Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Από τον Ράπανο στον Στουρνάρα

Posted by sarant στο 27 Ιουνίου, 2012


Άλλοι λένε ότι ήταν μια σειρά από πρωτοφανείς ατυχίες, σε σημείο που να κάνουν λόγο για μάτιασμα και ξεμάτιασμα, άλλοι ότι αυτά έγιναν σκόπιμα για να κερδηθεί χρόνος, άλλοι πάλι προτίμησαν να μην αποδώσουν σε δόλο ό,τι εξηγείται από την απειρία ή την ανικανότητα. Το θέμα είναι ότι, πριν ακόμα συγκληθεί η Βουλή, η νέα ημιδιακομματική κυβέρνηση συνεργασίας ή εθνικής ευθύνης έχει δώσει κωμικοτραγικά δείγματα γραφής: πέρα από τα εντελώς κατανοητά και ανθρώπινα προβλήματα υγείας, δεν νομίζω ότι κερδίζει η εικόνα της χώρας στο εξωτερικό όταν οι δυο από τους τρεις εταίρους συμμετέχουν στην κυβέρνηση με εξωκοινοβουλευτικά πρόσωπα και μάλιστα δίνουν την εντύπωση ότι θέλουν να μην εκτεθούν, όταν ο υπουργός οικονομικών κ. Ράπανος παραιτήθηκε χωρίς να προλάβει να ορκιστεί, όταν ο κ. Αβραμόπουλος αγνοεί ότι δεν μπορεί να εκπροσωπήσει τη χώρα αντί για τον πρωθυπουργό στην κρίσιμη σύνοδο κορυφής, όταν ο υφυπουργός Ναυτιλίας κ. Βερνίκος αναγκάζεται να παραιτηθεί εξαιτίας τυπικού κωλύματος λόγω της συμμετοχής του σε εξωχώρια (οφ-σορ) εταιρεία (και δεν το ήξερε ο συνταγματολόγος κ. Βενιζέλος που τον πρότεινε;) Ευτυχώς όμως δεν βγήκε πρώτος ο Σύριζα κι έτσι αποφύγαμε την ακυβερνησία.

Τέλος πάντων, αυτά έχουν σχολιαστεί κατά κόρον και θα τα σχολιάσετε, αν θέλετε, και εδώ. Εγώ θα ήθελα μόνο να εκφράσω την απορία μου, για ποιο λόγο θεωρείται ευεργετικό ή και σχεδόν απαραίτητο ο υπουργός Οικονομικών να μην είναι πολιτικό πρόσωπο, να μην είναι βουλευτής, να είναι «τεχνοκράτης»· συμβαίνει άραγε κάτι τέτοιο στη Γερμανία ή τη Γαλλία;  Ή μήπως παραδεχόμαστε ότι το σύνολο του πολιτικού προσωπικού των συγκυβερνώντων κομμάτων είναι τόσο αναξιόλογο που δεν μπορεί να αναδείξει έναν επαρκή υπουργό Οικονομικών;

Σχολιάστηκε επίσης το γεγονός ότι και ο παρά λίγο και ο οριστικός υπουργός Οικονομικών έχουν «σημαδιακά» επώνυμα, που προσφέρονται για λογοπαίγνια, αλλά βέβαια το σημαδιακό επώνυμο δεν είναι λόγος για να αποφευχθεί ο διορισμός κάποιου σε αξίωμα. Άλλωστε, είναι αστείρευτη η συλλογική μας λογοπαικτική ικανότητα, αφού, ας πούμε, στο πρόσφατο παρελθόν έδωσε λογοπαίγνια και με επώνυμα που εκ πρώτης όψεως δεν δίνουν πολλά περιθώρια· έτσι, τον Παπαδήμο τον είπανε Παπαδήμιο και έκαναν λόγο για Παπαδημοκρατία. Από την άλλη, η απουσία λογοπαιγνίων με το όνομα δεν σημαίνει ότι ο πολιτικός έχει κατακτήσει τον σεβασμό· για τον κ. Παπακωνσταντίνου δεν έχω ακούσει καμιά εύθυμη παραλλαγή του επωνύμου του, αλλά δεν θεωρείται και επιτυχημένος.

Αν παρέμενε υπουργός ο κ. Ράπανος είμαι βέβαιος ότι θα είχαμε λογοπαίγνια με τα ραπανάκια: ψωμί δεν έχουμε να φάμε, ραπανάκια για την όρεξη, είναι μια φράση που χλευάζει όσους προβάλλουν υπερβολικές απαιτήσεις ή κάνουν μεγαλόπνοα σχέδια παραγνωρίζοντας την πραγματικότητα. Τα ραπανάκια ή ρεπανάκια (όπως τα λέει ένας αγαπημένος φίλος) είναι το υποκοριστικό· λέμε ρεπάνι ή ραπάνι, αλλά νομίζω ότι ο τύπος με -α είναι ο συχνότερος. Αυτή η διτυπία υπάρχει ήδη από τα αρχαία, όπου καταγράφονται οι τύποι ράφανος και ρέφανος, αλλά και ράπανος και ρέπανος, γιατί στην ίδια λέξη υπάρχει κι άλλη διτυπία, με π ή με φ. Το βασικό ουσιαστικό ήταν η ραφανίς, αγνώστου ετύμου (από το ραδίως φαίνεσθαι, πίστευαν οι αρχαίοι).  Η ραφανίς ήταν κάποιο γογγύλι, αλλά επειδή, όπως συμβαίνει με πάρα πολλά οπωρολαχανικά, οι ίδιες λέξεις χρησιμοποιούνται σε διάφορες εποχές για διαφορετικά λαχανικά, δεν είμαστε βέβαιοι σε ποιο σημερινό λαχανικό αντιστοιχεί (μια εργασία υπάρχει εδώ).

Πάντως, για να πούμε και κάτι ακατάλληλο για ανηλίκους, συχνό μοτίβο σε αρχαίες κωμωδίες είναι ότι τους μοιχούς τους τιμωρούσαν βάζοντάς τους μια ραφανίδα «εκεί που ξέρουμε» και υπήρχε και το σχετικό ρήμα «ραφανιδώ». Ραφανίδας λαμβάνοντες καθίεσαν εις τους πρωκτούς τούτων, επισημαίνει ο σχολιαστής του Αριστοφάνη. Και ο Διογένης Λαέρτιος καταγράφει το ευφυολόγημα του Μενέδημου, ο οποίος είπε σε έναν μοιχό που καυχιόταν για τις επιτυχίες του: αγνοείς ότι ου μόνον κράμβη χυλόν έχει χρηστόν, αλλά και ραφανίδες; Δεν είναι μόνο το λάχανο νόστιμο αλλά και το ρεπάνι, μεταφράζει η έκδοση του Κάκτου, αλλά χωρίς υποσημείωση και χάνεται το αστείο.

Αλλά ο κ. Ράπανος παραιτήθηκε κι έτσι δεν θα γίνουν λογοπαίγνια για τα ραπανάκια και την όρεξη. Θα γίνουν ίσως με το στουρνάρι, διότι, όπως ξέρουμε, στουρνάρι λέγεται μεν η τσακμακόπετρα και κατ’ επέκταση κάθε αιχμηρή πέτρα, αλλά μεταφορικά στουρνάρι (και στούρνος) είναι ο αμόρφωτος, ο άξεστος, ο κουτός άνθρωπος. Το λέμε για ακαλλιέργητους ορεσίβιους, το λένε όμως και πολύ συχνά οι καθηγητές για τους (και: στους) μαθητές τους. Το έλεγαν και κάποιοι καθηγητές στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο, που έβγαλα, και αυτοί ίσως πιο δικαιολογημένα, αφού ένας από τους ευεργέτες που χρηματοδότησαν το ίδρυμα ήταν και ο Νικόλαος Στουρνάρας ή Στουρνάρης, μετσοβίτης μεν αλλά εγκαταστημένος στην Αίγυπτο· άλλωστε και η οδός που περνάει μπροστά από την πλαϊνή είσοδο του ΕΜΠ είναι η οδός Στουρνάρα (όπως τη λένε όλοι) ή Στουρνάρη (όπως γράφουν οι πινακίδες).

Το επώνυμο Στουρνάρας φαίνεται πιθανότερο να προέρχεται από παρατσούκλι, αλλά αυτό το λέω χωρίς βεβαιότητα διότι το πιο δύσκολο κομμάτι της ετυμολογίας είναι η προέλευση των επωνύμων· δεν μπορείς να κάνεις σωστή ετυμολόγηση αν δεν ξέρεις πού εμφανίζεται το κάθε επώνυμο, ποιοι κλάδοι υπάρχουν κτλ. Εδώ που τα λέμε, και η ετυμολογία της ίδιας της λ. στουρνάρι δεν είναι ξεκαθαρισμένη. Τα περισσότερα λεξικά προκρίνουν προέλευση από το αμάρτυρο *στορυνάριον, υποκοριστικό του ελληνιστικού «στορύνη» (νυστέρι), το οποίο έτσι κι αλλιώς είναι σπάνια λέξη, μία φορά απαντά στη γραμματεία. Προσέξτε πόσες δυσκολίες έχει αυτή η ετυμολογία: σπάνια λέξη, αμάρτυρος τύπος υποκοριστικού, διαφορά σημασίας, διότι άλλο είναι το νυστέρι και άλλο η κοφτερή πέτρα. Δεν λέω ότι είναι αδύνατη η παραγωγή, αλλά είναι εξαιρετικά απίθανη. Αυτή την εξαιρετικά απίθανη (κατ’ εμέ) ετυμολογία τη δέχονται όλα τα λεξικά, έστω και με επιφυλάξεις, και μόνο το ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη αναφέρει επίσης σαν δεύτερη εκδοχή την προέλευση από το αρωμουνικό sturnari, πληθυντικό του sturnare, που σημαίνει ακριβώς τον πυριτόλιθο, την τσακμακόπετρα, μια ετυμολογία που προσωπικά μού φαίνεται οφθαλμοφανής αλλά έχει το μειονέκτημα να μην είναι ελληνοπρεπής.

Κι εδώ ολοκληρώνεται η λεξιλογική μας περιήγηση από τον Ράπανο στον Στουρνάρα. Μακάρι να μπορούσαμε να σχολιάζουμε εξίσου ελαφρά και εύθυμα και τα πολιτικά και οικονομικά πράγματα της χώρας…

55 Σχόλια to “Από τον Ράπανο στον Στουρνάρα”

  1. Νέο Kid Στο Block said

    Καλημέρα!
    Δεν είμαστε μόνο εμείς που κάνουμε λογοπαίγνια με τα επώνυμα.
    Το Spiegel (Σπήγκελ) έκανε λογοπαίγνιο με το επώνυμο του Κύπριου προέδρου Χριστόφια με αφορμή την αίτηση βοήθειας που υπέβαλλε η Κύπρος ,και τον αποκάλεσε «Καταστρόφιας» . Η καταστροφή βλέπετε είναι τρισχιλιετής(ή όχι;) και πολυδανεισμένη .
    Πολύ σκληροί αυτοί οι Γερμανοί! Κάποιο στέλεχος του ΤσεΝτεΟύ (CDU) πρότεινε –στα σοβαρά!- να αποποιηθεί η Κύπρος (ή να της το «αποποιήσουν»…) το δικαίωμα άσκησης προεδρίας της Ε.Ε . Είπε κάτι σαν «δεν θα βάλουμε το σκύλο επικεφαλής στα αποθέματα από λουκάνικα!» (δεν μπόρεσα να βρω το ακριβές απόφθεγμα).

    «Στουρνάρι μοιάζ η φάτσα μου, στουρνάρια μελετάω,
    στουρνάρια όλ’ ανιστορώ, και τα στουρνάρια σπάω.»
    (κλεμμένο, αγνώστου ποιητή)

  2. Theban said

    Μια μέρα έλειψε ο Νικοκύρης και εξαφανίστηκαν οι σχολιαστές;

    Έχω ήδη συμπτώματα στέρησης από την προηγούμενη μέρα. Χρειάζομαι τη δόση μου από σχόλια σύντομα 🙂

  3. 1
    Es ist soweit: EU Paradox! Jetzt soll es dazu kommen, dass der Hund den Wurstvorrat verwaltet», sagte der Präsident des Wirtschaftsrates, Kurt Lauk, am Dienstag
    http://www.spiegel.de/politik/deutschland/cdu-wirtschaftsrat-lauk-gegen-eu-praesidentschaft-zyperns-a-841098.html

    Υπάρχει και πουλί στούρνος
    http://en.wikipedia.org/wiki/Sturnus

  4. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Καλημέρα, κι από μένα.
    Έχω την εντύπωση ότι το «ξεμάτιασμα» της πρώτης φράσης πρέπει να γίνει «μάτιασμα». Αυτή είναι η λογική δράση της βασκανείας.

  5. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Υπήρχε κατά το μεσοπόλεμο στα Γιάννενα ένας πρωτοσύγκελος από το νησί λεγόμενος Γρηγόριος Ραφανάς. Δεν ξέρω αν έχει σχέση με τα ραπάνια των αρχαίων και που τα βάζανε, αλλά αυτός ήταν πολύ μερακλής με τις γυναίκες και πολλές (χήρες ιδίως) το βεβαίωναν… 🙂

  6. Spyzer said

    Θα ξεφύγω λίγο από τα γλωσσολογικά και θα κάνω ένα πολιτικό σχόλιο:
    Από τη στιγμή που όλοι αυτοί οι καταξιωμένοι τεχνοκράτες μας δεν κατάφεραν ούτε να προβλέψουν την κρίση χρέους στην Ευρώπη ούτε και να την ελέγξουν με κάποιον τρόπο, γιατί ακόμα εμπιστευόμαστε τις τύχες των ευρωπαϊκών χωρών σε αυτούς; Πότε θα αντιληφθούμε ότι χρειάζεται πολιτική βούληση για να λυθούν τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα και όχι οικονομικές και λογιστικές συνταγές και αλχημείες; Αν δεν βγουν τώρα οι πολιτικοί μπροστά, παραγκωνίζοντας τους τεχνοκράτες, πότε θα το κάνουν;

  7. μήτσκος said

    «συμβαίνει άραγε κάτι τέτοιο στη Γερμανία ή τη Γαλλία;»

    Από περιέργεια το έλεγξα για τη Γερμανία από το 1989 και μετά. Όλοι οι υπουργοί οικονομικών ήταν επαγγελματίες πολιτικοί, ενώ μόνο ένας είχε σπουδές οικονομικών στο βιογραφικό του (ο Steinbrück).
    Εντυπωσιακός μου φάνηκε ο αριθμός τους: Από το 1989 η Γερμανία είχε πέντε υπουργούς οικονομικών. Στην Ελλάδα στο ίδιο διάστημα είχαμε 15 διαφορετικούς, με πρώτο πρώτο από 2 Ιουλίου μέχρι 12 Οκτωβρίου 1989 τον Αντώνη Σαμαρά, πριν πάει στο Υπουργείο Εξωτερικών και σκατώσει το Σύμπαν.

  8. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2: Λες να έχουν αραιώσει οι σχολιαστές ή απλώς δεν είναι πρωινοί;

    1-3: Σαν το λύκο που φυλάει τα πρόβατα δηλαδή, αλλά εξαιρετικά άκομψο, για να μην πω χειρότερα.

    4: Εννούσα ότι την έχουν ματιάσει, άρα χρειάζεται ξεμάτιασμα. Τα έβαλα και τα δύο για σαφήνεια.

    7: Μόνο πέντε υπουργούς σε 25 χρόνια! Εντυπωσιακό!

  9. ΒΕΤΤΥ said

    ‘Εχοντας υπόψη τους τρείς προηγούμενους υπουργούς οικονομικών, ο ένας από τους οποίους κρατούσε ή ενημέρωνε τη Lagarde γράφοντας στην χαρτοπετσέτα, ίσως θα έπρεπε να δοκιμάσουμε και έναν εξωκοινοβουλευτικό. ‘Ασε που οι κοινοβουλευτικοί, πρέπει να βολέψουν και τους ψηφοφόρους τους…….. ‘Εκτός και αν έχεις τη «βίδα» να σώσεις την Ελλάδα, ή να «βαλεις κάτι τις στην τσέπη», δεν βλέπω το λόγο γιατί να βγείς βολευτής.

  10. LandS said

    “συμβαίνει άραγε κάτι τέτοιο στη Γερμανία ή τη Γαλλία;”
    Τυπικά όχι.

    Νομίζω όμως ότι με το τρόπο που αυτό συμβαίνει στην Ιταλία, απαντάει θετικά και με το παραπάνω.

  11. LandS said

    #9. Από τους τρεις προηγούμενους υπουργούς οικονομικών, μόνο ο Βενιζέλος ήταν πολιτικός για περισσότερο από δύο χρόνια (ναι ήταν πολλά περισσότερα) πριν αναλάβει το υπουργείο. Οι άλλοι δύο, (Σαχινίδης, Παπακωνσταντίνου) μπορούν να θεωρηθούν ως τεχνοκράτες μια και η είσοδός τους στην πολιτική συνδέθηκε από την αρχή με την υπουργοποίηση τους στο ΥΠΟΙΚ. Ήταν και στην ομάδα των οικονομικών συμβούλων του Πρωθυπουργού επί Σημίτη, όπως ο Στουρνάρας, ο Ράπανος, ο Ζανιάς και οι λοιποί ‘τεχνοκράτες’.

    Α! και ο Χριστοδουλάκης. Πρώτα έγινε υπουργός και μετά βουλευτής (επικρατείας) .

    Ποιους ψηφοφόρους βόλεψαν όλοι αυτοί, δεν ξέρω. Λογικό είναι να βόλεψαν τους Πρωθυπουργούς που τους διόρισαν.

  12. munich said

    εμένα ο αγαπημένος μου υπουργός οικονομικών ήταν και θα είναι ο μέγας Τσοβόλας. όριστε το είπα, ξεσπαθώστε…

  13. Νέο Kid Στο Block said

    12. Ε ρε φίλε Munich, θυμάσαι και σύ τις εποχές που δέναμε τα σκυλιά με τα λουκάνικα! (που θάλεγε κι ο χερ Λάουκ) 🙂

  14. LandS said

    12. Τότε, ήταν άλλες οι αρμοδιότητες του Υπουργού Οικονομικών. Εκείνες τώρα τις έχει ένας υφυπουργός, ενώ του τότε Υπουργού Εθνικής Οικονομίας τις έχει ο σημερινός Υπουργός Οικονομικών.

    Καλύτερα να μιλάμε για Τσάρους.

    Και αυτό καταχρηστικά, γιατί ο πραγματικός τσάρος, ο Γεράσιμος, ήταν Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, και μετά , Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Υπουργός Οικονομικών.

  15. Reblogged this on REAL TIME.

  16. spiral architect said

    Από του Ράπανο στον Στουρνάρα, αλλά η κατάρα δεν πρόκειται να σταματήσει!

    Βεβαίως (και πως να μην γινόταν άραγε; ) και ο κύριος Στουρνάρας δεν είναι ντεμοντέ!

    Και πάντα υπό την σκέπην των αβανταδόρων

  17. Αρκεσινεύς said

    Η παραπομπή στο Δ .Λαέρτιο είναι II 128, γιατί υπάρχει και άλλος ΜΕΝΕΔΗΜΟΣ στο VI 102.

    Ο κ. Στουρνάρας λόγω ονόματος ελπίζω να μακροημερεύσει στο πόστο του.

    πυριτόλιθος=πυρόλιθος=τσακμακόπετρα=στουρναρόπετρα

  18. ΒΕΤΤΥ said

    #11 70.000 δ.υ. 2010-2011 και τώρα η κακιά μάγισσα Τρόικα ζητάει απολύσεις 150.000! Οι τρεις που είχα στο μυαλό μου ήσαν οι Αλογοσκούφης, Παπαθανασίου, Παπακωνσταντινου! Τέλος πάντων, οσονούπω θα έλθουν οι επόμενες εκλογές και τότε θα μπουν πολιτικοί και θα έλθει η «σωτηρία».

  19. LandS said

    18. Για τον Παπακωνσταντίνου είπαμε.
    Ο Παπαθανασίου ‘νταξ. Πολιτικός και Συνδικαλιστής στο ΕΒΕΑ χρόνια πριν (αλλά δεν είναι στους τρεις τελευταίους)
    Ο Αλογοσκούφης, ανάλογα, Πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων πρώτα, και μετά Βουλευτής Επικρατείας κλπ. κλπ.

    Το πρώτα «τεχνοκράτης» (πανεπιστημιακός) μετά πολιτικός, κανόνας και όχι εξαίρεση.

  20. Liakada said

    Ολη η παρέα απο τον ΙΟΒΕ!

  21. Αυτό το ραπ-ρεπ (ραπανάκια – ρεπανάκια) παίζει και στο ζευγάρι δράπανο-δρεπάνι, Όμως νομίζω πως οι δυο αυτές λέξεις δεν έχουν σχέση.

    Γιάννης

  22. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

    20: Καλώς ήρθες!

  23. Liakada said

    Παρακαλω .. !

  24. π2 said

    Σοβαρά προτείνουν τα περισσότερα λεξικά μια ετυμολογία με τόσα λογικά άλματα; Εντύπωση μου κάνει. Πολύ πιο ευλογοφανής μοιάζει η βλάχικη ετυμολογία του στουρναριού.

    Από τα βάσανα της νέας κυβέρνησης το πιο χαρακτηριστικό ήταν μάλλον το πάθημα του Βερνίκου. Η ανακοίνωση του Σύριζα ήταν ηπίων τόνων, του τύπου «βρε παιδιά, δεν έχουμε τίποτε με τον άνθρωπο, καλό παιδί είναι, αλλά υπάρχει ασυμβίβαστο αφού» και η έλλειψη οργίλων απαντήσεων δείχνει πως η αντίδραση ήταν του τύπου «α, ναι ρε συ, το ξεχάσαμε, σόρυ». Υπευθυνότητα και τα μυαλά στα κάγκελα.

    Θηβαίε (#2), ορισμένοι σχολιαστές αραίωσαν γιατί πνίγονται στη δουλειά με καύσωνα και χαλασμένα κλιματιστικά, με αποτέλεσμα να έχουν κουράγιο μόνο για λίγη μπαλίτσα και σχολιασμό της μπαλίτσας τις ώρες της σχόλης. Υπάρχει κι αυτή η θερινή ραστώνη. Ας αφήσουμε τον νικοκύρη να ξεκουραστεί κι αυτός.

  25. π2 said

    Α, ξέχασα κι ένα συμβολικό γλωσσικό για τον νέο οριστικό υπουργό. Ένα φεγγάρι ήταν διευθύνων σύμβουλος της ΚΑΠΠΑ χρηματιστηριακής. Τον Νοέμβριο του 2011 ίδρυσε με τον Στέφανο Μάνο τη ΜΚΟ «Κρατική Ακίνητη Περιουσία και Αξιοποίηση» και μιλούσαν σε διάφορα φόρα για την πρωτοβουλία ΚΑΠΠΑ. Τέτοια εμμονή πια; Να εξηγείται άραγε από το γεγονός ότι ο υπουργός ήταν στα νιάτα του (μαχητικό) στέλεχος του Κάππα Κάππα Έψιλον; Κάποιας μορφής ψυχολογική αντιστροφή ίσως;

  26. 2Σx2 said

    Έχω την αίσθηση ότι μιλάμε για μια παρανόηση από μεριάς των πολιτικών μας και ιδιαίτερα των εκάστοτε αρχηγών η οποία πρέπει να προέρχεται από το εξής:
    Λόγω της απαξίωσης της πολιτικής πιστεύουν ότι αποποιούνται ευθυνών αν ορίσουν σε υπουργικές θέσεις άτομα που δεν έχουν την πολιτική ιδιότητα. Βέβαια, ο κόσμος ψηφίζει βασισμένος και στα στελέχη που έχει κάθε κόμμα. Πλέον τείνει να γίνει παράδοση ο κόσμος να ψηφίζει ώστε να δίνει το χρίσμα στον νικητή να επιλέγει ποιους μη πολιτικούς θα ορίσει στην κυβέρνησή του. Κι ενώ ακούγονται φωνές για διαχωρισμό βουλευτικής και υπουργικής ιδιότητας στην πραγματικότητα αυτό ήδη συμβαίνει σε κάποιο βαθμό. Όχι όμως για λόγους διαφάνειας αλλά για λόγους αποποίησης πολιτικής ευθύνης…
    Αντί, δηλαδή, μια κυβέρνηση να εστιάσει στο πως, παράγοντας έργο, θα διατηρήσει ή θα αυξήσει την εκλογική της μάζα προσπαθεί να αποφύγει τη φθορά της εξουσίας τοποθετώντας «άφθαρτα» πρόσωπα σε καίριες θέσεις.

  27. Μπετατζής said

    Για τους τεχνοκράτες και την ιστορία τους, είχαμε λίγο μιλήσει στα σχόλια της παρακάτω ανάρτησης

    https://sarantakos.wordpress.com/2011/11/18/papademocracy/

    Ιδίως στα σχόλια 142, 146, 147, 148, 149, 150, 151, 159. Από το σχόλιο 159 έμαθα ότι τα γαλλικά λεξικά στο λήμμα τεχνοκράτης αναγράφουν : συχνά μειωτικά.

  28. π2 said

    Τώρα που επιβεβαιώθηκε πως θα είναι εκτός δράσης για 40 μέρες ο πρωθυπουργός, όλο και κάποιος κακεντρεχής θα βρεθεί να πει την παροιμία «όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, σαράντα μέρες κοσκινίζει».

  29. Ηλεφούφουτος said

    26.Μπετατζής είπε

    «Για τους τεχνοκράτες και την ιστορία τους, είχαμε λίγο μιλήσει στα σχόλια της παρακάτω ανάρτησης»

    Ενώ για τους τεχνοκράτες και τις κυρίες τους σας πρόλαβε άλλος πολύ παλιότερα 😀

  30. #24
    Συμβαίνει μερικές φορές να κατευθύνουν την έρευνα προς μια συγκεκριμμένη κατεύθυνση αντί η έρευνα να τους κατευθύνει, ειδικά σε θέματα που «σηκώνουν νερό» όπως η ετυμολογία.
    Θα δώσω και εγώ την δική μου εκδοχή : κάποτε κάπου υπήρχε κάποιο χάνι ή ταβέρνα της εποχής τέλος πάντων που είχε για σπεσιαλιτέ όχι την γίδα βραστή αλλά την αρνάδα- αρνάρα (στα κάρβουνα)
    Λέγανε λοιπόν οι τότε μάγκες » Πάμε στου Αρνάρα ; » και τελικά έγινε στου ‘ρνάρα, στουρνάρα !!!

  31. Νίκος Μαστρακούλης said

    Από τις 17 Νοεμβρίου 1985, η οδός Στουρνάρα έχει μετονομαστεί (έστω κι αν η μετονομασία δεν αναγνωρίστηκε ποτέ επίσημα) σε οδό Μιχάλη Καλτεζά. Αιωνία του η μνήμη.

  32. Liakada said

    Και για να ολοκληρώσω : παιδι του γερου του Μαρινοπουλου και του Παπαλεξοπουλου αν τα ονοματα σου λένε κατι ..

  33. Καλαχώρας Λεώνικος said

    H αναγωγή του στουρνάρι στο sturnare, που είναι όχι μόνο οφθαλμοφανής αλλά βέβαιη, διοτι η λέξη είναι ηπειρώτικη, δηλαδή από τον χώρο όπου μιλιέται η Αρωμουνική (κοινώς Βλάχικα). Αλλά ΔΕΝ είναι ετυμολογία. Είναι σα να λέμε το σίριαλ προέρχεται από το serial. Ετυμολογία σημαίνει να πας στα πρωτογενή σήματα / μορφήματα, ας του πούμε πιο απλά…. στη ρίζα της λέξης. Επομένως ο Μπ. δεν έκανε κάτι.
    Είναι σα να λέμε: ‘Πώς προήλθε η ζωή;’ και ν’ απαντάμε ‘από το διάστημα’. Δε λέμε πως ο άνθρακας, το άζωτο κλπ έγιναν ζωντανοί οργανισμοί.

  34. Αρκεσινεύς said

    Το τσακουμάκι των παιδικών μου χρόνων. Το χρησιμοποιούσε ο θείος μου ο Μάρκος για ν’ ανάβει τον τσιγάρο του (ασερνικό).

  35. sarant said

    33: Τον τσιγάρο κάπνιζε ο θείος σου; Κάτι παλιοί γνωστοί τρικαλινοί που είχα λέγανε «να πιω μια τσιγάρα»!

    32: Λεώνικε λέει και λίγο περισσότερα ο Μπ. ως προς την προέλευση του αρωμουνικού, αλλά δεν τα μετέφερα.

  36. munich said

    34
    και στην Ήπειρο έτσι λέγανε οι παλιοί, μου είχε πει ένας παπουδοθιός, «πίνεις καμια τσιγάρα» και εγώ με πανικό «όχι θιέ μόνο κανά άσσος ιντερνάσιοναλ καπνίζω που και που»

  37. Αρκεσινεύς said

    34,35. Θηλυκό σαν γυναίκα! Σ’ εμάς αρσενικό. Σαν κατακτητής;

  38. Τσούρης Βασίλειος said

    34,35,36
    Ακόμα και τώρα λένε στο χωριό μας » πίνει τσγάρες » ο τάδε ή » έλα να κλώσουμε από μία τσγάρα» εννοώντας να στρίψουν από ένα τσιγάρο.
    Θυμάστε τα παλιά ροζ χαρτάκια που χρησιμοποιούνταν για το στρίψιμο που έγραφαν Βασίλειον της Ελλάδος και δεν είχαν κόλλα;

  39. sarant said

    Το 26 για κάποιο λόγο είχε πιαστεί στα δόντια της σπαμοπαγίδας, ζητώ συγνώμη…

  40. άσχετος said

    καλησπέρα στην καλή παρέα…

    σάραντ πάντα σε διαφημίζω, όπου κι όταν προκύψει γλωσσικό θέμα
    έχω όμως να πληρώνω και τίμημα για πάρτη σου φίλτατε! εβραίος καθώς είμαι, ας πρόσεχα!

    ο μεσιέ κουνάδης με τις κουνάδιες αμπελοφιλοσοφίες του περί τη γλώσσα ξαναχτύπησε ως φαντομάς, οπότε θεώρησα ο βλαξ σκόπιμο να αντιπαραθέσω σχετική ανάρτησή σου μαζί με την πηγή φυσικά, ώστε να έχουν οι αναγνώστες σφαιρική εικόνα [εδώ το δικό σου : Το Λερναίο κείμενο στην Ακαδημία!
    Αναρτήθηκε από τον/την sarant στο 16 Απριλίου, 2009
    h–p://sarantakos.wordpress.com/2009/04/16/lernaioakad/ Το Λερναίο κείμενο στην Ακαδημία, ή: Παραπληροφορούν οι ακαδημαϊκοί;]

    αποτέλεσμα να εισπράξω το εξής θλιβερό σχόλιο πεφωτισμένου πνεύματος και μέγα λάτρη της ελληνικής [παρεπιπτόντως είναι και χρυσαυγίτης ο τύπος, »εθνικιστής» που αγαπά τη μαμά ελλάδα

    xxxx είπε
    Ιουνίου 28, 2012 στις 12:44 πμ
    Με χαρα μου διαπιστωνω, οτι…ελαφρως σε ..τσιμπισε μυγα..
    Το “γιατι” ευκολοτατο να εξηγηθει.,.
    Τωρα αν πουν κατι, για ιστορια…μαλλον θα ..εκραγεις..
    Εβραιοι οντες στην ψηχη,αρνειστε, ανωτεροτητα αλλων…
    Πατριωτισμος βλεπεις…λογικες ..αντιδρασεις…

  41. Μαρία said

    40 Αυτή η παραλλαγή κυκλοφορεί εδώ και δυο περίπου χρόνια μέχρι και σχολικά μπλογκ.
    Διαλέγω αυτό, για να το προσέξει ειδικά ο Μπουκάν κι ο Πιδύος.
    http://blogs.sch.gr/7lykkall/archives/3257
    Όσο για το μπλογκ όπου σχολίασες φυσικά ας πρόσεχες.

  42. άσχετος said

    η πλειοψηφία είναι νοήμονες άνθρωποι μαρία, κι αυτό δεν αλλάζει.
    ούτε θα σιωπήσω γιατί μερικοί προτιμούν κοκκινοσκουφίτσες και τα 7 κατσικάκια 😉

  43. […] Ανεβάζει ο Παύλος, από https://sarantakos.wordpress.com/2012/06/27/stournaras/ […]

  44. […] 27 Ιουνίου, 2012 στις 13:45 […]

  45. […] 27 Ιουνίου, 2012 στις 13:45 […]

  46. sarant said

    40-42: Άσχετε, καλώς ήρθες και σ’ ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Ναι, αυτή είναι επαυξημένη παραλλαγή του Λερναίου, αλλά δεν έχω βρει το κουράγιο να απαντήσω.

  47. sarant said

    Συμπληρώνω στο παραπάνω, ένα υπέροχο μαργαριτάρι από τα σχόλια των επισκεπτών στο ελληνοκεντρικό μπλογκ που αναφέρει ο Άσχετος:

    Φυσικά … δεν σου λέει τίποτα η επιλογή της ελληνικης γλώσας ως πρότυπο για το δυαδικό σύστημα της γλώσσας των υπολογιστών,

    Χωρίς σχόλια από μένα!

  48. Vasilis said

    Νομίζω πως όλη η συζήτηση για «τεχνοκράτες» σε υπουργικές θέσεις στην Ελλάδα και η διαφορά με άλλες χώρες έχει να κάνει με τη δομή του κράτους. Σε άλλες χώρες της Ευρώπης, στην Αμερική, την Αυστραλία και σε αρκετές πλέον χώρες της Ασίας το κράτος και η διοίκηση, καθώς και όλοι οι σχετικοί μηχανισμοί και φυσικά οι υπηρεσίες που φτάνουν στους πολίτες λειτουργούν αυτόνομα ή έστω σχεδόν αυτόνομα και δεν έχουν άμεση σχέση με την πολιτική ηγεσία. Το Βέλγιο πχ δεν είχε κυβέρνηση για αρκετούς μήνες και ήταν ένα βήμα από το να χωρίσει στα δύο αλλά δε σταμάτησε τίποτα να δουλεύει όπως θα έπρεπε. Στην Αγγλία έχω ζήσει δύο εκλογές και πραγματικά οι εκλογές και η προεκλογική περίοδος δεν επηρέασαν κανέναν άμεσα (γίνονται Πέμπτη!).

    Αντίθετα, στην Ελλάδα όλες οι αποφάσεις περνάνε από τον Υπουργό: από το διορισμό ενός αναπληρωτή δασκάλου σε ένα χωριό της Ηπείρου μέχρι τους πρωτοβάθμιους καθηγητές του μεγαλύτερου ΑΕΙ, από την έγκριση δαπάνης για χαρτιά υγείας στην τάδε υπηρεσίας της κάτω Τραχανοπλαγιάς μέχρι την κατασκευή Εθνικών αυτοκινητοδρόμων και αεροδρομίων. Δεν υπάρχει πτυχή της ζωής στην Ελλάδα που να μην έχει από κάτω υπογραφή υπουργού ή έστω Περιφερειάρχη ή Νομάρχη. Από την άδεια για βοηθός-πιστολάκι-κομμώτρια μέχρι τα κόμιστρα των ΤΑΞΙ, από τις λίστες με τους κανόνες για τρόφιμα μέχρι τα αντίστοιχα για τα φάρμακα και από τους κανονισμούς για συνεργία αυτοκινήτων μέχρι τα κρουαζιερόπλοια. Σε αυτή την πραγματικότητα μάλιστα είμαστε τόσο μαθημένοι και εθισμένοι που η αυτόματη αντίδραση όλων μας σε ότι κι αν μας συνέβαινε ήταν «πού είναι το κράτος;» και περιμέναμε τον Υπουργό στο παράθυρο για εξηγήσεις.

    Σε άλλες χώρες ο ρόλος του Υπουργού, της κυβέρνησης και της βουλής είναι η πολιτική διοίκηση, δηλαδή η χάραξη πολιτικής και η ψήφιση νόμων. Και όχι γενικές μπούρδες και αερολογίες τύπου «βελτίωση της παιδείας», αλλά καθορισμός συγκεκριμένων στόχων και των γενικών δρόμων για την επίτευξη τους (για παράδειγμα «το 2020 η ηλεκτρονικά αναλφάβητοι θα είναι λιγότεροι από το 20% του πληθυσμού και λιγότερο από το 3% σε ηλικίες κάτω από 18%»). Τα υπόλοιπα καθορίζονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες ή τους σχετικούς φορείς χωρίς εμπλοκή πολιτικών στελεχών. Φυσικά φορείς και υπηρεσίες είναι στελεχωμένες με καταρτισμένο, ενημερωμένο και έμπειρο προσωπικό για να κάνουν τις δουλειές που πρέπει. Αυτούς δηλαδή που στην Ελλάδα ονομάζουμε «τεχνοκράτες».

    Για να το κλείσω, νομίζω πως η ανάγκη για τεχνοκράτες μας προέκυψε αντανακλαστικά, λόγω έλλειψης αυτόνομου, ανεξάρτητου και «τεχνοκρατικού» μηχανισμού διοίκησης και υπερβολικής συγκέντρωσης αρμοδιοτήτων στην κεντρική διοίκηση/κυβέρνηση.

  49. spiral architect said

    @47: Τι μαργαριτάρι; Τούβλο ήταν! 😯

  50. Reblogged this on sholio and commented:
    Πάντως, για να πούμε και κάτι ακατάλληλο για ανηλίκους, συχνό μοτίβο σε αρχαίες κωμωδίες είναι ότι τους μοιχούς τους τιμωρούσαν βάζοντάς τους μια ραφανίδα «εκεί που ξέρουμε» και υπήρχε και το σχετικό ρήμα «ραφανιδώ». Ραφανίδας λαμβάνοντες καθίεσαν εις τους πρωκτούς τούτων, επισημαίνει ο σχολιαστής του Αριστοφάνη. Και ο Διογένης Λαέρτιος καταγράφει το ευφυολόγημα του Μενέδημου, ο οποίος είπε σε έναν μοιχό που καυχιόταν για τις επιτυχίες του: αγνοείς ότι ου μόνον κράμβη χυλόν έχει χρηστόν, αλλά και ραφανίδες; Δεν είναι μόνο το λάχανο νόστιμο αλλά και το ρεπάνι, μεταφράζει η έκδοση του Κάκτου, αλλά χωρίς υποσημείωση και χάνεται το αστείο.
    @sarantakos

  51. Λεώνικε (33), το να πεις ότι τα ελλ. ‘σίριαλ’ ή ‘στουρνάρι’ προέρχονται αντιστοίχως από το αγγλ. serial ή το βλάχικο sturnare είναι ετυμολογία, και μάλιστα εξαντλεί το ελληνικό μέρος της ετυμολογίας των λέξεων. Τα περαιτέρω, όσο κι αν έχουν ενδιαφέρον, είναι μελέτες αγγλικής ή βλάχικης ετυμολογίας· για τα ελληνικά ενδιαφέρουν μόνο στο βαθμό που επιβεβαιώνουν ότι έτσι και όχι αντίστροφα (ή από τρίτη κοινή πηγή) έγινε ο δανεισμός.

  52. Yannis_H said

    Άσχετο με ραπανάκια αλλά σχετικό με πολιτική – οπότε το βάζω εδώ: όταν ο τίτλος λέει το αντίθετο από το άρθρο.
    http://www.skai.gr/news/politics/article/206951/merkel-anapofeukti-i-stirixi-horis-elegho/?utm_source=rss_news_politics&utm_campaign=skai200905190000&utm_medium=rss

  53. tofistiki said

    Η γιαγιά Ευθυμία, που ήταν -όπως θα θυμάσαι σίγουρα- πολύ αθυρόστομη ώρες-ώρες :-), έλεγε υποτιμητικά τη λέξη «καβλοράπανο», αλλά δεν μπορώ να θυμηθώ με ποια έννοια. Το slang λέει αυτό: http://www.slang.gr/lemma/show/kablorapano_5062/, αλλά νομίζω πως η γιαγιά το χρησιμοποιούσε και για άντρες.

  54. sarant said

    53: Ασφαλώς η γιαγιά το χρησιμοποιούσε και για άντρες -η λέξη πρέπει να έχει και άλλη σημασία, αλλά τώρα που δεν ορκίστηκε ο Ράπανος χάσαμε την ευκαιρία να τη διερευνήσουμε 🙂

  55. Για το καβλοράπανο, πάντως, νομίζω (δεν το έχω, δυστυχώς, επιβεβαίωσει) πως πρόκειται για τον άντρα που είναι μονίμως ξαναμμένος (κοινώς «καβλωμένος,» με το συμπάθειο), επειδή ο καυλός/καβλός είναι ο μίσχος ή ο κορμός φυτού και γενικά, βάσει όσων ξέρω, αποφευγόταν ως όρος για την περιγραφή της γυναικείας κατάστασης (πιθανώς έχω άδικο).

    Το μαργαριταρότουβλο που παρατίθεται στο 47. θ’ άφηνε πολύν κόσμο σέκο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: