντως δεν πρόκειται για τον Μπαμπινιώτη ούτε για τους μπαμπινιωτίζοντας.

  36. Immortalité said

    @29 Ανεξαρτήτως των πρακτικών δυσκολιών και θεμάτων που θα προκύψουν αδιαμφισβήτητα, όπως άλλωστε αναφέρεις, δυσκολεύομαι ν’ αντιληφθώ τον σκοπό μιας τέτοιας πρότασης.

  37. Κωλόγερας said

    36 : Ο σκοπός μιας τέτοιας πρότασης είναι η απλοποίηση της γραφής και η διάνοιξη της ελληνικής στην υπόλοιπη Ευρώπη και όχι μόνο. Μην ξεχνάμε ότι μόνο η Ελλάδα έχει διαφορετικό αλφάβητο στην Ευρώπη. Για τη μεταγραφή της ελληνικής στο λατινικό αλφάβητο έχει εκπονηθεί ολόκληρη διδακτορική διατριβή – το λέω με επιφύλαξη δεν ξέρω ούτε τίτλο, ούτε συγγραφέα, είναι πληροφορία που μου είχε δώσει κάποτε έμπιστος μέχρι τώρα φίλος. Το ότι όμως το ζήτημα μελετάται σε πανεπιστημιακά περιβάλλοντα το ξέρω σίγουρα. Βέβαια αντιλαμβανόμαστε όλοι ότι αν μια φορά βγήκαν στους δρόμους για το θρήσκευμα στις ταυτότητες, τι πανζουρλισμός θα συμβεί στην περίπτωση που προταθεί κάτι τέτοιο. Δεν το λέω αξιολογικά – σε αυτές τις συγκεντρώσεις θα κατέβω κι εγώ. Καλημέρα σε όλους.

    Άυπνος, στις επάλξεις,
    Κωλόγερας

  38. Μαρία said

    Κοίτα να δεις που άλλαξαν οι Βούλγαροι αλφάβητο και δεν το πήραμε χαμπάρι!

  39. cchris74 said

    28. Ναι Νίκο οπωσδήποτε είναι έτσι, άλλωστε και το «θήρας» δεν είναι νέα ελληνική. Απλά σκέφτηκα μήπως έγινε τότε (19ο αιώνα) μόδα να φτιάχνουν νεολογισμούς με αυτό το συνθετικό (μήπως).

    37. …και εγώ γέρο μου θα είμαι δίπλα σου. Τελικά λειτουργεί πολύ το «ερέθισμα-αντίδραση» των συμπεριφοριστών στην ψυχολογία ακόμα και στη γλώσσα. Σε μία σελίδα που δεν έχει εθνικιστικό χαρακτήρα (και έτσι πρέπει) φτάνουμε να λέμε οτι θα κατέβουμε στους δρόμους για τη γλώσσα! Μήπως η πολλή πρόοδος κάνει κακό;

    Είναι λογικό αυτοί που θα έπρεπε να σκέφτονται την εξέλιξη της γλώσσας μας να συζητούν την αλλαγή του αλφάβητου που στο φινάλε έδωσε και το λατινικό (απο το χαλκιδικό);

    Είναι επιχείρημα να λέει κάποιος οτι επειδή όλες οι ευρωπαικές γλώσσες έχουν το λατινικό αλφάβητο και η ελληνική πρέπει να ακολουθήσει; Άιντε μουλάρι μου, ακολούθα τα άλλα στο κοπάδι μη σε φάνε τα θηρία κι ας είσαι το σοφότερο.

  40. Κωλόγερας said

    38 : Για Ευρώπη μιλώ, μαντάμα, όχι για Ε.Ε. Καληνύχτα σας

  41. Κωλόγερας said

    39 : Θα είμαστε τότε μαζί ανά τας ρύμας και τας αγυιάς των Αθηνών. Δεν είναι εθνικιστικό το μπλογκ, αυτό είναι σίγουρο. Ούτε εμείς, πιστεύω. Αλλά στη γλώσσα πολλές φορές τα όρια προοδευτικού και συντηρητικού μπερδεύονται.

  42. Immortalité said

    Και οι Ρώσσοι; Εκτός από τους Βούλγαρους δηλαδή, κι αυτοί άλλαξαν αλφάβητο ή αυτοί δεν είναι Ευρώπη; Όλες αυτές οι προσπάθειες «απλούστευσης» στο όνομα μιας «γλωσσικής διάνοιξης» μου φαίνονται το λιγότερο αστείες. Δηλαδή τώρα τα Εγγλεζάκια μπορούν να παίζουν τα τούρκικα στα δάχτυλα ας πούμε.

  43. bernardina said

    Δηλαδή το κοινό αλφάβητο φτάνει για να μάθει κανείς μια άλλη γλώσσα στη στιγμή; Τι επιχείρημα κι αυτό!

    (Πάντως με κάτι σχόλια του ύφους που έχει το #40 χάνει κανείς το δίκιο του στο άψε σβήσε. Κρίμα 😦 )

  44. Κωλόγερα (40), πιστεύω πως κάτι άλλο (ίσως το αντίθετο) εννοούσες απ’ αυτό που έγραψες. Η ΕΕ είναι υποσύνολο της Ευρώπης, και στη μεν ΕΕ, εκτός της ελληνικής και η βουλγαρική γράφεται με άλλο αλφάβητο, στη δε Ευρώπη και η ρωσική, η ουκρανική, η λευκορωσική (όχι πάντα), η σερβική (ωσαύτως) και η ακατονόμαστη. Αυτά φυσικά είμαι βέβαιος ότι τα ξέρεις κι εσύ, όπως και όλοι μας εδώ μέσα, οπότε ίσως θα ήταν σκόπιμο να ανακαλέσεις τη δεύτερη φράση του #36 και να διαγράψει ο Νικοκύρης ορισμένα επακόλουθα σχόλια, συμπεριλαμβανομένου τούτου εδώ!

  45. sarant said

    Ναι, δεν βγαίνει νόημα από το 40, εκτός αν πιστεύει κανείς ότι Ευρώπη = Δυτική Ευρώπη, κάτι μικρότερο της ΕΕ. Ατυχές σχόλιο και στο ύφος και στο περιεχόμενο.

  46. Reblogged this on sholio and commented:
    Skylevontas sto swma twn nekrwn poiHtwn….

  47. Νίκος Μαστρακούλης said

    37: Είναι σαφές ότι όταν λέτε Ευρώπη έχετε κατά νου τη Δυτική Ευρώπη. Είναι, νομίζω, εξίσου σαφές ότι το κύριο «όφελος» της διάνοιξης θα ήταν η καλύτερη ενσωμάτωση της ελληνικής αγοράς στη διεθνή με μια κάποια μείωση του κόστους «localization». Όφελος μάλλον για τους ξένους επιχειρηματίες παρά για τους Έλληνες. Όμως αυτή η «διάνοιξη της ελληνικής στην υπόλοιπη Ευρώπη» μου θυμίζει την εποχή που γίναμε Ευρωπαίοι – και βάλαμε εμείς το εύρος κι αυτοί τα πέη.

  48. Κωλόγερας said

    Αγαπητοί φίλοι με αποδομήσατε εν τη απουσία μου. Διαγράψτε αν θέλετε το όντως ατυχές μου σχόλιο – δεν είχα διάθεση προστριβής.

  49. Κωλόγερας said

    Δεν ανακαλώ ασφαλώς τα περί Ευρώπης και Ε.Ε. Και δεν θα μπω καθόλου στο τι εννοούσα με τον όρο Ευρώπη (σεβαστές όλων των ειδών οι ενστάσεις), διότι δεν έχει σχέση με το παρόν θέμα και θα ανοίξει έτερος κυκεώνας και δικαίως θα κατηγορηθώ για «κυκεωνοθήρας». Θα έπρεπε να πάμε από τον Καρλομάγνο στον Βάκωνα και μετά στον Κωνσταντίνο Καραμανλή και να πιάσουμε και εγχειρίδια γεωγραφίας.Το γεωγραφικό επιχείρημα που προβάλλουν ορισμένοι φίλοι παρότι φαίνεται ατράνταχτο, ως ορατό καθαρά στο χάρτη, είναι μακράν το ασθενέστερο διότι πέρα από τον ισχύοντα χάρτη, κατάλληλο αναμφίβολα για μακρινά ταξίδια και εξορμήσεις μετά GPS, δεν λέει τίποτα παραπέρα. Αν ψάξουμε χρόνια πίσω να βρούμε που ήταν η Ευρώπη στο χάρτη θα μας φύγει το κλαπέτο από την ποικιλομορφία των χαρτογραφήσεων ! Είναι ακριβώς αυτή η λογική που δεν καταλαβαίνουν οι δικοί μας ελληνόψυχοι μακεδονομάχοι όταν βαφτίζουν χάρτες παλαιούς ως κίβδηλους και πλαστογραφημένους, νομίζοντας ότι η Μακεδονία ορίστηκε γεωγραφικά λίγο-πολύ από καταβολής κόσμου από τον ίδιο τον Θεό.

  50. Αφού κατάφερα και άνοιξα το άρθρο μετά από προσπάθειες τριών ημερών….

    Να θυμηθούμε ότι και ο Βιργίλιος παρακάλεσε να κάψουν την Αινειάδα μετά από το θάνατό του.

    Δεν είναι απλό να καταστρέψεις το έργο σου ακόμα και το κουτσό, όπως δε σκοτώνεις το ανάπηρο παιδί σου. Αλλά αντιλαμβάνεσαι ότι οι άλλοι δε θα το δούνε όπως εσύ.

    Αγόρασα προς ετών ένα βιβλιαράκι του Ελύτη υποτίθεται, δε θυμάμαι τον τίτλο με κατάλοιπα. Ήταν μια αξιοθρήνητη συναγωγή φράσεων, προτάσεων, στίχων, ιδεών κ.ο.κ. κυριολεκτικά για πέταμα, εκτός να ήθελε κανείς να εντρυφήσει περί το πώς οργάνωνε το Ελύτης το υλικό του. Εμένα μου φάνηκε πολύ φτωχό ακόμα και για ‘ιδεολόγιο’. Μου φάνηκε σα να βγάλανε τον Ελύτη ξεβράκωτο μόνο για να πουλήσουν κάτι ακόμα στο όνομά του.
    Είναι προφανώς άλλη περίπτωση με τα αποκηρυγμένα του Καβάφη.
    Στην καλύτερη περίπτωση πρέπει να δεχτούμε ότι ΔΕΝ μπορούμε να γενικεύσουμε. Κάνε έτσι ή κάνε αλλιώς.

    Το αλφάβητο είναι κάτι εντελώς υποκειμενικό. Αλλά δε θα ήθελα αλλαγή σε λατινικό, με κανένα τίμημα (το ίδιο αισθάνομαι και για το εβραϊκό και το αραβικό και το καρτβελικό). Αλλά αλλαγές αλφαβήτου συμβαίνουν. Οι σοβιετικοί επέβαλαν το κυριλικό στους πάντες εκτός των αρμενίων, των γεωργιανών και των αζέρων. Βέβαια μιλάμε για λαούς που γράμματα ήξερε μόνο μια ελίτ, και χρησιμοποιούσαν το αραβικό, πιο πολύ παρμένο από τους πέρσες παρά από τους άραβες.
    Οι τούρκοι το άλλαξαν. Σήμερα οι Ζαζά (που τους μπερδεύουμε με τους κο΄ρδους αλλά δεν είναι όλοι κούρδοι εκεί κάτω) στην Ευρώπη υιοθέτησαν το λατινικό ΓΙΑ ΝΑ Αρχίσουν τον αγώνα τους κατά του αναλφαβητισμού. Είναι σαφώς πιο εύκολο και πιο πρακτικό.
    Από την πρώην Γιουγκοσλαβία, μερικοί συνεχίζουν το διπλό αλφάβητο, εκτός από τους Σλοβένους που έσβησαν το κυριλικό.
    Αλλά και πριν από το κυριλικό, όλοι αυτοί είχαν το γκλαγκολικό.

    Παραδέχομαι ότι είναι ζήτημα προσωπικής αδυναμίας. Δε θα ήθελα ποτέ να μου γράψουν (ΟΧΙ ΝΑ ΓΡΑΨΩ) Greeklish. Και όπως έχω ξαναπεί δεν εμφορούμαι από καμιά ελληνομανιακή κατάσταση. Αλλά όντως η lexi μού φέρνει αναγούλα.

  51. Κωλόγερας said

    Βιβλίο με κατάλοιπα του Ελύτη για πέταμα; Ποιός ο τίτλος αλήθεια; Μήπως μιλάς για τις επιστολές στον Τεριάντ;

  52. spiral architect said

    Πάντως κωλόγερε, η άποψη της λατινικής γραφής όλων των μη λατινογενών γλωσσών είναι – αν μη τι άλλο – ισοπεδωτική και ειλικρινά δεν γνωρίζω σε τι αποσκοπεί, πέρα από την τυποποίηση των πινακίδων κυκλοφορίας των αυτοκινήτων στην Ευρώπη, για να μην μπερδεύεται στο γράψιμο της κλήσης ο εκάστοτε ατυχής τροχονόμος.

    Την ιστορία την έχω ξανακούσει (μάλλον ξαναδιαβάσει) παλιότερα, αλλά δεν θυμάμαι λεπτομέρειες και ονόματα.
    Μπορείς να μας περάσεις ένα λίκνον; 🙄

  53. Λεώνικε, υποψιάζομαι ότι μιλάς για βιβλίο όχι του Ελύτη αλλά του Αναγνωστάκη (ΥΓ.). Άλλο αν δεν συμφωνώ με την εκτίμησή σου (εμένα μ’ αρέσει -έχω επίσης την εντύπωση ότι δεν βγήκε μετά θάνατον).

  54. Μαρία said

    53
    http://www.tovima.gr/books-ideas/article/?aid=105268

  55. Μαρία said

    52 Παρά το λατινικό αλφάβητο:
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/02/20/prawo/

  56. sarant said

    50: Η εποχή εκείνη ίσως ευνοούσε τέτοια πειράματα. Τώρα δεν νομίζω πως στέκει συζήτηση για αλλαγή αλφαβήτου στην Ελλάδα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: