Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μαϊντανός στη σούπα

Posted by sarant στο 4 Ιουλίου, 2012


 

Το άρθρο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε την Κυριακή 1.7.2012 στην Αυγή, στη μηνιαία στήλη «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». Το αναδημοσιεύω εδώ σήμερα με μια προσθήκη υπό μορφή εκτενούς υστερόγραφου.

Όταν ήμουν μικρός, στην αρχή μπέρδευα τον μαϊντανό με τον άνηθο. Στα θελήματα που μ’ έστελναν ίσαμε τον μανάβη της γωνίας, η πιθανότητα να ψωνίσω το σωστό χορταρικό ήταν πενήντα-πενήντα, αφού άλλοτε ξεχνούσα τι μου είχαν πει κι άλλοτε έπαιρνα το λάθος ματσάκι. Είδε κι απόειδε κι η μητέρα μου, και μου έδινε παραγγελία και για τα δύο, αφού συνήθως μαζί χρησιμοποιούνται στην κουζίνα. Μετά, μου εντυπώθηκε ότι ο μαϊντανός είναι σγουρός και σταμάτησα να τους μπερδεύω. Αν όμως και τα δυο χορταρικά είναι χρήσιμα στη μαγειρική ως αρτύματα, ο μαϊντανός έχει πολύ μεγαλύτερη γλωσσική νοστιμιά και γι’ αυτό θα μας απασχολήσει σήμερα. Αν και ποτέ δεν είμαστε βέβαιοι ποιο ακριβώς φυτό περιγράφουν οι αρχαίοι συγγραφείς, πρώτη αναφορά στον μαϊντανό βρίσκουμε στο έργο Περί ύλης ιατρικής του Διοσκουρίδη, τον πρώτο αιώνα, ο οποίος αναφέρει το πετροσέλινον, το οποίο «φύεται εν Μακεδονία εν αποκρήμνοις τόποις». Ονομάστηκε δηλαδή ο μαϊντανός «σέλινο των βράχων», πράγμα που υποβάλλει την ιδέα ότι ίσως το φυτό έγινε γνωστό στα μέρη μας εκείνη περίπου την εποχή, ενώ το σέλινο ήταν πανταχού παρόν στον ελληνικό χώρο από τα πανάρχαια χρόνια· ακόμα και σε μυκηναϊκές πινακίδες της Γραμμικής Β΄ βρίσκουμε αναφορά σε se-ri-no.

Το πετροσέλινον λοιπόν, ονομασία που διατηρείται και σήμερα, έχει στη συνέχεια πυκνή παρουσία στα ιατρικά και διαιτητικά κείμενα του Γαληνού και των άλλων μεγάλων Ελλήνων γιατρών-συγγραφέων της ρωμαϊκής περιόδου και της ύστερης αρχαιότητας, συχνά ως συστατικό σε αντίδοτα και για τις θεραπευτικές του ιδιότητες (π.χ. διουρητικές). Πέρασε στα λατινικά ως petroselinum και από εκεί σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες, αν και πολλές φορές έγινε αγνώριστο: αγγλικά parsley, γαλλικά persil, ιταλικά prezzemolo, γερμανικά petersilie, ισπανικά perejil, ρουμανικά pătrunjel. Πέρασε επίσης στα εβραϊκά, petrosilia, φτάνοντας στα ανατολικά έως τα ινδονησιακά, peterseli, και τα γιαπωνέζικα, paseri.

Από το ιταλικό prezzemolo, με αντιμετάθεση των φθόγγων, η λέξη επιστρέφει αντιδάνειο στα ελληνικά ως περσέμολο ή περσέμουλο κι έτσι έχει εξασφαλίσει μια γωνίτσα στην αθανασία επειδή περιλαμβάνεται σε ένα διάσημο απόσπασμα από το Άξιον Εστί του Ελύτη, μαζί με άλλα σπάνια και ιδιωματικά ονόματα φυτών: «Να το σπαράγγι να ο ριθιός, να το σγουρό περσέμολο, το τζεντζεφύλλι και το πελαργόνι, ο στύφνος και το μάραθο, Οι κρυφές συλλαβές όπου πάσχιζα την ταυτότητά μου ν’ αρθρώσω».

Όμως, όπως είδαμε, το πετροσέλινο ευδοκιμούσε ιδίως στη Μακεδονία, γι’ αυτό και, ήδη από την εποχή του Γαληνού τον 2ο αιώνα βρίσκουμε συχνά αναφορές σε «μακεδονικόν πετροσέλινον» κι έτσι, όπως συχνά γίνεται, το ουσιαστικό εξέπεσε και έμεινε το επίθετο, και έτσι το πετροσέλινο ονομάστηκε μακεδονήσιον (πρώτη μνεία τον 10ο αιώνα) και στη συνέχεια μακεδονήσι· κι αυτή η ονομασία διατηρείται ως και σήμερα. Μάλιστα, κατά την επικρατούσα άποψη, το μακεδονήσι πέρασε στα τουρκικά ως mağdanos και αργότερα maydanoz, που είναι και η σημερινή του ονομασία, και από εκεί επανήλθε στη γλώσσα μας, αντιδάνειο πάλι, ο σημερινός μαϊντανός!

Δυο ακόμα ονόματα είχε ο μαϊντανός στα μεσαιωνικά χρόνια, μυρωδία, επειδή είναι αρωματικό, και κουδούμεντον ή κοδιμέντον (που είναι δάνειο από το λατιν. condimentum, άρτυμα, πράγμα που ίσως δείχνει πως ο μαϊντανός ήταν το κατεξοχήν άρτυμα της βυζαντινής κουζίνας). Από εκείνα τα χρόνια μάς έρχεται και η πρώτη αναφορά του μαϊντανού ως διακοσμητικού στοιχείου· στα πτωχοπροδρομικά ποιήματα, ο ποιητής παρακαλεί τον υψηλά ιστάμενο παραλήπτη να μην απορρίψει τους στίχους του: μηδ’ αποπέμψης μάλλον, ως κοδιμέντα δέξου τους.

Πράγματι, στην εποχή μας μαϊντανός λέγεται κάποιος που εμφανίζεται διαρκώς σε έναν χώρο, που ανακατεύεται σε πολλά χωρίς να έχει αρμοδιότητα, όπως ο μαϊντανός μπαίνει σε όλα τα φαγητά ως απλό άρτυμα ή διακοσμητικό, ενώ θα μπορούσε και να λείπει. Η λέξη χρησιμοποιείται κατά κόρο για τους τακτικούς προσκαλεσμένους τηλεοπτικών εκπομπών (που αποκαλούνται και τηλεμαϊντανοί), αλλά να μη συμπεράνουμε ότι η σημασία αυτή είναι γέννημα της τηλεοπτικής εποχής. Είναι αρκετά παλαιότερη· για παράδειγμα, σε γράμμα ενός δημοτικιστή στον Νουμά το 1918, επικρίνεται το Υπουργείο Παιδείας ότι διόρισε στην επιτροπή κρίσης των σχολικών βιβλίων κάποιον άσχετο καθηγητή που «τον μεταχειρίζονται σαν μαϊντανό σε κάθε τέτοιου είδους σαλάτα», ενώ πάλι ο Νουμάς, σε τεύχος του 1919, έχει το εξής σατιρικό επίγραμμα προς τον Παύλο Νιρβάνα: «Δεν άφησες απάτητο χωράφι κανενός / φοβάμαι πως κατάντησες… ολίγο μαϊντανός», καλοπροαίρετη μπηχτή για την πολυπραγμοσύνη του Νιρβάνα που σε χίλια-δυο έντυπα ανακατευόταν (και που μπορεί να γράφτηκε και από τον ίδιον τον Νιρβάνα, ταχτικόν συνεργάτη του Νουμά!).

Αυτό είναι το χαρακτηριστικό του μαϊντανού: νοστιμίζει και αρωματίζει, αλλά δεν είναι απαραίτητος. Όταν όμως σε μια κατάπικρη, δύσοσμη και ανθυγιεινή σούπα προσθέσουμε μια πρέζα μαϊντανό, δεν αρωματίζεται η σούπα· ο μαϊντανός πικρίζει και δηλητηριάζεται· αυτό τουλάχιστον διδάσκει η λαϊκή σοφία.

Υστερόγραφο: Στο βιβλίο «Μυαλά ορθάκλειστα» του Ανδρέα Ριζόπουλου βρήκα την εξής ταξινόμηση του είδους των τηλεοπτικών μαϊντανών, που μου φαίνεται βοτανολογικώς άψογη:

 

Petroselinum crispum var. televisioni

Πρόκειται για ειδική ποικιλία (varietatis) του φυτού γνωστού ως μαϊντανός που υπάγεται ασφαλέστατα στη τάξη umbelliferae δηλαδή τα σκιαδοφόρα γιατί η παρουσία του συσκοτίζει και κατά συνέπεια εκχυδαΐζει το μέσο. Τα δείγματα του εν λόγω φυτού θάλλουν ιδιαίτερα σε περιπτώσεις σύγχυσης την οποία φροντίζουν να επιτείνουν και ανήκουν σε διάφορες κατηγορίες ανάλογα με το ρυθμό εμφάνισης. Ακολουθεί λοιπόν συνοπτικό μάθημα φυτολογίας.

var. exiguus δηλαδή οι ασήμαντοι, που εμφανίζονται μόνο σε περιθωριακά κανάλια και σπανιότατα σε ένα από κανάλια με ευρύτερη αποδοχή.

var. frondosus δηλαδή οι πολύφυλλοι, που εμφανίζονται σε πολλά κανάλια.

var. re no verbo veritas, ή αλλιώς virtual reality, αυτοί που εμφανίζονται ταυτόχρονα σε δύο ή περισσότερα κανάλια.

var. sub oculos δηλαδή οι αόρατοι, εκείνοι που συμμετέχουν τηλεφωνικά είτε μόνο με εμφάνιση εικόνας τους από παλαιότερη εμφάνιση είτε με μόνη αναφορά του ονόματός τους σε super.

var. professionis ή munus. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν εκείνοι οι οποίοι, ενώ εμφανίζονται ως εθελοντικά παρέχοντες γνώμες ή πληροφορίες, στην πραγματικότητα είναι έμμισθοι συνεργάτες των καναλιών.

var. provocationis που συμμετέχουν μόνο για να γίνει, κατά το δυνατόν, μεγαλύτερος τζερτζελές.

Ορισμένες από τις παραπάνω ποικιλίες διαιρούνται σε τρεις υποκατηγορίες. Στην πρώτη αναφέρονται οι multum valere που εμφανίζονται δίπλα στον παρουσιαστή ειδήσεων. Στη δεύτερη οι quotidianus οι οποίοι βρίσκονται σε γειτονικό στούντιο του σταθμού. Στην τρίτη κατηγορία ανήκουν οι inusitatus που δικαιούνται αποστολή τηλεοπτικού συνεργείου στο χώρο εργασίας τους, στο σπίτι τους ή ακόμα και στον τόπο διακοπών τους.

Υποθέτω ότι το επόμενο στάδιο για την καλύτερη ανάπτυξη του είδους θα είναι η δημιουργία ειδικού θερμοκηπίου-στούντιο στο οποίο θα συγκεντρώνονται κάθε βράδι όλα τα δείγματα του φυτού και όπου θα βρίσκονται κάμερες όλων των ενδιαφερόμενων σταθμών ώστε να αποφεύγονται οι μετακινήσεις είτε των ατόμων από σταθμό σε σταθμό είτε των τηλεοπτικών συνεργείων από περιοχή σε περιοχή. Επίσης θα αποφεύγονται παρακλήσεις του τύπου ‘παρακαλώ αποδεσμεύστε με γιατί έχω οικογενειακές υποχρεώσεις’ ενώ όλοι γνωρίζουν ότι πρέπει να εμφανιστεί σε άλλο κανάλι.

Το ίδιο ‘θερμοκήπιο’ θα χρησιμοποιείται και σε περιπτώσεις προεκλογικών περιόδων καθώς και για τα βράδια την παρουσίασης των εκλογικών αποτελεσμάτων για όλους τους υποψήφιους και πολιτικούς αναλυτές.

92 Σχόλια προς “Μαϊντανός στη σούπα”

  1. Δημήτρης Μ. said

    Εγώ πάλι μπέρδευα τον μαϊντανό με το σέλινο. Οπτικά ακόμα τα μπερδεύω. Πρέπει να τα μυρίσω για να είμαι σίγουρος.

  2. rogerios said

    Εύγε στον οικοδεσπότη για το ωραίο άρθρο, αλλά και στον Ανδρέα Ριζόπουλο για την αχτύπητη ταξινόμησή του! 😉

  3. Καλημέρα.

    Δεν θα έπρεπε να είχαμε και καμία ποικιλία odiosus; Εννοώ πως πρόκειται για περιπτώσεις που οι ισότιμοι αισθάνονται μίσος για την εμφάνιση των άλλων, που, λόγω διαφορικής υπεροχής, τους πρόλαβαν στο γυαλί.

    Μία απορία: Γιατί varietatis; Είναι γενική του varietas – varietatis;

    Γιάννης

  4. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ο δύοσμος κι ο βασιλικός και το μακεδονήσι
    (παν τα ματάκια μ βρύση)
    αυτά μ’ αποκοιμίσανε και μου ‘φυγε η αγάπη
    (κοντούλα και γιομάτη)
    Δημόδες άσμα της Ηπείρου 🙂

    Στα σερβικά είναι peršun (κροατικά peršin), ενώ στα νότια магданоз και магдонос σε Βουλγαρία και Μακεδονία (άντε ΠΓΔ) αντίστοιχα. Κάπου υπάρχει μια γραμμή στο χάρτη των βαλκανίων… 🙂

  5. karpouzologos said

    «Αν και ποτέ δεν είμαστε βέβαιοι ποιο ακριβώς φυτό περιγράφουν οι αρχαίοι συγγραφείς, πρώτη αναφορά στον μαϊντανό βρίσκουμε στο έργο Περί ύλης ιατρικής του Διοσκουρίδη,»
    ΟΧΙ δα, για πάρα πολλά φυτά είμαστε βέβαιοι ποιο ακριβώς είδος εννοούσαν οι αρχαίοι (μη φτάνουμε και σε τέτοιους ακραίους αγνωστικισμούς…). Ιδιαίτερα μάλιστα εάν οι εν λόγω αρχαίοι είναι ο Θεόφραστος και ο Διοσκορίδης.
    Όσο για την πρώτη αναφορά από βοτανικής πλευράς, είναι φυσικά ο Θεόφραστος που αναφέρει τον μαϊντανό ως ορειοσέλινον. Ενδεχομένως θα υπάρχουν και μη ειδικοί αρχαίοι που θα τον αναφέρουν – αν και ο Δημητράκος δεν έχει σχετικές πληροφορίες.
    [Και μια προσωπική απορία: πώς γίνεται να μπερδεύεις μαϊντανό με άνηθο::]

  6. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    4: Το μακεδονήσι, επειδή κάνει εύκολες ρίμες, ακούγεται σε πολλά τραγούδια!

    3: Για το varietatis, δεν ξέρω.

    5: Εντάξει, υπερβολή το «ποτέ» δεν είμαστε βέβαιοι. Αλλά για το «ορειοσέλινον», ή μάλλον ορεοσέλινον, ο Διοσκουρίδης γράφει ότι δεν είναι ίδιο με το πετροσέλινον: ου δει δε πλανάσθαι νομίζοντας το ορεοσέλινον εν πέτραις φυόμενον πετροσέλινον. Δεν πρέπει, λέει, να νομίζουμε πως το πετροσέλινο είναι ορεοσέλινο που φυτρώνει στα βράχια -όχι;

    Μαϊντανός και άνηθος, και τα δύο πράσινα δεν είναι; Και δεν χρησιμοποιούνται στη μαγειρική;

  7. karpouzologos said

    #4 Πράγματι το σωστό είναι varietas.
    Από συστηματικής πλευράς η ποικιλία (π.χ. televisioni) δεν μπορεί να υποδιαιρείται σε άλλες ποικιλίες. Άρα είτε θα πούμε υποείδος (subsp.) televisioni με ποικιλίες διάφορες ή ποικιλία televisioni με υποδιαιρέσεις forma τάδε, δείνα κ.λπ. Έχουμε κι ένα άλλο μορφολογικό πρόβλημα: το γένος στα λατινικά (και στα αρχαία ελληνικά) του μαϊντανού είναι ουδέτερο, οπότε και η ορθή γραφή των ποικιλιών είναι σε ουδέτερο, πχ. exiguum – μας χαλάει λίγο την πλάκα.
    Και ας προσθέσω κι εγώ 3 ΄νέες’ ποικιλίες: flyarus-asimantologus, vociferator (ή phonaclador) και narcississimus.

  8. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #4
    Παναγία μου τι έγραψα. Είναι βέβαια «δημώδες»…

  9. …ας ρίξουμε λίγο μαϊντανό
    στη μακεδονική, βαλκανική σαλάτα.
    ….
    …ποιό είναι το νησί της Μακεδονίας; ثاسوس
    ….η σημιτική Θάσος, λοιπόν,
    να μετονομαστεί σε Μακεδονήσι! 🙂

    Παρακαλούνται όλοι οι Μακεδονησιώτες
    να αναλάβουν τις ονομαστικές ευθύνες τους.
    Αλλιώς θα πάρουν το όνομα οι Αμμουλιανιώτες.
    ….
    Και μετά τη Δημοκρατία της Μυγδονίας,
    που μιλάει μυγδονικά, έστω και
    πρόταση για Ρεπούμπλικα της Μαϊντανίας
    που μιλάει μαϊντανικά, αφού και αυτό
    είναι ιστορικότατο και παγκόσμιο όνομα. 🙂

    Εδώ η βουλγάρικη ορχήστρα Πρίμα,
    που χρειάζεται ένα ενδυματολογικό ρετουσάρισμα, παίζει
    το τσιγγάνικο κομμάτι «Μαγκντανόζ»

  10. ΠΑΝΟΣ said

    Νίκο,bingo!,πολύ μ’ αρέσει το σημερινό σου άρθρο,κυρίως χάρηκα τα περί τηλεμαϊντανών.Παλιά,έλεγα,»μα δεν υπάρχει μιά τηλεο-φονική 17Ν ,να τούς καθαρίζει έναν-έναν;».Μετά ηρέμησα και ήπια το γάλα μου.Αυτοί βέβαια συνεχίζουν.Η 17Ν σταμάτησε.

  11. karpouzologos said

    #6 -5. Οι ειδικοί έχουν καταλήξει ότι πρόκειται για το ίδιο φυτό, δηλ. το μαϊντανό (να μην ξεχνάμε ότι το καλλιεργούμενο ήταν το σέλινο και ‘άγρια’ τα λοιπά συγγενικά). Ορεοσέλινο είναι όντως το σωστό (έτσι ανάφερεται από τον Θεόφραστο). Ο Διοσκορίδης πιστεύεται ότι λανθασμένα θεώρησε το μεταγενέστερο (ή/και βορειότερο) όνομα πετροσέλινο ως διαφορετικό φυτό από το ορεοσέλινο.

  12. sarant said

    11: Δεν έχω λόγο να διαφωνήσω, αλλά αν είναι έτσι έχουμε άλλη μια περίπτωση όπου «δεν ξέρουμε ποιο φυτό περιγράφεται», τουλάχιστον από τον Διοσκουρίδη 😉

  13. Νέο Kid Στο Block said

    12.Ω, επειδή κι εγώ είμαι αδαής στα χορταρικά ,έχω μια απλή στατιστική μέθοδο(που έχω δανειστεί από το σκάκι) να ξεχωρίζω το σωστό ανάμεσα σε ζεύγη. Έχω ας πούμε μπροστά μου μαϊντανό και σέλινο . Τα κοιτώ καλά-καλά, συγκεντρώνομαι πολύ κι ανακαλώ όλες τις σχετικές γνώσεις και εμπειρίες μου/μνήμες. Καταλήγω λοιπόν στο ποιο είναι ποιο ,και διαλέγω πάντα το «άλλο». 🙂

  14. Δημήτρης Μ. said

    Στα ανατολικά σλάβικα (ρώσικα, ουκρανικά, λευκορώσικα) петрушка (πετρούσκα) και στα πολωνικά επίσης pietruszka. Από την πέτρα του πετροσέλινου, υποθέτω.

  15. Immortalité said

    και τα δύο πράσινα δεν είναι; Και δεν χρησιμοποιούνται στη μαγειρική;
    Εκόντεψα να πέσω! 😀

    Ωραίο το άρθρο και το υστερόγραφό του!

    Μια φορά κι έναν καιρό, όταν αγνοούσα ακόμα τις ξενόγλωσσες ονομασίες των πράσινων φυτών που χρησιμοποιούνται στη μαγειρική 😛 έψαχνα σέλινο και στον πάγκο του μανάβη δεν υπήρχε. Ήθελα όμως να το ζητήσω να δω πότε θα φέρει. Και τι να πω; Θέλω εκείνο το πράσινο φυτό που μοιάζει με μαϊντανό αλλά δεν είναι; Γύριζα λοιπόν γύρω γύρω τον πάγκο και έψαχνα να βρω ένα τρόπο ώσπου μ’ έπιασε από τη μύτη η μυρωδιά του σέλινου αλλά αυτό πουθενά. Όπου ανακαλύπτω μια στρογγυλή ρίζα σαν χοντρό ραπάνι που μύριζε σαν σέλινο αλλά δεν την είχα ξαναδεί. Την πιάνω λοιπόν και λέω στον μανάβη σε άπταιστα γαλλικά: «θέλω αυτό αλλά σε φύλλα» Έτσι έμαθα πώς λένε το σέλινο αν φρανσέ 😀

  16. marulaki said

    #15 σα να λέμε μπάμιες με φασολάκια 😉

  17. sarant said

    16: Γιατί, δεν μοιάζουν μπάμιες με φασολάκια; (εντάξει, επίτηδες το λέω)

    13: 😉

    10: Ευχαριστώ Πάνο!

  18. karpouzologos said

    #12. Πάλι θα διαφωνήσω. ΞΕΡΟΥΜΕ ότι ορεοσέλινο (κατά Θεόφραστο) και πετροσέλινο (κατά Διοσκορίδη) είναι ένα και το αυτό: το μαϊντανό.

  19. και ματζινοήσιν, κυπριακά

    αλλά η Παναγιά η Μακεδονίτισσα (και όχι Ματζινοήτισσα), διαβάζω
    πώς έχει σχέση με το μαϊντανό, και όχι
    με την Μακεδονία. Τώρα πώς ερμηνεύεται
    αυτό, πως βγάζει ή ξέρει να διαλέγει μαϊντανό;
    Να τη λέγαν Βασιλικιώτισσα, το καταλαβαίνω,
    αλλά ο μαϊντανός δεν χρησιμοποιείται
    στον αγιασμό.

  20. Νίκο, στο έχω ξαναγράψει.
    στα ποντιακά λέγεται (ο) γάραμψον (ή γάραμσον, ακούγεται πάντως το ψ). Δεν ξέρω πώς ετυμολογείται.

    Επίσης λέμε ειρωνικά για ένα μέρος χωρίς δέντρα ότι «εκεί το πιο ψηλό δέντρο είναι ο μαϊντανός».

    Αυτά.

  21. sarant said

    18: Το ξέρουμε από τα σχόλια των νεότερων μελετητών όμως, όχι από πρωτογενείς πηγές.

  22. gpoint said

    Ο μαϊντανός μπορεί να μπαίνει παντού αλλά ένας μάγειρας που σέβεται τον ουρανίσκο του ( άρα και των πελατών του που δεν τους θεωρεί δοκιμαστές των πειραμάτων του) τον αποφεύγει όπως ο διάβολοςτο λιβάνι διότι έχει καλύτερα γευστικά αποτελέσματα είτε με σέλινο είτε με άνιθο ανάλογα με το φαγητό.

    Αλλά μια που μιλάμε για μαίντανούς, κάτι άσχετο :

    Ξέρει κανείς την προέλευση του ρουμελιώτικου ξαργού ( δλδ επί τούτου, επίτηδες)

  23. tzamanos said

    Επιστροφή στο μέλλον;!; 😯

  24. Alfred E. Newman said

    Παρεμβαίνω ως απρόσκλητος μαϊντανός μόνο και μόνο γιατί έχω ασχοληθεί με το «Λεξικό των δημωδών ονομάτων των φυτών της Ελλάδος» του περίφημου Θεόδωρου Χελδράϊχ.
    Εκεί λοιπόν χρησιμοποιείται η συνήθως η γενική στις ταξινομήσεις των λατινικών ονομάτων με σύντμηση var.
    Ίσως αυτό απαντά στην απορία του Γιάννη.
    Οφείλω να ομολογήσω ότι η προσθήκη γνώσεων λατινικής σε μένα σταμάτησε περίπου πριν 57 χρόνια με ένα μόνο διάλειμμα λίγων εβδομάδων για την προετοιμασία μου για εισαγωγικές στο Πανεπιστήμιο.

  25. Ο Tzamanos είναι ο Κοτορτσινός (γαμώτο…)

  26. bernardina said

    Σέλινα τὰ μαλλιά σου μυρωμένα,
    λύσε τα νὰ φανεῖς, ὡς εἶσαι, ὡραῖος,
    καὶ διῶξε ἀπὸ τὸ νοῦ σου πιὰ τὸ χρέος
    τοῦ μεγάλου χρησμοῦ, μιὰ καὶ κανένα
    τρόπο δὲν ἔχεις ἄλλονε!
    Λέει ο Βάρναλης στον Ορέστη.

    Ήξερα λοιπόν πως οι αρχαίοι έφκιαναν με σέλινα στεφάνια και στόλιζαν τα μαλλιά τους. Έτσι ξεχώριζα το πιο μεγαλόκορμο σέλινο από τον λεπτότερο μαϊντανό! 😀 Μεγαλύτερη δυσκολία είχα να ξεχωρίσω το άνιθο από το μάραθο -ώσπου πρωτοδοκίμασα ούζο και έμαθα 😉

    Κουιζάκι για πονηρούς και ευκολάκι για γευσιγνώστες (και για να μπερδέψω ακόμη χειρότερα τον Νίκο 🙂 :τι είναι αυτό που μοιάζει στην όψη με τον μαϊντανό αλλά στη γεύση θυμίζει μάλλον το σέλινο;

  27. ἐξ ἔργου (κρητικά, ξαργήτου ή ξαργητού)

  28. Immortalité said

    @26 Κορίανδρος ή επί το λαϊκότερο κόλιαντρο 😀

  29. Το 27 στο 22 + κρητ. αξάργου/αξάργας

  30. sarant said

    26: Τι ωραίοι οι στίχοι του Βάρναλη!

  31. Alfred E. Newman said

    Καταφεύγω στον Χελδράιχ σχετικά με τις ονομασίες του φυτού:
    Petroselinum sativum μαϊντανός, μαϊδανός (άπαντες) μανδανίζι (Καστοριά Ηπείρου), περσέμολο (Κέρκυρα)περσίμουλος (Κεφαλληνία) πετροσέλινο (Κέρκυρα) μυρωδιά (Sibth.).
    Malabaila aurea μαϊντανό του βουνού.

  32. bernardina said

    Γεια σου βρε Ιμοράκι! 😀

    Ναι, Νίκο, είδες τι ωραίοι;! 🙂

  33. Ως περσίμουλο το αναφέρει κάπου και ο Καββαδίας στη Βάρδια, στα λόγια ενός (αν θυμάμαι καλά) Κεφαλλονίτη -προφανώς το αντιδάνειο απ’ τα ιταλικά. Λιγότερη αθανασία απ’ του Ελύτη, δεν λέω, αλλά ας καταγραφεί κι αυτή…

  34. Νέο Kid Στο Block said

    Πφφ..Σιγά τα λάχ..εεε…τα σέλινα! Μπέρνι και Νικοχόστ.
    Είναι πασίγνωστο σε μάς τους μελετητές του Γαλάτη ιστορικού Κοσίνιου, ότι υπήρξε- στα πλαίσια καταδρομικής επιχειρήσεως προς απόκτηση των Καισάρειων Δαφνών ίνα νοστιμίσουν ένα συγκεκριμένο ραγού, αντικατάσταση του δάφνινου στεφάνου του Ιουλίου από άλλον, φτιαγμένο από μαϊντανό.
    Αλλά επειδή τίποτε δεν διέφευγε την προσοχή του Μεγίστου γιου της Λύκαινας, του ήρθε, φορώντας τον, μια ακατανίκητη επιθυμία να φάει ψάρι στη σχάρα! 🙂 Καταγράφεται στο ιστορικό πόνημα «Οι Δάφνες του Καίσαρα»

    ΥΓ. Πόσο ήθελα να γράψω «..δεν διέφευγε της προσοχής..» αλλά βαριέμαι να με κράζει ο Σαράντ.
    ΥΓ2. Μαϊντανός στο ψάρι , ΝΑΙ και πάλι ΝΑΙ! Στους κεφτέδες ΟΧΙ και πάλι ΟΧΙ! (μόνο δυόσμο!)

  35. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

    33-34: 😉

  36. ppan said

    ΚΙ εγώ πιστεύω ότι μοιάζει πολύ με τον κορίανδρο, στην όψη δηλαδή, αλλά όχι ότι ο κορίανδρος -που σιχαίνομαι απόλυτα και νομιζω ότι είναι και κατασταλτικός- μοιάζει με το σέλινο στην γεύση.

  37. Επομένως, το Καρπενήσι (που δεν έχει σχέση με νησί) υποκρύπτει τόπο καταγωγής, κατ’ αναλογία με το Μακεδονήσι (που ωσαύτως δεν έχει σχέση με νησί);

  38. sarant said

    37: Δεν ξέρω την ετυμολογία του Καρπενησιού, την ξέρει κανείς;

  39. Νέο Kid Στο Block said

    38. Πάντως Καρ (Kar) στα τουρκικά είναι το χιόν’. Κι από χιόν του Καρπινίς…να φαν κι οι κότες! 🙂

  40. http://www.evrytan.gr/karpenissi0/Karp_Onomatologia.htm (cârpinisiu)
    ζυγιοφυτεία, δηλαδή τόπος με πολλά σφεντάμια ή ψευτοπλατάνια

    Με βάση το παραπάνω
    βρήκα μπόλικα Καρπενίσια στη Ρουμανία
    Cărpiniş
    hornbeam forest (δέντρο γάβρος ή γαύρος
    που λέγαμε παλιότερα)
    + c.f.
    http://en.wikipedia.org/wiki/Carpinus_betulus

  41. Νέο Kid Στο Block said

    http://www.evrytan.gr/karpenissi0/Karp_Onomatologia.htm

  42. Νέο Kid Στο Block said

    Πιάσε κόκκινο Μιχάλη! 🙂

  43. sarant said

    40-41: Άρα όσοι προφέρουν Καρπινίσ’ είναι κοντύτερα στο ετυμολογικό ίνδαλμα της λέξης, ε; 🙂

  44. gryphon said

    Eλαφρώς ασχετο αλλα μιας και η συζητηση ειναι για τον μαιντανό και τά αρωματικά φυτά τώρα αυτή τήν εποχη (και μεχρι και τον Αυγουστο στα πιο ορεινα) ειναι που μαζευεται το πιο χρησιμο και σημαντικο κατα τήν γνωμη μου αρωματικό φυτό η ταπεινη αυτοφυης ρίγανη.
    Επισης το τσαι του βουνου.Το γραφω πιο πολύ γιατί τα τελευταια χρόνια πανε παρα πολλοι (και πολλοί γειτονες …) να μαζεψουν και δυστυχώς λογω βιασυνης η δέν ξερω τι αλλο τά ξεριζωνουν και ειναι πραγματικα κριμα.

  45. Παπαγάλε, θέλεις μαϊντανό; – Τον κακό σου τον καιρό! 🙂

  46. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Συμπληρωματικά και διευκρινιστικά στο #40 για την ετυμολογία, να πω ότι στα αρομούνικα carpin είναι το δέντρο γαβρί (carpinus betulus), ενώ η κατάληξη -iş στα αρομούνικα είναι περιεκτική. Δηλαδή, Καρπενίσι είναι ο τόπος με γαβριά, όχι σφένδαμνους. Περισσότερα επ’ αυτού στο Κ. Οικονόμου, Τοπωνυμικό της περιοχής Ζαγορίου, Ιωάννινα 1991, σελ. 588.

  47. 42, 43 🙂

    μια χαρά σουρεαλιστικό ακουγόταν πάντως,
    » το νησί που βγάζει πάνω στα βουνά κάρπους »

    Ρεαλιστικά, βέβαια, υπάρχουν «νησιά» στη στεριά

    Île de France
    Rhode Island
    Island (Kentucky)
    Insel (Schneverdingen, Lower Saxony)
    Inselspital (Bern)
    inselberg (γεωλογ. βουνό-νησί)

    το Καρπινίσ’ μόλις αποσύρθηκε…

  48. 24 – Ελήφθη Alfred. Ευχαριστώ.

    Άρα πρόκειται κάθε φορά για συντεταγμένη φράση «κάτι τι της ποικιλίας (= varietatis) από τέτοιο». Ωστόσο, στο αρχικό παράθεμα που παραθέτει ο Νίκος «Πρόκειται για ειδική ποικιλία (varietatis)…» νομίζω πως θα ήταν καλύτερα «Πρόκειται για ειδική ποικιλία (varietas)…» .

    Γιάννης

  49. εἶναι ἀλήθεια ὅτι τὰ κουνέλια ἂν φᾶν μαϊντανὸ ψοφοῦν;

  50. sarant said

    49: Αν ισχύει, δεν το ήξεραν να το εφαρμόσουν στην Αυστραλία τότε που είχαν το πρόβλημα με τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των κουνελιών;

    45: Ναι μπράβο!

  51. Νέο Kid Στο Block said

    49. Herbs for rabbits!

    (τώρα ποιο απ’όλα αυτά είναι το parsley ..μή με ρωτάς!)

  52. Νέο Kid Στο Block said

    Σόρυ Κορνέιγ, ξέχασα να λινκάρω το κυρίως άρθρο
    http://abbeymitchell.hubpages.com/hub/What-Do-Rabbits-Eat

    (Να αποφεύγεται λέει το σχοινόπρασο και γενικά οτιδήποτε από την onion family :-))
    Mάλλον τα κουνέλια (που ως γνωστόν κάνουν πολύ σεξ) φιλάνε κιόλας πολυ!! 🙂

  53. bernardina said

    Κοίτα τώρα να δεις κάτι συμπτώσεις:
    Ψάχνοντας για κάτι εντελώς, μα εντελώς, διαφορετικό, βγαίνω εδώ και τι βρίσκω;

    «Οἱ ἠθολόγοι τῶν Ἀθηνῶν ζητοῦσι παντὶ τρόπῳ να πείσωσι τὸν κόσμον, ὅτι πᾶν ἀπήχημα τῆς ἐν Εὐρώπῃ ἀνεξαρτήτου φιλοσοφίας ἤθελεν εἶναι δηλητήριον θανατηφόρον διὰ τὴν νεολαίαν μας, ὡς τὸ πετροσέλινον διὰ τοὺς ψιττακούς.» 😆

    Κιντάκο και Κορνή,
    για τα κουνελάκια ισχύει ό,τι και για άλλα ζώα -όπως πχ οι αγελάδες: τροφές που προκαλούν πολλά αέρια δέον να αποφεύγονται, γιατί το ζωάκι κυριολεκτικά… σκάει! (Κι αν σ’ εμάς φαίνεται αστείο, στα ίδια μάλλον καθόλου 😉 )

  54. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Να κι ένας μαϊντανός που σίγουρα χαλάει τη σούπα… http://tinyurl.com/clozs9e
    Πάντως, τώρα ησύχασα! Ξέρω ρε παιδί μου τι γίνεται γύρω μου… 🙂

  55. Νέο Kid Στο Block said

    «Προτείνω δέ στούς εκλεκτούς αυτούς «σοφούς», τών οποίων όπως κάθε ανθρώπου ο εγκέφαλος έχει ένα τρισεκατομμύριο νευρικές συνδέσεις πού «τυχαία» έγιναν από τό ασυνείδητο μποζόνιο, εάν έχουν ανάγκη αιμοληψίας αυτοί ή συγγενικά των πρόσωπα νά μήν προστρέχουν πλέον στόν αλτρουϊσμό τών συνανθρώπων τους, αλλά νά χρησιμοποιήσουν τό αίμα τών «εκλεκτών συγγενών» τους χιμπατζίδων, ουρακοτάγκων, γοριλών, γιββώνων κ.λ.π. γιά νά διαπιστώσουν όχι στήν θεωρία αλλά στήν πρακτική εφαρμογή της τήν δήθεν αλήθεια τής «ανακαλύψεώς» των, περί τού «κοινού γεννήτορος μποζονίου» εκτός καί άν τό μποζόνιο έχει τέτοια ευφυΐα ώστε νά κατασκευάζει σέ κάθε είδος καί έναν συγκεκριμένο αιματολογικό τύπο. Άν είχε όμως τέτοια ευφυΐα γιατί νά συνεντευξιάζονται εκ προσώπου του οι συγκεκριμένοι καί όχι τό ίδιο;», καταλήγει.»

    😆 😆 Nα πάρουμε συνένετευξη απο το Μποζόνιο ΤΩΡΑ!!

  56. gpoint said

    #29
    Την κρητική εκδοχή αξάργου την καταλαβαίνω και θάμουνα σίγουροςότι ισχύει αν έλεγαν «ξάργου» αλλά αυτός ο τόνος στην λήγουσα με προβληματίζει…

  57. sarant said

    55: Στα αμερικάνικα, bozo είναι ο καραγκιόζης, ο κλόουν. Νόμιζα ότι η λέξη είναι άσχετη με το μποζόνιο, που άλλωστε γράφεται boson, βλέπω όμως ότι μια έμμεση σχέση υπάρχει,

  58. Φτου! Κι εγώ για την Αυτού Μαϊντανότητα τον Πειραιώς ήρθα να σχολιάσω, αλλά βλέπω με προλάβανε! 🙂

    ( και κάτι άλλο… είμαι ο μόνος που του έκανε εντύπωση η ύπαρξη του σχολίου #20; )

  59. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #58
    υπάρχει και το σχόλιο 23… 🙂

  60. sarant said

    58-59: Une fois n’est pas coutume, λένε οι Γάλλοι.

  61. cchris74 said

    Νίκο ο Μπαμπινιώτης ετυμολογεί καρπενήσι<carpinu (αρωμ.οστρύα) απο είδος δέντρου άφθονο στην περιοχή<λατ.carpinus. Υποστηρίζει επίσης πως κάποιοι το συνδέουν με το Τουρκικό "Karbenis".

    Απο τα παραπάνω φαίνεται οτι το Καρπενήσι πήρε όνομα απο τη χλωρίδα ενώ ο μαιντανός απο τον τόπο. Επίσης η λατινική ανάμιξη με το carpi-nus για το Καρπενήσι και το macedo-nense=μακεδονικός(-nus,-nense )ίσως εξηγούν το "νησι" στο τέλος των λέξεων Καρπενήσι και μακεδονήσι.

  62. sarant said

    61: Ευχαριστώ, το πρωί δεν είχα πρόχειρη τη νεότερη έκδοση και στην 1η έκδοση του Μπ. (που είχα) δεν υπήρχε η ετυμολογία.

  63. cchris74 said

    Απο την έκδοση που είχες να συμπεράνω οτι στο σπίτι δεν έχεις βάλει ακόμα το τζάκι; 🙂

    Αστειεύομαι φυσικά διότι-αν και με πολλές ενστάσεις- εκτιμώ αυτό το λεξικό απο τη 2β έκδοση και μετά.

  64. cchris74 said

    (…δεν είχες βαλει τζακι)

  65. sarant said

    Στο γραφείο δεν μας αφήνουν να έχουμε τζάκι, ούτε σόμπα.

  66. Τσούρης Βασίλειος said

    Προς ΝΕΟ KID : Να υποθέσω ότι και στο σκάκι παίζεις πάντα τον λάθος πύργο; 🙂

  67. Αρκεσινεύς said

    Ωραίο, Νίκο, το άρθρο σου για τον μαϊντανό και για τους άλλους μαϊντανούς.

    Γύρω στα μεσάνυχτα διαβάζοντάς το, είπα να γράψω λίγα.

    – Στα γεωργιανά ο μαϊντανός ოხრახუში είναι πέτρουσκα.

    -Όταν ο Καβαδίας στο KURO SIWO γράφει πως
    Απόψε ψόφησαν οι δυο μου παπαγάλοι

    άραγε τους είχε ταΐσει χωρίς να το ξέρει μαϊντανό;

    -Οι Χίοι επί της εποχής του Κοραή τον κοινώς μαϊντανόν εκάλουν μυρωδίαν, μυρωδίες δε λέγεται ο αυτός εν Οινόη Πόντου. Κουκουλές Ε΄,44

    -Ο μαϊντανός θεωρούνταν από τους Έλληνες ιερός και τον χρησιμοποιούσαν για τη διακόσμηση των τάφων. Επίσης χρησιμοποιούνταν στα Ίσθμια.
    Στα κόλλυβα χρησιμοποιούν, τουλάχιστο στην Αμοργό, οπωσδήποτε πρασινάδα (δυόσμο ή μαϊντανό) γιατί είναι καλό για την ψυχή του νεκρού.

    -Ο μαϊντανός είναι διουρητικό και ηρεμιστικό και συνιστάται για την αναιμία, την αρθρίτιδα και τους ρευματισμούς.
    Συνιστάται για ξηρά και ευαίσθητα μαλλιά, δίνει λάμψη, χρησιμοποιείται σε ζεστό λάδι για τη φροντίδα των μαλλιών. Επίσης σε κρέμα νυκτός με λεβάντα για τους λεκέδες. (Βότανα για υγεία και ομορφιά Ηilary Βoddie, Μετ. Ελ. Ταμβάκη).

  68. sarant said

    Αρκεσινέα, σ’ ευχαριστώ, αλλά εκεί που λες για τους αρχαίους Έλληνες και τους τάφους νομίζω ότι σέλινο χρησιμοποιούσαν, όχι μαϊντανό -το ίδιο και στα Ίσθμια, στεφάνι από σέλινο.

  69. cchris74 said

    Αρκεσινέα κάνα βότανο για άγχος και αυπνία έχει το βιβλίο;

  70. nikiplos said

    πολύ ωραίο και διδακτικό άρθρο… ιδιαίτερα για την ποικιλωνυμία των εγχώριων ειδών, μη εδώδιμων και δυσκολοχώνευτων βεβαίως, βεβαίως…

  71. Αρκεσινεύς said

    68. Νίκο, έχεις δίκιο. Αρχικά το στεφάνι ήταν από πεύκο, μετά από σέλινα και στη συνέχεια ξανά από κλαδιά πεύκου.
    Ο Πίνδαρος Ίσθμια VIII, 69-70 γράφει:

    Γεραίρετέ νιν, ος Ίσθμιον αν νάπος
    Δωρίων έλαχεν σελίνων.

    Και σε μετάφραση Π.Λεκατσά:

    Συντιμάτε τον στου Ισθμού πόχει κερδίσει
    την κοιλάδα δωρικών αγριοσελίνων στεφάνι.

    69 Cchris74
    ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΠΝΊΑ:1. ένα φλυτζάνι ζεστό έγχυμα χαμομηλιού ή τίλιου που μειώνουν το άγχος και βοηθάνε στον ύπνο.
    2. Ένα ζεστό μπάνιο, αφού προσθέσετε στο νερό έγχυμα λεβάντας, που θα σας χαλαρώσει προτού πέσετε στο κρεβάτι.

    Εύχομαι ηρεμία, χαλάρωση και καλόν ύπνο.

    Καληνύχτα.

  72. Reblogged this on sholio and commented:
    Το πετροσέλινον λοιπόν, ονομασία που διατηρείται και σήμερα, έχει στη συνέχεια πυκνή παρουσία στα ιατρικά και διαιτητικά κείμενα του Γαληνού και των άλλων μεγάλων Ελλήνων γιατρών-συγγραφέων της ρωμαϊκής περιόδου και της ύστερης αρχαιότητας, συχνά ως συστατικό σε αντίδοτα και για τις θεραπευτικές του ιδιότητες (π.χ. διουρητικές). Πέρασε στα λατινικά ως petroselinum και από εκεί σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες, αν και πολλές φορές έγινε αγνώριστο: αγγλικά parsley, γαλλικά persil, ιταλικά prezzemolo, γερμανικά petersilie, ισπανικά perejil, ρουμανικά pătrunjel. Πέρασε επίσης στα εβραϊκά, petrosilia, φτάνοντας στα ανατολικά έως τα ινδονησιακά, peterseli, και τα γιαπωνέζικα, paseri.

  73. panayacht said

    Ο μαϊντανός είναι πλούσιος σε βιταμίνη C (24 φορές περισσότερο απ’ όσο στο μαρούλι) και βιταμίνη Α (100 φορές περισσότερο απ΄όσο στο λάχανο). Είναι βότανο αποχρεμπτικό, αφροδισιακό και εμμηναγωγό και ο Διοσκουρίδης θεωρεί τον σπόρο του διουρητικό, στομαχικό και αντιφυσητικό (αποβάλλει τα αέρια από την κοιλιά). Στο Βυζάντιο έφτιαχναν κρασί με μυρωδιά μαϊντανού, τον πετροσελινίτη οίνο. (Μ.και Ν. Ψιλάκης)
    Χρησιμοποιούμε βασικά 2 ποικιλίες: α)αυτήν για τα φύλλα του, ως άρτυμα και β) εκείνην για τη ρίζα του, και χρησιμοποιείται όπως η σελινόριζα, πχ σε σούπες. Ο πλατύφυλλος είναι πολύ πιο αρωματικός από τον -πιο πράσινο- κατσαρό που συνήθως κάνει μόνο για γαρνιτούρα στο φαγητό.

    Νικοκύρη: Κάποια φυτά έχουν πάρει λανθασμένα την ονομασία μαϊντανός. Ο μαύρος μαϊντανός είναι ένα αγριοσέλινο που έχει τις ίδιες χρήσεις με το σέλινο. Ο αραβικός ή κινέζικος μαϊντανός δηλώνει τα φύλλα του κορίανδρου. Ο σουηδικός ή ρώσικος μαϊντανός είναι μια άλλη ονομασία του άνηθου!
    😉

    34: Σε ποιό κείμενο του Γαλάτη ιστορικού Κοσίνιου δείχνει τους λεγεωνάριους να βάζουν μαϊντανό μέσα στα αυτιά τους για κάποιο λόγο που δεν θυμάμαι; Για παραλλαγή ίσως ή γιατί τραγουδούσε ο Κακοφωνίξ.

  74. Νέο Kid Στο Block said

    73 τέλος. Δεν έχω πρόσβαση αυτή τη στιγμή στο ιστορικό μου αρχείο 🙂 αλλά από μνήμης λέω οτι μαϊντανό στ’αυτιά τους βάλαν σίγουρα για να καταφέρουν να πλησιάσουν τον Κακοφωνίξ και να τον απαγάγουν («Το Δώρο του Καίσαρα»). Ίσως και σε άλλη περιπέτεια, δεν είμαι σίγουρος.

  75. Artemis said

    Η ονομασία του Καρπενησιού
    Παλιά απεικόνιση του Καρπενησιού ( Σκίτσο Ι. Δ. Κόλλα)Η ονομασία του Καρπενησιού, σύμφωνα με την πιο ισχυρή εκδοχή, προέρχεται από την κουτσοβλάχικη λέξη «c â r p i n i s i», που θα πει ζυγιοφυτεία, δηλαδή τόπος με πολλά σφεντάμια ή ψευτοπλατάνια . Επίσης, ισχυρή είναι και η άποψη ότι προέρχεται από τις τούρκικες λέξεις καρ = χιόνι και μπενίς = επενδυτής , δηλαδή χιονόσκεπο, χιονοεπένδυτο. Αν και η αρχική του παρουσία δεν είναι γνωστή, εκτιμάται ότι το χτίσιμο της πόλης έγινε στη Βυζαντινή εποχή, ίσως τον 8ο αιώνα, οπότε μάλλον είχε άλλη ονομασία. Τότε φαίνεται ότι οι γύρω του αγροτοποιμενικοί συνοικισμοί (Μεσοχώρας, Μεσαμπελιάς, Μαγκλάνας, Λυκούρεσης, Πέτρας κλπ.), σιγά – σιγά συγκεντρώθηκαν στη σημερινή απάνεμη θέση, όπου παρέμειναν και από τότε εξελίχθηκε εδώ η σημερινή πρωτεύουσα της Ευρυτανίας, η οποία μετά τον 15ο αιώνα παρουσιάζει πρωτεύοντα ρόλο στη ζωή της περιοχής. [Αν λάβουμε υπόψη μας ότι η πόλη χτίστηκε πριν την τουρκοκρατία και το γεγονός ότι υπάρχει στη Ρουμανία (Βλαχία) ομόνυμο χωριό που περιβάλλεται από σφεντάμια, θεωρούμε την πρώτη άποψη ισχυρότερη. Πράγματι, φαίνεται ότι στην εποχή που εγκαταστάθηκαν στο Καρπενήσι οι Κουτσόβλαχοι, (11ος-13ος αιώνας, όταν η περιοχή της Πίνδου – Αγράφων – Ευρυτανίας, ονομάστηκε «Άνω Βλαχία»), τα σφεντάμια ή ψευτοπλατάνια ήταν άφθονα, ενώ ακόμα σήμερα συναντάμε αρκετά απ’ αυτά στις συνοικίες Αγ. Παρασκευή και Λαγκαδιά . Αν η άποψη αυτή θεωρηθεί επικρατέστερη θα πρέπει η συλλαβή ν η του Καρπε νη σιού να γράφεται με ι και όχι με η. (Αυτή τη γραφή τη συναντάμε σε παλιότερα κείμενα). Την άποψη υποστήριξε, ο καθηγητής κ. Βαγγέλης Σκουβαράς].

    Για την ονομασία του Καρπενησιού υπάρχουν και τρεις άλλες εκδοχές :
    1. Του αείμνηστου καθηγητή Κοσμά του Θεσπρωτού, (πέθανε στο Καρπενήσι στις 4-5-1852), ο οποίος ανεπιτυχώς προσπάθησε να συσχετίσει το αρχαίο Καρνάσιο (Οιχαλία) με το «Καρπενήσιον».
    2. Του Αθανασίου Ιατρίδη (1799-1866), επιμελητή της αρχαιολογίας και ζωγράφου, που ατεκμηρίωτα θεώρησε την προέλευση της ονομασίας από τον πρώτο οικιστή, κάποιον Κάρπο γύρω στον 13ο αιώνα, χωρίς ιστορικά στοιχεία ή γλωσσική συσχέτιση και κυρίως χωρίς να δικαιολογήσει το δεύτερο συνθετικό της λέξης, δηλαδή το «νήσι».
    3. Εκείνων που συσχετίζουν την προέλευση από το λατινικό « c a r p i n u s », που θα πει γαύρος. Αλλά γαύροι ή γαύρα δεν υπάρχουν άφθονα στο Καρπενήσι. Αν υπήρχαν παλιά, είναι άγνωστο.
    http://www.evrytan.gr/karpenissi0/Karp_Onomatologia.htm

  76. Artemis said

    69 Από εδώ http://www.votana.eu/aipnia.html

    Βαλεριάνα
    Βάλσαμο
    Βασιλικός
    Δενδρολίβανο
    Κάβα – Κάβα
    Κραταιγός
    Λεβάντα
    Πασιφλόρα
    Χαμομήλι

  77. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα νεότερα!

  78. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #74
    Από το Αστερίξ Μονομάχος είναι τελικά. Ανέβασα μια σελίδα εδώ http://i46.tinypic.com/2ex7969.jpg

  79. Νέο Kid Στο Block said

    78. Άτιμο ημιαλτσχάιμερ! 🙂

    Λέω ημί-, γιατί αυτή ακριβώς την περιπέτεια θυμόμουνα που ο βάρδος μεταφερεται στη Ρωμη σαν πεσκέσι/δώρο στον Κάισαρα, αλλά βέβαια «το δώρο του Κάισαρα» που έγραψα είναι η άλλη περιπέτεια με τον ταβερνιάρη και τον μεθύστακα λεγεωνάριο.

  80. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #79
    Ήταν κάποτε η Gigapedia (γνωστή και ως Libray.nu) και καποιος χριστιανός είχε ανεβάσει όλα τα τεύχη του Αστεριξ στα ελληνικά, κι έτσι τα έχω όλα πρόχειρα. Βέβαια, για να βρω σε ποιο τεύχος ήταν, βοήθησε και η εγκυκλοπαίδεια του Αστερίξ εδώ http://www.asterix.com/, η οποία με πληροφορεί ότι και στο #34 δεν είχες άδικο, όπως φαίνεται εδώ http://i50.tinypic.com/2numvjn.jpg
    ¨Αρα μην αισθάνεσαι τόσο άσχημα… 🙂

  81. panayacht said

    #74,78-80
    Εδώ βρήκα όλα τα ελληνικά τεύχη του Αστερίξ: http://www.dialeimmataki.gr/p/asterix.html
    Αυτό με τις δάφνες του Καίσαρα τελειώνει με τον Ομοιοπαθίξ, κουνιάδο του Μαζεστίξ να εκσφενδονίζεται από την γροθιά του αρχηγού όταν, αντί να εκτιμήσει το πολύτιμο συστατικό του ραγού, δηλαδή τις δάφνες από το ίδιο το στεφάνι του Καίσαρα, άρα και την αναγνώριση της δυσκολίας μιας τέτοιας επιχείρησης για την απόκτησή του, λέει πικρόχολα ότι είναι παραψημένο και ότι θα του πήγαινε περισσότερο ο μαϊντανός…

  82. Κασσάνδρα said

    @26 Bernardina,
    πως από την γεύση του ούζου ,ξεχώρησες τον άνηθο από τον μάραθο;( Μου αρέσει πολύ το ούζο και χρησιμοποιώ κατά κόρον μάραθο .)

  83. bernardina said

    Κασσάνδρα,
    η ερώτησή σου με κάνει να συνειδητοποιήσω το λογικό χάσμα που υπήρχε στο σχόλιό μου. Θα σου διευκρινίσω αμέσως τι εννοώ, με τη βοήθεια ενός ειδικού, που λέει μεταξύ άλλων:

    Ο νόμος περιγράφει ως ούζο, το ποτό που προέρχεται τουλάχιστον κατά 20% από την απόσταξη καθαρού οινοπνεύματος με γλυκάνισο…………..
    Άλλος παράγοντας διαφοροποίησης είναι ο αρωματισμός. Ο νόμος αναγκάζει τον παραγωγό να χρησιμοποιήσει γλυκάνισο, ωστόσο επιτρέπεται και η χρήση άλλων αρωματικών υλών. Έτσι ένα φθηνό ούζο έχει μονοδιάστατο άρωμα γλυκάνισου, αφού είναι και το μόνο αρωματικό που συμμετέχει στην παραγωγή του, ενώ ένα πιο ποιοτικό ούζο, στην απόσταξη του οποίου έχουν χρησιμοποιηθεί και άλλα αρωματικά, όπως μαστίχα, μάραθο, ρίζες αγγελικής, φλαμούρι, αστεροειδή γλυκάνισο, κορίανδρο, κάρδαμο κ.ά., αποκτά πολύ πιο σύνθετο άρωμα και φινετσάτη γεύση.

    Τα bold δικά μου.
    Λοιπόν, για κάποιο λόγο, το ούζο που πρωτοδοκίμασα σε μικρή ηλικία (και… δειγματοληπτική ποσότητα) περιείχε σε αρκετά μεγάλο βαθμό, όπως φαίνεται, μάραθο, γιατί από τότε η μυρωδιά του μάραθου είναι η δεύτερη -μετά το γλυκάνισο- που μου φέρνει στο μυαλό το ούζο! 🙂 (κι όπως ξέρεις, η όσφρηση είναι η αίσθηση της μνήμης). Ελπίζω να έλυσα την απορία σου 🙂

    υγ. εκείνο το «αστεροειδή» μου στραβοκάθεται λιγάκι, αλλά για πληροφορία τον έβαλα τον άνθρωπο, όχι για την ορθή κλίση των τριτοκλίτων 😉

  84. Μαϊντανοφάγος said

    #80 Στις παλιότερες εκδόσεις του Αστερίξ, στο τελευταίο καρέ ο Καίσαρας μιλάει για ψάρι σαβόρ και αν θυμάμαι καλά η αντικατάσταση των δαφνών γίνεται με δεντρολίβανο.

    #73 Η ρίζα του μαϊντανού χρησιμοποιείται κυρίως στα πιο ψυχρά κλίματα (οι Ρώσοι βάζουν κομμάτια σε σούπες) και διατηρείται για πολύ καιρό στο ψυγείο ή στην κατάψυξη.

    Είναι φυσικό αποσμητικό και γι’ αυτό χρησιμοποιείται κατά κόρον στην Ανατολή.

    Σέλινο και μαϊντανός ανήκουν στην ίδια οικογένεια και δεν τα φυτεύουμε ποτέ δίπλα-δίπλα.

  85. sarant said

    84: Επιβεβαιώνω αυτό με το ψάρι σαβόρ.

    Γιατί δεν τα φυτεύουν δίπλα-δίπλα;

  86. Καλαχώρας Λεώνικος said

    Όλο μαϊδανό ακούω και ετυμολογία δε βλέπω.

  87. Μαϊντανοφάγος said

    # 85 Ενας από τους λόγους είναι πως θα διασταυρωθούν δημιουργώντας νέες ποικιλίες αμφίβολης ποιότητας.
    Ενας ακόμα είναι ότι το σέλινο αναπτύσσεται πολύ αργά και δίνει σπόρο τον δεύτερο χρόνο – η συμβίωσή του με τον μαϊντανό είναι προβληματική σε βάρος του.

    Ο γενικός (ΚΑΙ εμπειρικός) κανόνας είναι πως δεν συν-καλλιεργούμε φυτά από την ίδια οικογένεια.
    Με ελάχιστες εξαιρέσεις.

  88. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  89. Αρκεσινεύς said

    Διαβάζοντας σήμερα ένα η-μέιλ από φίλο μου Κύπριο συνάντησα την Παναγία τη Μακεδονίτισσα.
    Ενοριακός ναός της Παναγίας στην ομώνυμη συνοικία της Λευκωσίας. Στους αγρούς της περιοχής αφθονούσε το φυτό μακεδονήσι δηλ. ο μαϊντανός εξ ου και η ονομασία.

    Νομίζω όμως πως έπρεπε να γράφεται «Μακεδονήτισσα».

  90. ππαν said

    Το 1885, διαβάζω στον Παπαρρηγόπουλο του Δημαρά, οργανώθηκε γεύμα με σύμβολο το μακεδονήσι όπου ο μαϊντανός είχε βέβαια αλυτρωτικό συμβολισμό, με Καλλιγά, Παπαρρηγόπουλο, Πολέμη, Παλαμά, Δροσίνη, Ροΐδη, Α. Βλάχο, Ν. Πολίτη, Σ. Λάμπρο, Καμπούρογλου κλπ. . Όλος αυτός ο εκλεκτός κόσμος φορούσε λοιπόν ενα κλαράκι μαΐντανό στο πέτο 🙂

  91. Ευχαριστώ πολύ για το άρθρο – δεν θα το έβλεπα στα αρχεία αν δεν είατε φέρει την προσοχή μου εδώ. Πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία πίσω από τις λέξεις, και ομολογώ ότι δεν γνώριζα για το «ορεοσέλινον», ένδιαφέρον και αυτό. Ελπίζω να μην σας πειράζει να προσθέσω το σύνδεσμό στο άρθρο σας στο δικό μου για τους ελληνόφωνους αναγνώστες μου.

  92. […] Interestingly, however, while other languages continue to use the Greek word, in modern Greek, the word used is μαϊντανός (maidanos), which is a reverse-loan word, from Turkish maydanoz, which developed from the earlier form mağdanos, itself from earlier Greek μακεδονήσι (makedonisi), and ultimately from Μακεδών (Makedon), or “Macedonian”. Greek speakers can read more about it here. […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: