Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Δύο και δύο μοραΐτικες λέξεις (συνεργασία του Ορεσίβιου)

Posted by sarant στο 20 Αυγούστου, 2012


Το σημερινό άρθρο ήρθε ουρανόσταλτο στο ηλεγραμματοκιβώτιό μου από τον φίλο Ορεσίβιο -κι ενώ λογάριαζα να ανεβάσω κάποια επανάληψη, μια και βρίσκομαι σε διακοπές, με πολλή χαρά σας το παρουσιάζω, πολύ περισσότερο που αφορά τον βασικό τομέα ενδιαφερόντων του ιστολογίου, τις λέξεις. Λέξεις από τον Μοριά, διότι ο Ορεσίβιος ως γνωστόν κρατάει από τα μέρη της ορεινής Ολυμπίας, αν και στην πραγματικότητα και οι τέσσερις λέξεις είναι πανελλήνιες. Τέσσερις λέξεις μόνο, όμως παρουσιασμένες με αρκετές ανάσες και με αναφορές σε λογοτεχνικά κείμενα, έτσι που να συνδυάζεται το τερπνό με το ωφέλιμο. Οι δυο πρώτες λέξεις είναι σπάνιες, δεν τις έχουν τα μεγάλα σύγχρονα λεξικά. Οι άλλες δύο είναι πολύ γνωστότερες, αλλά η παρουσίασή τους δίνει την ευκαιρία για αναφορές στην παλιότερη αγροτική ζωή που ξεχνιέται. Προφανώς ο φίλος Ορεσίβιος ετοιμάζει μια ευρύτερη εργασία, αφού κάνει παραπομπές και σε άλλες λέξεις.

Επίσης, ο Ορεσίβιος έχει παραπομπές στο βιβλίο μου Λέξεις που χάνονται, και τον ευχαριστώ γι’ αυτό. Έχω κάνει μερικές προσθήκες που τις βάζω με διαφορετικό χρώμα για να ξεχωρίζουν.

καταλαχάρης (ο), {επιρρ. καταλαχού}. Σε αρκετά μέρη της Πελοποννήσου, η λέξη καταλαχάρης, σημαίνει ο ξένος, ο περαστικός. Στο χωριό μου όμως (Διάσελλα Ολυμπίας) – και πιθανόν και σε άλλα χωριά – η λέξη χρησιμοποιείται αυστηρά με την έννοια του ανθρώπου που «περνάει τυχαία από το σπίτι μας» – ο οποίος μπορεί νάναι και συγχωριανός – ή «περνάει τυχαία από τα μέρη μας» ή βρίσκεται τυχαία σε κάποιο σημείο τη στιγμή που συνέβη ένα ευχάριστο ή δυσάρεστο γεγονός. «Εμείς, όταν καθόμαστε να φάμε, βάζουμε πάντα στο τραπέζι κι ένα παραπανήσιο ποτήρι, μη τυχόν κι έρθει κανάς καταλαχάρης…». Η δεύτερη χρήση, φαίνεται νάναι πιο κοντά, στην αρχαία και τη μεσαιωνική έννοια λέξης. Το ρήμα καταλαχαίνω <μσν.   καταλαχαίνω= συναντώ τυχαία < αρχ. καταλαγχάνω =παίρνω με κλήρο. Το επίρρημα καταλαχού , επίσης χρησιμοποιείται με τη σημασία του τυχαία. «Τι με μπλέκετε εμένα ρε παιδιά. Εγώ καταλαχού βρέθηκα εκεί…».  Με την ίδια έννοια συναντάμε το καταλαχού σε παλιές εκδόσεις. Ο Ευγ. Βούλγαρης, ο οποίος έγραφε τα επιστημονικά του συγγράμματα σε λόγια και αρχαΐζουσα γλώσσα, την παράφραση του διηγήματος του Βολταίρου «Μέμνων» (που βγήκε επισυναπτόμενο στην «Βοσπορομαχία του Senior Momars» εκδ. Βενετία 1792), την έκανε στη δημώδη γλώσσα της εποχής του. Το καταλαχού το χρησιμοποιεί με την έννοια του τυχαία. Με την έννοια του τυχαία, αναφέρεται επίσης το καταλαχού, σε παλιότερη έκδοση, στον «Παστόρ φίδο» του εκ Ζακύνθου Μιχ. Σαμουράκη Σουμμάκη, εκδ. Βενετία 1658.

Ο Παντελής Πρεβελάκης, στο Γλωσσάρι για τη μετάφραση της  Οδύσσειας του Ν. Καζαντάκη, δίνει στη λ. καταλαχού επίσης την έννοια του τυχαία: (Οδύσσεια, Ραψ. Β., στ. 1044: «…οι μούλοι, που ο αφέντης έσπειρε καταλαχού στα καρπερά ταξίδια…»).

Η λέξη δεν είναι στενά μοραΐτικη. Αλλού βλέπω να θεωρείται επτανησιακή, ανήκει όμως και στο ποντιακό λεξιλόγιο. Ο ηπειρώτης Γιώργος Κοτζιούλας, αιώνια και δίκαια παραπονεμένος για τη φτώχια του, έγραψε σε έμμετρο «Γράμμα στη Χαλκίδα», με παραλήπτη τον Γιάννη Σκαρίμπα:

 Οι διαστρεμμένοι ορίζουν σήμερα την πλάση.
Μονάχα πού και πού θα βρεις, καταλαχού,
μια αγνή ψυχή που ακόμα δεν έχει χαλάσει.
Κανένας δεν τιμάει την πόρτα του φτωχού.

αρουλιέμαι(ρ),  [ουσιαστ. το αρούλημα και αρούλισμα και αρουλητό ]= Κλάματα και φωνές ως αποτέλεσμα ισχυρού σωματικού ή ψυχικού πόνου. Κλάματα που θυμίζουν βρυχηθμό άγριου ζώου. Πραγματικά ανθρώπινα ουρλιαχτά. Να κυλιέται κάποιος στη γη, να κοπανιέται και να ουρλιάζει. / «Το καημένο. Πόνεσε η ψυχή μου όπως το άκουγα που αρουλιότανε…» / «Ήμουνα στο Κουβέλι, κι άκουγα τ’ αρουλητό του που ‘ ρχόταν από τα Βαθειά Βάτα…». Στην Πελοπόννησο η λέξη χρησιμοποιείται και σήμερα μόνο στην παθητική φωνή, ενώ τα ουσιαστικά και στις τρεις εκδοχές που προαναφέρω. Στο βιβλίο του Νίκου Σαραντάκου «Λέξεις που χάνονται», τη συναντάμε στην ενεργητική φωνή, στο λήμμα  αρουλίζω. Ο συγγραφέας παραθέτει και αποσπάσματα λογοτεχνικών κειμένων, στα οποία υπάρχει η λέξη στην ενεργητική φωνή, αναφέρει επίσης κι ένα κείμενο που εντόπισε στο διαδύκτιο με το ρ. στην παθητική φωνή, όπου όμως αρουλιόταν κάποιο στοιχειό, όχι άνθρωπος. Γράφει ο Ν.Σ.: « Το μόνο λεξικό που έχει τη σπάνια αυτή λέξη είναι το Ελληνοαγγλικό του Γεωργακά. Αρουλίζω θα πει ουρλιάζω, ειδικά το ουρλιαχτό του λύκου, του σκύλου ή του τσακαλιού…».

Τη λέξη αρουλίζω χρησιμοποιεί κι ο Ν. Καζαντζάκης, στη μετάφραση της Οδύσσειας:  «..παρά όξω αρούλιζε απ’ τον ίδιο του μαντρότοιχο, ο λύκος».

Η λέξη είναι αγνώστου ετύμου. Αφήνοντας τελείως ελεύθερη τη φαντασία μου, έκανα μια τολμηρή σκέψη. Είναι αυθαίρετη αλλά την καταθέτω. Άρουρα στην ομηρική εποχή λέγεται το χώμα, η γης. Πατρίς άρουρα, είναι το πατρικό χώμα, η πατρική γης. Άχθος αρούρης, σημαίνει βάρος της γης, το «χαμένο κορμί», που λέμε σήμερα. Πόσο πιθανό είναι το αρουλιέμαι να είναι σύνθετο < άρουρα + κυλιέμαι, με αποβολή της τελευταίας συλλαβής της πρώτης λέξης και της πρώτης συλλαβής της δεύτερης λέξης, φαινόμενο αρκετά συνηθισμένο στις σύνθετες λέξεις; Γιατί δηλαδή αρουραίος, να είναι αυτός που ζει κάτω από τα άρουρα, κάτω από τη γη, και το αρούλημα να μην υπονοεί αυτόν που πέφτει πάνω στο χώμα και κοπανιέται αλύπητα από κάποια συμφορά που τον βρήκε; (Εγώ νομίζω πως το αρουλίζω, αρουλιέμαι είναι λέξη συναφής με το ουρλιάζω. Κατά τον Μουτζούρη (Αρχαϊκές επιβιώσεις στο γορτυνιακό ιδίωμα, Λεξικογρ. Δελτίο 1993), η λέξη παράγεται από το ωρύομαι > ουρυέμαι > αουρυέμαι > αγουρυέμαι· ο τύπος αλουρυέμαι με ανάπτυξη του λ δια το επόμενο υγρό με ταυτόχρονη αντιμετάθεση αουρυέμαι > αλουρυέμαι > αρουλυέμαι. Από το ωρύομαι και το ουρλιάζω).

αλώνισμα (το), δηλαδή ο διαχωρισμός του καρπού των σιτηρών από τα στελέχη. Τα αλώνια (δες λ.) είναι κυκλικά κι επίπεδα και φτιάχνονταν συνήθως σε ξάγναντα, για να έχει δυνατό άνεμο, ώστε να μπορεί να γίνει το λίχνισμα που θ’ ακολουθήσει. Τα αλώνια που έχουν στρωθεί με πλακουδερές πέτρες λέγονται πετράλωνα. Στη μέση του αλωνιού μπήγεται και στερεώνεται καλά ένας κατακόρυφος  κορμός δέντρου, συνήθως από πουρνάρι, που ονομάζεται στιχερός ή στοιχερός (δες λ.).

Για να γίνει το αλώνισμα, απλώνονται πάνω στο  αλώνι τα δεμάτια, κόβονται τα δεματικά και σκορπίζονται τα χερόβολα (δες λ.) σε όλο το χώρο του αλωνιού. Ο στιχερός έχει δακτυλιωτά πελεκηθεί ( στο ύψος της κοιλιάς του αλόγου) κι έχει δημιουργηθεί ένα «αυλάκι», μια εσοχή, για να κρατάει σ’ αυτό το ύψος την κουλούρα (δες λ.), που έχει σχήμα και μορφή μεγάλου κρίκου και «φοριέται» στο στιχερό. Δυό σκοινιά ξεκινάνε από την κορυφή του στιχερού, κατεβαίνουν ως το ύψος του «αυλακιού» κι αφού με δυο κόμπους δεθεί η κουλούρα για να στέκεται σ’ αυτό το ύψος, φτάνουν στη βάση του στιχερού και δένονται, όχι πολύ τεντωμένα αλλά αφήνοντας «μπούκλα».  Απ’ την κουλούρα δένεται η μια άκρη των σκοινιών των ζώων που θα αλωνίσουν,  ενώ η άλλη άκρη δένεται στις λαιμαριές  που έχουν φορεθεί στα ζώα (συνήθως στα ορεινά χωριά της Πελοποννήσου είναι δυο άλογα και σπανίως μουλάρια ή βόδια). Ο αλωνιστής, κρατά μια βίτσα στα χέρια, τη χτυπά στον αέρα για να τα φοβίζει κι αυτά κάνουν κύκλους τρέχοντας γύρω από το αλώνι, χωρίζοντας έτσι με τις οπλές τους, τον καρπό από τα στάχια.  Η μπούκλα των σκοινιών, επιτρέπει στην κουλούρα να γυρίζει ελεύθερα για πέντε – έξι στροφές των αλόγων, ώστε τα άλογα να πατούν και να ξαναπατούν στην περιφέρεια του αλωνιού, που υπάρχει η μεγαλύτερη ποσότητα χερόβολων. Στη συνέχεια η κουλούρα μπλοκάρεται και τα σκοινιά που είναι δεμένα απ’ αυτήν και φτάνουν στις λαιμαριές των ζώων, αρχίζουν να τυλίγονται πλέον πάνω στο στιχερό κι έτσι τα άλογα  έρχονται σταδιακά προς το κέντρο του κύκλου, πατώντας όλα τα χερόβολα του αλωνιού, απ’ έξω προς τα μέσα. Όταν πλησιάσουν στο κέντρο του κύκλου του αλωνιού, δηλαδή στο στιχερό, γίνεται η «αλλαγή». Το ζώο που ήταν στην έξω μεριά, έρχεται στην από μέσα και αντιστρόφως.  Αρχίσουν να τρέχουν αντιστρόφως, από μέσα προς τα έξω. Το σκοινί ξετυλίγεται από το στιχερό, ώσπου σταδιακά φτάνουμε στο ελεύθερο γύρισμα της κουλούρας, στο νέο της μπλοκάρισμα κ.ο.κ.

Κατά τη διάρκεια του αλωνισμού γίνεται το «γύρισμα». Με τα δικράνια  φέρνουν στην επιφάνεια τα χερόβολα που ήσαν από κάτω και δεν έχουν πατηθεί καλά. Παράλληλα το πάνω – πάνω μέρος του άχυρου, το χοντρό, μέσα στο οποίο δεν υπάρχει καρπός, τοποθετείται στην άκρη, έξω από το αλώνι. Το αλώνισμα συνεχίζεται μέχρις ότου τα χερόβολα γίνουν άχυρο και βγει ο καρπός από τα στάχυα.

Στη συνέχεια συγκεντρώνεται ο καρπός, που είναι ανάμεικτος με λεπτά άχυρα κλπ στο κέντρο του αλωνιού. Το απόγευμα γίνεται –συνήθως- το λίχνισμα. Ο αέρας που φυσά βοηθά σ’ αυτή τη δουλειά. Με τα δικράνια (δες λ.) πετάνε ψηλά το άχυρο για να διαχωριστεί από τον καρπό. Ο αέρας το μεταφέρει στην άκρη του αλωνιού. Χρησιμοποιούν ακόμη τα ξύλινα φτυάρια και φυσικά το δρυμώνι (μεγάλο κόσκινο) για το κοσκίνισμα του καρπού. Ο καρπός λιάζεται και αποθηκεύεται στα κασόνια. Το άχυρο μεταφέρεται στα καλύβια με τα ζεμπίλια, για να χρησιμεύσει σαν τροφή στα ζώα τους χειμερινούς μήνες.

Αν έχουν νοικιαστεί άλογα, τη δουλειά αυτή την κάνει ο ιδιοκτήτης τους, ο βαλμάς. (Δες λ. στο: Νίκος Σαραντάκος «Λέξεις που χάνονται).

Αυτός ο τρόπος του αλωνίσματος είναι πανάρχαιος.

Βόδια, άλογα, μουλάρια ήσαν τα ζώα που χρησιμοποιούσαν γενικά στο αλώνισμα.  Ο Ξενοφών μας πληροφορεί στον Οικονομικό  ότι την όλη φροντίδα για το αλώνι και τα ζώα την είχαν οι επαλώσται. Επαλώστης <επί+αλοάω = ο αλωνίζων.

Ο Ησίοδος γράφει στον αδελφό του Πέρση: «Ευθύς μόλις πρωτοφανεί ο γίγαντας Ωρίωνας  τ’ άγιο της Δήμητρας το στάρι να λιχνίζουνε, μέσα σ’ ένα τόπο καλοπνεούμενο και πάνω σ’ ένα αλώνι καλοϊσιασμένο».

 (Μια παρατήρηση δική μου, ότι το δρυμώνι, το μεγάλο κόσκινο, εγώ θα το έγραφα δριμόνι, αφού δεν έχει σχέση με τον δρυμό, αλλά είναι από το δερμόνι, επειδή το κόσκινο αυτό παλιά ήταν κατασκευασμένο από δέρμα).

αλετροπόδα (η) =  η βάση του ξύλινου αλετριού, κατασκευασμένη από κορμό δέντρου που μετά από σχετικό πελέκημα αποτελεί τη βάση του αλετριού πάνω στην οποία εφαρμόζονται τα άλλα εξαρτήματα, το στιβάρι, η σπάθη, τα φτερά και το υνί. Φέρει και ένα κάθετο κλαδί που αποτελεί το στήριγμα της χερολαβής (χερούλι).

«Αλετροπόδα» λέγεται και στη δημώδη γλώσσα ο αστερισμός του Ωρίωνα, λόγω του σχήματός του. Η ονομασία αυτή ήταν εύχρηστη και κατά τους μέσους χρόνους, όπως φαίνεται απ’ τον Σχολιαστή του Θεοκρίτου: «Ωρίων, το κοινώς αλετροπόδιον λεγόμενον». Αλετροπόδα είναι το όνομα του αστερισμού και σε άλλες γλώσσες.

Γράφει ο Δημ. Καλλιέρης στο βιβλίο του «Το χωριό μου»: «Όμως τότε μιλώντας παράλληλα με τα ελληνικά και τα αρβανίτικα (αναφέρεται στον Ασπρόπυργο) χρησιμοποιούσαν τη λέξη «Παρμέ-ντ-ζα» και εννοούσαν συγκεκριμένο αστερισμό, που το σχήμα του είχε ομοιότητα με αλέτρι. Παρμέ-ντ σημαίνει αλέτρι. Παρμέ-ντ-ζα είναι το υποκοριστικό δηλαδή μικρό αλέτρι.

Τη λέξη «αλετροπόδα» συναντάμε στο ποίημα «Φωτεινός ο Ζευγολάτης», του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη:

« – Πάρ’ ένα σβώλο Μήτρο,
Και διώξ’ εκείνα τα σκυλιά, που μου χαλούν το φύτρο.
Ο χερολάτης έφαγε τ’ άχαρα δάχτυλά μου
και στην αλετροπόδα μου ελυώσαν τα ήπατά μου…»

(Η Αλετροπόδα σαν λαϊκή ονομασία του αστερισμού υπάρχει και στη σολωμική Γυναίκα της Ζάκυθος: Και είδα πως ελάμπανε από πάνου μου όλα τ’ άστρα, και εξάνοιξα την Αλετροπόδα, όπου με ευφραίνει πολύ).

112 Σχόλια to “Δύο και δύο μοραΐτικες λέξεις (συνεργασία του Ορεσίβιου)”

  1. Ευγε σας! 🙂

    καταλαχού -> κατά + αλλαχού;;

    ουρλιάζω -> ανα-ουρλιάζω -> αρουλιάζω
    ….
    Υπάρχει εγχώριο τοπωνύμιο για την Ολυμπία,
    το αρχαίο δεν έσβησε ποτέ;
    και πώς λένε τους καταγόμενους από εκεί;
    εγω τους είπα Ολυμπιάτες.

  2. spiral architect said

    Για το ρήμα αρουλιέμαι η «τολμηρή σκέψη» του Ορεσίβιου μου ακούγεται λογική.
    (ομηρικόν: Άχθος αρούρης=βάρος της γης)

  3. ΠανΚαπ said

    Αν και από καταγωγή κοντοχωριανός με τον Ορεσίβιο, την λέξη αρουλιέμαι την έμαθα από την σύζυγο μου και πίστευα ότι απαντάται μόνο στην ιδιαίτερη πατρίδα της την ορεινή Κυνουρία.
    Την άκουγα πάντα στην παθητική φωνή και συχνά στην ερώτηση «τι αρουλιέσαι;».
    Στο μυαλό μου εντυπώθηκε με την σημασία του ολολύζω, αλλά όχι για τόσο σοβαρό λόγο, με κάποια θεατρικότητα δηλαδή. Ίσως γιατί τις περισσότερες φορές αναφερόταν στα παιδία μας όταν είχαν παράλογες απαιτήσεις.

  4. Wohoon said

    Καλημέρα! Ο πατέρας μου, με καταγωγή από Σπάρτη, Αλετροπόδα λέει την Μεγάλη Άρκτο. Απ’ότι φαίνεται δεν τα θυμάται καλά τα πράγματα…

  5. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτρα σχόλια!

    1: Νομίζω ότι ο Μακρυγιάννης λέει για Φανάρι και Φαναριώτες (των Φαναριώτων μάλιστα) αλλά δεν ξέρω αν εννοεί την Ολυμπία ή το επίνειό της. Θα μας πει ο Ορεσίβιος.

    4: Το λεξικό που κοίταξα λέει για Ωρίωνα.

  6. Μιχαλιός said

    Καλημέρα. ««Παστόρ φίδο» του εκ Ζακύνθου Μιχ. Σαμουράκη»: Γραπτέον «Σουμμάκη».

    1: Το σημερινό χωριό Ολυμπία είναι μάλλον πρόσφατη ιστορία: http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CF%81%CE%BF%CF%8D%CE%B2%CE%B1_%CE%97%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%B1%CF%82.

    4: Πάντως, Αλέτρι (Plough) λένε οι Άγγλοι τη Μεγάλη Άρκτο, και είναι και πιο λογικό με βάση το σχήμα της.

  7. Ρουμλ. said

    Από τις τέσσερις λέξεις του Ολύμπιου Ορεσίβιου οι τρεις είναι (ήταν δηλαδή) γνωστές και στον ημαθιώτικο κάμπο.
    α. καταλαχού: (κατά Α.Ι.Θαβώρη από μετασχηματισμό του επιρρ. καταλαχόν<καταλαχού, κατά τύχη). Συναντάται με το ερωτηματικό πού, "πού καταλαχού", και σημαίνει όλως τυχαίως
    β. Λιτρουπόδια (τα) <Αλετροπόδια, ο Ωρίωνας. Ένα από τα ουράνια σώματα που χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι της υπαίθρου για να προσδιορίζουν το χρόνο τη νύχτα, αξιοποιώντας την ανατολή τη δύση ή τη θέση τους στο στερέωμα.
    γ. αλώνισμα. Θα περιοριστώ να παραθέσω μόνο τα αναγκαία εργαλεία γι την περίσταση:
    η δοκάνη, είδος ξύλινης σβάρνας με κοφτερές πέτρες στο κάτω μέρος για να τεμαχίζει τις καλαμιές, το ξυλαμίδι (ξύλο+ αρχ. άμη= φτυάρι), το καρπολόι, το δερμόνι, το φουκάλι (είδος σκούπας από ειδικούς άγριους θάμνους), η κούτλα <κοτύλη, μονάδα μέτρησης δημητριακών ( εννέα κούτλες αποτελούσαν μια κρίνα)

  8. Μιχαλιός said

    5α: Το Φανάρι αυτό είναι κοντά στην Ανδρίτσαινα. Η μόνη του σχέση με την Ολυμπία είναι ότι επί Όθωνα το παλιό βιλαέτι Φαναριού/ Ανδρίτσαινας (από την άλλη μεριά του Αλφειού) ξαναβαφτίστηκε «επαρχία Ολυμπίας», «εσφαλμένως κληθείσα ούτως, ενώ κατέχει τον χώρος της αρχαίας ηλειακής Τριφυλίας» (Ελευθερουδάκης).

  9. Καλημέρα και σας ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια.
    Νικοκύρη, είμαι ευτυχής για τη φιλοξενία.
    Η ασύρματη σύνδεσή μου στο ίντερνετ κάνει νερά. Φαίνεται πως ο παφλασμός των κυμάτων και τ’ αρουλητά του χταποδιού που ψήνεται,αποσυντονίζουν τις νέες τεχνολογίες. Θα σχολιάσω με δόσεις.
    Κατ’ αρχήν για το χωριό Ολυμπία, κάνει την παραπομπή ο Μιχαλιός, σχ. 6. Βέβαια εμείς οι ντόπιοι πηγαίνουμε πάντα «στου Δρούβα» και ποτέ «στη (δεσποινίδα;) Δρούβα». Αλλά η Βίκι, υποπίπτει σε πέναλτι με την αναφορά της στο Θέατρο Δρούβα. Το «Θέατρο Δάσους Δρούβα», γνώρισε τιμές και δόξες την τριετία 2001-2003. Ειδικά οι εκδηλώσεις του 2003, ήσαν σύμφωνα με το Δ.Σ. της Διεθνούς Ένωσης Παν/κού Θεάτρου: «οι κορυφαίες που έγιναν στην ιστορία του Παν. Θεάτρου. Σας παραπέμπω σε κείμενο της θεατρολόγου κυράς Μαρίας Φραγκή:

    Click to access EandT_e-mag_Dec2003_GR_08c.pdf


    κι επανέρχομαι τάχιστα, χταποδιού επιυττέποντος.

  10. Κατερίνα Περρωτή said

    Ωραίες λέξεις και εικόνες!
    (Να τι θα’πρεπε να κάναμε στο μάθημα της πατριδογνωσίας στο σχολείο!)

    Το «αλώνισμα» και το «αρουλιέμαι» το λέμε και στη γειτονική Μεσσηνία!
    Τις άλλες δύο δεν τις έχω ακούσει…
    Δεν κατάλαβα πάντως τι σχήμα έχει/είχε η αλετροπόδα σαν εργαλείο- εξάρτημα που να θυμίζει τον Ωρίωνα…

    Ευχαριστούμε τον Ορεσίβιο και το Νίκο

    ΥΓ. Ο Κοτζιούλας όταν λέει «σήμερα» κυριολεκτεί? (20 Αυγ. του 2012?)!

  11. dystropop said

    Καλημέρα.
    Τη λέξη «αλετροπόδι» χρησιμοποιεί και ο Βαλτινός, στο «Ημερολόγιο 1836-2011».

    Αντιγράφω:

    Μπήκαμε στα δέντρα και κρυφτήκαμε. Το φεγγάρι στη χάση του.
    Στην άκρη του δάσους άρχισαν να περνάνε μουλάρια τούρκικα, φορτωμένα. Πέρναγαν, πέρναγαν και μεις κοιτάζαμε μέσα από τα κλαριά τον σκοτεινό ουρανό.
    – Το αλετροπόδι, μου λέει ο Κώστας κάποια στιγμή.
    Ήσαν τα δικά μας αστέρια και δω.
    – Μη μιλάς, του λέω, θα μας ακούσουνε.
    29.8.1922

  12. @ Michalis Melidonis #1. Εμείς οι ντόπιοι λέμε «τα Ολύμπια». Επίσης δεν λέμε Ολυμπιάτες, ούτε Ολύμπιοι. Λέμε περιφραστικά, αυτός είναι από τα Ολύμπια. Ο μικρός οικισμούς του Δρούβα [του Ντρούβα λέγανε οι παλιοί], ήταν πάνω στο λόφο (με θέα τον Αλφειό και καταπληκτικά ηλιοβασιλέματα), γιατί εκεί που αναπτύχθηκε ο νέος οικισμός είχε πολλά κουνούπια. Για το καταλαχού, δες και το σχ. 7α.
    @Spiral Architect #2. Ευχαριστώ, αλλά έχω φαντασία που καλπάζει. Θέλει χαλινάρι. Δε νομίζω πως έχω δίκιο. Το λογικό είναι η λέξη να προέρχεται από το ουρλιάζω<αρουλιάζω<αρουλίζω.
    (σε λίγο η συνέχεια…)

  13. Προσγολίτης said

    «Η καλή μέρα…» με το Νικοκυρέικο αρχίζει!

    Τον στιχερό ή στοιχερό στο χωριό μου τον λέμε στήζιρο (ούτε ξέρω πώς γράφεται – να είναι απ’ το στηρίζω;)

    Όσο για το καταλαχού, ναι, με τη σημασία του: τυχαία – να κι ένα… παράδειγμα:

    ––Που λες, κονόμησα το χιλιάρικο και τράβηξα να πά’ να ξεχρεώσω το Γιώργο. Μια ώρα δρόμο θα ’κανα, κόντευε να νυχτώσει, αλλά κίνησα. Σχεδόν στα μισά, καταλαχού έπεσα πάνω στη Γιώργαινα…
    ––Α, ααα! Για πες, για πες…
    ––Κέρνα άλλο ένα, δάνεισέ μου και κάνα χιλιάρικο κι έχεις ν’ ακούσεις πράμα…
    ––Κοίτα! Θα σε κεράσω, θα σε δανείσω αλλά μην… κινήσεις να μου τα φέρεις, θα μου τα δώσεις ε δ ώ, ακριβώς εδώ που τα πίνουμε τώρα.

  14. Wohoon said

    Λοιπόν, συμπληρώνω στο σχόλιο 4: Ξαναρώτησα τον πατέρα μου και αυτή τη φορά μου είπε ότι αλετροπόδα είναι η Πούλια (!). Τώρα του δημιούργησα αμφιβολίες και παίρνει τηλέφωνα διάφορους θείους και ρωτάει. Ο καθένας λέει το δικό του. Πολύ γέλιο. Πάντως προς την Μεγάλη Άρκτο τείνουνε. 😀

  15. Και τα δύο ισχύουν, Ωρίωνας και Μ. Άρκτος Γράφω ένα λίγο εκτενές σχόλιο για να το ξεδιαλύνουμε το θέμα γιατί έχει πολύ ζουμί.

  16. gpoint said

    χταποδάκι να ψήνεται…παφλασμός κυμάτων…πλάκα μας κάνεις ρε ορεσίβειε ή ονομάζεσαι με αυτό που λένε κατ΄ευφημισμόν ( όπως μια γνωστή μου…αφροδίτη !! )

  17. Εγώ πάντως προκρίνω τον Ορίωνα, βάσει του αποσπάσματος του Σολωμού, διότι αυτός είναι ο αστερισμός όπου με ευφραίνει πολύ… 😉

  18. @Ρουμλ.#7. Ευχαριστώ για τα πολλά χερόβολα που κουβάλησες στο αλωνάκι των λέξεων.
    @Μιχαλιός #6. Ευχαριστώ για τη διόρθωση «Σουμμάκης». Όσο για το #4, αλλά και το σχ.4 του Wohoon, ας περιμένουμε το εκτενές σχόλιο που γράφει ο JustAnotherGoneOff. Έχει πράγματι πολύ ζουμί. Πως την αποκαλούσε «άμαξα» ο Όμηρος, Charle’ wain οι Άγγλοι της Ελισαβετιανής εποχής και Wagen οι Γερμανοί και άλλαξε σχήμα και μεταμορφώθηκε σε αλετροπόδα;

  19. @Gpoint #16. Ε, αφήνουμε που και που τα γραίκια μας και ξενοψωμίζουμε…

  20. Νικοκύρη, το Φανάρι είναι αυτό στο οποίο παραπέμπει ο Μιχαλιός στο 8. Ενημερώνω ότι ο καγιανάς είναι οι σπεσιαιτέ της ταβέρνας του χωριού.

  21. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    10: Όχι βέβαια, γράφει προπολεμικά, 1938 ας πούμε -αλλά και για σήμερα ταιριάζει…

    11: Μερσί για το απόσπασμα!

    14: 🙂 Σας έβαλα στα αίματα!

    15: Περιμένουμε!

  22. Καλαχώρας Λεώνικος said

    Από τα πιο ωραία.
    Οι γνώσεις μου έφτανα μέχρι το αλώνι και το λίχνισμα, αλλά χωρίς τις τεχνικές λεπτομέρειες και τις συνακόλουθες λέξεις.
    Βέβαια το ουρλιάζω, αρουλιάζω (πρβλ hurler γαλλικά) και ὑλακτῶ ελληνικά, είναι απλώς ηχομιμητικά.

    Συγχαρητήρια στους συμμετασχόντες

  23. Σχετικά με τη Μεγάλη Άρκτο και τον Ωρίωνα σε σύνδεση με το «αλετροπόδιον» και οι δύο εκδοχές είναι υπαρκτές αλλά η δεύτερη έχει πιο αδύναμη απήχηση στη λαογραφία. Δεν νομίζω πως ισχύει ο άποψη ότι ο αστερισμός του Ωρίωνα λέγεται έτσι λόγω του σχήματός του(!), πιθανόν πρόκειται για παρερμηνεία επάνω στο Σχολιαστή του Θεοκρίτου αλλά και του Όμηρου. Κι εκτός από μία αναφορά πως οι Φιλανδοί τον αποκαλούν και Δρεπάνι του Väinämöinen (Väinämöisen viikate – Väinämöinen’s scythe), σαφής αναφορά στο θερισμό, το Αλετροπόδιον του Ωρίωνα μοιάζει να ανήκει αποκλειστικά στη νεοελληνική παράδοση. Στη Wiki αναφέρεται (ατεκμηρίωτα όμως) πως ο όρος συναντάται κυρίως στις Κυκλάδες. Σε όλες τις μυθολογίες και τις λαογραφίες του κόσμου ο Ωρίωνας έχει πολύ διαφορετικό ρόλο σε καθεμιά από αυτές με εξαιρετικά πολυπληθείς μεταμορφώσεις αλλά ο ρόλος του στη γεωργία είναι εξαιρετικά περιορισμένος όσο και παράδοξος, μάλλον μόνο σε μας υπάρχει. Ο Τομπουλίδης γράφει στην «Ουρανογραφία» του πως και στην Ιλιάδα και στην Οδύσσεια τον αναφέρει [ο Όμηρος] σαν αστερισμό που συνέχεια τον κλωθογυρίζει η Μεγάλη Άρκτος ή το Αμάξι. Ίσως με το αμάξι αυτό ή το αλέτρι να σχετίζεται και το όνομα του του δίνουν οι Νεοέλληνες συγγραφείς «Αλετροπόδιον». Το όνομα αυτό εμφανίστηκε ήδη από το 16ο αιώνα και ίσως να σχετίζεται με το αλέτρι του Βοώτη. Που ο Βοώτης (οδηγός των βοδιών) όργωνε με τα βόδια του χρησιμοποιώντας το άροτρο της Μεγάλης Άρκτου.

    Κι ερχόμαστε στην Μεγάλη Άρκτο. Από Αρκούδα σε Αμάξι και Αλέτρι, δεν είναι και τόσο παράδοξες οι μεταμορφώσεις του αστερισμού αυτού στις μυθολογίες και τις παραδόσεις του κόσμου.Ο Όμηρος αναφέρεται στις δύο πρώτες ονομασίες, ο Άρατος και ο Εύδοξος έχουν σαν πηγές τους Βαβυλώνιους αστρονόμους για να αναφερθούν στην Άμαξα ενώ οι τευτονικοί λαοί είχαν την Άμαξα του Βασιλιά Αρθούρου όπως οι γερμανικοί λαοί το Karl Wagen, την Άμαξα του Καρλομάγνου. Επειδή η άμαξα σέρνεται με τα βόδια έχουμε τη σύνδεση και με το αλέτρι. Πράγματι, οι Ρωμαίοι αποκαλούσαν τη Μεγάλη Άρκτο Septentrio, septem triones που σημαίνει εφτά βόδια (που σέρνουν κάρο ή αλέτρι) και έτσι αργότερα η λέξη έγινε συνώνυμη του Βορρά. Ο Κικέρωνας αναφέρεται σε εφτά βόδια που αλετρίζουν αλλά υπάρχει όμως για τον ίδιο αστερισμό και το Plaustrum που σημαίνει άροτρο που σέρνεται από τρία βόδια.

    Αξίζει να σημειώσουμε και το άλλο. Ο Jacob Grimm, ο ένας εκ των γνωστών παραμυθάδων, αναφέρει πως η Μεγάλη Άρκτος συνδεόταν με το αλεύρι και την τιμή του ψωμιού στην Ελβετία. Όταν η Μεγάλη Άρκτος είναι χαμηλά στον ορίζοντα, το ψωμί είναι φτηνό, και όταν είναι ψηλά, στο ζενίθ, είναι ακριβό. Δηλαδή μας περιγράφει τη διακύμανση των τιμών ανάλογα με τις εποχές και τη διαθεσιμότητα του αλευριού.

    Για την Πούλια, που αναφέρει παραπάνω σχολιαστής για τον πατέρα του, είναι υπαρκτή σύγχυση. Διότι ήδη από τους βαβυλωνιακούς κυλίνδρους αναφέρεται μια ομάδα εφτά αστέρων που αποκαλούνται «Άμαξα» ή «Φορτωμένο Αμάξι» αλλά αφορούν τις Πλειάδες. Το πως έφτασε μέχρι σήμερα αυτή η σύγχυση, δεν το ξέρω.

    Συμπερασματικά, δεν γνωρίζω αν υπάρχει μια οριστική απόδοση της Αλετρόποδας σε συγκεκριμένο αστερισμό αλλά η γνώμη μου είναι πως ίσως η Μεγάλη Άρκτος υπερισχύει σε υπερτοπικό επίπεδο.

  24. Μια διόρθωση:
    *Plaustrum που σημαίνει κάρο που σέρνεται από τρία βόδια.

  25. Προσγολίτης said

    Το ρ. αλωνίζω –στα μέρη μας– με άλλη σημασία: «Τι με αλωνίζεις (κουράζεις, ταλαιπωρείς, βασανίζεις), ρε παιδάκι μ’;» ή: «Τι σου χρωστάω και μ(ε) αλωνίζεις;»,

  26. Wohoon said

    23: Πολύ ωραίο, ευχαριστούμε!

  27. sarant said

    23: Δηλαδή εννοείς ότι κακώς τα λεξικά λένε ότι Αλετροπόδα είναι ο Ωρίωνας;

  28. 27: Δεν ξέρω ποιο λεξικό χρησιμοποιείς, αν είναι κανονικό ή λαογραφικό. Απλά φαίνεται από τα παραδείγματα πως δεν είναι μόνο ο Ωρίωνας αλλά και η Μεγάλη Άρκτος. Και οι δύο χρησιμοποιούνται ανάλογα με τον τόπο.

  29. Τώρα κοίταξα τον Δημητράκο. Αποδίδει τα αλετρόποδα στον Ωρίωνα αλλά επισημαίνει πως σπανιότερα είναι και η Μ. Άρκτος.

  30. @ JustAnotherGoneOff 23. Ευχαριστούμε πολύ για όλες τις πληροφορίες. Δεν είμαι σχετικός, αλλά αν ισχύει αυτό που γράφει η Wiki, ότι η Μεγάλη Άρκτος δεν είναι «αειφανής αστερισμός» στις χώρες της Μεσογείου, πως την είχαν οι Έλληνες γεωργοί ως «οδηγό» στις αγροτικές τους εργασίες, όπως αναφέρεται για την «αλετροπόδα» σε πάμπολλες λαογραφικές περιγραφές;

  31. @Προσγολίτης #25. Λογικό, το γύρω – γύρω στο αλώνι ζαλίζει ακόμα και τα άλογα, σκέψου τους ανθρώπους!

  32. Μιχαλιός said

    4, 29: Ο Σ. Κυριακιδης γράφει στον Ελευθερουδάκη πως το όνομα Αλετροπόδα αποδίδεται ειδικά στη Μεγάλη Άρκτο «εν Οινούντι της Λακεδαίμονος».

  33. 30: Δεν τα διατυπώνει όντως καλά η Βίκι. Όταν λέμε πως ένας αστερισμός δεν είναι αειφανής αναφερόμαστε στους αστέρες του μεμονωμένα κι όχι κατ’ ανάγκη ολόκληρος. Σε αυτή τη περίπτωση δεν είναι αειφανής ο τελευταίος αστέρας της ουράς από την περιοχή της Αθήνας, βορειότερα όμως φαίνεται. Για την ακρίβεια, σήμερα η Μεγάλης Άρκτος είναι αειφανής από γεωγραφικό πλάτος 41 μοιρών και πάνω, η Αθήνα βρίσκεται στο 38, οι αρχαίοι όμως τον έβλεπαν πλήρως.

  34. gpoint said

    #30
    Γενικά θεωρείται ότι η Μ.Αρκτος φαίνεται στο Βόρειο ημισφαίριο ενώ χάνεται στο Νότιο (στην τροπική ζώνη μισοφαίνεται). Μπορεί ο αρθογράφος της βίκυς να είναι τροπιός ή νοτιοημισφαιρίτης

  35. Μια απαραίτητη διευκρίνιση τώρα που ξαναείδα το τελευταίο σχόλιο μου. Ο όρος αειφανής χρησιμοποιείται για αστέρια που παρατηρούνται συνεχώς κατά τη διάρκεια της περιφοράς της ουράνιας σφαίρας. Έτσι ο συγκεκριμένος αστέρας της Μ. Άρκτου έχει δύσει, αυτό πάντα ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος που βρίσκεσαι, και δεν είναι πια παρατηρήσιμος.

  36. Να συμπληρώσω το παράδειγμα του 34: ο Σταυρός του Νότου δεν είναι αειφανής αστερισμός, ούτε ένα άστρο του δεν φαίνεται από δω.

  37. Κατερίνα Περρωτή said

    Ο Ωρίωνας είναι ο αγαπημένος μου αστερισμός γιατί είναι ο μόνος που μπορώ να διακρίνω!

    21. Το ήξερα, Νίκο! Αυτοί οι ποιητές μας είναι σπουδαίοι! Γιατί είναι παντός καιρού!

  38. @ Wohoon. Μετά το σχ. 32, φαίνεται πως έχει απόλυτο δίκιο κι ο πατέρας σου και θυμάται καλά. Βέβαια, αναφέροντας ο Στίλπων Κυριακίδης ότι η Αλετροπόδα αποδίδεται ειδικά στη Μ. Άρκτο “εν Οινούντι της Λακεδαίμονος”, γίνεται φανερό πως στις υπόλοιπες περιοχές της Ελλάδας δεν ισχύει το ίδιο.

  39. 6,
    «Πάντως, Αλέτρι (Plough) λένε οι Άγγλοι τη Μεγάλη Άρκτο»

    …και Κουτάλα (Μικρή και Μεγάλη) οι Αμερικάνοι (Little και Big Dipper).
    Τελικά, η ονομασία των αστερισμών ίσως είναι κάτι σαν τεστ Ρόρσαχ.

  40. Μιχαλιός said

    30: Μα νομίζω ότι αειφανείς αστερισμούς δεν τους χρειάζονται οι γεωργοί, παρά το πολύ-πολύ οι ναυτικοί, για να βρίσκουν τον προσανατολισμό και το στίγμα τους. Για τις αγροτικές εργασίες, δηλαδή για ημερολογιακές ενδείξεις, προσφέρονται μάλλον τα άστρα που έχουν «επιτολή», όπως ο Σείριος που ήταν η βάση του ημερολογίου στην Αίγυπτο: http://en.wikipedia.org/wiki/Heliacal_rising

    Οπωσδήποτε η Μεγάλη Άρκτος είναι «αειφανέστερη» από τον Ωρίωνα.

  41. Κατερίνα Περρωτή said

    Ορεσίβιε, λέμε πολλά και δεν τραγουδάμε…

    Σε μένα πέφτει το καθήκον…(?)!!!
    (Λείπει και η cronopiusa να μας δώσει ένα πιο ιντερνάσιοναλ ήχο…)!!!

    Εμείς το τραγουδάμε εδώ και το χορεύουμε, εσείς??

    Αχ… Παπαλάμπραινα!!

  42. Κατερίνα Περρωτή said

  43. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα, αστρονομικά και άζματα!

  44. sarant said

    Βρήκα στα κιτάπια μου μια ετυμολογία του αρουλιέμαι από σοβαρό γλωσσολογικό περιοδικό και την πρόσθεσα.
    Κατά τον Μουτζούρη (Αρχαϊκές επιβιώσεις στο γορτυνιακό ιδίωμα, Λεξικογρ. Δελτίο 1993), η λέξη παράγεται από το ωρύομαι > ουρυέμαι > αουρυέμαι > αγουρυέμαι· ο τύπος αλουρυέμαι με ανάπτυξη του λ δια το επόμενο υγρό με ταυτόχρονη αντιμετάθεση αουρυέμαι > αλουρυέμαι > αρουλυέμαι. Από το ωρύομαι και το ουρλιάζω.

  45. @40. Μιχαλιέ, παραμύθια που άκουγα μικρός από τη γιαγιά μου, για την πούλια και τον αυγερινό κλπ. κάπως τα ψιλοθυμάμαι. Από πραγματική αστρολογία δεν κατέχω πράμα.
    Με την ευκαιρία, ψάχνοντας στο διαδύκτιο, βρήκα και μια ικαριώτικη εκδοχή:
    Αλετροπόδι ή Αλετροπόδα λεγόταν ο αστερισμός του Ωρίωνα σε όλη την Ελλάδα εκτός απ την Ικαρία, όπου τον ονόμαζαν Πήχες. Το όνομα αυτό-που απαντά και παραφθαρμένο ως Λιτρουπόδια ή Ποδαλέρκα – πρέπει να ήταν εύχρηστο και κατά τους μέσους χρόνους, όπως φαίνεται απ τον Σχολιαστή του Θεοκρίτου: Ωρίων, το κοινώς αλετροπόδιον λεγόμενον. Σχετικά με το άροτρο και το όργωμα είναι τα ονόματα του αστερισμού και σε άλλες γλώσσες.
    @42. Κράτα μαντίλι!

  46. @44. Το ξετρύπωσες κι αυτό! Ενδιαφέρουσα εκδοχή…
    Νικοκύρη, όταν σου έστειλα τις 4 λέξεις, έστειλα και σ’ ένα κολλητό μου συγχωριανό (που θυμάται πολύ σπάνιες λέξεις) καμιά δεκαριά, για να τον ερεθίσω να θυμηθεί κι άλλες και να μου τις πει. Πριν λίγο έλαβα ένα μέιλ του, πολύ ενδιαφέρον. Κατ΄αρχήν συνειδητοποίησα πως στο χωριό μου δε λέμε «τα σκυλιά γαυγίζουν» αλλά «τα σκυλιά λιάζουν». (Το είχα σχεδόν ξεχάσει!). Και το πιο ενδιαφέρον ότι έχει αναφορά του αρουλήματος στο ενεργ. ρήμα αρουλιάζει. Κάνω πέιστ το σημείο που μας ενδιαφέρει:

    […ειδικά για το χουχουλόγιωργα, τη μαγάρα, το γκάρδιωμα, ώσπου διάβασα το αρούλημα και μέστειλες κανονικά. Άκου αδερφούλη μου, τι θυμήθηκα. Ήμουνα πιτσιρικάς κι ο μακαρίτης ο πατέρας μου νοσηλευόταν στο νοσοκομείο της Κρέστενας. Ήμουνα με τη γιαγιά μου στου Κοράκη το Ρέμα. Όλη τη νύχτα το σκυλί έλιαζε. Ένα λιάξιμο, σαν κλάμα. Γιατί λιάζει το σκυλί καλέ γιαγιά;, τη ρώτησα. Λιάζει, αμ δε λιάζει παιδάκι μου, αρουλιάζει, η Παναγιά να μας φυλάει, μου είπε. Ανατρίχιασα. Ένας φόβος φώλιασε μέσα μου. Κι έμεινε ώσπου γύρισε ο γέρος μου από το νοσοκομείο. Αλλά το θυμάμαι αυτό το περιστατικό, σα νάναι τώρα….]

  47. Κατερίνα Περρωτή said

    45. Eγώ χορεύω αμέσως! Καλαματιανή γαρ!!!

  48. cronopiusa said

    Καλό απόγευμα
    Τσίμπησα Κατερινούλα
    καλή ακρόαση ΜΑΤΩΜΕΝΟ ΦΕΓΓΑΡΙ-Μ.Φαραντούρη,Α.Ιωαννίδης http://www.youtube.com/watch?v=KK3sk4XHTOo
    Mάνος Χατζιδάκις Cantique des Voleurs (ανέκδοτο) http://www.youtube.com/watch?v=u_44kdlS1ZM&feature=fvwrel
    Αδελφοί Κατσιμίχα Απόσπασμα από το μέρος Ι του ποιήματος του Άλλεν Γκίνσμπεργκ «Ουρλιαχτό» (Howl). Συλλογή «Howl and other poems» (1956) http://www.youtube.com/watch?v=Ls0nxunKcqg

  49. Κατερίνα Περρωτή said

    Σαν να είσαι πάντα μπροστά!!!

    Πολύ σ’ευχαριστούμε!!!

  50. Κατερίνα Περρωτή said

    ΥΓ. Τη Φαραντούρη δεν μπορώ να την ακούσω! Έλεος!!!

  51. Κατερίνα Περρωτή said

    Καλη μας cronopiusa βάλε μας τα ωραία σου!!!

  52. cronopiusa said

    Enrique Morente – El lenguaje de las flores http://www.youtube.com/watch?v=VDAbhRzlxiA&feature=related
    Ας ανιχνεύσουμε μαζί τις ρίζες της σκοτεινής κραυγής του Φλαμέγκο.
    Το οϊμέ της μάνας γης που ο χρόνος καταβροχθίζει τα παιδιά της ,
    την κραυγή της τσιγγάνας που της αρπάζουν τα παιδιά της κατά διαταγή του Καρόλου ΄Γ τον 18αιώνα,
    την κραυγή του Προμηθέα Δεσμώτη που ακούει τον Ήφαιστο να σφυροκοπάει τα καρφιά που τον δένουν στις γαλέρες που πάνε στο Νέο Κόσμο,
    την κραυγή του Κόμη Βελισάριου που με πυρωμένη καρφίτσα τυφλώνουν κατά διαταγή της ευσεβεστάτης τέως εταίρας αυτοκρατορίσσης Θεοδώρας συζύγου Ιουστινιανού
    που είχε πολλά κοινά σημεία με την Ισαβέλλα την καθολική,
    εκείνη που είχε τάμα να μην αλλάξει βρακί μέχρι να κατακτήσει τη Γρανάδα, κι έκανε έξι μήνες να αλλάξει βρακί η Μεγαλειοτάτη και παρέδωσαν οι Άραβες τα κλειδιά της πόλης γιατί δεν άντεχαν άλλο τη μπόχα

    κι ας ακούσουμε το ίδιο τραγουδάκι στη μοναδική ερμηνεία της Φλαίρης Νταντωνάκη

  53. Κατερίνα Περρωτή said

    Υπέροχο… Μήπως έχεις κάτι σε Αντόνιο Γκάδες …

    Δεν ξέρω κι αν το λέω σωστά – έχουν περάσει χρόνια…

  54. sarant said

    Γκαδές νομίζω!

    Όπα!

  55. Κατερίνα Περρωτή said

    Αααα… εδώ κάνουμε πρόγραμμα τα ποντίκια (Αφού λείπει ο γάτος)

    Είμαστε σύμφωνοι για….!!!

  56. 44,
    Λογικό φαίνεται.
    Αν είναι άλλη η ετυμολογία, υπό εξέταση και το «ολοφύρομαι», που ταιριάζει εννοιολογικά και ίσως ακουστικά.

  57. cronopiusa said

    Αντόνιο Γάδες στα Ισπανικά, Από τη συνεργασία Μανουέλ ντε Φάγια, Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα http://www.youtube.com/watch?v=L18b3UQQ49I

  58. Κατερίνα Περρωτή said

    OK… Φωτιά, φωτιά, φωτιά!

    Όταν όμως μπαίνει ο Αντόνιο… όλα τα λεφτά!!!

    Αδυναμίες!!!

  59. cronopiusa said

    Ο ΜΑΤΩΜΕΝΟΣ ΓΑΜΟΣ – ΚΑΤΙΝΑ ΠΑΞΙΝΟΥ http://www.youtube.com/watch?v=nagAgJFhjas BODAS DE SANGRE de Carlos Saura (1981) http://www.youtube.com/watch?v=5mwGWAn_Sqc

  60. Κατερίνα Περρωτή said

    59. Ενα απο τα πιο αγαπημένα μου είναι το «Vuelvo al sur»


    Στην cronopiusa!!!

  61. Και τώρα που βράδιασε, να ξαναευχαριστήσω το Νίκο για τη φιλοξενία κι εσάς όλοι αγαπητοί φίλοι του Νικοδομήματος για τα σχόλια. Επίσης τις επιμελήτριες της ηχητικής μπάντας, για τις εξαιρετικές …αφιερώσεις.

  62. cronopiusa said

    Tango Cambalache Subtitled english subtitles singed by Julio Sosa http://www.youtube.com/watch?v=xap3qKA1-ww Αύγουστος στην Αθήνα http://www.youtube.com/watch?v=2PPKsKF_1gE

  63. Κατερίνα Περρωτή said

    Εμείς σας ευχαριστούμε!

  64. cronopiusa said

    Εμείς σας ευχαριστούμε! Ρόβας http://www.youtube.com/watch?v=057Ti0nURSU

  65. Κατερίνα Περρωτή said

    Καταλαβες… το μαγαζί έκλεισε!

    Που θα πάμε τώρα? Οι ντενλικανλίδες?

    Που?

  66. Κατερίνα Περρωτή said

    Έλα κοριτσάκι μου, βάλε κάτι πιο χαβαλεδιάρικο… ξέρεις εσύ!

  67. Αρκεσινεύς said

    Αγαπητέ Νίκο και συσχολιαστές, καλησπέρα σας.
    Επέστρεψα από τις διακοπές χθες και ήταν πολύ ευχάριστο το ξεκίνημα στο διαδίκτυο με τις λέξεις του Ορεσίβιου. Οι λ. καταλαχάρης και αρουλιέμαι δε λέγονται στην Αμοργό ούτε και η αλετροπόδα. Για την τελευταία χρησιμοποιούμε τη λ. κουντούρι. Για άλλες λ. που υπάρχουν στο κείμενο αντίστοιχα εμείς λέμε:
    Χερόβολο:χεριά
    Δικράνι: διχάλι, αν και το εργαλείο αυτό έχει τρία ή τέσσερα σκέλη
    Δρυμώνι:δριμόνι (έτσι είναι η σωστή ορθογραφία όπως σημειώνει και ο Νίκος , δριμόνι (το) <δρεμόνι <δερμόνι <δέρμα)
    Χερολαβή:έχερη
    Αλλαγή: αλλάι
    [από μια έτοιμη εργασία 100 σ. Α4 με 12 γραμματοσειρά]
    Στην Αμοργό λέμε μεγάλη και μικρή άρκτος. Και τους δυο αστερισμούς όπως και πολλούς άλλους , λ.χ. την Κασσιόπη ή άγνωστης σε μένα ονομασίας, αλλά γνωστούς ως προς το σχήμα και τη θέση τους παρατηρούσα κάθε βράδυ σε έναν υπέροχο ουρανό. Για τη μεγάλη άρκτο είχα την εντύπωση πως είναι αειφανής και αυτό άκουγα από τον πατέρα μου. Μέχρι τη 1 μετά τα μεσάνυχτα έβλεπα όλα τα αστέρια της, τις πρωινές ώρες δεν την έχω παρατηρήσει, αφού δεν είχα διαφορετική άποψη ώστε να κοιτάξω αλλαγή για μερική τουλάχιστο απόκρυψη. Το Σεπτέμβριο που θα ξαναγυρίσω στο χωριό θα το έχω υπόψη μου.
    Αυτά τα λίγα για αρχή.
    Σε όσους ακόμη κάνουν βουτιές εύχομαι καλή συνέχεια, στους υπόλοιπους καλό κουράγιο.
    Ήμουνα βουτηχτής από μικρός, ειδικός στα χταπόδια. Υπήρχε μέρα που είχα πιάσει και 15 χταπόδια και μιλάμε για μεγάλα μέσα σε 2 ώρες. Φέτος κατάφερα να βρω μόλις 3 μικρά. Όλοι, και αυτοί που χταποδολοούν από το πρωί έως το βράδυ, παραπονιούνται πως έχουν εξαφανιστεί. Πολλοί λένε πως τα τρώνε φώκιες.

  68. 67: Αρκεσίνεα, θα μας υποχρώνες διότι εδώ στην Αθήνα λόγω των κτιρίων και της έντονης φωτορρύπανσης δεν μπορούμε πλέον να δούμε τους περισσότερους αστερισμούς. Σχεδόν μόνο ο Ωρίωνας είναι ο πιο αναγνωρίσιμος όπως είπε πιο πάνω η Περρωτή.

  69. Alexis said

    Ορεσίβιε καλησπέρα.
    Συγχαρητήρια για το άρθρο σου.
    Το διάβασα με αρκετή συγκίνηση μπορώ να πω, γιατί ο πατέρας μου κατάγεται από την ίδια περιοχή (ορεινή Ηλεία αλλά λίγο βορειότερα) και μου ξύπνησε παιδικές μνήμες!
    Από τις 4 λέξεις που αναφέρεις, το «καταλαχού-καταλαχάρης» δεν το ‘χω ξανακούσει. Το «αρουλιέμαι» το ‘χω ακούσει ως «αγουριέμαι» (Τι αγουριέσαι σα λύκος; για κάποιον που φωνάζει άσκοπα). Δίσταζα να το καταθέσω γιατί δεν ήμουν σίγουρος, μπορεί και να ήταν παράκουσμα των παιδικών μου χρόνων, αλλά το σχ. 44 του Νικοκύρη μου επιβεβαίωσε ότι πράγματι υπάρχει τύπος «αγουριέμαι», οπότε καλά το θυμόμουν.
    Με αφορμή το «αλώνισμα-αλωνίζω» να αναφέρω ότι στην Αιτωλοακαρνανία υπάρχει το ιδιωματικό ρήμα «βαρδαλωνίζω», με αρνητική χροιά, για κάποιον που γυρνάει από δω κι από κει, κάνοντας άσωτη και επιπόλαια ζωή (Δεν έχει δυο μήνες που πέθανε ο άντρας της κι αυτή βαρδαλωνίζει κάθε βράδυ στις καφετέριες και στα μπαράκια).

    Επειδή βλέπω ότι πολλοί σχολιαστές του ιστολογίου έχουν συγκεντρώσει υλικό ιδιωματικών λέξεων και φράσεων από τις ιδιαίτερες πατρίδες τους (ήδη κι εγώ έχω συγκεντρώσει περισσότερες από 200 ιδιωματικές λέξεις από Αιτωλοακαρνανία), προτείνω στον Νικοκύρη να αναλάβει την πρωτοβουλία να το συγκεντρώσει και να το παρουσιάσει. Θα μπορούσε ακόμα να φτιαχτεί και ένας ξεχωριστός ιστότοπος όπου θα καταγραφόταν όλο αυτό το υλικό (κάτι σαν το slang.gr αλλά αφιερωμένο μόνο στο τοπικά ιδιώματα). Δεν είναι εύκολο εγχείρημα αλλά πιστεύω ότι αξίζει τον κόπο γιατί στο ελληνικό διαδίκτυο, απ’ όσο ξέρω, δεν υπάρχει κάτι ανάλογο αυτή τη στιγμή.

  70. Κατερίνα Περρωτή said

    68. Είναι ένα θαύμα αυτός ο Ωρίωνας!

    Απίστευτος…

    Η ζώνη του άραγε που να δείχνει?

    Υπέροχος, πάντως!!!

  71. Γς said

    Πες τε μου και μένα του άσχετου πως προκύπτει ο Κλέφτικος Χορός του Σκαλκώτα στο βίντεο του #57.
    Μόνο σοβαρές απαντήσεις θα ληφθούν υπόψη.
    (και όχι πάντως από Cr. και ΚΠ)

  72. cronopiusa said

    Έλα να βλέπω σκόνη! http://www.youtube.com/watch?v=6b28TQjikwU&feature=em-share_video_user

  73. Γς said

    Οκ, πατάτα!

  74. gpoint said

    Ομολογώ πως δεν είμαι σε θέση να διακρίνω τον Ωρίωνα, μέχρι την πούλια και την μικρή άρκτο φθάνουν οι παρατηρήσεις μου έχω όμως υμνήσει το μάθημα της αστρονομίας εμμέτρως !

    Ελα να μελετήσουμε μαζί αστρονομία
    είναι το εκλεκτότερον μάθημα του λυκείου
    λίγο-πολύ σχετίζεται με την ανατομία
    καθ’ όσον και διδάσκεται επί ημισφαιρίου

    Εχει το ημισφαίριον μορφή ουρανίου θόλου
    αν το χωρίσεις νοητά απ’ το συμμετρικό του
    βεβαίως άστρα επ ‘αυτού δεν φαίνονται καθόλου
    μα στην μελέτη βοηθά το σχήμα το δικό του

    Όταν το ημισφαίριον τα μπρούμητα ξαπλώνει
    ευθύς προσομοιάζεται με τ’ ουρανού τον θόλον
    και τότε πρέπει ο δάσκαλος χέρι να μην απλώνει
    λίγο πιο κάτω βρίσκεται το έντερον το κώλον

    Ανεπαισθήτως δάκτυλος επί του ημισφαιρίου
    των κομητών τρελές τροχιές ακολουθεί πιστά
    χαράσσοντας την θέσιν τους εκ του αζιμουθίου
    του τοπικού ζενίθ-ναδίρ και άλλα σχετικά

    Πότ’ έρχονται εις σύνοδον και πότε ανατέλλουν
    και πώς κινούνται συνεχώς οι πλάνητες αστέρες
    δεν είν’ εύκολα πράγματα, πολλή μελέτη θέλουν
    θυμίζουν του Βοκάκιου τα έργα και τις μέρες

  75. 1980silmarillion said

    Καλησπέρα και απο εμένα.
    Βλέποντας το σχ. 44 του Νικοκύρη και συγκεκριμένα τον τύπο »ουριέμαι» μου ήρθε στο μυαλό η λέξη ουρλιέμαι που χρησιμοποιούμε στα μέρη μου (βόρεια Χαλκιδική), πάντα βέβαια στην παθητική φωνή και με την έννοια του φωνάζω/μαλώνω με κάποιον: »Τι ουρλιέσαι πρωί πρωί; Ποιός σε τσάτισε;»

  76. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    67: Καλώς επανήλθες, Αρκεσινέα -ας μην πούμε ‘καλό χειμώνα’ από τώρα! Ώστε λιγοστέψαν τόσο τα χταπόδια;

    69: Να η επιβεβαίωση του τύπου αγουριέμαι! Υπάρχει ή υπήρχε ένα σάιτ, η Παρδαλή λέξη, με ιδιωματικό λεξιλόγιο.

  77. @67. Αρκεσινέα, καλό κουράγιο για τη συνέχεια…Και του χρόνου. Ευχαριστώ κι εγώ – μιας και επίσημα προσκεκλημένος στο Νικοδόμημα- για τις Αμοργιανές λέξεις που κατέθεσες.
    @ 69. Αλέξη καλησπέρα και σ’ ευχαριστώ. Για τις προτάσεις σου αρμόδιος είναι ο Νικοκύρης.
    @ 74. Δηλαδή, αν κατάλαβα καλά, τον ουρανό με τ’ άστρα!
    @75. Τελικά σ’ όλη την Ελλάδα ουριόμαστε, αρουλιόμαστε, ωρυόμαστε…

  78. Γς said

    Αφεντικό για πρόσεχε τον Ορεσίβιο, που έχει βάλει στο μάτι το μαγαζί…
    Είδες φόρα που έχει πάρει;
    Δεν μένει παρά να του δώσεις το δαχτυλίδι

  79. LandS said

    #74 Βγες απόψε κατά τις τέσσερις το πρωί και κοίτα ανατολή μεριά, χαμηλά στον ορίζοντα. Θα δεις τρία φωτεινά αστέρια βαλμένα σχεδόν κατακόρυφα (τη ζώνη του) και άλλα τρία-τέσσερα να τα πλαισιώνουν φτιάχνοντας δύο τραπέζια (το σώμα του) με κοινή μικρή βάση τη ζώνη (είναι ξαπλωτός αυτή την εποχή). Έχει και άλλα αστέρια αλλά τα φώτα της πόλης τα σβήνουν.

  80. Gpoint (74), o Ωρίων κάνει μπαμ στον ουρανό, αρκεί… να φαίνεται, να μην έχει δύσει δηλαδή. Και δυστυχώς το καλοκαίρι φαίνεται μόνο τα ξημερώματα και αν. Αν όμως βρεθείς χειμώνα μακριά από φώτα και είναι καθαρός ο ουρανός, ρίξε μια ματιά και θα τον δεις, ακριβώς όπως σου τον περιγράφει ο Lands. Ίσως να διακρίνεις και το σπαθί που κρέμεται από τη ζώνη του. Αξίζει τον κόπο!

  81. @78. Γιώργη, θυρωρός στο Νικοδόμημα και πολύ μου πάει! Ένας είναι ο Νικοκύρης.

    Και μετά τόση κουβέντα για τα άστρα, ας συμβάλλω κι εγώ στη διαμόρφωση της ηχητικής μπάντας, γιατί κάποιες μας πήρανε φαλάγγι. http://www.youtube.com/watch?v=0u7PT7heg6o

  82. LandS said

    #80 Χειμώνα, γύρω στις 6 θα τον δεις να μεσουρανεί ολόρθος.

  83. Γς said

    81α:
    Λέγε με Γιάννη.
    Εστω Πρίνσιπολ του Νικοδομήματος.
    Ακοιυ Νικοδόμημα… Καλό!
    Με άδεια της Πολεοδομίας, στατικές μελέτες κτλ

  84. #83. Γιάννη, συγνώμη για το λάθος του ονόματός σου. Ναι, Νικοδόμημα με την άδεια μιας νέας υπηρεσίας της Πολεοδομίας που λέγεται Λεξιδομία, με τοίχους αντιστήριξης σε λερναίες λέξεις, μουσαντένια έτυμα κλπ.

  85. Ο Ωρίων είναι εδώ http://www.google.com/sky/#latitude=1.4061088354351594&longitude=-95.625&zoom=4&Spitzer=0.00&ChandraXO=0.00&Galex=0.00&IRAS=0.00&WMAP=0.00&Cassini=0.00&slide=3&mI=1&oI=1
    (καντε ζουμ ή επιλέξτε Historical για περισσότερα)

  86. Γς said

    84:
    Ωπα! Τι σου έλεγα Νικοκύρη; Μετρημένες οι μέρες σου στη καρέκλα.
    Γειά σου Ορεσίβιε με το πριόνι!

  87. Immortalité said

    Ωραία η συνεργατική ανάρτηση! Πάντα τέτοια Ορεσίβιε! 🙂

    Θα παρατηρήσω μόνο ότι το αλώνισμα το λένε θαρρώ παντού έτσι. Δεν θα φανταζόμουν ποτέ ότι η λέξη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ιδιωματική. Υπάρχει άλλη που να σημαίνει αλώνισμα; Η αναφορά στον τρόπο του αλωνίσματος μου θύμισε και την παροιμία «χέστηκε η φοράδα στ’ αλώνι» που λέμε όταν κάτι παρουσιάζεται σημαντικό ενώ δεν είναι.

    Η διαδικασία του λιχνίσματος μου θύμισε ότι εδώ όταν ένα ζευγάρι χωρίζει ή μια παρέα τα σπάει, λέμε ότι «τα λιχνίσανε», δηλαδή ξεχωρίσανε, τραβήξανε χωριστούς δρόμους όπως κάνει το άχυρο από τον καρπό. Φυσικά λέμε και τα χερόβολα χερόβολα και την κουλούρα κουλούρα και τα δικράνια δικράνια 🙂

    Ιάγο τα αστρολογικά υπέροχα!

    (Νίκο, στο λήμμα του αλωνίσματος, στην πρώτη σειρά μετά την παρένθεση (δες λ.) και πριν το είναι θέλει διάστημα, στη δεύτερη μετά το κυκλικά κι επίπεδα έχει δυο διαστήματα και το και με το φτιάχνονταν έχουν σφιχταγκαλιαστεί και θέλουν ξεχώρισμα 🙂 )

  88. gpoint said

    # 79,80
    Ευχαριστώ για τις υποδείξεις θα τον τσεκάρω αύριο το πρωΐ, δεν μένω Αθήνα και βλέπω πολλά αστέρια.
    Στην ουσία όμως με δικαιώσατε με τέτοιες ώρες που βγαίνει : τον χειμώνα δεν κυκλοφορούσαμε και το καλοκαίρι τα μαθήματα αστρονομίας γινότουσαν πιο νωρίς, τέτοιες ώρες είχαμε…ασκήσεις επί χαρτου ( νέοι γαρ) που να τον δω ο άνθρωπος !!

  89. sarant said

    87: Μερσί για τις διορθώσεις -δεν είναι όλες οι λέξεις σπάνιες, γιαυτό λέω δύο και δύο.

  90. 87γ,
    Για το λίχνισμα, να θυμηθούμε και την χρήση της λέξης στην πρέφα, σε συνδυασμό με χαρακτηριστική κίνηση αυτού που λιχνίζει.

  91. 87γ,
    Τώρα που ξανασκέφτομαι την συγκεκριμένη χρήση, μπορεί να χρησιμοποιηθεί το λίχνος-dead link (404) κατά το λίκνος-link:

    «Λιχνίζει ο λίκνος για το ΧΥΖ, μπορείς να τον μαζέψεις;»
    🙂

  92. Περαστικός πού κόλλησε, μέ τήν άδειά Σας. said

    «Κι’ εσύ κακό χερόβολο, κι’ εγώ κακό δεμάτι «.
    Παροιμία από τά Αρβανιτοχώρια τής Β.Α Αττικής, μακρόν απέχουσα στό νόημά της από τήν Ορθόδοξη Χριστιανική (άλογη) Συγχωρητική, πλησιέστερον ευρισκομένη στήν, πολύ τής μόδας, Σωφρονιστική Προτεσταντική Τιμωρητική.

  93. Εδώ http://archive.org/stream/starnamesandthe00allegoog#page/n332/mode/2up (στην αριστερή σελίδα) περετυμολογήσεις και …παρορθογραφήσεις, του αλετροποδιού.

  94. #87. Καλώς την Ιμμόρ. Εννοείται ότι δεν είναι σπάνια λέξη το αλώνισμα. Την έβαλα όμως, όχι γι’ αυτή καθαυτή τη λέξη αλλά για την ακριβή περιγραφή της διαδικασίας του αλωνίσματος, η οποία είναι άγνωστη στους σημερινούς νέους. Επίσης για να συνενωθούν διάφορες λέξεις (που τις έχω και ξεχωριστά σ’ ένα μικρό «ερασιτεχνικό» γλωσσάρι που ετοιμάζω), οι οποίες δεν είναι και τόσο γνωστές ετυμολογικά και σημασιολογικά, όπως: βαλμάς, ζιμπίλι, στοιχερός, (που γράφεται και στιχερός και λέγεται και στήγερο κι όπως σχολίασε κι ο Προσγολίτης(13) και στήζιρο. Ακόμη, η λέξη αλωνίζων δεν είναι και τόσο συνηθισμένη, καθώς φυσικά και το αρχ. επαλώστης. Επίσης παραδόξως στις περισσότερες λαογραφικές αναφορές, ξεχνούν την κουλούρα του στοιχερού ή δεν περιγράφουν με σωστό τρόπο τη λειτουργία της.

    Να σημειώσω και μια έκφραση για το λίχνισμα (μια και μου θύμισε άλλη μτφ. χρήση της ο Μιχάλης Νικολάου με την πρέφα). Όταν πιτσιρικάς ζητούσα λεφτά από το μακαρίτη τον πατέρα μου, για λόγους που για μένα ήταν σημαντικός αλλά για εκείνον ασήμαντος μου έλεγε: «Τόσα λεφτά γι’ αυτό το πράμα; Λες πως μου περισσεύουν λεφτά για λίχνισμα;»

  95. Προσγολίτης said

    Το άκουσα από γέρο χωριανό μου:

    Ζέστη, να σκάει ο τζίτζικας. Η (ας την πούμε:) «Καραφώταινα» ν’ αλωνίζει, να ψήνεται στον ήλιο και ο «Καραφώτης» στον ίσκιο… Κάποια στιγμή απόκανε η καψερή και τον παρακάλεσε:
    ––Έλα και συ λίγο, να πάρω κ’ εγώ μιαν ανάσα.
    ––Για κοίτα τ(η)ν παλιοστρίγκλα! Εγώ και στον ίσκιο και πάλι έσκασα, ίδρωσα, κι’ αυτή να θέλ(ει) να τ(η)ς αλωνίσω κιόλας στον ήλιο!

    ”Καραφώταινά» μου, αφού δεν σ’ έσφαξε επιτόπου, σπολλάτη να λες!

  96. gryphon said

    Eχω τήν εντυπωση οτι το αλωνίζει λεγεται και μεταφορικα για καποιον που δεν υπακουει σε κανόνες, κανει οτι του γουσταρει, πηγαινει οπου θελει, αυθαιρετει ισως κλπ.Αλλα δέν ειμαι σιγουρος

  97. sarant said

    96: Ασφαλώς!

    90: Σωστά!

  98. Αρκεσινεύς said

    Όποιος θέλει να λιχνίσει, τον αντράλικα κρατεί.

    Χωματάλωνα.

    «Ο καρπός λιάζεται και αποθηκεύεται στα κασόνια».
    Ορεσίβιε, θα ήθελα κάποιες διευκρινίσεις. Πού λιάζεται; μέσα στο αλώνι; Γιατί; Στα κασόνια;

  99. 98. Αρκισινέα, απλώνουν ένα λιόπανο ή σταφιδόπανο πάνω στο αλώνι και πάνω σ’ αυτό απώνουν τον καρπό να λιαστεί.
    92. Περαστικέ, καταπληκτική έκφραση

  100. Αρκεσινεύς said

    95. Προσχολίτη, σίγουρα θα είσαι στεριανός. Εμείς οι νησιώτες αντιμετωπίζουμε τις γυναίκες στις εκτός σπιτιού εργασίες με ισότητα και αξιοπρέπεια. Δεν κάθεται στο γαϊδούρι ο άντρας και η γυναίκα ν’ ακολουθεί φορτωμένη ξύλα! Όταν για πρώτη φορά συνάντησα σε εικόνα ή σε κείμενο αυτή τη σκηνή ανατρίχιασα. Πίστευα πως ήταν μεμονωμένο περιστατικό, αλλά απατήθηκα οικτρώς.
    Η θάλασσα ευλογημένη!

  101. Αρκεσινεύς said

    92,99. Κι ετσά κακά χερόβολα κι αλλιώς κακά δεμάτια. Αμοργιανή

  102. Προσγολίτης said

    100. Αγαπητέ Αρκεσινέα, ναι, στεριανός (βουνίτης θα ’λεγα, αν υπήρχε η λ.). Απορείς και εξίστασαι; Και με το δίκιο σου. Α, και να ’ξερες τι άλλα γίνονταν στην περιοχή μας σε βάρος της γυναίκας… Δεν τα έζησα, μα τα έχω ακουστά. Να σου πω ετούτο: τα βράδια στον καφενέ μαζεύονταν οι… άντρακλες και, μεταξύ των άλλων που –αλήθεια ψέματα– αράδιαζαν, ήταν και το πόσες φορές έδειρε καθένας τη γυναίκα του τη μέρα που πέρασε.
    Ακόμα ένα που τώρα θυμήθηκα: η γυναίκα τον κουνιάδο της τον προσφωνούσε «αφέντη»! (υποθέτω με Α…).

  103. Αρκεσινεύς said

    Τα Πετράλωνα πού οφείλουν την ονομασία τους;

    102. Αγαπητέ Προσγολίτη, βλέπω στο L- S πως υπάρχει η λέξη βουνίτης ως χαρακτηρισμός του Πάνα, κατοίκου των βουνών.

  104. Προσγολίτης said

    100. Αγαπητέ Αρκεσινέα, γράφεις «Δεν κάθεται στο γαϊδούρι ο άντρας και η γυναίκα ν’ ακολουθεί φορτωμένη ξύλα!». Δεν κατάλαβες καλά: το γ α ϊ δ ο ύ ρ ι ήταν καβάλα… (σίγουρα μ’ εννοείς).

    103. Σ’ ευχαριστώ πολύ. Τη βρίσκω πολύ όμορφη λέξη!

  105. sarant said

    104: Ναι, αλλά σύμφωνα με το ανέκδοτο, μετά τον πόλεμο άλλαξε λίγο η κατάσταση -ο άντρας εξακολουθούσε να πηγαίνει καβάλα και η γυναίκα πεζή και φορτωμένη, αλλά τώρα η γυναίκα πήγαινε μπροστά, δεν ακολουθούσε από πίσω.

    – Η πρόοδος;
    – Όχι, οι νάρκες!

  106. Γς said

    102: > πόσες φορές έδειρε καθένας τη γυναίκα του τη μέρα που πέρασε.
    Τραυματική εμπειρία της εφηβείας μου: Μαζί με κάνα δυο άλλους υπάλληλους την κάναμε κοπάνα με τον οδηγό του επιχειρηματία και πήγαμε βόλτα στη Γκαλοπούλα και τη Μονή Καισαριανής, όπου ο οδηγός μάλλον ένιωσε στενάχωρα με τις πλάκες μας, που δεν μπορούσε να παρακολουθήσει. Ετσι, όταν στην επιστροφή περάσαμε από το σπίτι του, χαμόσπιτο της τότε Καισαριανής, για να αφήσει τα λεφτά της ημέρας στη γυναίκα του, όλως αναιτίως την έκανε μαύρη στο ξύλο! Και χαμογελαστός, ικανοποιημένος, μας πήγε πίσω στη δουλειά μας. 1962.

  107. 102. Υπάρχει επίσης στη συναγωγή λέξεων του Ι. Ζωναρά (12ος αιώνας):
    Βουνίτης. ὁ βουκόλος, ὁ βοηλάτης. Βουνός. ὁ ὀρώδης καὶ γεώλοφος τόπος.

  108. gryphon said

    106
    Η τοποθεσία οπου και η αρχαια πηγη λεγεται Καλοπούλα χωρίς Γ Μικρο το κακο.Εγω που μενω και σχετικα κοντα και πηγαινω απο μικρός εκει τήν έλεγα μεχρι προσφατα Γαλοπουλα χωρις Κ.

  109. Γς said

    108:
    Γκαλοπούλα είναι το σωστό. Από το 1950 που θυμάμαι έτσι την λέγαμε. Ισως το όνομα αυτό έχει σχέση με τους Γάλλους που στην Φραγκοκρατία ( 12ος αιώνας) είχαν έντονη παρουσία στην περιοχή. Εκεί κοντά άλλωστε είναι το Φραγκομονάστηρο, η καθολική εκκλησία του Αγίου Μάρκου. Εμενα λίγο πιο κάτω. Ανεβαίναμε με τα πιτσιρίκια μου και τη Λάση το λυκόσκυλό μας μέχρι και τις κεραίες του ΟΤΕ κι από κει κατεβαίναμε στην Παιανία! Και επιστρέφαμε κιόλας, παρακαλώ!

  110. gbaloglou said

    52
    εξαιρετικά αφιερωμένο

  111. cronopiusa said

    gracias
    Radio Tarifa – Rumba Argelina http://www.youtube.com/watch?v=1N15IMCQt60

  112. […] [3] α) «…αλετροπόδα (η) =  η βάση του ξύλινου αλετριού, κατασκευασμένη από κορμό δέντρου που μετά από σχετικό πελέκημα αποτελεί τη βάση του αλετριού πάνω στην οποία εφαρμόζονται τα άλλα εξαρτήματα, το στιβάρι, η σπάθη, τα φτερά και το υνί. Φέρει και ένα κάθετο κλαδί που αποτελεί το στήριγμα της χερολαβής (χερούλι)…». ΠΗΓΗ: https://sarantakos.wordpress.com/2012/08/20/tesserislekseis/ […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: