Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μουσαντένιο μούσι

Posted by sarant στο 21 Αύγουστος, 2012


Το σημερινό άρθρο είναι επανάληψη ενός άρθρου που είχαμε δημοσιέψει πέρσι τέτοιον καιρό, και που είχε ανεβεί το 2008 στον παλιό μου ιστότοπο, αλλά με καναδυό ουσιαστικές διορθώσεις σε βασικά σημεία.

Η λέξη «μουσαντένιος» μπήκε ορμητικά στην επικαιρότητα των τηλεπαραθύρων πριν από 3-4 χρόνια, με τον δικηγόρο… Πεντακαθαρίδη εκ Θεσσαλονίκης που βιντεοσκοπήθηκε (παράνομα, αλλά ποιος τα εξετάζει αυτά) να κομπάζει για τη «μουσαντένια» αγωγή που είχε κάνει, παναπεί ψεύτικη, ή πιο σωστά γεμάτη εσκεμμένα λάθη ώστε να καταρρεύσει στο δικαστήριο. Μουσαντένια λοιπόν, μια λέξη που δεν υπάρχει στα γενικά λεξικά, όπως παρατήρησε τότε σε άρθρο του ο Παντελής Μπουκάλας. Το slang.gr που κάνει καλή δουλειά στη συγκέντρωση όρων από διάφορες ιδιολέκτους, έχει καταγραμμένο τον όρο «μουσαντέ», και για να πω την αμαρτία μου, εγώ πίστευα ότι πρόκειται για σχετικά νέο σχηματισμό. Πάντως, δεν περίμενα τις κομπίνες του Βαλτοπεδίου για να μάθω τη λέξη, την είχα ήδη συναντήσει, κυρίως σε ποδοσφαιρικά συμφραζόμενα, όπου το τάδε πέναλτι θεωρήθηκε μουσαντένιο, δηλαδή ανύπαρκτο, ψεύτικο. Λίγο παλιότερα, θαρρώ, αυτό το λέγαμε «πέτσινο».

Ωστόσο, το μουσαντένιος και το μουσαντέ δεν είναι και τόσο καινούργιοι όροι. Τους βρίσκω στο λεξικό της πιάτσας του Ζάχου (1981). Ακόμα παλιότερα, στο λεξικό της πιάτσας του Βρασίδα Καπετανάκη (πρώτη έκδοση 1950, δεύτερη 1962) βρίσκω τον τύπο μουσαντά, ως επίρρημα, με σημασία «ψέματα, δήθεν» και με παραδειγματική φράση: Αυτά που είπα χτες, τα είπα μουσαντά, για να τ’ ακούει η γυναίκα μου. Όμως, εκεί που το λήμμα έχει την τιμητική του, είναι στα Καλιαρντά του Ηλία Πετρόπουλου (1971), ο οποίος καταγράφει όχι μόνο τα λήμματα «μουσαντό» ( = ψέμα) και «μουσαντένιος» (πλαστός, ψεύτικος ), αλλά και δεκάδες άλλα λήμματα με πρώτο συνθετικό το «μουσαντο-», το οποίο προσδίδει στις λέξεις τη σημασία του ψεύτικου, του πλαστού. Για παράδειγμα, μουσαντόμαγκας είναι στα καλιαρντά ο μπαμπέσης. Εκτός λεξικών, τη λέξη την ακούμε στην ταινία Διπλοπεννιές (1965) του Σκαλενάκη, όπου ο Αυλωνίτης λέει στον Παπαμιχαήλ (που δεν ξέρει να παίζει μπουζούκι): «Θα βαστάς μπουζούκι, στα μουσαντά, μουσαντένιο».

Κατά τον Ηλία Πετρόπουλο, το μουσαντό κτλ. προέρχονται από το μούσι, με ψευτογαλλική κατάληξη. Αυτό εκ πρώτης όψεως φαίνεται λογικό, εφόσον «μούσι» σημαίνει μεταφορικά το ψέμα,  μια σημασία που τη θυμάμαι από παιδί· πολλές φορές μάλιστα πιάναμε απλώς το πηγούνι με τα δάχτυλα για να δηλώσουμε σιωπηρά ότι αυτό που ακούμε είναι μούσι. Πώς άραγε έφτασε το μούσι να σημαίνει «ψέμα»; Μην ξεχνάμε πως στην καθομιλουμένη τα παχιά ή τα ανόητα λόγια λέγονται τρίχες –και τι άλλο είναι το μούσι παρά πολλές μακριές τρίχες (ενίοτε και κατσαρές); Θαρρώ λοιπόν πως από τις τρίχες περάσαμε στο μούσι. Ασφαλώς όμως θα έπαιξαν ρόλο και οι ψεύτικες γενειάδες, οι αποκριάτικες, που είναι το πιο εύκολο μασκάρεμα. Κάπως έτσι και η αρχαία φενάκη, που αρχικά σήμαινε την περούκα, πήρε τη σημασία του ψέματος, της απάτης.

Από πού ετυμολογείται όμως το μούσι; Θα περίμενε κανείς να είναι ομόρριζο με το μουστάκι, αλλά δεν είναι· ούτε με το μουσούδι. Δεν έχω χώρο να επεκταθώ στις ετυμολογίες αυτές, αλλά το μεν μουστάκι είναι αυτοχθόνως ελληνικό (και από τη λέξη μύσταξ προέρχονται τα moustache και συναφή των ευρωπαϊκών γλωσσών) το δε μουσούδι είναι από το ιταλικό muso. Αντίθετα, το μούσι είναι γαλλικό, και δη γαλαζοαίματο!

Οι εστεμμένες τρίχες του Ναπολέοντα του μικρού

Οι γαλλομαθείς θα σας πουν ότι στα γαλλικά mouche είναι η μύγα, είναι όμως και το μικρό γενάκι κάτω από το κάτω χείλος. Τώρα, η τριχοφυική ορολογία μπερδεύεται, διότι εμείς αυτό το γενάκι το λέμε μπαμ τρελελέ. Να πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Μια μέρα που δεν είχε τι να κάνει (λόγω τιμής, έτσι λέει το λεξικό!) ο βασιλιάς της Γαλλίας Λουδοβίκος ο 13ος, διάταξε τους αξιωματικούς της φρουράς του να ξυρίσουν τα γένια τους, έτσι που ν’ αφήσουν μόνο το μουστάκι κι ένα γενάκι μικρό, ίσα μια κουτσουλιά, κάτω από το κάτω χείλος. Την ίδια μόδα, άλλωστε, την ακολούθησε κι ο ίδιος, και γι’ αυτό το γενάκι εκείνο ονομάστηκε αρχικά «βασιλικό» (la royale).

Αργότερα, το γενάκι αυτό, επειδή ήταν μικρό και μαύρο, πήρε την ονομασία mouche, παναπεί μύγα, από το 1840 περίπου. Την ίδια περίπου εποχή ο αυτοκράτορας Λουδοβίκος Ναπολέων ο 3ος (1808-1873), ο λεγόμενος «ο μικρός» και άξιος του προσωνυμίου του, είχε ένα διάσημο mouche, που όπως βλέπετε στην εικόνα το άφηνε λιγάκι πιο μακρύ, και αυτό ονομάστηκε l’impériale (το αυτοκρατορικό). Σύμφωνα με την πρόταση του Κ. Δαγκίτση, από αυτό το «λεμπεριάλ» ή το «μπαρμπ εμπεριάλ» μπορεί να προήλθε, μέσα από κακοτράχαλα μονοπάτια, το δικό μας «μπαμ τρελελέ». Ωστόσο, πιο πειστική αν και λιγότερο ένδοξη βρίσκω την πρόταση του Κ. Καραποτόσογλου, ότι το μπαμ τρελελέ, που αλλού ακούγεται και ως νταμ τιριλέ, προέρχεται από το τούρκικο bam teli = υπογένειο (και ακριβέστερα οι τρίχες (tel, από εκεί και το τέλι) κάτω από το κάτω χείλος).

Το μπαμ τρελελέ είναι ίσως παλιομοδίτικο αλλά ακόμα το συνηθίζουν κάποιοι (π.χ. ένας από τους Κατσιμιχαίους, δεν θυμάμαι ποιος). Τη λέξη θα την ακούσετε και ως μπαμ τερλελέ (έτσι λέγεται και μια μουσική σκηνή της Θεσσαλονίκης) ή μπαμ τιρλελέ ή μπαμ τιριλέμ, για να μην επεκταθώ στις πιο αλλόκοτες παραλλαγές.

Μάλιστα, σε άρθρο του Στέφ. Στεφάνου για την Αθήνα της εποχής του Γεωργίου του Α’ αναφέρεται ότι ο Μελέτης, ο καλύτερος μπαρμπέρης της εποχής, στην οδόν Αιόλου, «όταν ήθελε να ξυρίσει το μπαμ τρελελέ, όπως ελέγετο το κάτωθεν του στόματος γενάκι, εφώναζε του πελάτου ‘να κάνει μύγδαλο’, να φουσκώσει δηλαδή εσωτερικώς με τη γλώσσα του το μέρος εκείνο». Αναρωτιέμαι πώς το έλεγαν στον αυτοκράτορα οι δικοί του κουρείς.

Ας αφήσουμε όμως το μπαμ τρελελέ κι ας γυρίσουμε στο μούσι. Το mouche το γαλλικό έγινε σ’ εμάς μούσι, μάλλον στα τέλη του 19ου αιώνα (τη λέξη μούσι την έχω βρει σε εφημερίδα του 1902) και με το δανεισμό σαν να μεγάλωσε κιόλας, αφού αρχικά μεν σήμαινε το υπογένειο (που οι Γάλλοι το λένε bouc), ενώ σήμερα μπορεί να σημαίνει και το γένι, αν και ίσως όχι τη μακριά γενειάδα. Όσο για το γαλλικό mouche, τη μύγα, είναι λατινικής αρχής (musca), αλλά αυτή την ετυμολογία την αφήνω για άλλη φορά. Ταιριάζει πάντως να πω ότι όταν κάποιος λέει χοντρά ψέματα, σαν αυτά που μας σερβίρουν πολλοί και διάφοροι από τα τηλεπαράθυρα, ή όταν απλώς λέει ανοησίες, λέμε ότι μας γέμισες αλογόμυγες. Να λοιπόν μια ακόμα σύνδεση, έστω και συμπτωματική, της μύγας με το μούσι και με τις μουσαντένιες ιστορίες.

Αυτά έλεγε το παλιό άρθρο, αλλά η σύνδεση του μουσαντένιου με το μούσι, που πρότεινε ο Ηλίας Πετρόπουλος και που μου είχε φανεί πειστική, μάλλον δεν είναι αληθινή. Σύμφωνα με πειστική πρόταση του Κ. Καραποτόσογλου, που έγινε επίσης σε αυτό το ιστολόγιο, η λ. προέρχεται από το τουρκικό musanna‘ (πρόσθετος, τεχνητός, πλαστός, πλαστογραφημένος). Λογικό είναι μια λέξη που σημαίνει την απάτη και το ψέμα να είναι απατηλή και στην ετυμολογία της!

θα βαστάς μπουζούκι, στα μουσαντά, μουσαντένιο

Advertisements

68 Σχόλια to “Μουσαντένιο μούσι”

  1. Καλημέρα!
    Για το μουσαντένιο, εξακολουθεί να μη με πείθουν οι ετυμολογίες ούτε από το μούσι (αν και τώρα μου ακούγεται πιο πειστικό, να πω την αλήθεια) ούτε από το musanna‘. Στην παλιά συζήτηση είχε προταθεί και μια ενδιαφέρουσα τσιγγάνικη ετυμολογία.

  2. Γς said

    Καλημέρα.

    Πιτσιρίκoς προσπαθούσα να καταλάβω τι σχέση έχει το «Μουσαντέκ» με τον ανατραπέντα σε παραξικόπημα το ’53 πρωθυπουργό της Περσίας Μοσαντέκ.
    «Μουσαντέκ» λεγόταν τότε το «μούσι». Κι όπως η σύγχρονη της έκφραση «Εγινε της Κορέας», έτσι κι αυτή η παραλλαγή επιβίωσε μέχρι σήμερα. Λέγεται π.χ.. «Μουσαντεκ μου μοιάζει η υπόθεση», Μουσαντεκ πρωταθλήματα (γκουγκλίζονται). Και στο slag.gr

  3. Γς said

    2:
    Βέβαια εκτός από την ηχητική ομοιότητα το «μουσαντέκ» ή «μουσαντέ» με τον Μοσαντέκ καμία άλλη σχέση δεν υπήρχε. Ούτε καν μούσι δεν είχε ο άνθρωπος.

  4. gpoint said

    Συνήθως μούσι λέμε όχι την ολόκληρη γενειάδα αλλά οταν ξυρίζουμε ορισμένα μέρη (συνήθως το κάτω μέρος του λαιμού και τα μάγουλα. Αυτό που λε μπαμ τρελελέ εγώ το ξέρω σαν «γίδι» και όντως θυμίζει την αντίστοιχη τριχοφυΐα των κατσικιών.
    Για το μουσαντένιο είχα την εντύπωση πως προέρχεται από τον μουσαμά > μουσαμαδένιο .μουσαντένιο με την έννοια ότι σκεπάζει, κρύβει όπως ο απλωμένος μουσαμάς (παλιά οι ψαράδες σκέπαζαν με μουσαμά τα ψάρια τους ώστε να πουλήσουν αυτά που ήθελαν και όχι όσα έβλεπε ο πελάτης που ίσως τα φύλαγαν για τον μουστερή τους).
    Τέλος χθες κάποια κυρία ( από την Πόλη 0 δεν εξυπηρετήθηκα στην τράπεζα και είπε πως χου(ι)λαντ(ρ)ίστηκε ή κάπως έτσι, την ξέρετε την έκφραση ;

  5. LandS said

    Μήπως κουλαντρίστηκε = πειράχτηκε;

    Στην ενεργητική φωνή σημαίνει τα καταφέρνω (σημαίνει και πειράζω)

  6. Γς said

    4:
    >είπε πως χου(ι)λαντ(ρ)ίστηκε ή κάπως έτσι, την ξέρετε την έκφραση ;

    Την κουλαντρίσανε. Απ το τούρκικο kullanmak- kullandι (οδηγώ, χειρίζομαι, χρησιμοποιώ).

  7. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Καλημέρα, κι από μένα!

    Ήθελα να ρωτήσω, το «μπαμ τρελελέ» και το «μπαμ τριαλαλό» είναι ένα και το αυτό;

    Δεν θα ξεχάσω ποτέ την παράσταση «Μπαμ Τριαλαλό», που είχα δει, φοιτητής ακόμα, γύρω στο ’85, από το Θέατρο Καισαριανής. Μάλιστα, είχαμε πάει πολλοί μαζί του Θεατρικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών (της «Ιριδας» -τι να γίνεται άραγε;), και στο τέλος της παράστασης, καμπαρέ στην καλύτερη, την πιο ατόφια μορφή του, μιλήσαμε με ηθοποιούς και μας είχε συγκινήσει πολύ εκείνη η επαφή.
    Υπήρχαν όνειρα πολλά τότε, βλέπετε…

  8. ΠΑΝΟΣ said

    Καλημέρα.
    Δεκαετία ’50 οι μεγαλύτεροι μας έλεγαν τα ψέματα,μουσαντά.Το θυμάμαι τέλεια.

  9. NM said

    Guy Fawkes, Gunpowder Plot, V for Vendetta, Ανώνυμοι.
    Αυτοί γιατί δεν παίζουν καθόλου σήμερα;

  10. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    7: Όχι, δεν είναι ίδιο το μπαμ τριαλαλό.

  11. ΠΑΝΟΣ said

    ¨Συμπληρωματικά.Κι εμείς τήν δεκαετία τού ’60 το ψέμα το λέγαμε,μούσι.Κυκλοφορούσε μάλιστα και μια περιθωριακή εφημερίδα,σε ορισμένα μόνον περίπτερα,κυρίως τής Κάνιγγος,που λεγόταν Το Μούσι.Την έβγαζε ένας μυστήριος τύπος.Δεν θυμάμαι τ’ όνομά του.Δεν νομίζω να ήταν ο Λεωνίδας Χρηστάκης,αλλά και σίγουρος δεν είμαι.

  12. Η λέξη μουσαντένιος έγινε γνωστή στο κινηματογραφικό σινάφι, το 1988-1989, όταν έσκασε η βόμβα για πολύ γνωστό σκηνοθέτη, ότι «του την έπεσε η Εφορία γιατί είχεμουσαντένια τιμολόγια πολλών εκατομμυρίων…».

  13. bernardina said

    Εδώ τα καλά μούσιααα!

    Και η παραλλαγή μπάμτιρλε, για το μπαμ τερλελέ 🙂

  14. Γς said

    11: Ότι είχε μούσι ο Λεωνίδας Χρηστάκης είναι βέβαιο (και από τους πρώτους).

  15. Μιχαλιός said

    4, 6: huylanmak>αόριστος huylandιm=νευρίασα, συγχύστηκα, ερεθίστηκα. Από το γνωστό μας χούι, καμμία σχέση με το kullanmak,

    Το μεταβατικό huylandιrdιm=εκνεύρισα, ερέθισα.

  16. LandS said

    #15
    Μπορούμε να πούμε, Μιχαλιέ, ότι οι δύο έννοιες κουλαντρίζω/κουλαντρίζομαι καταφέρνω και εκνευρίζομαι προέρχονται αντίστοιχα από τις δύο ξεχωριστές τουρκικές λέξεις kullanmak και huylandιm ;

  17. Νέο Kid Στο Block said

    Στα Αλβανικά υπάρχουν 27 διαφορετικές λέξεις για τα διάφορα είδη και υποείδη μύστακος (mustaqe) και τις διαβαθμίσεις/καταστάσεις ξυρίσματος ή αξυρισιάς.
    Μερικά είναι: madh πυκνό μουστάκι (βούρτσα)
    holl λεπτό μουστάκι
    varur τσιγκελωτό προς τα κάτω μουστάκι
    Kacadre τσιγκελωτό προς τα πάνω μουστάκι
    posht σαν το varur περίπου
    dirs ur νεαρό μουστάκι (εφηβικό)
    rruar Γεωργίτσης (να είσαι με ξυρισμένο το μουστάκι)
    Και 27 λέξεις για φρύδια: vetullkalem, vetullvrenjtur, vetullhequr, vetullrrept, vetullgajtan (καραμανλήδικα) κλπ.

  18. gpoint said

    # 5,6,15
    Εχει δίκιο ο Μιχαλιός, θυμάμαι η κυρία κάτι είπε για χούϊ σε κάποιον που την ρώτησε

  19. Immortalité said

    Το κουλαντρίζω εδώ κάτω σημαίνει μόνο χειρίζομαι καλά, διαχειρίζομαι. Και το παθητικό επίσης. «Μην τον βλέπεις έτσι, δύσκολα κουλαντρίζεται»

    Μήπως η κυρία κουρντίστηκε; Νομίζω είναι το γνωστό κουρδίζω/κουρντίζω που για ανθρώπους σε αντίθεση με τα πορτοκάλια σημαίνει ότι εκνευρίστηκαν με κάτι, «τι έγινε και ήρθες κουρντισμένος;»

  20. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  21. Γς said

    19:
    Αν είναι λάθος το Βικιλεξικό για το κουλαντρίζω τότε είμαι κι εγώ λάθος.

  22. Γς said

    19:Στα βουλγάρικα και τα ρώσικα χούι (хуй) είναι το τέτοιο μας (το αντρικό). Δεν είναι η ψυχή ή δεν ξέρω τί άλλο. Ακούνε πως το χρησιμοποιούμε και γελάνε. Αλλά τι μας νοιάζει εμάς. Στο χούι μας!
    «Πιο εύκολα βγαίνει η ψυχή, παρά το χούι». Παροιμία από τα βουλγαρικά.

  23. Γς said

    23: Οπως έλεγε και το (παραφρασμένο;) παιδικό ποιηματάκι:
    «Και φωνάζει χούι χούι
    και κανείς δεν την ακούει.
    Μόνο εγώ την άκουσα,
    πήγα και την πλάκωσα!»

  24. 23,
    Παρόμοιο με το ρώσικο χούι και το αμερικάνικο wee-wee:

    “Yeah, I found that out when Mark Perper was running for class president in the third grade. Well, his campaign slogan was, “Vote for me and I’ll show you my wee-wee.”
    He won by a landslide!”

  25. Μιχαλιός said

    17: Γιατί όχι, ίσως να έγινε κάτι σαν συμφυρμός.

    Βλέπω τώρα ότι κάποια λεξικά (μεταξύ τους και των Φαρούκ-Καρατζά) δίνουν για το huylanmak μία κάπως διαφορετική (νεότερη;) σημασιολογική απόχρωση: «ψυλλιάζομαι, υποπτεύομαι, πονηρεύομαι». Αλλά προφανώς η κυρία εννοούσε «νευρίασα».

  26. Γς said

    26:
    >“ψυλλιάζομαι, υποπτεύομαι, πονηρεύομαι”.

    Λοιπόν το’χω:
    ψυλλιάζομαι, υποπτεύομαι, πονηρεύομαι, σακουλεύουμε ότι η κυρία το έκανε επίτηδες για να μας μπερδέψει.

    Τι δεν καταλαβαίνετε;

  27. Γς, η γνωστή παροιμία “Πιο εύκολα βγαίνει η ψυχή, παρά το χούι” μου φαίνεται λίγο απίθανο να είναι από τα βουλγαρικά, αφού χούι στους βόρειους γείτονες είναι… άλλο πράμα. Μήπως ξέχασες να βάλεις φατσούλα;
    ΝεοKid, γιατί καραμανλήδικο το αλβανικό vetullgajtan; δεν θα πρέπει να είναι το γαϊτανόφρυδο του Ρίτσου;

  28. @4,15,17
    kullanmak εφετικό του kulmak, όπως πολύ σωστά ελέχθη, και αυτή ακριβώς είναι η σημασία του και στα ελληνικά, εφετική του δρω, κάνω. την κάνανε κάτι, τη ‘δουλέψανε’.

    Το χούι = ιδιοτροπία < βίτσιο προέρχεται από το ρωσικό 'хуй' που σημαίνει απλώς 'πέος' και πρέπει να μας ήρθε στην Ελλάδα μέσω των ρώσων που ήρθαν στο Αιγαίο υπό τον Κατσαντώνη, την εποχή της Αικατερίνης της Μεγάλης. Η σημασία του στα ελληνικά απλώς μετέπεσε στην εν χρήσει, επειδή, ως γνωστόν, λέξη για το 'πέος' δε μας έλειπε.

    Αλλά τα μοσαντέικα πρώτη φορά τ' ακούω. Ήξερα κάτι σχετικό αλλά πολύ αλλιώς.

  29. 29 Huy είναι η συνήθεια και μάλιστα η κακή συνήθεια στα περσικά, με πολλές σύνθετες λέξεις και συνηθέστατη στα οθωμανικά τουρκικά, δεν βλέπω το λόγο να ήρθε με τους Ρώσους (του Λάμπρου Κατσώνη και ουχί του Κατσαντώνη 😉 )

  30. Μιχαλιός said

    29: «kullanmak εφετικό του kulmak»;;; Εγκώ ντεν καταλαβαίνει αυτά.
    Άμα μιλάμε για το kιlmak, άλλο πράμα τελείως.

  31. sarant said

    30: Κι εγώ έτσι ξέρω.

  32. Γς said

    30:
    Δεν το ήξερα. Αν είναι έτσι κακώς αποδίδουμε την παροιμία στους Βούλγαρους. Τώρα μάλιστα. Βγαίνει νόημα με την παροιμία. Σίγουρο αυτό που λέτε έτσι; Ωχ, και όσο σκέφτομαι ότι πρέπει να χαζέψω όλα όσα εσφαλμένα έχω πει.

    29 α: Εδώ όμως κέρδισα (#6)!

    31: Το θέμα έκλεισε 🙂

  33. Γς said

    33:

    >να χαζέψω όλα όσα εσφαλμένα έχω πει.

    να Μαζέψω

  34. Γς said

    28: εφετικό, εφετική. Τι είναι;

    30: του Καραϊσκάκη ίσως;

  35. sarant said

    35: Εφετικά ρήματα, όπως στο 29, είναι αυτά που εκφράζουν επιθυμία.

  36. Νέο Kid Στο Block said

    Άγγελε (28.), έχεις δίκιο. Απέδωσα, εκ παραδρομής ,το thick που το πρωτότυπο εγγλέζικο κείμενο (μη φανταστείς τίποτε σπουδαίο «The meaning of Tingo and other extraordinary words from around the world”. Δεν διεκδικεί και σπουδαίες δάφνες επιστημονικότητας και ακρίβειας ,αλλά έχει πλάκα) έχει στο vetullor ,σαν «καραμανλήδικο», αλλά για το vetullgajtan λέει όντως «long and delicately shaped”. Αλά Ρίτσος .
    Και τώρα που ξαναβλέπω, μάλλον σκ@τά απέδωσα και άλλα, οπότε παραθέτω το οριτζινάλε κείμενο.
    Madh :bushy moustache
    Holl :thin moustache
    Varur :drooping moustache
    Big :handlebar moustache (!!??)
    Kacadre :moustache with turned-up ends
    Glemb :moustache with tapered tips
    Posht :moustache hanging down at the ends
    Dirs ur :newly sprouted moustache (of an adolescent)
    Rruar :with the moustache shaved off

    Και για τα φρύδια: vetullkalem (pencil thin), vetullvrenjtur (frowning), vettullhequr (plucked), vetullperpjekur (joined together) , vetullngrysur (gloomy), και το πιο ωραίο: vetullhen=arched like the crescent moon. 🙂

  37. κο-μούνας said

    τί έγινε αμερόληπτε;σε ζόρισε και το λογόκρινες;

  38. κο-μούνας said

    τουλάχιστον δέστο το βίντεο μπας και ξεστραβωθείς,γιατί η πολύ η μόρφωση σε έχει αποβλακώσει.Εκτός αν είσαι βαλτός

  39. κο-μούνας said

  40. Αρκεσινεύς said

    Το χούι είναι από κάτω από την ψυχή.

    Το χούι με το γάλα της μάνας έρχεται
    και με της ζωής το ξεψύχισμα φεύγει.

    Ο λύκος κι αν γέρασε κι άλλαξε το μαλλί του
    μήτε τα χούγια του άλλαξε μήτε την κεφαλή του.

    Πρώτα βγαίνει η ψυχή τ’ αθρώπου κι ύστερα το χούι του.

    Για το χούι ο Μπ. γράφει : < τουρκ. huy συνήθεια – ιδιορρυθμία < περσ. khuy /khoy

  41. asto99 said

    Ετυμολογια του μπαμ τριαλαρεμ
    Από το Γαλλικο barbe alla Napoleon le troisieme , (γένι αλλα Ναπολέων το Τριτος) όρος ακαταλαβίστικος που προσαρμόστηκε στην αντίληψη ότι ένας που έχει τέτοιο μούσι κάνει μπαμ και τριαλαρέμ μας μουσεύουν = μας λένε ψέματα. Ίσως γιατί στα κουρεία γίνονταν άσκοπες και υπερβολικές διηγήσεις.
    Μαλλον επτανησιακης προέλευσης (πβλ. φερσίες, φτυσίες)

    Απο το βιβλιο μου «Το λεξικο των Ακρων»
    http://www.stougiannidis.gr/AENAON/ΑΣ4/γένια.pdf
    http://www.stougiannidis.gr/AENAON/ΑΣ4/ξυράφι.pdf
    Α. Στουγιαννιδης

  42. Μιχαλιός said

    35-36: Το έχουμε ξαναπεί, ο Λεώνικος έχει κάποια δική του άποψη για το τι σημαίνει «εφετικό». https://sarantakos.wordpress.com/2012/04/02/protaprilia/ (σχ.175-188)

  43. sarant said

    42: Αυτή είναι μια εκδοχή που την έχει υποστηρίξει ο Δαγκίτσης, όπως γράφει το άρθρο, αλλά προσωπικά έχω πεισθεί από την τουρκική εκδοχή του Καραποτόσογλου.

  44. […] https://sarantakos.wordpress.com/2012/08/21/mousantenios/ Share this:TwitterFacebookLike this:LikeBe the first to like this. Explore posts in the same categories: Νίκος Σαραντάκος […]

  45. Φαρμακοπνίχτης said

    Εμείς πάντως στην εφηβεία – γύρω στο 80 με 85 – λέγαμε έγινε/πάμε για χουλιαμά και εννοούσαμε έγινε/πάμε για τζέρτζελο,νταβαντούρι,φασαρία,καυγά,τσακωμό,σαματά,φάση,τράβηγμα.

  46. asto99 said

    τζερτζελο η τζερτζελε ειναι ο σεισμος στα Τουρκικα.(Instanbulu cercele institut = Σεισμολογικο Ινστιτουτο Κωνσταντινουπόλεως).
    Πβλ. Ζαμπέτα
    ώχου τζερτζελες
    πωπω καλαμπαλικι
    μ΄μενα τον ασικη
    γελάει ο μαχαλας.

  47. sarant said

    Το λεξικό λέει zelzele, αλλά ωραίο εύρημα!

  48. Δημήτρης Μ. said

    47. Δεν είναι Ζαμπέτας. Είναι ο Χάρρυ Κλυν, που τον μιμείται.

  49. asto99 said

    Σωστο.! Δεν πρεπει να βασιζεται κανείς στη μνήμη του! Η σωστη προφορά λοιπον ειναι ζελζελέ> ζελζελές και οχι τζερτζελές

    το kalabalik αντιθετως πηρε το σύνηθες γιώτα της κατάληξης και παρέμεινε αμετάβλητο. Σημαίνει πληθος, οχλος|| ανακατωσούρα || συνολο επιπλων || οικοσκευή.ή ατομικα είδη
    Απο την σημασια οχλος και οχλαγωγια εχουμε το καλαμπαλικι να ειναι συνωνυμο του ζελζελέ

    καλαμπαλικια = ατομικα ειδη ΦΡ μαζεψε τα καλαμπαίκια σου και στρίβε. αλλα και ορχεις (αυτοι και αν ειναι ατομικα ειδη!)

    Ευχαριστω για την διορθωση
    Αρης

  50. Ιδού και η κλασική σκηνή με το μουσαντένιο μούσι από το To be or not to be 🙂

  51. Immortalité said

    Βρε βρε σαν τα ρόδα! 🙂

  52. Mindkaiser said

    Σήμερα στη δουλειά, σε μία στιγμή άκρατου επαγγελματισμού, ακούστηκε από συνάδελφο η φράση «θα του γαμήσω το ταμ τιριρί». Καθότι περίεργος άνθρωπος, μπήκα στο slang.gr με την ελπίδα να βρω κάποια στοιχεία για την προέλευση της φράσης. Ισχυριζόταν λοιπόν κάποιος, ότι το ταμ τιριρί συνδέεται με το μπαμ τρελελέ. Η ετυμολογική προέλευση όμως που έδωσε ο Νικοκύρης στο δεύτερο, καθιστά αδιαφανή τη σύνδεση των δύο (για να μην πω αδύνατη). Ξέρει κάποιος κάτι παραπάνω για το ταμ τιριρί;

  53. Immortalité said

    Ξέρω ότι το λέμε (αλλά δεν συνευρισκόμαστε μαζί του 🙂 ) για να δηλώσουμε τον κακό χαμό, το έλα να δεις και λοιπά αξιοθέατα. «Έγινε το ταμ τιριρί!» λέγεται ως συνώνυμο όλων των προαναφερθέντων. Στη φράση που το άκουσες δεν το έχω τύχει ποτέ. Ας περιμένουμε και τους αρμοδιότερους να δούμε.

  54. Μαρία said

    53 Ένας συμπαίχτης μου στην πόκα προ αμνημονεύτων χρόνων συνήθιζε την έκφραση «Τώρα μας γάμησε το ταμ τιριρί. Πάσο» και νόμιζα οτι είναι βορειοελλαδίτικο. Δεν ήξερα οτι έχει πανελλήνια διάδοση. Πώς βγήκε δεν έχω ιδέα.

  55. sarant said

    53-54: Κι εγώ το ταμ-τιριρί το ξέρω μόνο όπως στο 53, εδώ και χρόνια, σαν απροσδιόριστη απειλή. Δεν είμαι βέβαιος ότι συνδέεται με το μπαμ τρελελέ.

  56. Νέο Kid Στο Block said

    55. Συμπαίκτες στην πόκα δεν υπάρχουν! Μόνο εχθροί αμείλικτοι και «θανατεροί» (που λέγαν στο χωργιό μ) 🙂
    (εκτός, αν συμπαίχτης σημαίνει συνεργός/συνεταιράκι.. :mrgreen: )

    Tόχω ξαναπεί στην παλιά ανάρτηση ότι μικρός ήξερα το νταμ τιριλέ ,σαν παραλλαγή του μπαμ τρελελέ. Μήπως απ’αυτό προκύπτει το νταμ τιριρί;

  57. Mindkaiser said

    @54

    Οι φράσεις που υποδηλώνουν συνουσία είναι πολύ διαδεδομένες στους τραπεζικούς κύκλους αυτήν την περίοδο Ιμόρ. 🙂
    Πάντως και το slang.gr αυτή τη φράση είχε. Δια του λόγου το αληθές:
    http://www.slang.gr/lemma/show/gamo_to_tamtiriri_875/

    Ευχαριστώ και όλους τους υπόλοιπους για την ανάδραση (σικ ρε). Μου κάνει εντύπωση που το χρονολογούν στο slang.gr -στη δεύτερη ανάλυση της φράσης- από το ’60. Όσο για το αναψυκτικό ταμ ταμ, τι να πω. Μου φαίνεται τραβηγμένο από τ’ αυτιά.

  58. Immortalité said

    @58α Κάτι έχει πάρει τ’ αυτί μου 😉

    Σε πιστεύω βρε, το είδα και πριν, στην δική μου αντίληψη δεν έχει πέσει αυτή η χρήση. Παρεμπιφτού γουγλίζοντας έπεσα πάνω σε μια ανάρτηση του Πετεφρή όπου το ταμ-τιριρί είναι προορισμός. Όπου ως ελίτ, για να μη στείλουμε στο ταμ-τιριρί τους αυτοκτόνους οργανικούς διανοουμένους,ορίζω (χωρίς να πολυεπιμένω) οποιαδήποτε επιδραστική ομάδα

    Ίσως αν περάσει από δω να μας πει κατά που πέφτει 🙂

  59. Mindkaiser said

    @59

    Ώστε μπορείς και να πας στο ταμ-τιριρί! Mille mercis Immor.

  60. Immortalité said

    @60 Πα ντε κουά Κάιζερ. Χαρά μου ν’ ανακαλύπτω προορισμούς 😀

  61. Κατερίνα said

    Εγώ θα πρότεινα μία άλλη ερμηνεία για το δικό μας «μούσι» με την έννοια του «ψέματος». Στα τουρκικά, όταν κάποιος θέλει να μιλήσει για κάποιο πράγμα στο οποίο δεν ήταν μάρτυρας (ακόμη κι αν αυτό είναι «Η μαμά μου πήγε για ψώνια»), προσθέτει την κατάληξη miş που μπορεί ανάλογα με το φωνήεν που προηγείται να γίνει muş-müş-mış, τα οποία προφέρονται ως «μους» με διάφορες διακυμάνσεις ως προς τον παραγόμενο ήχο. Στο απλό μου το μυαλό, πιθανολογώ ότι η έκφραση «μούσια – μουσαντένια» που χρησιμοποιούμε εμείς, ενδεχομένως να προέρχεται από εκεί, γιατί όταν οι Τούρκοι βάζουν το muş στα ρήματά τους σημαίνει ότι μιλούν για κάτι που δεν ξέρουν καλά.

  62. antrikos said

    @62
    Θα πάω ένα βήμα πιο δίπλα το σχόλιο της Κατερίνας @62 και, αφού συμφωνήσω για το muş θα επισημάνω ότι η πιο απλή εξήγηση είναι και η πιο σωστή (αξίωμα Όκκαμ).
    Και η πιο απλή εξήγηση είναι τα τούρκικα καθώς οι πολιτισμοί μας συμπλέχτηκαν τόσο που δεν διαχωρίζονται πια.
    Το ταμ τιριρί, λοιπόν, είναι πιο πιθανό να προέρχεται από τα τούρκικα παρά από τα γαλλικά καθώς ταιριάζει και στη γλωσσική εκφορά και θα μπορούσε να είναι τούρκικη έκφραση με μια μικρή παραφθορά.
    Diri σημαίνει ζωηρός, φρέσκος και με το ενισχυτικό (επιθέτου και όχι πλυσίματος) dip = dipdiri ζωρότατος.
    Tam σημαίνει ολόκληρος, συνολικός. Επομένως ένα άνθρωπος tam dipdiri είναι ένα πολύ ζωηρός, φασαριόζος τύπος και συνεπώς όποιος του λέει «θα σου γαμήσω το ταμ τιριρί» προφανώς εννοεί ότι θα του καταστείλει τη φασαρία.
    Αυτό ενισχύεται και από την έτερη έκφραση «ταμ τιριρί τυρόπιτες, ταμ τιριρί ζεστές» με τη δεύτερη έννοια του diri ως «φρέσκος», δηλαδή τελείως φρέσκες τυρόπιτες που ζεματοκοπάνε.

  63. sarant said

    63 Για το mus το συζητάμε.
    Για το ταμ-τιριρί, όπως βλέπετε και στο σχόλιο 56 κι εγώ αμφιβάλλω ότι συνδέεται με το μπαμ τρελελέ.

  64. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γιὰ τὸ μπαμ τερλελὲ εἶχα ἀκούσει, στὸ ραδιόφωνο τὴ δεκαετία τοῦ ’60, ἀπὸ τὸν Δημήτρη Γιαννουκάκη, ὅτι προέρχεται ἀπὸ τὸ «barbe à l’impereur» δηλαδὴ «γένι ἀλὰ αὐτοκράτορα» ἀπὸ τὸν Ναπολέοντα τὸν Γ΄. Γκουγκλίζοντάς το ὅμως βρῆκα τὸ Barbe à l’impériale ποὺ συμφωνεῖ μὲ τὴν ἐκδοχὴ τοῦ Νικοκύρη. Πάντως ὀ Γιαννουκάκης τὸ ἔλεγε «μπὰμ τριαλαλέ». Ἔλεγε μάλιστα κι ἕναν στίχο ἀπὸ κάποιο παλιὸ ἐπιθεωρησιακὸ τραγουδάκι:
    «Μᾶς ἐτάραξες στὸ μοῦσι καὶ στὸ μπάμ τριαλαλὲ».
    Βέβαια ἔχουν περάσει καμιὰ πενηνταριὰ χρόνια ἀπὸ τὸτε, καὶ μπορεῖ νὰ μὴν εἶναι ἀκριβῶς ἔτσι.

  65. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    65.τερλελὲ => τρελελὲ.

  66. […] τη μουσαντένια ιστορία στο μούσι του αυτοκράτορα and Μουσαντένιο μούσι—and the commenters on both […]

  67. http://hellenisteukontos.opoudjis.net/kaliarda-x-the-etymology-of-kaliarda-musando-mainstream-greek-slang-musi-fake/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: