Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μπιρ και όχι μπιτ

Posted by sarant στο 20 Ιουλίου, 2012


Διάβαζα τις προάλλες ένα άρθρο για τις ιδιωτικοποιήσεις των αεροδρομίων, και βρήκα εκεί τη φράση «υπάρχει σχέδιο να δοθούν τα αεροδρόμια μπιτ παρά», που μου δίνει την αφορμή για το σημερινό αρθράκι. Διότι, μπιρ και όχι μπιτ.

Δεν είναι βέβαια υποχρεωμένος να ξέρει κανείς τούρκικα, αλλά αν είναι να χρησιμοποιεί τουρκικές εκφράσεις καλύτερα να τις χρησιμοποιεί σωστά. Θέλω να πω, η σωστή έκφραση στα τούρκικα είναι «μπιρ παρά», και σημαίνει «έναν παρά», αφού το μπιρ (bir) είναι ο αριθμός ένα στα τούρκικα.

Μπιρ παρά θα πει λοιπόν «έναν παρά», και ο παράς ήταν ευτελές νόμισμα, το πιο μικρό που υπήρχε στην οθωμανική εποχή (η λίρα είχε 100 γρόσια και το γρόσι είχε 40 παράδες) επομένως αν πουλήσεις κάτι έναν παρά το δίνεις σχεδόν τζάμπα, μισοτιμής, κοψοχρονιά, το σκοτώνεις, το δίνεις πάμφθηνα, χάρισμα, όσο-όσο, το βγάζεις στο σφυρί, το δίνεις αντί πινακίου φακής (όλες αυτές τις εκφράσεις και μερικές ακόμα, και μαζί την προβληματική ετυμολογία της λέξης κοψοχρονιά, μπορείτε να τις βρείτε σε ένα παλιότερο άρθρο που το είχα γράψει για να βοηθήσω το εθνοσωτήριο έργο των αποκρατικοποιήσεων).

Άλλωστε και στα ελληνικά λέμε «δεν δίνω έναν παρά» όταν αδιαφορούμε εντελώς για κάτι, όταν δεν δίνουμε δεκάρα ή πεντάρα (και δη τσακιστή) γι’ αυτό, όπως δεν δίνει για άντρες έναν παρά (ή τουλάχιστον έτσι λέει) η μοντέρνα γυναίκα που θα καπνίζει και θα ψηφίζει. Ο ένας παράς λοιπόν είναι αμελητέος, άσχετο που αν χάσει το αριθμητικό και γίνει σκέτος παράς, τότε μεγαλώνει βέβαια απροσμέτρητα η αξία του και γίνεται κυρίαρχος του κόσμου: ο παράς, το χρήμα· και με τον υποκορισμό δεν μικραίνει, διότι όποιος «έχει παραδάκι» είναι για να τον ζηλεύουνε, όχι να τον λυπούνται. Αλλά ξέφυγα από το θέμα μου.

Για προφανείς λόγους, η έκφραση «μπιρ παρά» ακούγεται πολύ συχνά στις μέρες μας, τώρα που συζητάμε συνεχώς για πώληση και ξεπούλημα, εκποιήσεις, ιδιωτικοποιήσεις και αποκρατικοποιήσεις. Σκέφτομαι ότι ίσως υποσυνείδητα πολλοί, όταν θέλουν να δείξουν ότι το τίμημα της πώλησης είναι αξιοθρήνητα ευτελές, διαλέγουν την τούρκικη έκφραση, λόγω της δείνωσης των δάνειων λέξεων, αλλά μπορεί να πέφτω και έξω. Πάντως, την ακούμε συχνά από πολιτικούς και από σχολιαστές.

Και πολλές φορές την ακούμε και λάθος, όπως είπα, «μπιτ παρά». (Με αφορμή προηγούμενο λάθος αρθρογράφου του protagon είχε γραφτεί και σχετικό άρθρο στη Λεξιλογία, από το οποίο έχω αντλήσει υλικό εδώ). Και πολιτικοί κάνουν βέβαια το λάθος αυτό· για παράδειγμα, ψάχνοντας τα πρακτικά της Βουλής βρήκα ότι μπιτ παρά χρησιμοποίησε (στις 5.10.2011) ο Γ. Καρατζαφέρης. Συγγνωστό το λάθος, αφενός διότι είναι ξένη και άγνωστη γλώσσα και αφετέρου επειδή το «μπιτ» είναι πιο γνωστό από το «μπιρ».

Το μπιτ αυτό, επίσης τούρκικο, από το ρήμα bitmek που σημαίνει τελειώνω, σημαίνει «εντελώς»: είναι μπιτ ανόητος ή είναι μπιτ για μπιτ ανόητος. Συνώνυμό του είναι το «ντιπ» (επίσης τουρκικό, από το dip = πάτος), είναι ντιπ ανόητος, είναι ντιπ καταντίπ ανόητος. Σε αρνητική πρόταση, το μπιτ μπορεί να σημαίνει και «καθόλου» (δεν έχει μπιτ μυαλό· πιο συχνά: δεν έχει ντιπ μυαλό). Οπότε, δεν είναι περίεργο που ειπώθηκε και το «μπιτ παρά» αν και, όπως είπα, καλύτερα να το λέμε σωστά· και ακόμα καλύτερα να μην το λέμε, εννοώ όμως να μη χρειάζεται να το λέμε.

Πάντως, παρόλο που είπα πως δεν θεωρώ το λάθος σοβαρό, γέλασα διαβάζοντας το εξής τιτίβισμα: Ένα τιπ για τους πολιτικούς που αρέσκονται να μιλούν Τουρκικά: υπάρχει μπιρ παρά και μπιτ μ@λ@κας,… μπιτ παρά δε σημαίνει τίποτα.

Μπιτ βέβαια υπάρχουν και άλλα στη γλώσσα μας· υπάρχει το bit της πληροφορικής, το δυαδικό ψηφίο, δυφίο που το είπαν (αλλά δεν ξέρω αν θα πιάσει) και οι οχτάμπιτοι και δεκαεξάμπιτοι χαρακτήρες ή μικροεπεξεργαστές (δεκαεξαδύφιοι;). Υπάρχει και το μπιτ, ο ρυθμός, γκετ δατ μπιτ που έλεγε κάποιος. Υπάρχει και το Μπιτ Παζάρ της Θεσσαλονίκης, που το έχει τραγουδήσει η Μαριώ, μια γειτονιά με παλαιοπωλεία και πράγματι στα τούρκικα bit pazarι είναι το γιουσουρούμι, η υπαίθρια αγορά μεταχειρισμένων ειδών. Αυτό το Μπιτ όμως δεν είναι το μπιτ που σημαίνει «εντελώς», ούτε το μπιτ της πληροφορικής (αν και σκέφτομαι ότι σε καμιά πενηνταριά χρόνια τα γιουσουρούμια θα έχουν γεμίσει αρχαίους κομπιούτορες, οπότε θα μπορούμε να τα λέμε «bit παζάρ» ή δυφιοπαζάρ). Το μπιτ του Μπιτ παζάρ είναι το τουρκικό bit που σημαίνει «ψείρα». Είδατε βέβαια την αναλογία: flea market στα αγγλικά, marché des puces στα γαλλικά (και τα δυο σημαίνουν ‘αγορά των ψύλλων’ αν και οι γνώμες διίστανται ποιο είνα το αρχικό), μπιτ παζάρ δηλ. αγορά της ψείρας στα τούρκικα. Το θέμα ασφαλώς αξίζει κι άλλη διερεύνηση.

Είδαμε πως μπιτ υπάρχουν πολλά, αλλά και μπιρ βρίσκουμε πού και πού, εκτός από το μπιρ παρά. Υπάρχει καταρχάς το Μπιρ Αλλάχ, το μεγάλο τραγούδι του Γιάννη Σταμούλη Παπαϊωάννου (ή αλλιώς: Σαν βγαίνει ο χότζας στο Τζαμί), που εδώ βλέπω να το τραγουδάει, απροσδόκητα, ο Πάνος Κατσιμίχας. Μπιρ Αλλάχ, για να εφαρμόσουμε όσα μάθαμε σήμερα, θα πει Ένας (είναι ο) Αλλάχ, ένας είναι ο Θεός.

Υπάρχει κι άλλο ένα «μπιρ», και δεν εννοώ το μπίρι-μπίρι ή το μπούρου-μπούρου, δηλαδή την ακατάσχετη φλυαρία ή την χαμηλόφωνη κουβεντούλα. Είναι το Μπιρ Χακίμ· το Μπιρ Χακίμ είναι όαση και οχυρό στην έρημο της Λιβύης, όπου το 1942 η 1η Ταξιαρχία των Ελεύθερων Γάλλων με τη διοίκηση ενός στρατηγού αλσατικής καταγωγής με γερμανικό όνομα, του Μαρί-Πιέρ Κενίγκ (Koenig), πρόβαλε επί 16 μέρες αντίσταση στις κατά πολύ υπέρτερες γερμανοϊταλικές δυνάμεις του Ρόμελ και έριξε τον «κόκκο άμμου» που σταμάτησε την ως τότε καλοκουρδισμένη ναζιστική φονική μηχανή. Το Μπιρ Χακίμ είναι στάση στο παριζιάνικο μετρό, είναι και ποίημα του Φώτη Αγγουλέ, που ήταν φυλακισμένος από τους Άγγλους σ’ εκείνα τα μέρη λίγα χρόνια αργότερα (το έχει μελοποιήσει ο Θωμάς Μπακαλάκος):

Αντιφασίστες Έλληνες, το προσκλητήριο να γενεί
χωρίς κανένα σάλπισμα, με σιγανή φωνή.

Τα ελληνικά σαλπίσματα, αντιφασίστες σαλπιχτές,
για τους νεκρούς του Μπιρ Χακίμ γνώριμα τόσο που ’ναι,
μέσα σ’ αυτή την έρημο δεν πρέπει ν’ ακουστούνε·
μη σηκωθούνε κι οι νεκροί συντρόφοι μας και τρέξουνε,
γιατί δεν πρέπει ο βωμός της άγιας τους θυσίας
τόπος της εξορίας πως έγινε να δούνε.

Αντιφασίστες Έλληνες το προσκλητήριο να γενεί
χωρίς κανένα σάλπισμα με σιγανή φωνή·
μην τύχει και ξυπνήσουμε, μέσα στην άναστρη βραδιά,
τους  Έλληνες συντρόφους μας, που γαληνά κοιμούνται
αγκαλιασμένοι αδελφικά με τους φρουρούς του Μπιρ Χακίμ,
του ήρωα γαλλικού λαού αθάνατα παιδιά.

Αντιφασίστες Έλληνες, το προσκλητήριο να γενεί
χωρίς κανένα σάλπισμα, με σιγανή φωνή.

Στα τούρκικα χακίμ είναι ο σοφός, αλλά μπιρ χακίμ, που είναι άλλωστε αραβικό, δεν είναι «ένας σοφός», είναι «το πηγάδι του σοφού»· βλέπετε, στα τούρκικα υπάρχει κι άλλο μπιρ, που σημαίνει πηγάδι. Με τη λογική αυτή, μπιρ παρά μπορεί κανείς  να σκεφτεί πως είναι το πηγάδι που τρώει τα λεφτά, πηγάδι χωρίς πάτο που πληρώνουμε και πληρώνουμε χαράτσια και φόρους και τελειωμό δεν έχει. Κι όπως θα τραγουδούσε σήμερα ο Παπαϊωάννου, κι όταν πουλάμε μπιρ παρά, η χώρα μας ματώνει…

Advertisements

121 Σχόλια to “Μπιρ και όχι μπιτ”

  1. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ωραίο άρθρο. Ο παράς είχε κι αυτός με τη σειρά του 3 άσπρα. Αλλά έτσι μπορούμε να χρονολογήσουμε την έκφραση σε εποχή που πια τα άσπρα δεν χρησιμοποιούνταν πλέον, λόγω εκμηδένισης της αξίας τους. Περισσότερα προσεχώς από το Δύτη (ίσως). 😀

  2. παρά μπιτί, σεβντάς μπιτί
    para bitti, aşk bitti
    money finished, love finished.
    ανε μπιτίσει ο παράς, τελειώνει κι η αγάπη

  3. Γιάννης said

    Έχω ακούσει (αλλά δεν βάζω και το χέρι μου στη φωτιά) ότι η έκφραση προέρχεται από την απαγόρευση των δωρεών στο οθωμανικό ή ισλαμικό -δεν ξέρω- δίκαιο, οπότε οι μεταβιβάσεις πραγμάτων γινόντουσαν «μπίρ παρά», ώστε να μην θεωρείται δωρεά!

  4. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ο παππούς μου χρησιμοποιούσε την έκφραση «δεν υπάρχει ούτε μεταλίκι».
    Η γιαγιά μου έλεγε συχνά στον άλλο παππού μου «με μπίτ(ι)σες [συν κάποιο κοσμητικό]». 😀

  5. τυφλόμυγα said

    Ίωνος μέσα στο στενό, στο Μάριο το Συριανό
    η Ευτυχία μας η «Γριά» πουλούσε στίχους μπιρ παρά.

    Προφανώς αναφέρεται στην Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου για την οποία είναι γνωστό ότι έδινε στίχους για πενταροδεκάρες. Καλημέρα.

  6. nearxos said

    Είχα έναν κύπριο συμφοιτητή ο οποίος το ασόδυο στο τάβλι το έλεγε μπρίκι (εκ του bir iki = ένα δύο)

  7. Χαραλαμποβόλος said

    …μετά από πολύ καιρό, καλημέρα και πάλι.
    όμορφο άρθρο το σημερινό Κύριε Νικοκύρη, να σας χαιρόμαστε, δροσερό μέσα στον σχεδόν καύσωνα.
    για το μπιτ παζάρ της Θεσσαλονίκης, για το οποίο έχασα ένα στοίχημα κάποτε υποστηρίζοντας ότι ήταν μπιρ παζάρ (ξεκινώντας εγώ από την έννοια του μπιρ παρά…), διάβασα κάπου (αλλά δεν θυμάμαι πού) ότι πήρε το «μπιτ» επειδή εκεί πωλούνταν ρούχα στρατιωτών των πολλών πολέμων και εκστρατειών των αρχών του αιώνα, τα οποία ήταν γεμάτα ψείρες!!
    μπορεί κανείς να το επιβεβαιώσει;

  8. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Λέ(γα)νε πάντως «τον έκανε απ’ ασπρού» = τον εξευτέλισε

    7: Χαράλαμπε καλώς επανήλθες! Το θέμα είναι ότι bit pazarι στα τούρκικα λέγονται όλα τα παρόμοια, όλα τα γιουσουρούμια. Βλ. και flea market, marché aux puces.

    2-5-6: Ευχαριστώ για τις προσθήκες!

  9. gpoint said

    Ειχα την εντύπωση πως χακίμ ήταν ο γιατρός (στα αραβικά του Λιβάνου)

  10. Χαραλαμποβόλος said

    @8 …ευχαριστώ.
    με την ευκαιρία, α) το γιουσουρούμ πώς προκύπτει β) έχει καμιά σχέση με το γιούσουρι (του Βόλου, του Καρκαβίτσα) και γ) προσθέτω το γερμανικό Flohmarkt (Floh= ομοίως ψύλλος)

  11. JS said

    7:
    >ρούχα στρατιωτών […] τα οποία ήταν γεμάτα ψείρες!!
    Υπερβολές! Υπήρχαν μερικές που και που, poux et poux!

  12. JS said

    8:
    Από το όνομα κάποιου εβραίου που είχε σπίτι (;) εκεί

  13. JS said

    12:
    απαντούσα στο 10 (και όχι 8)

  14. sarant said

    10-12: Το Γιουσουρούμ της Αθήνας είναι από όνομα εβραίου παλαιοπώλη. Το έχουμε ξανασυζητήσει θαρρώ.

    9: Χεκίμ είναι ο γιατρός στα τούρκικα, χακίμ ο σοφός και ο δικαστής. Για τα αραβικά, δεν ξέρω.

  15. Τσούρης Βασίλειος said

    Χθες αργά το βράδυ ψάχνοντας τα «Ηπειρωτικά χρονικά» Περίοδος Β΄ Έτος Ε΄- Τεύχος 9 Ιωάννινα Φεβρουάριος 2006 είδα τυχαία τη σπουδαία δουλειά που έχει κάνει ο κος Κωνσταντίνος Κουλίδας για
    Το νομισματικό σύστημα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
    ( Νομίσματα: Χάλκινα, νίκελ ή επάργυρα και αργυρά)

    σελ..425-457
    Φωτογραφίες ,κλπ συνοδεύουν όλα τα νομίσματα και σκέφτηκα ότι η έκφραση μπιρ παρά άξιζε ν΄ανεβεί στο ιστολόγιο του Σαραντάκου.
    Σήμερα θυμήθηκα ότι χρησιμοποίησα σε χθεσινό mail την έκφραση μπιρ παρά 

    Έχω στην αποθήκη μου λίγα νομίσματα Οθωμανικά ίσως είναι παράδες… θα το ελέγξω αργότερα

  16. Μιχαλιός said

    14β: Όχι ακριβώς. Χακίμ με μακρό α ατα αραβικά, άρα οπωσδήποτε hakim στα τούρκικα, είναι ο εξουσιαστής και ειδικότερα ο δικαστής. Χακίμ με βραχύ α στα αραβικά είναι ο σοφός και ειδικότερα ο γιατρός, αλλά στην περίπτωση αυτή είναι δυνατή στα τουρκικά τόσο η απόδοση hakim, όσο και η πιο «εκτουρκισμένη» hekim. Φαίνεται πως επικράτησε η πρώτη για την παλαιομοδίτικη έννοια «σοφός», και η δεύτερη για την κοινότερη έννοια γιατρός.

    Οι δύο λέξεις είναι ομόριζες, αλλά ο Νισανιάν λέει ότι τη δεύτερη έννοια της γνώσης ή της σοφίας την πήραν τα αραβικά από αραμαϊκή ή γενικά βορειοσημιτική επίδραση.

    Τώρα πια είναι ακριβώς η ετυμολογία του Μπιρ Χακίμ, πρέπει και να ξέρουμε πώς γράφεται στα αραβικά. Η βιβιπαίδεια, όπως βλέπω, αρνείται να βοηθήσει..

  17. τυφλόμυγα said

    #4 Γρηγόρη, κι εδώ οι παλιοί χρησιμοποιούσαν τη λέξη μπίτισες με τη σημασία του τελειώνω ή λίγο σπανιότερα ως τώρα είναι αργά (για κπ ενέργεια, πράξη).

  18. sarant said

    15: Τηλεπάθεια! (αλλά το είχα γράψει από το μεσημέρι)

    16: Έτσι που τα λες θα είναι -η Βικιπαίδεια (η γαλλική νομίζω) στο λήμμα για τη μάχη λέει ότι σημαίνει Πηγάδι του Σοφού.

  19. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  20. Τσούρης Βασίλειος said

    ¨17.
    Εμεις λέμε ακόμη τη λέξη μπίτ(ι)σες και συνήθως
    «Έκλασ΄η νύφ΄μπίτσε ο γάμος 🙂

  21. Ηλεφούφουτος said

    Το «μπιτ παρά» πρώτη φορά το ακούω αλλά εύκολα καταλαβαίνει κανείς πώς προκύπτει, γιατί το «μπιτ» μας είναι γλωσσικά οικείο, το «μπιρ» πάλι όχι.
    Έχω μία επιφύλαξη ως προς το «αν είναι να χρησιμοποιεί τουρκικές εκφράσεις καλύτερα να τις χρησιμοποιεί σωστά», διότι το «σωστά» εν προκειμένω πρέπει να αναφέρεται στο πώς έχουν πολιτογραφηθεί στη γλώσσα μας, αλλιώς θα έπρεπε να διορθώσουμε π.χ. το «γκελ μπουρντά» και να λέμε «γκελ μπουραγιά», αφού «μπουραγια» είναι το «προς τα εδώ». Επίσης εγώ όπως και πολλοί χρησιμοποιούμε την έκφραση «αναντάμ παπαντάμ» (και όχι «σωστά» μπαμπαντάμ) με τη σημασία «άνω κάτω» αντί του τουρκικά σωστού «μητρόθεν και πατρόθεν», πάππου προς πάππου.
    Το ίδιο ισχύει βέβαια και για κάθε άλλη πολιτογράφηση στη γλώσσα μας είτε από ξένη γλώσσα είτε από παλιότερα Ελληνικά.

  22. Τσούρης Βασίλειος said

    18.
    Πριν από τις 12.46 που σας έστειλα το email; Τώρα είδα ποιό mail ηταν. Τα μεγλαλα πνεύματα 🙂 συναντώνται…

  23. Μιχαλιός said

    18: Ναι, τώρα το συνειδητοποίησα ότι και στην αγγλική βικιπαίδεια η φωνητική μεταγραφή [bɪr ħaˈkiːm] δηλώνει βραχύ το πρώτο φωνήξεν και μακρό το δεύτερο, άρα σοφός (ή γιατρός;)

  24. Καλώς σας βρίσκω. Όταν λέμε ότι κάτι μπιτ ‘σε, σημαίνει ότι τελείωσε.

  25. sarant said

    21: Σωστά, σωστά όπως έχουν καθιερωθεί. Αλλά για το αναντάμ παπαντάμ δεν θα συμφωνήσω ότι επικρατεί η ατούρκιστη σημασία. Κατά σύμπτωση, κάτι παρόμοιο ισχύει για το εξ απαλών ονύχων.

    22: Πριν το δω σίγουρα.

  26. Ακόμα με παράδες μετράτε; Στο σαββατιάτικο παζάρι της Ξάνθης τα λαχανικά πουλιούνται «Μπιρ ευρώ, μπιρ, ένα, ένα ευρώ, ένα, ικί κιλό»

  27. Νικοκύρη, πας στοίχημα ότι σε λίγο θα εμφανιστούν τα τρολ και θα σε κατηγορήσουν ότι ονειρεύεσαι ανασύσταση της οθωμανικής αυτοκρατορίας; Να, κάπως έτσι: ΔΗΛΑΔΗΣ ΚΑΙ ΤΙ ΣΕ ΠΕΙΡΑΖΕΙ ΡΕ ΠΟΥΛΗΜΕΝΕ ΣΑΡΑΝΤΑΚΕ ΠΩΣ ΘΑ ΠΟΥΜΕ ΔΥΟ ΚΩΛΟΦΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΩΛΟΤΟΥΡΚΩΝ; ΠΟΙΟΣ ΣΕ ΠΛΗΡΩΝΕΙ. ΠΙΣΩ ΠΡΟΔΟΤΗ. ΕΔΩ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΠΑΝΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΑΙΩΝΙΑ ΜΟΝΟ ΕΝΔΟΞΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ. ΣΥΡΙΖΑ ΨΗΦΙΣΑ ΡΕ ΑΛΛΑ ΣΤΙΣ ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΔΑΓΚΩΤΟ ΚΑΣΙΔΙΑΡΗ. Η ΑΝΘΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΣΟΥ ΔΕ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ ΣΑΡΑΝΤΑΚΕ. ΣΙΧΤΙΡ!

  28. Ηλεφούφουτος said

    25α Δεν είπα ότι επικρατεί η ατούρκιστη σημασία, απλώς έτσι το ξέρω εγώ αλλά το έχω ακούσει και από άλλους.
    Βλέπω ότι δεν έχει περάσει στα βασικά λεξικά, οπότε άκυρον και κόμε νον ντέτο! Από το σχετικό παράδειγμα ας κρατήσουμε ότι στα Τουρκικά είναι anadan babadan αλλά εμείς το λέμε αναντάμ (μ)πα(μ)παντάμ.

  29. Ηλεφούφουτος said

    27 ανησυχητικά στο πετσί του ρόλου 😀

  30. sarant said

    26: Καλό!

  31. Δημήτρης Μ. said

    Νικοκύρη, Το «Σαν βγαίνει ο χότζας στο τζαμί» δεν είναι του Παπαϊωάννου, αλλά του Γιάννη Σταμούλη, που είχε και το παρατσούκλι Μπιρ Αλλάχ». Το πρωτοτραγούδησε δε η (εβραία) Στέλλα Χασκήλ.

    Εβραιοτουρκική συνωμοσία δηλαδή:

    Το μπέρδεμα με τον Παπαϊωάννου υπάρχει γιατί υπάρχει η παρακάτω συγκλονιστκή ερμηνεία από τον μπαρμπα-Γιάννη:

  32. Μια μικρή διόρθωση. Το τραγούδι «Μπιρ Αλλάχ » δεν είναι του Γιάννη Παπαϊωάννου αλλά του Γιάννη Σταμούλη ο οποίος πήρε και το παρωνύμιο «ο Μπιρ Αλλάχ» μετά από αυτό. Επίσης να σημειώσω ότι πιθανό να υπάρχει μια μικρή παρανόηση σχετικά με το τι ακριβώς λέει το τραγούδι. Μετά το ’22 το πιο πιθανό είναι ότι οι ορθόδοξοι ναοί μετατράπηκαν όλοι ή οι περισσότεροι σε οθωμανικά τζαμιά. Για τούτο το λόγο το στήθος του Χριστιανού στιχουργού να ματώνει.

    Κατά τα άλλα εξαιρετικό άρθρο

  33. aerosol said

    Μια ποιητική ανεμελιά, ένας αέρας χαλαρών συνειρμών, μετατρέπουν το κείμενο σε ευχάριστη βόλτα στις λέξεις και τις σημασίες. Συμβαίνει συχνά στον λόγο σου, Νικοκύρη. Εύγε!

  34. sarant said

    31-32: Ευχαριστώ για τη διόρθωση!

    33: Νάσαι καλά!

  35. Immortalité said

    Από την ώρα που το διάβασα σπάω το κεφάλι μου πού ήξερα ότι τα άσπρα είναι λεφτά (αλλά τα λεφτά δεν είναι απαραίτητα άσπρα 🙂 )
    Απολαυστικό όπως πάντα το άρθρο. @21 Ηλεφού συμφωνώ να διατηρήσουμε τις εκφράσεις όπως έχουν πολιτογραφηθεί αλλά το μπιρ παρά νομίζω έτσι έχει περάσει χρόνια τώρα. Έτσι το μάθαμε. Και στη Γυφτοπούλα ο Μπάτης πληρώνει μπιρ ταμάμ. Θέλω να πω δεν είναι άγνωστο και καινούριο στα ελληνικά.

    @27 Ορεσίβιε με τρομάζεις! 😀

  36. Liakada said

    Eτσι, να θυμηθούμε λίγο τα Ελληνικά μας γιατι έχει παραγίνει το κακό!

  37. Αntonis said

    Αν και δεν είμαι ειδκός,το τονίζω για να μην παρεξηγηθώ, η αγορά των ψύλλων στα γαλλικά λέγεται marche aux puces

  38. Νέο Kid Στο Block said

    Καλημέρα! (νωρίς είναι ακόμα 🙂 )
    Get that beat! (από τους θρυλικούς Sharp ties. Πώς τους ξέχασα τότε με τις κροάτες;)

  39. Tilegrafitis said

    Μοῦ κάνει ἐντύπωσι ποὺ δὲν ἤξερε » bir » ὁ Καρα-Τζαφέρ-ης. Ἐδῶ τὸ ξέρω ἐγὼ, ὁ Φραγκόσπορος.

  40. Ηλεφούφουτος said

    35α, μα δεν διαφωνώ. Είπα ότι το μπιρ δεν μας είναι πια οικείο, προσπαθώντας να εξηγήσω γιατί πέρασαν (όσοι πέρασαν) στο μπιτ.

  41. Κυριάκος said

    Η λέξη ντιπ υπάρχει και στο σοβατεπί: http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CF%83%CE%BF%CE%B2%CE%B1%CF%84%CE%B5%CF%80%CE%AF&dq=

  42. επιβεβαίωσα στη λεξιλογία πως οι Τούρκοι δεν λένε μπιρ παρά, αν κι εμείς το πήραμε από αυτούς, πιθανόν από τη φράση bini bir para, στα χίλια ένα φράγκο.

    Προς επίρωση του μπιρ αντί μπιτ
    δίδω και το αιθιοπικό νόμισμα μπιρρ,
    http://en.wikipedia.org/wiki/Ethiopian_birr
    Δεν είναι καλό και ευγενικό να κρατήσουμε
    το διπλό ρ για διάκριση; για τους Αιθίοπες
    πρέπει να είναι προσβλητικό το μπιρ, αν μάθουν τι σημαίνει μπιρ παρά.

  43. Νέο Kid Στο Block said

    Λοιπόν, ακούστε γέλιο σε μια συνεννόηση Λοΐζος που μου έτυχε σήμερα και μάλιστα πρωταγωνίστησα! 🙂

    Εργοτάξιο , οι καλουπτσήδες σιδερώνουν και σε κάποια στιγμή ο »Παύλος» (κανονικό όνομα Ιμπραήμ, Σύριος) φωνάζει δυνατά στον »Ξένιο» (τςςς..ε;, κανονικό όνομα, μου το χει πει αλλά δεν το έχω συγκρατήσει γιατί είναι δύσκολο,επίσης Σύριος) «Θέ(a)λλεθα» που (κάπως έτσι)σημαίνει 3. για να του φέρει 3 κομμάτια σιδερόβεργες.

    Ο Παναγιώτης (Ελληνάρας (ΟΧΙ Ελληναράς, Προσοχή!) κοντοχωριανός μου, τον ακούει και λέει «Τι θάλασσα θες ρε μαλάκα Παύλο; Σε βάρεσε ο ήλιος από τώρα;» 🙂

    Εγώ ,που ήμουν κοντά και άκουσα, είπα να το παίξω μάγκας και παραμορφωμένος(είχα επηρεαστεί και από το άρθρο Σαράντ και το «μπίρκι») και του λέω «Ρε συ Παυλάρα, άμα έλεγε «ντόρτια» θα καταλάβαινες; 4 στ’Αράπικα του είπε!» γιατί νόμιζα (βαθιά η γνώση μου της Αραβικής γαρ..) ότι «θάλλαθα» είναι το 4!

    Παναγιώτης: Tα ντόρτια είναι ρωμαίικα βρε! (είναι και καλός ταβλαδόρος απότι λέγεται ο Παναής!)

    Ο «Ξένιος» έφερε βέβαια σωστά το παιδί 3 κομμάτια όπως του ζητήθηκε και κλείνει ο Παναγιώτης:

    »Πω ,ρε αδερφάκι μου! Μα είναι γλώσσα αυτή; Ούτε μεταξύ τους δεν μπορούν να συνεννοηθούν!» 😆

    LOIZOS RULZZZ!! (η δουλειά έγινε γαρ!)

  44. Μαρία said

    28 Θυμάσαι που μου έκανες παρατήρηση, επειδή το έγραψα αλα τούρκα;

    20 >μπίτσε
    Πριν απο τριαντατόσα χρόνια το άκουσα σε άπταιστη καθαρεύουσα απο μπακάλη: «μας εμβίτησε»

  45. Immortalité said

    @43 Αυτούς τους καλουπτσήδες που σιδερώνουν να μου τους συστήσεις, έχω τρία μπορεί και τέσσερα πλυντήρια ασιδέρωτα και μ’ έχει πιάσει απελπισία μαύρη! 😛

  46. Νέο Kid Στο Block said

    45. 😆 😆

  47. Ηλεφούφουτος said

    44θυμάμαι, θυμάμαι. Νόμιζα ότι αλλιώς το είχες μάθει και μετά αυτοδιορθώθηκες. ΌΤαν είχα μαθει στα Τούρκικα τη διάκριση ανάμεσα στα μπουραντα, μπουρανταν και μπουραγια, μετά δεν μου πήγαινε το «γκελ μπουρντά» όταν το άκουγα.

  48. Immortalité said

    @40 Είχα καταλάβει ότι το μπιρ δεν μας ήταν ποτέ οικείο 🙂

    Από τα ντιπ, τα τούρκικα όχι αυτά που βουτάμε τα κρακεράκια, δεν είναι και το καζάν ντιπί;

  49. Κασσάνδρα said

    Το δίνεις τσάμπα ,κοψοχρονιά ,μπιρ παρά ,αλλά όχι μισοτιμής.
    Οταν αγοράζω κάτι μισοτιμής καταβάλλω τη μισή τιμή ,δεν ειναι μπιρ παρά
    η αγορά.

  50. Προσγολίτης said

    Κάτι τέτοια (ενδιαφέροντα) γράφετε και με κάνετε να ξεχνάω να πιω (ζεστό) τον καφέ μου, ν’ αφήνω απότιστα τα δέντρα και τα λουλούδια της αυλής μου, ν’ ανατρέχω σε λεξικά και τα ρέστα.
    Κάτι τέτοια τραγούδια [Παπαϊωάννου κ.ά. (κατε)]βάζετε και φωνάζω και τη γυναίκα μου: «Έλα ν’ ακούσεις! Δεν είναι υπέροχο, μπιρ–μπίλω μ’;».

  51. 50
    Birbirinizi sevin, ἀγαπᾶτε ἀλλήλους! 😉

  52. Τσούρης Βασίλειος said

    15. Παρακαλώ στο 15 το σωστό είναι
    «Ηπειρωτικά γράμματα» Περίοδος Β΄ Έτος Ε΄- Τεύχος 9 Ιωάννινα Φεβρουάριος 2006
    και όχι «Ηπειρωτικά χρονικά» Περίοδος Β΄ Έτος Ε΄- Τεύχος 9 Ιωάννινα Φεβρουάριος 2006 .Συγνώμη.

    Σήμερα τ΄Άι Λιός,γυρίζ ο καιρός αλλιώς…( όχι σήμερα έλεγε η βάβω μ΄ – πήγαινε με το παλιό ημερολόγιο)
    Χρόνια πολλά σ΄όσους γιορτάζουν!

  53. #48 κάτι θυμάμαι για ομόρριζον του δίβατου ντιμπέη 🙂

  54. Προσγολίτης said

    51
    Το έγραψα πριν 15 χρόνια. Μ’ έκανες και το θυμήθηκα:

    ΤΟ ΟΜΟΗΧΟΝ

    «…αλλ’ ή λ ο υ ς αγαπάτε»
    – και Τον σταυρώσανε.

  55. – Σταφυλάκι σήμερα, καθ’ ότι: «Της αγιά Μαρίνας ρώγα, τ’ αη Λιός σταφύλι και της Παναγιάς κοφίνι»

    – Άγγελε περαστικά σου. Αν δεν σου κάνει κόπο στείλε μας κανένα σχόλιο για τα νεότερα…

  56. Νίκος Μαστρακούλης said

    50: Μπιρ-μπίλω μ’, ντουζ πουάν! 🙂

  57. lali said

    μπιρ παρά , στο τζάμπα και μπιτ παρά, δεν αξίζει μία, ντιπ παρά , δεν έχει μία.

  58. lali said

    Δεν δίνω μπίτ παρά για κάτι που το παίρνεις μπιρ παρά, γιατί δεν έχω ντιπ παρά…..θα έλεγε Μικρασιάτης

  59. sarant said

    Να με συμπαθάτε για την πολύωρη απουσία!

    43: Μα, Κύπριος δεν ήταν ο Λοΐζος; Οπότε, λογικό είναι να βρίσκει θαυμαστές στο νησί.

    49: Και η κοψοχρονιά μπορεί να είναι μισοτιμής, αυτές οι ονομασίες δεν είναι τόσο ακριβείς.

    50: Ωραίο!

  60. 43, 45 🙂 δίπαξ!

  61. Ήρθα αργά…

    Το «μπιρ παρά», με δύο λέξεις-ουσιαστικά και τη σημασία » πηγάδι που τρώει τα λεφτά» δεν πρέπει να είναι σωστό.
    Το δεύτερο ουσιαστικό πρέπει να τελειώνει με -I ή -SI. Εδώ, λόγω φωνήεντος πρέπει να κλείνει με SI, δηλαδή «μπιρ παρασί». Καλό και εύληπτο παράδειγμα είναι: «δομή του ατόμου» = «ατόμ γιαπισί» και όχι «ατόμ γιαπί».

    Όμως, ως προς τη σειρά των λέξεων, μου φαίνεται πιο σωστό «παρά μπιρ» και υποχρεωτικά «παρά μπιρί».

    Γιάννης
    Με πολλές καλησπέρες

    Ο παππούς μου στο ημερολόγιό του χρησιμοποιεί συχνά τα μετζήτια (1 Λίρα = 5 μετζίτια).

  62. 61 Bρήκα το αραβοπρεπές bir-i mā, πηγάδι στον Κασάπ Ηλία μαχαλά της Πόλης του 1500.
    Το αραβικό bir για πηγάδι στα τούρκικα πρέπει να είναι παρωχημένο. Άλλος διάσημος πηγαδότοπος είναι η Βηρσαβεέ, πηγάδι του όρκου.

  63. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #62
    Το βρήκα http://tinyurl.com/d2l6xov

  64. sarant said

    62: Ναι, και ο Ρεντχάουζ λέει ότι το τουρκ. bir είναι παρωχημένο.

  65. Τσούρης Βασίλειος said

    61.Το μετζήτι ήταν ασημένιο νόμισμα και το ήξεραν οι παλιότεροι στο χωριό μας. Ο παππούς σας ήταν έμπορος; Απορώ πως υπολόγιζαν οι αγράμματοι τότε τις αξίες με τόσους συμμιγείς…
    Μια λίρα υποδιαιρούνταν σε εκατό(100) γρόσια. Ένα γρόσι σε 40 παράδες. Ένας παράς υποδιαιρούνταν σε (3) ακτσέδες (αχτσιάδες) ή άσπρα. Κι ένα άσπρο σε τρία (3) ρούπια.
    Δέκα παράδες είναι το νόμισμα που έχω!

  66. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Τώρα θυμήθηκα και την έκφραση «θα τον κάνω τρεις παράδες», δηλαδή θα τον ξεφτιλίσω.
    Όλα τα οθωμανικά νομίσματα εδώ http://www.osmanliparalari.com/

  67. Μαρία said

    66 Τα μετζίτια τα άκουγα κι εγώ απ’ τη γιαγιά μου.
    66 Εμείς απο δυο παράδες λέγαμε.

  68. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Τα μετζίτια πολύ γνωστά και σε μένα. Είχαν 20 γρόσια, μετά τη χρεωκοπία του 1875 όμως οι ισοτιμίες έπαιζαν.
    Εμείς λέμε τρεις γιατί είμαστε πιο λάρζε ρε παιδί μου 😀

  69. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Νάτα και και τα μετζίτια http://www.osmanliparalari.com/GUMUS—20-10-Kurus-Mecidiye,LA_973-2.html

  70. Τσούρης Βασίλειος said

    Γρηγόρη έχω ακούσει από τον παππού μου και άλλους να λένε όταν αναφέρονταν σε παλιότερους χρόνους ότι τότε τα λεφτά ήταν γερά. Τώρα βλέπω ότι το 1844 επί Αβδούλ-Μετζίτ (1839-1861) κόπηκαν νέα κέρματα που ονομάζονταν γερά. Τα παλιά κυκλοφορούσαν κι αυτά με μειωμένη αξία, κι ονομάζονταν τσουρούκικα.Πιθανόν η έκφραση να έμεινε από τότε…Εσύ έχεις ακούσει για γερά λεφτά;

  71. Νικοκύρη. Λες να έμαθα να κάνω ξόρκια; Το σχόλιό μου 27, ήταν ένα αυτοσχεδιαστικό άμπρα κατάμπρα για να διώξω τα τρολ από τη σημερινή σου ανάρτηση. (Ησύχασες τώρα Ιμμόρ;). Και δεν εμφανίστηκε ούτε ένα! Αν εμφανιστεί κάτι στη συνέχεια, δεν θα είναι τρολ, θα είναι φάντασμα…

  72. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Το λένε αυτό με τα γερά λεφτά, αλλά δεν έχει να κάνει με το όνομα των νομισμάτων. Σημαίνει είτε ότι δεν είναι ξίκικα, είτε ότι δεν είναι πληθωρισμένα.
    Υπήρχε και η έκφραση «ανεβασμένη/α» για πληθωρισμένα χρήματα. Π.χ. πωλείται το τάδε κτήμα αντί τόσων λιρών [οθωμανικών] με λίρα ανεβασμένη 126. Αντί δηλαδή η λίρα να έχει 100*, είχε 126 γρόσια.

    *Εξού και η έκφραση

  73. Μαρία said

    Ωραίο όμως το τσουρούτικο για τα λεφτά. Εμείς το λέμε συνήθως για τα ρούχα.

  74. Τσούρης Βασίλειος said

    72,73 Ευχαριστώ!
    Η σημερινή παρουσίαση (τίτλος) αντικατοπτρίζει και την οικονομική κατάσταση στην Ελλάδα.
    Όταν αλλάξουν τα πράγματα ο κος Σαραντάκος θά έχει τίτλο «παράς με ουρά» ή καλύτερα » λίρα με ουρά»:)

  75. 65.
    Διάνα κύριε Τσούρη. Ναι ήταν έμπορος. Στο ημερολόγιο γράφει πάντα με κλάσματα, εκεί που εμείς έχουμε απλούστερες εκφράσεις.

    Γιάννης

  76. 74
    Εγώ άκουγα «παράς με ουρά» αλλά «λίρα με λειρί». Και μάλιστα στην τοπική πρεβεζάνικη προφορά ήταν «λίρα μιλειρί». Οπότε δεν καταλάβαινα τι είναι μια «μυλιρή» λίρα.

    Γιάννης

  77. […] Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία […]

  78. sarant said

    76: Λίρα μιλυρή, καλό!

  79. Νέος Τιπούκειτος said

    @48: Ιμμόρ, το ‘πιασες. Καζάν ντιμπί = ο πάτος του καζανιού.

  80. Το kazandibi είναι ωραίο παράδειγμα για «ουσιαστικό-ουσιαστικό+ι/si». Kazan + dib + i για να γίνει «καζανικός» πυθμένας.

    Γιάννης

  81. ppan said

    Αχ αφού πιάσατε τα γλυκά, αυτό το ροξ/ροξάκι, σιροπιαστό-λιγωτικόπου το έτρωγα μικρή στην Ξάνθη, πόθεν;

  82. sarant said

    Εμπορική ονομασία το ροξάκι; Ή rock; Δεν ξέρω.

  83. ppan said

    Όχι εμπορική, χύμα τα πουλούσε ο μπουγατσατζής με το καροτσάκι. Εγώ για διακοπές πήγαινα, κι ήταν εντελώς εξωτικά όλα αυτά. Να η συνταγή αν θές να τα φτιάξεις, πολίτικα λέει είναι. Κανάς τουρκολόγος;
    http://syntageskardias.blogspot.gr/2008/12/blog-post_05.html

  84. Τσούρης Βασίλειος said

    Ακούστε κι αυτό που θαρρώ πως είναι επίκαιρο

    Μετανάστης
    Δίσκος »Οι Μαηδες οι Ηλιοι μου»
    Μουσική: Γιώργος Γερασιμίδης

    Στίχοι: Γιώργος Καλατζόπουλος

    Είπες πως θα ρίξεις μαύρη πέτρα στη μιζέρια
    Είπες πως θα βγάζεις τον παρά με την ουρά….

  85. ΑΛΗΘΙΝΟΣ ΕΛΛΗΝΑΡΑΣ said

    65: Το ρούπι ως υποδιαίρεση του άσπρου δεν το έχω ξανακούσει. Υπάρχει πααρπομπή; Και πώς γίνεται τα 3 γρόσια 1 άσπρο, αφού ρούπι ετυμολογικά σημαίνει «τέταρτο»;

  86. ΑΛΗΘΙΝΟΣ ΕΛΛΗΝΑΡΑΣ said

    Ωχ, αγνοήστε το ψευδώνυμό μου…

  87. Στα ρώσικα υπάρχει η φράση за гроши για γρόσια,δηλαδή για ένα κομμάτι ψωμί.Το γρόσι από όσο γνωρίζω είναι η ελληνική παραφθορά της τουρκικής λέξης Kuruş,υποδιαίρεσης της λίρας.

  88. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ρούπια κι εγώ δεν έχω ξανακούσει. Το γρόσι έρχεται μάλλον κατευθείαν από το grosso, από όπου και το τουρκικό.

  89. Ρώτησα και ήρθε η απάντηση:στα τουρκικά υπάρχουν οι φράσεις bir miktar para =για κάποιο ποσό καθώς και beklenmedi bir para=απρόσμενη τύχη.Πιθανώς η φράση μπιρ παρά προέρχεται από το δεύτερο.

  90. #81 rocks λέει το ΛΚΝ. Φάτε μάτιαψάρια.

  91. Immortalité said

    @90 Άλλη μια φορά να βάλεις το βιντεάκι με τις καριόκες και θα σε στείλω να φέρεις καμιά κούτα. Του κιλού ε; 😀

  92. ppan said

    Ωραίο, Στάζυμπε! Τα σαραγλιά τους με ξετρελαίνουν. Ποτέ δεν περίμενα να βρω το ροξάκι στο λεξικό, πίστευα ότι δεν έχει κι αυτό καταγραφεί, όπως κι άλλες λιχουδιές: το σουδάκι, ο νέγρος και το ποντίκι!

  93. ppan said

    Ιμμορταλιτέ, τα –μισόκιλα κουτιά– δεν λείπουν ποτέ από το ψυγείο μας, με το ίδιο χαρτί περιτυλίγματος από τότε που με θυμάμαι.

  94. bernardina said

    Ο Ανδριώτης λέει ότι ρούπι είναι το όγδοο της πήχης από το τουρκικό ρουπ. (rup)
    Άλλωστε κι εγώ ήξερα ότι έχει σχέση με μέγεθος, έκταση, χώρο. Μην το κουνήσεις ρούπι, λέμε.

    Κι εσείς οι αποπάνω, μαζέψτε τα καζαντιπιά και τις καριόκες και τα ροξάκια σας και σταματήστε αμάν αμάν να μας βαζανίζετε 😀

  95. #91 μ΄ αυτόν τον καύσωνα δεν μεταφέρονται.

  96. Immortalité said

    @93 Θέλω να δοκιμάσω και του Παπαπαρασκευά, τόση διαφήμιση που του ‘χει ρίξει! 🙂
    Το σουδάκι δεν συνάγεται αυτονοήτως από το σου που το γράφει;
    @94 Κι εγώ το ρούπι όπως το λες το ήξερα. Λες να μπερδεύονται με τη ρουπία; 🙂

  97. Immortalité said

    @95 Αχχχ! με τον καημό τους θα πάω 🙂

  98. Μαρία said

    Ο Στάζυ είναι σαδιστής. Δεν ήξερα οτι δεν είχε ροξ στην Αθήνα.

    94α Απ’ τα υφασματοπωλεία την ξέρουμε τη λέξη, αλλά οι γριές.
    β Γιά πες τώρα, μια και σε πετυχαίνω, καμιά λιχουδιά της Καρπάθου.

  99. bernardina said

    Λιχουδιά της Καρπάθου; Χμμμ. Τα πιο γνωστά γλυκά είναι οι μυζηθρόπιτες ή τούρτες και ο μπακλαβάς. Από φαγητά το ‘φτο (οπτόν): ψητό αρνί ή κατσίκι γεμιστό με πλούσιο πιλάφι, οι μακαρούνες με δρίλdα ή φρέσκο βούτυρο και τσιγαρισμένο κρεμμύδι, τα γιαπράκια (τοσαδά μικρούτσικα ντολμαδάκια), οι γεμιστές κολοκυθοκορφάδες και φυσικά ο σκάρος, το ψάρι που διχάζει με τη γεύση και την υφή του -ή το λατρεύεις ή το απεχθάνεσαι.
    Κοπιάστε να σας κάνω το τραπέζι. 😀

  100. Immortalité said

    @99 Εγώ έρχομαι! Όχι για τίποτε άλλο, να μάθω και τι είναι η δρίλdα που δεν την ξέρω 🙂

  101. Νέο Kid Στο Block said

    99. Κόρη Μπέρνη, ο σκάρος είναι αυτό που μοιάζει με κουρκούνα και τρώγεται με τα εντόσθια;
    Το τρώνε πολύ οι Κυπραίοι. Εγώ δεν τ’αγγίζω. Καμιά τούνα και καναν ασπρόβλαχο μάλιστα! 🙂

  102. Μαρία said

    99 Μερσί. Τα σημείωσα, για να τα φάω επιτόπου.

  103. bernardina said

    Ιμοράκι, η δρίλα, με το λ να κολντάει στα δόντια σου, 🙂 είναι κάτι σαν τη στάκα -το καϊμάκι του βούτυρου, άσπρο, παχιό, με μια λεπτή αλλά χαρακτηριστική γεύση. Στάκα εμείς λέμε αυτό που μένει και ψιλοκαβουρντίζεται στον πάτο του καζανιού -καζάντιπι δηλαδή, αλλά όχι με ζάχαρη, με αλάτι, χεχεχε. Γι’ αυτό έχει πιο καστανό χρώμα. Πικάντικο με αψιά μυρωδιά (ανάθεμά σας μου ανοίξατε την όρεξη)
    Κιντάκο, την κουρκούνα δεν την ξέρω, αλλά τον σκάρο πολλοί τον αφήνουν με τα εντόσθια που έχουν πικάντικη γεύση και βγάζουν με μεγάλη προσοχή τη χοληδόχο κύστη, γιατί άμα σπάσει γίνεται φαρμάκι όλο το ψάρι και πάει φούντο. Ένα άλλο πράγμα που δεν αρέσει σε όλους είναι η σάρκα του, γιατί είναι… πώς να το πω… απαλή και ανάρια, όχι κρουστή όπως των άλλων ψαριών, και αυτό τους ξενίζει. Δεν δοκίμασες ακόμη σκάρο; Στην πρώτη ευκαιρία! Αλλά να είναι μάστορας ο ψήστης, ε;

    Αχ και να ‘χαμε ένα ροφουδάκι τώρα. Και κάνα θράψαλο από τα Ελυμπίτικα… 😦

    (Πες πες, θα το στήσουμε κάποια στιγμή το τσιμπούσι, να το δείτε 😉 )

    ο τόπος της καταγωγής μου

  104. bernardina said

    102 Επιτόπου! Εκεί είσαι;;; 😆

  105. Μαρία said

    104 Όχι ακόμα, αλλά θα είμαι απο βδομάδα.

  106. bernardina said

    Καλά να περάσεις και να μου φιλήσεις τα κρίνα του Λευκού (αν έχει μείνει πια κανένα…)

  107. Νέο Kid Στο Block said

    Κόρη Μπέρνη, σου έχω πει ότι μικρός νόμιζα (για πολύ λίγο βέβαια) ότι ο «Δράκουλας των Καρπαθίων» ήταν χωριανός σου; 😆 (ήμουν καλός στην ελληνική γεωγραφία, αλλά ακόμη μέτριος στην ευρωπαϊκή.)
    Μετά βέβαια, είδα το Μητσοτάκη και κατάλαβα ότι ήταν απ’τα Χανιά! 😆

  108. sarant said

    107: Καλό!

  109. bernardina said

    Κιντάκο, πριν κάνω ορθοδοντική για τους κυνόδοντές μου, πολλοί νόμιζαν ότι είμαι εγώ 😆 και δεν δίσταζαν να με προσφωνούν έτσι :mrgreen: (Όχι, δεν κάνω πλάκα!)

  110. Τσούρης Βασίλειος said

    85,88,94 σχετικά με τα ρούπια..

    Το 1844 με τη νομισματική μεταρρύθμιση του σουλτάνου Αβδούλ-Μετζίτ (1839-1861) ορίστηκε πάλι ως επίσημη νομισματική μονάδα στην αυτοκρατορία η χρυσή λίρα, μετζιδιές, με υποδιαιρέσεις όμως του δεκαδικού συστήματος, όπως αυτό κυριαρχούσε και στο νομισματικό σύστημα των κρατών της Ευρώπης. Το νέο αυτό σύστημα δεν κατόρθωσε να εφαρμοστεί στην αυτοκρατορία γιατί οι κάτοικοι δεν αποχωρίστηκαν το ήδη γνωστό τους σύστημα, αυτό που αναπτύσσεται λεπτομερώς στη συνέχεια. Τότε κόπηκαν και νέα κέρματα γρόσια, που ονομάζονταν γερά. Τα παλαιά κυκλοφορούσαν και αυτά με μειωμένη αξία, και ονομάχονταν τσουρούκικα. Έτσι π.χ μια λίρα χρυσή Τουρκίας ισοδυναμούσε με 100 γρόσια γερά και 178 γρόσια τσουρούκικα.

    Μια λίρα υποδιαιρούνταν σε εκατό(100) γρόσια. Ένα γρόσι σε 40 παράδες. Ένας παράς υποδιαιρούνταν σε (3) ακτσέδες (αχτσιάδες) ή άσπρα. Κι ένα άσπρο σε τρία (3) ρούπια.

    «Ηπειρωτικά γράμματα» Περίοδος Β΄ Έτος Ε΄- Τεύχος 9 Ιωάννινα Φεβρουάριος 2006.
    Κωνσταντίνος Κουλίδας
    Το νομισματικό σύστημα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
    ( Νομίσματα: Χάλκινα, νίκελ ή επάργυρα και αργυρά) σελ.426

  111. Μαρία said

    110 Αναφέρονται κι εδώ: http://coinsmania.gr/cm/ancient/turkish_coins/turkish_coins.htm

    Επίσης έχουμε διάφορα χρυσά πολλαπλάσια και υποπολλαπλάσια , όπως το μισό altun ονομαζόμενο nisfiye (νισφιές) και το ¼ το λεγόμενο rub (ρουμπιές). Αναφέρονται επίσης χρυσά νομίσματα των 2 altun.

    το onluk (ρούπι ή δεκάρι) ίσο με 10 παράδες

  112. Μιχαλιός said

    110-111: rubiye – (formerly) a quarter of a Turkish gold pound (25 piastres [γρόσια])
    mecidiye – (formerly) silver coin of twenty piastres [=1/5 της λίρας]
    (Τουρκοαγγλικό Λεξικό του Βαχίντ Μοράν)

    Προφανώς, κάτι έχει μπλέξει ο Κουλίδας.

    Το πολύ παράξενο είναι ότι για την ινδική ρουπία τα λεξικά δίνουν σανσκριτική ετυμολογία, σε αντίθεση με τον οθωμανικό ρουμπιέ που είναι προφανώς το αραβικό ρουμπίγια, «το ένα τέταρτο». (πβ. και «ρουμπαϊγιατ», δηλ. «τεράστιχα»).

  113. Μιχαλιός said

    Τετράστιχα.

  114. Τσούρης Βασίλειος said

    112
    Γνωρίζω τον γιό του κ. Κουλίδα οπότε θα επικοινωνήσω μαζί του για περισσότερες πληροφορίες και θα σας ενημερώσω.

  115. Μιχαλιός said

    Bir para etmez = Δεν εξίζει έναν παρά, είναι άχρηστος. Λέγεται και για ανθρώπους.

    Κι επειδή το λίνκ του 111 ισχυρίζεται ότι δεν ξέρουμε πότε πρωτοβγήκαν οι παράδες, ο κατεξοχήν αρμόδιος Σεβκέτ Παμούκ γράφει: Starting in 1624 the para, originally an Egyptian coin, began to be minted also at Istanbul and elsewheer in the akce region.

  116. Τσούρης Βασίλειος said

    Στη σελίδα 432 ο κ. Κουλίδας ξαναγράφει…
    Β΄Μεταλλικά (νίκελ ή εαργυρωμένα)
    1). Κιττόρο (το)& κυτ(τ)όρο ή κοτούρος(ο)<quot,quotite (γαλ.)"ποσοστά, μερίδα"& quota(ιτ.) "εισφορά, έρανος, αναλογούσα μερίδα".
    Κέρμα μικρής, ευτελούς, μηδαμινής αξίας. Μεταφορικά ο παράς, τα χρήματα. Λέξη συνθηματική των βικογιατρών του Ζαγορίου. Γνωστό το τραγούδι των Καραμπέρηδων της πόλεως Ιωαννίνων:

    «Καραμπεριά συνάχτηκε να πάνει για τον Πόρο,
    τηράν και τις σακούλες τους, δε γράζουνε κυτόρο΄.

    Δημ. Σαλαμάγκα, όπ.π., τ.1, Μπαντίδοι και Καραμπέρηδες,σ.28,.31,υπ.2&44,υπ.5.& Νέστ. Γεωργίτση: Η Καραμπεριά. Ηπειρωτικά Χρονικά, τ. Β¨/1927,σελ305 & Ευάγ. Μπόγκα, όπ. Π. τ. Α΄, σ.204
    2) Ρούπι (το) < rub* (αραβ.)

    Νόμισμα μικρής αξίας. Ισοδυναμεί με το 1/3 του ακτσέ-άσπρου, του οποίου αποτελεί υποδιαίρεση. Δηλ. τρία ρούπια ένα άσπρο ή ένας ακτσές.
    Φράσεις: ‘Δεν αξίζει ρούπι’ , δηλ. είναι ευτελούς αξίας.
    ‘ Δεν το κουνάει ρούπι’, δηλ. δε μετακινείται από τη θέση του.
    (Αφορά την ομώνυμη υποδιαίρεση του πήχη).
    3). Είχαν κοπεί και κυκλοφορούσαν κι επάργυρα νομίσματααξίας 5, 10, 50 & 100 παράδων.

    *Συνώνυμο με το 1/8 την υποδιαίρεση του πήχη

    Θεωρώ ότι ο κος Κουλίδας δεν έχει μπλέξει τίποτα…

  117. 115 Είσαι σίγουρος ότι έτσι είναι η φράση;Εγώ άκουσα την beş para etmez.

  118. Μιχαλιός said

    115: Τι να πω, παραμένει το γεγονός ότι δεν έχουμε καμιά περαιτέρω παραπομπή, και ότι ακτσέδες (άρα και οι υποδιαιρέσεις τους) έπαψαν να κόβονται από το 1690.

    Νομίσματα με αξία μικρότερη του ακτσέ ήταν πιο παλιά τα χάλκινα μαγκούρια (mangir), που κατά το 15ο αιώνα κυκλοφορούσαν και σε μισά και σε τέταρτα (rubiye ή ceyrek). Η αρχική τους ισοτιμία ήταν 1 ακτσές=8 μαγκούρια, άρα 32 «τέταρτα». Αυτά και άλλα από εδώ: http://www.turkcebilgi.com/ansiklopedi/ak%C3%A7e

    117: Το ίδιο κάνει. Και iki para etmez επίσης.

  119. sarant said

    Ε, ναι -τι ένας, τι πέντε παράδες!

  120. Μιχαλιός said

    Για να τελειώνουμε με το ρούπι ως νόμισμα, ορίστε δυο αναφορές από θεσσαλικά έγγραφα του αρχείου Αλή πασά της Γενναδείου (επιμέλεια Β.Παναγιωτόπουλου):

    «Έγινε σούμα γρ(όσια) 2535:10, λέγω δύο χιλιάδες και εντακόσια τριανταπέντε και ρούπι» (1816)

    «Γρ(όσια) 1140:10, χίλλια εκατόν σαράντα και ρούπι, εμέτρησε ο Θανάσης Καρακήτζιου» (1818)

    Άτρα αυτή την εποχή 1 ρούπι = 1/4 του γροσιού = 10 παράδες και θεωρητικά 30 ακτσέδες, όπως σωστά επεσήμανε κι η Μαρία στο 111.

  121. Καλαχώρας Λεώνικος said

    ΣΥΓΝΩΜΗ! To υπάρχει μπιρ παρά και μπιτ μ@λ@κας,… είναι εύρημα πρώτου μεγέθους. Και το πήρες στο έτσι;
    Χρειάζεται άρθρο που να τα ξεχωρίζει, ρε! (σικ, ρε).

    Η μάνα μου όταν απειλούσε έλεγε: Θα σε κάνω να φωνάξεις μπιρ Αλλάχ, εννοώντας ότι γίνονταν και βίαιοι εξισλαμισμοί. Όταν μάλιστα ήταν θυμωμένη το έλεγε και μπιλ-Αλλάχ και γελούσαμε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: