Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ταξίδι στα 64 τετράγωνα

Posted by sarant στο 17 Σεπτεμβρίου, 2012


 

Σκάκι έμαθα μικρός, από τον παππού μου, που ήταν γερός ερασιτέχνης σκακιστής. Θυμάμαι τα καλοκαίρια, στα ξενοδοχεία που παραθερίζαμε, να στήνει τ’ απογέματα τη σκακιέρα του σ’ ένα τραπέζι του εστιατορίου και να ξαναπαίζει παρτίδες που έβρισκε σ’ εφημερίδες, με τον κρυφό σκοπό να ψαρέψει συμπαίκτη. Συνήθως δεν αργούσε κάποιος να εκδηλώσει ενδιαφέρον, οπότε όλο το υπόλοιπο απόγευμα έπαιζαν μαζί, κι αν ταίριαζαν τα χνώτα τους και τις επόμενες μέρες. Το σκάκι μού άρεσε κι εμένα, γράφτηκα λοιπόν στον Σκακιστικό Όμιλο Καλλιθέας, μαθητής γυμνασίου, και για πέντε-έξι χρόνια είχα μια ευπρόσωπη αλλά όχι λαμπρή παρουσία· πέντε χρονιές αγωνίστηκα στο πανελλήνιο πρωτάθλημα Νέων (δεν ήταν και τόσο δύσκολο αυτό) και έπιασα μια θέση λίγο πιο πάνω ή (συνήθως) λίγο πιο κάτω από τη μέση. Φοιτητής, άρχισα να βαριέμαι το σκάκι που τότε ήταν αργόσυρτο, τα τουρνουά βαστούσαν μήνες. Με τράβηξε το μπριτζ, όπου το τουρνουά τελειώνει μέσα σε ένα απόγευμα και το σκάκι το εγκατέλειψα -επίσημη παρτίδα έχω να παίξω από το 1979, αν και, όπως με είχαν πληροφορήσει, το αγωνιστικό δελτίο μου εξακολουθεί να είναι σε ισχύ. Πριν από ένα μήνα, πήγα σ’ ένα ξενοδοχείο στην Αθήνα να δω τον γιο ενός φίλου που έπαιζε στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Νέων, και ομολογώ ότι ένιωσα να με γαργαλάνε τα δάχτυλά μου. Όχι τόσο ώστε να ξαναρχίσω να παίζω, αρκετά όμως για να σκεφτώ ότι τόσον καιρό δεν έχω ανεβάσει στο ιστολόγιο ένα παλιότερο άρθρο μου για το σκάκι. Τότε ήταν καλοκαίρι και το ανέβαλα· τώρα είναι θαρρώ κατάλληλη εποχή. Μια προειδοποίηση όμως: το άρθρο ΔΕΝ είναι πλήρες, ούτε κατά διάνοια μάλιστα. Το θέμα είναι τόσο γοητευτικό και αχανές, που μπορούν να γραφτούν (κι έχουν γραφτεί) βιβλία γι’ αυτό.

Εικόνα κλεμμένη από το http://www.skakistiko.com, από παρτίδα του 2004. Τα λευκά παίζουν και κερδίζουν -απλός συνδυασμός, μέχρι κι εγώ το βρήκα.

Και ας ξεκινήσουμε από την ίδια τη λέξη σκάκι, που δεν είναι ελληνικής αρχής. Είχαν ασφαλώς και οι αρχαίοι επιτραπέζια παιχνίδια, είτε με ζάρια (κύβους) είτε παρόμοια με τη σημερινή ντάμα· τα πούλια αυτά ονομάζονταν πεσσοί και πεσσεία ήταν το γενικό όνομα αυτών των παιχνιδιών, για τα οποία οι αρχαίοι θεωρούσαν εφευρέτη τον Παλαμήδη· γι’ αυτό και στη νεότερη εποχή θεωρήθηκε ο Παλαμήδης εφευρέτης και του σκακιού, και μάλιστα το πρώτο στην ιστορία σκακιστικό περιοδικό, που κυκλοφόρησε στο Παρίσι το 1836, είχε τον τίτλο Palamède. Όμως, ξαναλέω, το σκάκι σαν λέξη αλλά και σαν παιχνίδι έχουν πιο ανατολικά την αρχή τους.

Εμείς βέβαια πήραμε τη λέξη από τα δυτικά, από τους Ιταλούς· στα ιταλικά, το σκάκι είναι scacco αλλά συχνά χρησιμοποιούν τον πληθυντικό, scacchi, π.χ. gioco di scacchi, και αυτό το scacchi πέρασε και στα ελληνικά ως σκάκι, που εμείς το θεωρήσαμε ενικό αριθμό, αν και στα Επτάνησα, όπου υπήρχε μεγάλη επαφή με Ιταλία, ο Ξενόπουλος γράφει κάπου «παίξαμε τους σκάκους». Η ιταλική λέξη είναι εξέλιξη του μεσαιωνικού λατινικού scaccus, και η λατινική λέξη έχει την αρχή της στον… σάχη. Θέλω να πω, Shah στα περσικά, και τα τωρινά και τα τότε, ήταν ο βασιλιάς· θα θυμόμαστε –έστω, οι κάπως παλιότεροι- τον Σάχη της Περσίας.

Στο σκάκι, κάθε φορά που ένας παίκτης απειλεί τον βασιλιά του αντιπάλου του οφείλει να τον προειδοποιήσει λέγοντας «σαχ!» (στα νεότερα ελληνικά λέμε και «ρουά»). Σε μια παρτίδα σκάκι το επιφώνημα «σαχ!» ακούγεται πολύ συχνά, οπότε δεν είναι περίεργο ότι στην Ευρώπη το παιχνίδι ονομάστηκε shah ή μάλλον scac όπως αποδόθηκε το παχύ σίγμα, και από εκεί έχουμε το μεσαιωνικό λατινικό scacus, που στα αρχαία γαλλικά γίνεται eschec, και esches και από εκεί περνάει και στα αγγλικά ως chess. Στα γαλλικά το eschec σήμαινε όπως είπαμε δύο πράγματα, αφενός το σκάκι και αφετέρου το σαχ, την απειλή δηλαδή προς τον βασιλιά. Η σημασία αυτή επεκτάθηκε και σε εκτός σκακιέρας καταστάσεις, έτσι eschec έφτασε να σημαίνει «εμπόδιο, δύσκολη θέση, αποτυχία» -και, όπως θα μαντέψατε, η σημερινή γαλλική λέξη échec, αποτυχία, από εκεί προέρχεται. Αλλά και στα αγγλικά το προειδοποιητικό επιφώνημα («σαχ!») μεταφέρθηκε ως check! Κι εδώ η σημασία διευρύνθηκε, και η λέξη έφτασε να δηλώνει το δυσάρεστο γεγονός που σε κάνει να κοντοστέκεσαι, και στη συνέχεια την απότομη παύση, το σημάδι με το οποίο έλεγχαν αν κάτι είχε χαθεί ή κλαπεί, και από εκεί ξεπήδησαν όλες οι σημερινές σημασίες του ρήματος check, ο έλεγχος, το τσεκάρισμα, το τσεκάπ, ακόμα και το τραπεζικό τσεκ, όλα από τον σάχη κι από το σκάκι προέρχονται.

Εδώ, μια παρένθεση. Στα σημερινά νέα ελληνικά, αρκετοί -κυρίως όχι σκακιστές- αφήνουν άκλιτο το σκάκι, κάτι που παλιά με εκνεύριζε πολύ, όταν άκουγα π.χ. *του σκάκι. Ίσως αυτό γίνεται επειδή θυμίζει υποκοριστικό, και τα υποκοριστικά έχουν ένα θεματάκι με τη γενική, αλλά πάντως η λέξη κλίνεται κανονικά: πρωτάθλημα σκακιού, αν και μπορεί να αποφύγουμε τη γενική (π.χ. σκακιστικό τουρνουά).

Οι παλιότεροι ίσως θυμούνται ότι στην καθαρεύουσα το σκάκι λεγόταν ζατρίκιον· μάλιστα, ένας από τους παλιότερους σκακιστικούς συλλόγους της χώρας είναι ο Σύλλογος Παικτών Ζατρικίου της Κέρκυρας. Το ζατρίκιον είναι παλιότερη ονομασία, βυζαντινή, και μας οδηγεί στην απώτερη κοιτίδα του σκακιού, που δεν είναι η Περσία, αλλά η Ινδία. Λοιπόν, η αρχή του σκακιού βρίσκεται σε ένα παιχνίδι που λεγόταν chaturanga, σανσκριτική λέξη που μαρτυρείταιγύρω στον 6ο μ.Χ. αιώνα· αυτό το chaturanga (η λέξη σημαίνει στρατός) ήταν ένα επιτραπέζιο παιχνίδι που παιζόταν σε ένα αβάκιο με 8×8 τετράγωνα και με κομμάτια περίπου σαν τα σημερινά του σκακιού. Η λέξη (και το παιχνίδι) διαδίδονται στην Περσία των Σασσανιδών και έχουμε την περσική λέξη shatranj, που τη δανείζονται οι Άραβες. Το σατράντζ αυτό γνώρισε τεράστια άνθιση, με επαγγελματίες παίκτες, αραβικά βιβλία με συλλογές προβλημάτων κτλ. Κάποια στιγμή έφτασε στην Ευρώπη, η λέξη και το παιχνίδι, από δυο πλευρές: από την Ισπανία, όπου στα ισπανικά το σκάκι λέγεται και σήμερα ajedrez, που είναι εξέλιξη του σατράντζ, και από το Βυζάντιο, όπου το σατράντζ ονομάστηκε ζατρίκιον. Δηλαδή, στα άκρα της Ευρώπης που είχαν άμεση επαφή με τους Άραβες το παιχνίδι διατήρησε την αραβοπερσική του ονομασία, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη, που έμαθε το παιχνίδι από δεύτερο χέρι, επικράτησε η ονομασία scacco, Schach, chess, échecs κτλ.

Οι Βυζαντινοί λοιπόν γνώριζαν το σατράντζ, και μάλιστα η αρχαιότερη ένδειξη γι’ αυτό προέρχεται όχι από βυζαντινή αλλά από αραβική πηγή. Συγκεκριμένα, όταν ανέβηκε στο θρόνο το 802 ο Νικηφόρος ο Α’, θεώρησε καλό να καταργήσει μια συνθήκη που είχε συνάψει η προκάτοχός του, η αυτοκράτειρα Ειρήνη η Αθηναία, με τον χαλίφη Χαρούν αλ Ρασίδ των Αράβων. Και έγραψε στον χαλίφη, όπως μας μεταφέρει άραβας ιστορικός: «Η αυτοκράτειρα που βασίλευε ως τώρα, σε είχε μετρήσει ισάξιο με Πύργο και τον εαυτό της ισάξιο με Πιόνι, κι έτσι σου πλήρωνε φόρο υποτελείας, ενώ κανονικά υποτελής έπρεπε να ήσουν εσύ. Όμως εκείνη ήταν γυναίκα αδύναμη και ανόητη. Λοιπόν, από τώρα θα μας πληρώνεις εσύ το φόρο που σου πληρώναμε, αλλιώς θα μιλήσουν τα σπαθιά». Για την ιστορία, το γράμμα αυτό του Νικφούρ (ο Νικηφόρος στα αραβικά) εξόργισε τον χαλίφη: έγινε πόλεμος που έληξε με νίκη των Αράβων και ανανέωση του φόρου υποτελείας των βυζαντινών, κάτι που μας δείχνει ότι στο σκάκι οι μπλόφες δεν πιάνουν. Σε ένα μεταγενέστερο βυζαντινό κείμενο, της εποχής της άλωσης, ο ιστορικός Δούκας αφηγείται ότι ο Βαγιαζήτ με τον γιο του έπαιζαν «ζατρίκιον, ό οι Πέρσαι σαντράτζ καλούσιν, οι δε Λατίνοι σκάκον», όπου αναγνωρίζουμε και τις τρεις ονομασίες τη μία πλάι στην άλλη. Πάντως, μεγάλος βυζαντινός παίχτης της εποχής δεν έχει διασωθεί και μάλιστα η Άννα η Κομνηνή θεωρεί πως το παιχνίδι είναι τρυφηλή συνήθεια των Ασσυρίων (δηλ. των Αράβων, είχαν μια κακή συνήθεια οι βυζαντινοί να δίνουν αρχαία ονόματα στους συγκαιρινούς τους λαούς).

Όσοι παίζουν σκάκι ξέρουν ότι απώτερος σκοπός του παιχνιδιού είναι να αιχμαλωτιστεί ο αντίπαλος βασιλιάς, δηλαδή να απειλείται (με σάχ) και να μην έχει τετράγωνο διαφυγής. Αυτό το λέμε «ματ» ή «σαχ και ματ». Και αυτό από την ανατολή προέρχεται, από το αραβικό as-sah mata, δηλ. ο βασιλιάς είναι νεκρός. Η λέξη διαδίδεται σε όλη τη Δύση απαράλλαχτη, και φαίνεται ότι κι αυτή αποκτά εξωσκακιστικές προεκτάσεις, αφού σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη διάφορες λέξεις όπως το ισπανικό ρήμα matar (και ο ματαδόρ) αλλά και το επίθετο ματ (mat), δηλ. ο θαμπός, ο μη λαμπερός, φαίνεται να προέρχονται από την αραβική λέξη, ενδεχομένως σε συμφυρμό με άλλες λατινογενείς ομόηχες και περίπου συνώνυμες.

Το σκάκι παίζεται σε αβάκιο με 64 τετράγωνα που το λέμε σκακιέρα, προφανές ιταλικό δάνειο. Από το παλαιογαλλικό eschequier (σημερινό échiquier) προέρχεται το παλαιοαγγλικό escheker. Επειδή στη μεσαιωνική Αγγλία η κρατική υπηρεσία που ήταν αρμόδια για τα έσοδα χρησιμοποιούσε ένα τραπέζι σκεπασμένο με ένα ύφασμα με άσπρα και μαύρα τετράγωνα για να κάνει πιο εύκολα τους λογαριασμούς ο λογιστής, η υπηρεσία αυτή ονομάστηκε Exchequer, δηλαδή ο σημερινός Lord of Exchequer, ο υπουργός οικονομικών, έχει την ετυμολογία του στη σκακιέρα!

Το σκάκι σαν παιχνίδι είναι μεταφορά του πολέμου και τα κομμάτια του θυμίζουν στρατό, με διάφορες εξειδικεύσεις. Τα οχτώ πιόνια, βέβαια, είναι οι απλοί στρατιώτες. Η παλιά περσική ονομασία ήταν piyadah, που σημαίνει ακριβώς αυτό, τον πεζό στρατιώτη, και στα αραβικά έγινε baidaq. Στις ευρωπαϊκές γλώσσες το γαλλικό pion, όπως και τα ομόρριζα αγγλικά, ισπανικά, ιταλικά, ανάγονται στο λατινικό pedo (αιτιατική pedonem) που σήμαινε τον πεζικάριο. Από εκεί το πήραμε κι εμείς, μαζί με τη μεταφορική σημασία του άβουλου οργάνου, του ανθρώπου που είναι υποχείριο κάποιου άλλου. Να πούμε πάντως ότι οι Γερμανοί βάφτισαν το πιόνι Bauer, δηλ. χωριάτη.

Αν το πιόνι έχει τη μικρότερη αξία απ’ όλα τα κομμάτια, η βασίλισσα έχει τη μεγαλύτερη. Όμως αυτό ισχύει σήμερα· το παλιό σατράντζ, το αραβοπερσικό, στη θέση της βασίλισσας πλάι στον βασιλιά είχε ένα αδύναμο κομμάτι, που μπορούσε να κινηθεί μόνο κατά ένα τετράγωνο, και μόνο διαγώνια. Το κομμάτι αυτό λεγόταν firz, που στα αραβικά σημαίνει «σύμβουλος», λέξη συγγενική με τον βεζίρη. Στην αρχή, οι ευρωπαίοι κράτησαν την αραβική ονομασία, όμως περί τον 15ο αιώνα, είτε με την επιρροή των ιπποτικών μυθιστορημάτων είτε για λόγους συμμετρίας και επειδή στην Ευρώπη υπήρχαν βασίλισσες, άρχισε να χρησιμοποιείται η ονομασία ‘βασίλισσα’ ή ‘ντάμα’. Την ίδια περίπου εποχή, μάλλον από την Ιταλία, εμφανίστηκε το «νέο σκάκι», που είχε δύο βασικές καινοτομίες ως προς το παλιό, η σημαντικότερη από τις οποίες ήταν ότι η βασίλισσα μπορούσε να κινείται όπως και σήμερα, προς όλες τις κατευθύνσεις και για όσα τετράγωνα ήταν ελεύθερα, κι έτσι μεταμορφώθηκε από το πιο αδύνατο κομμάτι της σκακιέρας στο πιο δυνατό! Πάντως, ακόμα και σήμερα στα τουρκικά η βασίλισσα λέγεται vezir (βεζίρης) και στα ρωσικά Fers.

Το άλλο κομμάτι που άλλαξε κινήσεις με τους νέους κανόνες του σκακιού ήταν ο αξιωματικός. Στο αραβοπερσικό σκάκι μπορούσε να κινείται μόνο κατά δύο τετράγωνα διαγωνίως, αλλά μπορούσε να υπερπηδά το διαγώνια γειτονικό του τετράγωνο αν ήταν κατειλημμένο, όπως δηλαδή το άλογο. Στα αραβικά το κομμάτι αυτό λεγόταν fil που θα πει «ελέφαντας» (θυμηθείτε το φίλντισι, το ελεφαντόδοντο), και η λέξη αυτή πέρασε στην Ευρώπη με το άρθρο κολλημένο ως al-fil, από όπου και το σημερινό ισπανικό alfil. Όμως στην Ευρώπη δεν υπήρχαν ελέφαντες, κι έτσι οι ευρωπαίοι προσπαθούσαν, με λαϊκή ετυμολογία, να ερμηνεύσουν αυτό το περίεργο alfil, έτσι οι Ιταλοί το είπαν alfiere (σημαιοφόρο), ενώ οι γάλλοι το συσχέτισαν με το fol, fou, που σημαίνει τρελός αλλά και γελωτοποιός· κι έτσι βάφτισαν fou αυτό το περίεργο κομμάτι που βρισκόταν πλάι στο βασιλιά και κινιόταν περίεργα. Η ονομασία πέρασε και στα ρουμάνικα και στα ελληνικά, ενώ σε άλλες γλώσσες προτιμήθηκαν άλλες: οι άγγλοι τον είπαν επίσκοπο (bishop) ενώ οι Γερμανοί και οι γειτονικές τους γλώσσες ‘μαντατοφόρο’ (Läufer). Ταυτόχρονα, τροποποιήθηκε κι ο τρόπος που κινείται κι έγινε ίδιος με τον σημερινό.

Αντίθετα, το άλογο δεν άλλαξε τρόπο κίνησης ούτε ονομασία· στα αραβικά λεγόταν Faras, που σημαίνει άλογο, ενώ στις ευρωπαϊκές γλώσσες ονομάστηκε είτε άλογο είτε ιππέας/ιππότης. Στα ελληνικά κρατάμε επισήμως τη λέξη της καθαρεύουσας, Ίππος.

Μένει ο Πύργος, το κομμάτι που είναι τοποθετημένο στα ακριανά τετράγωνα. Στο αραβοπερσικό σατράντζ ήταν το δυνατότερο κομμάτι, αλλά στο ευρωπαϊκό πέρασε στη δεύτερη θέση όταν η βασίλισσα πήρε προαγωγή. Το αραβικό Rukh σήμαινε το άρμα, και η λέξη αρχικά πέρασε σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες, rook στα αγγλικά, roc στα γαλλικά, rocco στα ιταλικά και ούτω καθεξής. Το 1525 ο ιταλός Μάρκο Τζιρόλαμο Βίντα δημοσιεύει ένα μεγάλο ποίημα (στα λατινικά) αφιερωμένο στο σκάκι, ακριβέστερα σε μια παρτίδα σκάκι του Απόλλωνα εναντίον του Ερμή, παρουσία των άλλων θεών του Ολύμπου. Σε αυτό, προτείνει ονόματα κλασικής έμπνευσης για τα κομμάτια του σκακιού· οι άλλες του προτάσεις δεν έπιασαν, αλλά για το Rukh προτείνει τον ελέφαντα που έχει στην πλάτη του έναν πολεμικό πύργο, και αυτή ακριβώς η ονομασία του πύργου (tour, torre κτλ.) σιγά-σιγά εκτοπίζει την ακατανόητη αραβική, αφού βολεύει και τους κατασκευαστές κομματιών (ένας πύργος φτιάχνεται πιο εύκολα). Μόνο στα αγγλικά διατηρείται η αραβογενής ονομασία, Rook, ενώ απόηχός της υπάρχει και στο ροκέ, την κίνηση με την οποία ο βασιλιάς και ο πύργος αλλάζουν αμοιβαία θέσεις, η οποία, ειρωνικό είναι, δεν υπήρχε στο αραβοπερσικό παιχνίδι, είναι ευρωπαϊκή καινοτομία.

Έτσι εξαντλήσαμε τα κομμάτια του σκακιού -το σκάκι όμως σαν θέμα δεν εξαντλείται. Θα μπορούσα να συνεχίσω για πολύ ακόμα, αλλά θα το σταματήσω εδώ. Κι επειδή δύσκολα βρίσκεται καλύτερος επίλογος από ένα ποίημα, ας κλείσουμε με ένα σκακιστικό ποίημα. Όχι το «Σκάκι» του Μανώλη Αναγνωστάκη, που είναι σχετικά γνωστό και μελοποιημένο, αλλά την «Παρτίδα» του Νάσου Βαγενά, από τη συλλογή «Πεδίον Άρεως» (1982):

Πώς να σε κερδίσω.
Με παίζεις όπως θέλεις. Και μου παίρνεις
έναν-έναν τους στρατιώτες. Μου κυκλώνεις
τους πύργους. Τ’ άλογά μου έχουν τρομάξει
και τριγυρνούν εδώ κι εκεί χαμένα.

Μα πώς να σε κερδίσω. Που ακόμα
κι αυτή η βασίλισσά μου ξεπορτίζει.
Και με προδίνει αδιάκοπα μέσα στα χόρτα
με τους στρατιώτες και τους αξιωματικούς σου.

 

184 Σχόλια προς “Ταξίδι στα 64 τετράγωνα”

  1. gbaloglou said

    ακόμη και οι άρχοντες και οι πραματευτάδες
    έχουσιν τα παιγνίδια, τετορευμένους σκάκους,
    ταβλία και ζατρίκια και όσα τα τοιαύτα.

    [Μονόλογος του Ελέφαντα, Διήγηση Τετραπόδων 920-922]

  2. LandS said

    Όχι Λόρδος αλλά Καγκελάριος του Αβακίου (Chancellor of the Exchequer) ο οποίος είναι και ο β΄Λόρδος του Θησαυροφυλακίου. Ή και σκέτα Καγκελάριος, αν και κατώτερος του Λόρδου Καγκελάριου και καναδυό άλλων.

  3. tamistas said

    Καλημέρα. Όταν το πιόνι φτάσει στα μετόπισθεν του αντίπαλου, μεταμορφώνεται σε βασίλισσα (αν η βασίλισσα έχει φαγωθεί). Ή, ανταλλάσσεται με τη φαγωμένη βασίλισσα. Δεν ξέρω αν αυτός είναι ένας γενικός κανόνας, πάντως όταν έπαιζα πριν από δεκαετίες σκάκι ήταν αποδεκτός στον κύκλο μου.
    Αυτό το άρθρο μού το ξαναθύμισε. Όπως μου θύμισε κι αυτό, που έγραψα προ καιρού με άλλη αφορμή (το κοράκι του Πόε, ας πούμε).

    Είναι μονότονο Κοράκι: «Ποτέ Πια»!!!
    έτσι απαντά σε κάθε ερώτηση ενός νέου –
    μοιραίου ναύτη με παπιέ μασέ κουπιά,
    του ναυαγίου ενός λαμπρού διατηρητέου.

    Κάποιες φορές θα πρέπει, βλέπεις, «νεβερμόρ»
    να λέει κανείς· κι ας είναι, όπως στο σκάκι,
    ένα πιονάκι που θα άλλαζε το σκορ
    μεταμορφούμενο σε Ρεν, μ’ ένα χαπάκι.

    Ναι. ΠΟΤέ πιΑ. Όπως του Πόε το Κοράκι.

  4. Β..... said

    …»γράφτηκα λοιπόν στον Σκακιστικό Όμιλο Καλλιθέας, μαθητής γυμνασίου, »

    Πήγαινες σε γυμνάσιο της Καλλιθέας;

  5. Νέο Kid Στο Block said

    3. Tami boy, το «(αν η βασίλισσα έχει φαγωθεί)» όπως και το «ανταλλάσεσεται..» δεν ισχύουν! Πιόνι στην όγδοη μεταστοιχειούται σε οποιονδήποτε πεσσό της αρεσκείας μας (πλην στρατιώτου και Βασιλέως) 🙂

  6. Νέο Kid Στο Block said

    Nικοκύρη,αν βρήκες τον συνδυασμό πάντως, χωρίς να κάνεις κλεπαντζιά (που λέει και η Ιμμόρ) στις λύσεις του Φίλιππου, κρατιέσαι σε καλή κατάσταση! Δεν είναι και τόσο στοιχειώδης. 🙂

  7. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Αμ έπρεπε να κοιτάξω πρώτα την Παιδιόφραστο! Λοιπόν και τορνευμένους σκάκους (προφανώς εδώ εννοεί πιόνια και κομμάτια) και ζατρίκια (τη σκακιέρα μάλλον θα εννοεί).

    3: Ο επίσημος κανόνας είναι ότι το πιόνι που φτάνει στην 8η γραμμή προάγεται σε ό,τι κομμάτι θέλει. Σχεδόν πάντα (*) σε βασίλισσα βέβαια, και αυτό ανεξάρτητα απο το αν υπάρχει ακόμα στη σκακιέρα άλλη βασίλισσα του ίδιου παίχτη. Μπορούν να υπάρξουν μαζί δύο άσπρες ή μαύρες βασίλισσες (ή και τρεις, τέσσερις…), η παραλλαγή που λες είναι ανεπίσημη, καφενειακή.

    (*) Σχεδόν πάντα σε βασίλισσα γιατί σε μερικές σπουδές έχω δει το πιόνι να προάγεται σε Ίππο για να δώσει ένα καίριο σαχ, ώστε να μη γίνει ματ ο παίκτης που έχει το προαχθέν πιόνι. Σε άλλο κομμάτι φυσικά δεν έχει νόημα η προαγωγή, αφού οι κινήσεις τους είναι υποσύνολο των κινήσεων της βασίλισσας.

  8. sarant said

    6: Μερσί Νεοκίντ, αλλά βγάζει μάτι ότι κάποιο πυργάκι πρέπει να θυσιάσεις.

  9. Νέο Kid Στο Block said

    Nίκο ο αξιωματικός γερμανιστί δεν αποδίδεται και »τρεχαλατζής»; Το Λόυφερ δεν βγαίνει από το ρήμα Λάουφεν=Laufen=τρέχω ;

  10. Παύλος said

    Με την ορθογραφία check και cheque τι συμβαίνει;

  11. sarant said

    4: Όχι, γυμνάσιο πήγα στην Ιωνίδειο, στον Πειραιά. Η Καλλιθέα ήταν το πιο κοντινό μέρος στο Φάληρο που είχε σύλλογο σκακιού.

    9: Εγώ το είπα ‘μαντατοφόρος’, πράγματι από το laufen = τρέχω.

    10: Πρόκειται για δυο παραλλαγές της ίδιας λέξης.

  12. Μπετατζής said

    http://skakistiko.blogspot.gr/2010/03/blog-post_07.html

  13. Νέο Kid Στο Block said

    Ε ναί! Αλλά το 2.Ιδ5 που είναι το κλειδί δεν είναι τόσο προφανές. Προσωπικά μέτραγα πρώτα(σαν δεύτερη κίνηση) το δεύτερο στουκάρισμα στο ζ6.
    Ας πούμε κι όλη τη βαριάντα. 1. Tb1x Sb6, axTb6 2. Sd5! SxSd5 3. Dh5 und Matt im nächsten Zug!

    Έδωσα τη βαριάντα με την γερμανική σημιογραφία (Τ=Turm Πύργος, S= Springer Ίππος, D= Dame Nτάμα, Κ=Koenig Βασιλιάς, L= Laeufer Aξιωματικός/Τρελός/Φού μαν τσού) για να βάλω το κουιζάκι: Σε ποια άλλη ευρωπαική γλώσσα έχουμε ακριβώς τις ίδιες συντμήσεις για τα σκακ. κομμάτια Τ,S, L, D, K που αντιστοιχούν βέβαια σε άλλες λέξεις;)
    Εύκολο! 🙂

  14. gmix said

    Στα μέσα της δεκαετία του 60, κάποια απορρυπαντικά που δειλά-δειλά αντικαθιστούσαν πλέον το σαπούνι και την αλισίβα (κασταλαϊ τη λέγαμε στον τόπο μας ) πρόσφεραν με το προϊόν και διάφορα επιτραπέζια παιχνίδια Ένα από αυτά ήταν και το σκάκι. Χάρτινη η σκακιέρα και πλαστικά τα κομμάτια. Μετά την αγορά ένας συμμαθητής μου ο οποίος ήξερε καλό σκάκι ανέλαβε να με εκπαιδεύσει. Μια μέρα παίζοντας στην αυλή του σπιτιού μου ο μάστορας που περνούσε τα λούκια στη σκεπή , πλησίασε και μας ρώτησε αν μπορεί να παρακολουθήσει το παιχνίδι που παίζαμε. Με εφηβική έπαρση του επισημάναμε ότι είναι ένα δύσκολο παιχνίδι και πως πρέπει να του εξηγήσουμε τα βασικά για να μπορεί να μας παρακολουθήσει. Αρνήθηκε ευγενικά . Αφού παρακολούθησε δυο -τρεις παρτίδες, οι οποίες φυσικά διαρκούσαν ελάχιστα λόγω της δικής μου ασχετοσύνης , ζήτησε να παίξει και αυτός με το φίλο μου . Μείναμε με το στόμα ανοιχτό όταν είδαμε να κερδίζει το φίλο μου με μεγάλη άνεση σε όλες τις παρτίδες που έπαιξαν. Ρωτήσαμε να μάθουμε που έμαθε σκάκι αλλά αρνήθηκε να μας πει. Αργότερα μάθαμε πως είχε μάθει στη Μακρόνησο που ήταν εξόριστος.

  15. tamistas said

    Ευχαριστώ για τις διευκρινίσεις σχετικά με το 3.

  16. sarant said

    14: Ωραία ιστορία

    12: Το άρθρο αυτό είναι θησαυρός!

    13: Σε καμιά σλάβικη, ξερωγώ πολωνικά;

  17. Νέο Kid Στο Block said

    16. Όχι πολωνικά!

  18. ππαν said

    «ακριβέστερα σε μια παρτίδα σκάκι του Απόλλωνα εναντίον του Ερμή, παρουσία των άλλων θεών του Ολύμπου.»: κι εσύ Νικοκύρη; ε, όχι!

  19. μήτσκος said

    Όντως βγάζει μάτι ότι κάποιο πυργάκι πρέπει να θυσιάσεις, αλλά εγώ πάλι δε βρίσκω συνέχεια. Μάλλον πρέπει να πιω πρώτα καφέ.

    Ξεχάσατε το άλογο στα γερμανικά που έγινε «πηδηχτούλης», Springer.

  20. μήτσκος said

    Νεοκιντ, τι γίνεται με το 3…-Αζ5;

  21. Το Πιόνι

    Πολλάκις βλέποντας να παίζουν σκάκι
    ακολουθεί το μάτι μου ένα Πιόνι
    οπού σιγά, σιγά τον δρόμο βρίσκει
    και στην υστερινή γραμμή προφθαίνει
    Με τέτοια προθυμία πάει στην άκρη
    οπού θαρρείς πως βέβαια εδώ θ αρχίσουν
    οι απολαύσεις του κ οι αμοιβές του.
    Πολλαίς στον δρόμο κακουχίαις βρίσκει.
    Λόγχαις λοξά το ρίχνουν πεζοδρόμοι,
    τα κάστρα το χτυπούν με ταίς πλατειαίς των
    γραμμαίς. μέσα στα δύο τετράγωνά των
    γρήγοροι καβαλλάρηδες γυρεύουν
    με δόλο να το κάμουν να σκαλώσει.
    κ εδώ κ εκεί με γωνιακή φοβέρα
    μπαίνει στον δρόμο του κανένα πιόνι
    απ το στρατόπεδο του εχθρού σταλμένο.

    Αλλά γλιτώνει απ τους κινδύνους όλους
    και στην υστερινή γραμμή προφθαίνει.

    Τι θριαμβευτικά που εδώ προφθαίνει,
    στην φοβερή γραμμή την τελευταία,
    τι πρόθυμα στον θάνατό του αγγίζει!

    Γιατί εδώ το Πιόνι θα πεθάνει
    κ ήσαν οι κόποι του προς τούτο μόνο.
    Για την βασίλισσα, που θα μας σώσει,
    για να την αναστήσει από τον τάφο
    ήλθε να πέσει στού σκακιού τον Άδη.

    (Κ. Καβάφης, Περιμένοντας τους βαρβάρους)

  22. μήτσκος said

    Άκυρο το 20, δε σώζει τίποτα.

  23. sarant said

    18: Εδώ δεν είναι ακλισιά, είναι αιτιατική, με έλξη από σχήματα όπως «δυο κιλά πατάτες», «ένα ποτήρι κρασί». Ειδικά το «μια παρτίδα σκάκι» είναι σχεδόν στερεότυπο.

  24. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    […] Ο καθένας γνωρίζει ότι η βασίλισσα είναι το πιο ισχυρό κομμάτι στο σκάκι, λίγοι όμως ξέρουν ότι το παιχνίδι παιζόταν επί πεντακόσια χρόνια χωρίς εκείνη. […]

    Από τον πρόλογο του καλού ιστορικού βιβλίου της συζύγου Γιάλομ, Mέριλιν: Η γέννηση της βασίλισσας του σκακιού συνοδευόμενο απο΄πολλές φωτογραφίας βεζίρηδων, ελεφάντων και καθιστών βασιλισσών από διάφορες συλλογές.

  25. ππαν said

    23: …ένας αγώνας ποδόσφαιρο; 🙂 Μπορεί να είναι πατάτα, καληώρα Αεκ-Άρης, αλλά δεν πάει όπως το κιλό πατάτες

  26. Τσούρης Βασίλειος said

    Νίκο το σωστό είναι Σύνδεσμος Παικτών Ζατρικίου Κέρκυρας.
    Θυμάσαι αν ο Σκακιστικός Όμιλος Καλλιθέας στεγάζονταν τότε στην Χαροκόπου; ( πως λέει και το τραγούδι, Χαροκόπου, Καλλιθέα και ψηλό μελαχρινό…είχα περάσει κι εγώ αρκετές φορές σαν επισκέπτης, τότε η Καλλιθέα είχε την καλύτερη ομάδα.
    Σήμερα έχω να σας πω πολλά για το σκάκι, δυστυχώς τώρα έχω δουλειά… Επανέρχομαι αργότερα…

  27. sarant said

    25: Δεν είναι το ίδιο, γι’ αυτό και έγραψα «έλξη από…» Αλλά ξαναλέω ότι το «μια παρτίδα σκάκι» είναι καραστερεότυπο, όπως και σε άλλα «παιχνίδια», είτε είναι δυσκολόκλιτα σαν το σκάκι (π.χ. μια παρτίδα τάβλι) είτε όχι (έπαιξα μια παρτίδα πρέφα).

  28. sarant said

    26: Αρχικά ήταν σε υπόγειο, θυμάμαι ένα «Ιατρίδου» αλλά μπορεί να ήταν ο πρόεδρος. Πλάκα κάνω, τότε ήταν ψυχή της ομάδας ένας σπανός ράφτης, ο κύριος Χάρης Ερμείδης. Μετά ανέλαβε ο αείμνηστος Λάζαρος Δρεπανιώτης, που έκανε την Καλλιθέα πρωταγωνίστρια και τότε ο σύλλογος μετακόμισε στην οδό Δημοσθένους.

  29. Νέο Kid Στο Block said

    Ppan είσαι αυστηρλη με το Νικοκύρη! Λέμε «έλα να παιξουμε μια παρτίδα τάβλι (ή δηλωτή ή πρέφα), δε λέμε;
    Αλλο αυτό, κι άλλο το εξωφρενικό συμφωνώ «ο πρωταθλητής σκάκι τάδε..»

    Η εξέλιξη των κανόνων ακολούθησε γενικά και την κοινωνική εξέλιξη. (έχουν γραφτεί πολλά επ’αυτού)
    Π.χ στο βυζαντινό ζατρίκιο η σκακιέρα ήταν στρόγγυλη και τα ταπεινά πιονάκια ακολουθούσαν πορεία αέναη ,χωρίς δυνατότητα ή ελπίδα προαγωγής (βλέπε κοινωνική/ταξική ανέλιξη).
    Η «μοντέρνα» Βασίλισσα μάλλον καθιερώθηκε στη Βαλένσια της Ισπανίας .

  30. Τσούρης Βασίλειος said

    Ακούστε κι αυτό.. Είναι υπέροχο Στα γαλλικά ο αξιωματικός λέγεται τρελός

    Στίχοι: Μανώλης Αναγνωστάκης
    Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου
    Πρώτη εκτέλεση: Γεράσιμος Ανδρεάτος

    28. ΟΚ Εχω τον κανονισμό Ζατρικίου που μετέφρασε από τα Γαλλικά ο κος Σταύρος Ιατρίδης – καθαρεύουσα εις βαθμόν αρχαι
    ζούσης- Θυμάμαι ΄το εξής: Όταν είς πεσσός δίδει εσεκ…

  31. ππαν said

    29: Εγώ δεν πείστηκα αλλά αν το λέτε εσείς, ξα σας. Πάω να οργανώσω ένα τουρνουά μπιλιάρδο και μια παρτίδα μπελότα και θα σκεφτώ από ποιο σημείο κι έπειτα νομιμοποιείται η ακλισιά.

    Πολύ ωραίο αυτό για το βυζαντινό ζατρίκιο, αν σκεφτείς ότι στην βυζαντινή κοινωνία η κοινωνική και ταξική ανέλιξη ήταν ιδιαίτερα συνηθισμένη

  32. Νέο Kid Στο Block said

    Mιας και δε βλέπω θέρμη για το κουίζ του 13. δίνω την απάντηση.
    Στα Σέρβικα (ή Σερβοκροάτικα). L Λέβατς, Τ Tοπφ, D Ντάμε (ή Ντάμα), Κ Kράλ'(ι), S Σκάκατς.

  33. Νέο Kid Στο Block said

    31. Α για τα κοινωνικά των Ρωμαίων ,μήν κατηγοράς εμένα! Είμαι αχάπαρος! Αλλά έτσι το διάβασα κάπου.

  34. sarant said

    32: Πρώτη σκέψη μου ήταν να πω κροάτικα, αλλά μετά είπα πολωνικά λόγω γερμανικής επιρροής….

  35. ππαν said

    Δεν σε κατηγορώ, εξάλλου είσαι παίκτης σκάκι και σε συμπαθώ 😉 Παρατήρηση κάνω και εκμεταλλεύομαι την ευκαιρία να γράψω κάτι καλό και όχι ευρύτερα γνωστό για το συκοφαντημένο Βυζάντιο.

  36. Πάω να οργανώσω […] μια παρτίδα μπελότα

    Στη Θεσσαλονίκη που έπαιζα το είχαμε λυμένο το πρόβλημα της ακλισιάς: μια παρτίδα μπουρλότ. 😉

  37. 7. Ωραίο άρθρο Νικοκύρη και με τεράστιο ενδιαφέρον.
    Επισήμανες στο σχόλιο-3 (Tamistas) ότι μπορούμε να έχουμε μέχρι και εννιά βασίλισσες, μία αρχική και οκτώ εκ προαγωγής πιονιών, αλλά μετά μου το χάλασες. Η προαγωγή δεν δίνει μόνο βασίλισσα ή άλογο που κινούνται διαφορετικά (το ένα είναι γραμμικό κομμάτι που εμποδίζεται αν κάτι βρεθεί στην γραμμή κίνησής του και το άλλο είναι είναι άλτης που δεν εμποδίζεται ακόμα κι αν είναι περικυκλωμένο), αλλά μπορεί να δώσει Πύργο ή Αξιωματικό για να αποφύγει κάποιος την ισοπαλία (συγκεκριμένα το πατ, γιατί υπάρχουν κι άλλες ισοπαλίες). Μπορείς να δεις την σπουδή Σααβέντρα, με προαγωγή σε πύργο, εδώ Πρόβλημα-81 και αμέσως μετά την διασκευή της από τον Τρόιτσκι, Πρόβλημα-82.
    Το σκάκι είναι επιστήμη. Χρησιμοποιείται η εικόνα του σκακιού για να υπονοήσουμε ότι ο παίκτης έχει νοημοσύνη που ξεπερνάει τις δυσκολίες, και επίσης υπάρχουν σκακιστικές δημιουργίες που μας προσφέρουν αισθητική απόλαυση όταν τις γνωρίσουμε. Χρειάζεται συστηματική ενασχόληση για να ανέβει κάποιος ψηλά στην παγκόσμια κατάταξη.
    Το σκάκι είναι τέχνη. Υπάρχουν πολλές σκακιστικές δημιουργίες που προσφέρουν αισθητική απόλαυση όταν τις γνωρίσει κανείς. Ίσως χρειαστεί μια εξοικείωση, όπως με τους πίνακες ζωγραφικής ή τις μουσικές συνθέσεις για να καταλάβουμε «τι θέλει να πει ο ποιητής».
    Το σκάκι χωρίζεται σε αγωνιστικό σκάκι (τις σκακιστικές παρτίδες) και καλλιτεχνικό σκάκι (τις σκακιστικές συνθέσεις), περισσότερα εδώ. Και οι δυο τομείς έχουν ένθερμους οπαδούς, όπως έχουν και ιδιαίτερες δυσκολίες. Υπάρχουν τριών ειδών αγωνίσματα, (που δίνουν και τίτλους Παγκόσμιος Πρωταθλητής, Μεγάλος Μαιτρ, Διεθνής Μαιτρ κλπ), (1) παίξιμο παρτίδων, (2) λύση προβλημάτων, (3) σύνθεση προβλημάτων.

  38. Γιώργος Κοτζόγλου said

    12: Εξαιρετικό!

  39. Αντώνιος Σ. said

    Καλημέρα Νίκο. Καθότι ανέφερες τη Ферзь, τη βασίλισσα στα ρώσικα, κοίταξα το αρθράκι της ρωσικής βικιπαίδειας. Κι εκείνο αμφιβάλλει για τις ρίζες της. Αναφέρει ωστόσο τη γαλλίδα vierge, την παρθένο δηλαδή, ως πιθανό ξαδερφάκι της. Πολύ αιμοβόρα η παρθένος.

  40. Αχ βρε Νικοκύρη! Μας ξαναγυρνάς στα νιάτα μας! 🙂 και δεν αφήνεις άνθρωπο να αγιάσει μονάσει!

    Δύο δωράκια λοιπόν από εμένα:

    Η επίμαχη σελίδα μητρώου του ΣΟ Καλλιθέας
    Σχολικοί αγώνες στην Καλλιθέα, 1975

  41. cronopiusa said

    καλή μέρα και καλή εβδομάδα

    Όλα, όλα και τ΄ άλογά μου θα στα δώσω
    Όλα, όλα και τ΄ άλογά μου θα στα δώσω
    Μονάχα ετούτο το τρελό μου θα κρατήσω
    που ξέρει μόνο σ΄ ένα χρώμα να πηγαίνει
    δρασκελώντας την μιαν άκρη ως την άλλη

    γελώντας μπρος στις τόσες πανοπλίες σου
    μπαίνοντας μέσα στις γραμμές σου ξαφνικά
    αναστατώνοντας τις στέρεες παρατάξεις

    Donald Byrne vs Bobby Fischer, με μουσική υπόκρουση το » Fur Elise» του Ludvig Van Beethoven.

    Το Σκάκι Μανώλης Αναγνωστάκης

    Έλα να παίξουμε
    Θα σου χαρίσω τη βασίλισσά μου
    Ήταν για μένα μια φορά η αγαπημένη
    Τώρα δεν έχω πια αγαπημένη

    Θα σου χαρίσω τους πύργους μου
    Τώρα πια δεν πυροβολώ τους φίλους μου
    Έχουν πεθάνει από καιρό πριν από μένα

    Όλα, όλα και τ΄ άλογά μου θα στα δώσω
    Όλα, όλα και τ΄ άλογά μου θα στα δώσω
    Μονάχα ετούτο το τρελό μου θα κρατήσω
    που ξέρει μόνο σ΄ ένα χρώμα να πηγαίνει
    δρασκελώντας τη μιαν άκρη ως την άλλη
    γελώντας μπρος τις τόσες πανοπλίες σου
    μπαίνοντας μέσα στις γραμμές σου ξαφνικά
    αναστατώνοντας τις στέρεες παρατάξεις

    Έλα να παίξουμε
    Κι ο βασιλιάς αυτός δεν ήτανε ποτέ δικός μου
    Κι ύστερα τόσους στρατιώτες τι τους θέλω;
    Τραβάνε μπρος σκυφτοί δίχως καν όνειρα

    Όλα, όλα και τ΄ άλογά μου θα στα δώσω
    Όλα, όλα και τ΄ άλογά μου θα στα δώσω
    Μονάχα ετούτο το τρελό μου θα κρατήσω
    που ξέρει μόνο σ΄ ένα χρώμα να πηγαίνει
    δρασκελώντας την μιαν άκρη ως την άλλη

    γελώντας μπρος στις τόσες πανοπλίες σου
    μπαίνοντας μέσα στις γραμμές σου ξαφνικά
    αναστατώνοντας τις στέρεες παρατάξεις
    Έλα να παίξουμε…
    Κι αυτή δεν έχει τέλος η παρτίδα…

  42. cronopiusa said

    καλημέρα
    συγνώμη, δεν είχα διαβάσει τα σχόλια και τώρα ανακάλυψα ότι στο 30 είχε μπει το ποίημα του Μανώλη Αναγνωστάκη
    EL SÉPTIMO SELLO LA MUERTE Y EL AJEDREZ

  43. Νέο Kid Στο Block said

    40.Τσβέλφ τάουζεντ Έλο πούνκτε φυρ Ζί ,χερ Ντόκτορ!! 😆
    Φοβερή μορφή ο Νικοκύρης στο νεανικό σκάκι των 70’s! 😆

  44. ππαν said

    36: Α εννούσα βάσκικη 🙂

    Εδώ έχει πλούσια συλλογή από εικαστικά έργα με έμπνευση το σκάκι: http://tpgbesancon.free.fr/forum/viewtopic.php?id=27

    Kι εδώ για τον πιο γνωστό από τους σκακιστές – εικαστικούς: http://www.ubu.com/film/duchamp_chess.html

  45. gpoint said

    Εκπληκτική ανάρτηση κι ας γράφεις πως είναι ατελήςς. Φυσικά ένα τέτοιο θέμα δεν καλύπτεται ποτέ εξ ολοκλήρου, όλο και κάτι καινούργιο θα φυτρώνει σαν μια καινούργια βαριάντα.
    Περί το 70 περνάγαμε από την Ακαδημίας, ανεβαίνοντας αριστερά, όπου ήταν η Σκακιστική Ενωση ή κάτι τέτοιο και παίζαμε μερικές παρτίδες για να «καθαρίσει» το μυαλό πριν κατέβουμε ιππόδρομο. Θυμάμαι που μελέταγα παθιασμένα επί ώρα μια αμυντική μου κίνηση και το γκαρσόνι περνώντας έρριξε μια ματιά και μου λέει «κοίτα σε τρεις κινήσεις του κάνεις ματ ! » Και (εννοείται) είχε δίκιο !!
    Τότε συνειδητοποίησα την διαφορά του αγωνιστικού από το ερασιτεχνικό σκάκι.

  46. […] Ταξίδι στα 64 τετράγωνα (του Νίκου Σαραντάκου) Sep.17, 2012 in αναδημοσιεύσεις Σκάκι έμαθα μικρός, από τον παππού μου, που ήταν γερός ερασιτέχνης σκακιστής. Θυμάμαι τα καλοκαίρια, στα ξενοδοχεία που παραθερίζαμε, να στήνει τ’ απογέματα τη σκακιέρα του σ’ ένα τραπέζι του εστιατορίου και να ξαναπαίζει παρτίδες που έβρισκε σ’ εφημερίδες, με τον κρυφό σκοπό να ψαρέψει συμπαίκτη. Συνήθως δεν αργούσε κάποιος να εκδηλώσει ενδιαφέρον, οπότε όλο το υπόλοιπο απόγευμα έπαιζαν μαζί, κι αν ταίριαζαν τα χνώτα τους και τις επόμενες μέρες. Το σκάκι μού άρεσε κι εμένα, γράφτηκα λοιπόν στον Σκακιστικό Όμιλο Καλλιθέας, μαθητής γυμνασίου, και για πέντε-έξι χρόνια είχα μια ευπρόσωπη αλλά όχι λαμπρή παρουσία· πέντε χρονιές αγωνίστηκα στο πανελλήνιο πρωτάθλημα Νέων (δεν ήταν και τόσο δύσκολο αυτό) και έπιασα μια θέση λίγο πιο πάνω ή (συνήθως) λίγο πιο κάτω από τη μέση. Φοιτητής, άρχισα να βαριέμαι το σκάκι που τότε ήταν αργόσυρτο, τα τουρνουά βαστούσαν μήνες. Με τράβηξε το μπριτζ, όπου το τουρνουά τελειώνει μέσα σε ένα απόγευμα και το σκάκι το εγκατέλειψα -επίσημη παρτίδα έχω να παίξω από το 1979, αν και, όπως με είχαν πληροφορήσει, το αγωνιστικό δελτίο μου εξακολουθεί να είναι σε ισχύ. Πριν από ένα μήνα, πήγα σ’ ένα ξενοδοχείο στην Αθήνα να δω τον γιο ενός φίλου που έπαιζε στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Νέων, και ομολογώ ότι ένιωσα να με γαργαλάνε τα δάχτυλά μου. Όχι τόσο ώστε να ξαναρχίσω να παίζω, αρκετά όμως για να σκεφτώ ότι τόσον καιρό δεν έχω ανεβάσει στο ιστολόγιο ένα παλιότερο άρθρο μου για το σκάκι. Τότε ήταν καλοκαίρι και το ανέβαλα· τώρα είναι θαρρώ κατάλληλη εποχή. Μια προειδοποίηση όμως: το άρθρο ΔΕΝ είναι πλήρες, ούτε κατά διάνοια μάλιστα. Το θέμα είναι τόσο γοητευτικό και αχανές, που μπορούν να γραφτούν (κι έχουν γραφτεί) βιβλία γι’ αυτό. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου στο ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου  https://sarantakos.wordpress.com/2012/09/17/skaki/ […]

  47. Καλημέρα. Να κι ένα θέμα με λιγότερο ενδιαφέρον από τα άλλα που ανεβάζεις:)

  48. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα -φυσικά το θέμα δεν εξαντλείται!

    40: Σ’ ευχαριστώ πολύ για τα Φοβερά ντοκουμέντα!

  49. sarant said

    Απροπό, θα λείψω για πολλές ώρες. Δεν λέω «να είστε κόσμιοι» γιατί το σημερινό θέμα συμβάλλει στην κοσμιότητα (ελπίζω).

  50. Λοιπόν, από τη σύζυγο, τα παρακάτω:
    Βασιλιάς=kralj
    Βασίλισσα=kraljica
    Αξιωματικός=lovac (=κυνηγός)
    Άλογο=skakač (=πηδηχτούλης) ή konj (το συνηθέστερο)
    Πύργος=top (=κανόνι από τούρκικα; )
    Πιόνι=piun ή pešak (=πεζός)

  51. Στο #49 είναι οι ονομασίες των κομματιών στα σερβικά.

  52. Νέο Kid Στο Block said

    Διόρθωση (σχολαστικίλα ,αλλά έτσι είναι το σουράβλι 🙂 ) στο σχόλιο 13. Το «3. Dh5 und Matt im nächsten Zug!» να γίνει «3. Dh5 und Matt im uebernächsten Zug!»
    Yπάρχει η απέλπιδα και ανώφελη άμυνα 3….Iζ6 4. Πζ1ΧΙζ6 και ματ στην επόμενη.

  53. Νέο Kid Στο Block said

    Για να μην ψαρώνουν οι φίλοι μη σκακιστές και επειδή ,με όλο το ειλικρινές σέβας στον κύριο Μανωλά, νομίζω ότι λίγο «καθαγίασε» τις σκακιστικές ποιότητες, να εκφέρω την άποψή μου ότι το σκάκι είναι πρωτίστως ένα παιχνίδι.
    Συνδέεται βέβαια δικαιολογημένα με τον ορθολογισμό και τον επιστημονικό-αναλυτικό τρόπο σκέψης, αλλά ειδικά στις μέρες μας η ορθολογική αντιμετώπιση και θεώρηση υποχωρεί .
    Να σας πω χαρακτηριστικά οτι πρόεδρος της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας (FIDE) είναι ο εκλεκτός κύριος Ιλιουμτζίνοφ , τέως πρόεδρος και νυν πλουσιότερος άνθρωπος(ή εκ των πλουσιοτέρων τέλος πάντων) της πάμφτωχης Ρωσικής επαρχίας της Καλμουχίας.
    Ο Πρόεδρος λοιπόν πιστεύει (το έχει δηλώσει πολλάκις σε επίσημες συνεντεύξεις του) ότι διατελεί στην 4η ή 5η (δε θυμάμαι και καλά) μετεμψύχωση του (είναι Βουδιστής) και το καλυτερότερο μακράν, έχει απαχθεί δις από εξωγήινους που τον βόλταραν στο άουτερ σπέης και τον έχρισαν παγκόσμιο πρεσβευτή του σκακιού! Μιλάω απολύτως σοβαρά!

    Στις τελευταίες εκλογές της παγκ. ομοσπονδίας υπερψηφίστηκε με ποσοστό που θα ζήλευε ακόμη και ο «γιος του ήλιου» πώς τον λένε εκείνον στην Β.Κορέα, έναντι του ανθυποψήφιου Ανατόλι Κάρποφ που είχε και την στήριξη του Γκ.Κασπάροφ (τέως θρυλικών παγκ.πρωταθλητών).

  54. Είναι πάντως αξιοπερίεργο το ότι λέμε (σαφώς και αναμφισβήτητα) “μια παρτίδα σκάκι”, “μια παρτίδα τάβλι”, “μια παρτίδα ξερή”, αλλά «ένα ματς ποδοσφαίρου», «ένας αγώνας δρόμου»… Μήπως η «παρτίδα», λόγω και της ετυμολογίας της, διατηρεί κάποια μεριστική σημασία, που την κάνει να συντάσσεται με αιτιατική, όπως οι μονάδες μέτρησης («δυο πήχες ύφασμα») ή το «ένα κομμάτι ψωμί»; Αντικείμενο για μελλοντικ΄άρθρο 🙂

  55. #52 Και το χειρότερο: ο Κασπάροβ φαίνεται πως τακίμιασε με το φαιδρό Κιρσάν…

  56. LandS said

    Κίντο, αριστερά δεν οδηγούν ακόμα στη Μεγαλόνησο;
    Δεν λέω να την έγραφες τη λύση

    1. QRXN, PXR 2. N-Q5! NXN 3. Q-KR5 N-KB3 4. RXN …

    αλλά νισάφι πια ρε Μερκελιστή 🙂

  57. #55 Ωραία γραφή, θυμίζει παλιές ιπποτικές μέρες 🙂

  58. Γιάννης Αντωνιάδης said

    Το ποίημα του Νάσου Βαγενά είναι του έτους 1974 και πρωτοδημοσιεύθηκε στη συλλογή Πεδίον Άρεως της ίδιας χρονιάς.

  59. Νέο Kid Στο Block said

    LandS, έχεις δίκιο για τη Μεγαλόνησο ,αλλά το συγκεκριμένο δεν είναι μερκελισμός εκ πεποιθήσεως αλλά εξ έξεως (φοβερό ηχιτικό εφέ αυτό το εξ εξ, έτσι; 🙂 )

    Πάντως, τις σπάνιες πλέον φορές που χρειάζεται να γράψω παρτίδα, και με ρωτουν σε τι γλώσσα γράφω τις κινήσεις ,λέω «Στα σέρβικα!». Βγάζει μια ψαγμενίλα αν μη τι άλλο και ψαρώνει και ο αντίπαλος ότι είμαι της μεγάλης των Πλάβι σχολής 🙂

    Όπως έλεγε και ο μακαρίτης Τόζα Βεσελίνοβιτς «Μπάλα και σκάκι ,εμάς τους Γιουγκοσλάβους μάς έμαθαν οι Ούγγροι. Και μείς μάθαμε τους υπόλοιπους Βαλκάνιους!» 😆

  60. LandS said

    Σωστός !

  61. cronopiusa said

    Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ
    , 130′, Νίκος Γραμματικός (2002)
    Τραγικά επίκαιρη ταινία, ο τίτλος της προέρχεται από το σκάκι, κοινή δραστηριότητα του Βαγγέλη (Βαγγέλης Μουρίκης) και του Αστυνόμου (Μηνάς Χατζησάββας).

    Ο Ν. Γραμματικός κάνει ένα πικρό σχόλιο για τις αθέατες και εν πολλοίς απωθητικές όψεις της ελληνικής επαρχίας. Η προκατάληψη και η δυσπιστία με την οποία υποδέχονται τον ήρωα οι ντόπιοι δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον που τον οδηγεί στην απομόνωση και τον αφανισμό. Εστιάζει τόσο στον αγώνα του κεντρικού χαρακτήρα για μια αλλαγή στην ζωή του όσο και στην απροκάλυπτη και αδικαιολόγητη εχθρότητα με την οποία τον αντιμετωπίζει ο περίγυρος του. Στην ταινία του ο Νίκος Γραμματικός επιχειρεί να αναμετρηθεί με τα φαντάσματα της μισαλλοδοξίας και του ρατσισμού που συνθλίβουν ένα νεαρό άντρα στην Ελλάδα του σήμερα. Ο «Βασιλιάς» βασίζεται σ’ ένα αληθινό περιστατικό, που συνέβη το 1997 σε μια κωμόπολη της Πελοποννήσου.

    Ο Νίκος Γραμματικός λέει για τονΒασιλιά
    :

    «Δεν είναι καθόλου εύκολο να πηγαίνεις – από φύση, όχι για να προκαλέσεις – κόντρα στο ρεύμα, αναζητώντας να βρεις την αλήθεια σου. Αυτό κάνει και “Ο βασιλιάς” της ταινίας μου, με αποτέλεσμα να μπει στο μάτι των αδιάφορων και κυνικών ανθρώπων του περιβάλλοντός του. Ο ήρωάς μου δεν είναι περιθωριακός. Από τη στιγμή που βγαίνει από τη φυλακή, προσπαθεί να δει αλλιώς τα πράγματα γύρω του και να ξεκινήσει τη ζωή του από την αρχή. Κάθε άνθρωπος που είναι διαφορετικός από τους άλλους, δεν πάει να πει ότι είναι και περιθωριακός. Μπορεί να ενταχθείς σε ένα σύνολο και να παραμένεις διαφορετικός, να έχεις τη συνείδησή σου ήσυχη. Φτάνω στα άκρα, για να σχολιάσω την ισοπέδωση των συναισθημάτων που πάνε να γίνουν κατάσταση πραγμάτων γύρω μας. Ήθελα να ξανασκεφτούμε και να οριστούν οι έννοιες καλού – κακού, δίκαιου – άδικου, αληθινού – ψευδούς, ηθικού – ανήθικου». (αποσπάσματα από συνέντευξη του Νίκου Γραμματικού στην εφ. ΤΑ ΝΕΑ/ 27-02-2003)

  62. Lelejohn said

    Καλημέρα,
    δεν παρατήρησα να γίνεται αναφορά στο αν πασάν (τι σημαίνει ακριβώς;), το «φάγωμα» ενός πιονιού από ένα άλλο πιόνι, όταν βρίσκονται στην ίδια ευθεία, έπειτα από συγκεκριμένες κινήσεις των δύο πιονιών.
    Κάποιος που μπορεί να το εξηγήσει καλύτερα, ας βοηθήσει! 😀

  63. Δημήτρης Φύσσας said

    ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΛΒΑΝΟΥΣ ΣΤΟ ΠΑΡΚΟ

    Όπου απομονώνεται μία αθησαύριστη εισέτι μορφή ρατσισμού, αλλά εξαίρεται και η διεθνής διάσταση του σκακιού

    Εδώ και μερικά χρόνια, ο Δήμος Αθηναίων έχει μετατρέψει σε πάρκο το παλιό εργοστάσιο του Φιξ, πρώην Κλωναρίδη (εξ ου και η ομώνυμη στάση τρόλεϊ και λεωφορείων), λίγο πριν από το Τέρμα Πατησίων. (Βέβαια το 2000 ο ίδιος αυτός Δήμος, επί δημαρχίας τού από κάθε άποψη κακόγουστου -και φυσικά μη Αθηναίου- Αβραμόπουλου, μισογκρέμισε με το «έτσι το θέλω» το κτίριο αυτό του 19ου αιώνα). Τέλος πάντων, από τότε που έγινε πάρκο, το μέρος συγκεντρώνει σταθερά πολύ κόσμο που περνάει καλά, ιδιαίτερα τις ηλιόλουστες μέρες: μανάδες με καρότσια, παιδιά που στριφογυρνάνε παίζοντας, αργόσχολους αλλοδαπούς, συνταξιούχους, ζευγαράκια, μοναχικούς, κοπανατζήδες, διάφορους ξέμπαρκους.

    Επιτραπέζια παιχνίδια όμως, κανείς δεν έπαιζε. Μέχρι που στη βόρεια πλευρά, αυτή με τα ψηλά δέντρα και με τα παγκάκια, που βρίσκεται προς το εσωτερικό του οικοδομικού τετραγώνου (το πάρκο βλέπει από τις άλλες τρεις μεριές σε δρόμους: Πατησίων, Καυταντζόγλου, Τσίλερ) άρχισα τις Κυριακές να παρατηρώ κάποια ξεχωριστή κίνηση. Περνώντας με τη μοτοσικλέτα μου από την Πατησίων, έπαιρνε το μάτι μου άντρες – μόνο άντρες- καθιστούς στα παγκάκια και όρθιους, σε μικρές ομάδες, να χτυπάνε κάτι δυνατά, άλλοτε ψιλοφωνάζοντας κι άλλοτε πιο ήρεμα.

    Πλησιάζοντας, είδα τι έκαναν: έπαιζαν ντόμινο, πάνω σε κάτι παλιά τελάρα από κόντρα πλακέ ή φορμάικα (τα άφηναν πάντα εκεί. Τα είχα ήδη προσέξει, αλλά δεν είχα δώσει σημασία). Οι άνθρωποι αυτοί μιλούσαν ρώσικα (αυτοί μού το είπαν). Ήταν Ρωσοπόντιοι, Ρώσοι και Ουκρανοί. Έπαιζαν με πολλή ένταση, είτε σχολίαζαν το παίξιμο των άλλων. Τα «πλακάκια» που χρησιμοποιούσαν τα είχα δει πολλές φορές στις λαϊκές αγορές ή σε άλλα μέρη με υπαίθριους πωλητές, στον Άλιμο, στους Σταθμούς του Ηλεκτρικού, στο παζάρι του Πειραιά κι αλλού. Η θήκη εντός της οποίας πωλούνταν είχε πάνω τη λέξη «ντόμινο», γραμμένη στο κυριλλικό αλφάβητο.

    Σύντομα βαρέθηκα να χαζεύω, όπως βαριόμουνα πάντα και γενικά το ντόμινο. Ολοφάνερα το πράγμα είχε λαογραφικό ενδιαφέρον, αλλά δεν ήταν κάτι το πρωτόγνωρο (πολλές φορές είχα δει στην Καλλιθέα, περιοχή – κέντρο των Ρωσοποντίων, παρόμοια φαινόμενα. Μάλιστα εκεί, στο ξύλινο δημοτικό κιόσκι της Πλατείας Δαβάκη, οι άνθρωποι εκείνοι έπαιζαν και σκάκι). Ύστερα από λίγο έφυγα- και ήταν για μένα απλώς ένα στιγμιαίο θέαμα όποτε περνούσα από την Πατησίων. Παρατήρησα επίσης ότι επεκτάθηκαν από τις Κυριακές και σε άλλες μέρες του χρόνου, καιρού επιτρέποντος. Αλλά σημασία, πλέον, δεν πολυέδινα.

    Πριν λίγο καιρό όμως, πάλι Κυριακή, απομεσήμερο, μου φάνηκε σα να πήρε το μάτι μου κάτι διαφορετικό. Πλησίασα. Ήταν μόνο δύο άντρες, κι έπαιζαν σκάκι. Ο νεότερος, ένα μελαχρινός σαραντάρης, καθόταν καβάλα στο παγκάκι. Ο μεγαλύτερος, ένας σχεδόν φαλακρός πενηντάρης, καθόταν κανονικά, με το ένα πόδι πάνω στ΄ άλλο, στρίβοντας το κορμί του πλάγια για να παίζει. Η σκακιέρα ήταν ανοιγμένη ανάμεσά τους. Ήταν ξύλινη, παλιά και πολυχρησιμοποιημένη, όπως και τα πιόνια. Όλα όμως ήταν καλοφτιαγμένα και διατηρούσαν ίχνη παλαιάς ομορφιάς.

    Υπήρχε μία μισοδιαλυμένη καρέκλα. Ρώτησα αν μπορούσα να καθήσω. Κάθησα. Παίζοντας, μιλούσαν μεταξύ τους. Ρώτησα «Τι γλώσσα μιλάτε;» και ο μελαχρινός μού απάντησε «αλβανικά». Παρακολούθησα αρκετές παρτίδες, χωρίς –κατά τη συνήθειά μου- να λέω τίποτα. Ο μελαχρινός μού μιλούσε πού και πού στα ελληνικά. Οι Αλβανοί έπαιζαν αρκετά γρήγορα, μερικές φορές μάλιστα πολύ γρήγορα. Ο φαλακρός κέρδισε όλες τις παρτίδες εύκολα, εκτός από την τελευταία.

    Σ΄ αυτή την τελευταία, ο φαλακρός έπαιζε με τα λευκά και ο μελαχρινός με τα μαύρα. Ο βασιλιάς του νεότερου παίκτη ήταν παγιδευμένος, χωρίς τετράγωνο διαφυγής, και περίμενε απλώς να ακουστεί το μοιραίο «σαχ» του ματ. Τα πιόνια ήταν επίσης όλα ακινητοποιημένα. Τότε ο μαύρος θυσίασε με τη σειρά έναν πύργο και έναν αξιωματικό και, με τον πύργο που του είχε απομείνει, έδωσε σαχ από κολλητό τετράγωνο στο λευκό βασιλιά. Εκείνη τη στιγμή ο λευκός, αλλά κι εγώ απέξω, καταλάβαμε πού το πήγαινε ο μαύρος: αν ο λευκός βασιλιάς έπαιρνε τον ανυποστήρικτο πύργο που τον απειλούσε, ο μαύρος δε θα είχε τι να παίξει και η παρτίδα θα έληγε ισόπαλη, με πατ. Κομμάτι να πάρει τον πύργο ή να παρεμβληθεί δεν υπήρχε. Έτσι, ο λευκός δεν πήρε το μαύρο πύργο και απλώς κίνησε το βασιλιά του πιο κει. Ο προκλητικός πύργος του μαύρου συνέχισε ν΄ απειλεί πάλι και πάλι το λευκό βασιλιά, «ακουμπώντας» τον συνεχώς.

    Κοίταξα συνολικά τη σκακιέρα και κατάλαβα ποια ήταν η μόνη λύση: ο λευκός βασιλιάς θα έπρεπε, παρότι απειλούμενος συνεχώς, να πλησιάσει στο σημείο όπου ήταν αποκλεισμένος ο μαύρος βασιλιάς. Στον αποκλεισμό συμμετείχε ένας λευκός ίππος. Καθώς ο λευκός βασιλιάς θα πλησίαζε, θα παρέσυρε βέβαια μαζί του και τον ενοχλητικό μαύρο πύργο. Κάποτε θα τον έφερνε στην απόσταση βολής του λευκού ίππου. Όταν ο μαύρος πύργος θα έδινε ένα ακόμα σαχ, ο λευκός ίππος θα έπαιρνε τον πύργο, και με τη μετακίνησή του αυτή θα «δημιουργούσε» επιτέλους ένα ελεύθερο τετράγωνο για το μαύρο βασιλιά. Ή –δεύτερη εκδοχή- ο μαύρος, από φόβο μήπως χάσει τον πύργο χωρίς να πετύχει το ματ, θα έπαιζε το κομμάτι του σε άλλη θέση, διακόπτοντας τα συνεχή σαχ. Και στις δύο περιπτώσεις, ο λευκός θα κέρδιζε εύκολα στη συνέχεια.

    Σχεδόν ταυτόχρονα, το κατάλαβε και ο ίδιος ο παίκτης. Μετά από κάθε σαχ, άρχισε να μεταφέρει σταδιακά το βασιλιά του προς τα απομεινάρια της παράταξης του αποκλεισμένου μαύρου βασιλιά, προς τα τετράγωνα όπου επιδίωκε να ενεργοποιήσει τον ίππο του. Το κατάλαβε όμως και ο αντίπαλος, και διάλεγε θέσεις που να μπορεί να δίνει σαχ, χωρίς όμως να μπαίνει στο παιχνίδι ο ίππος του λευκού. Ο μαύρος πάλεψε πολύ, αλλά τελικά ο φαλακρός έφερε το λευκό βασιλιά σε θέση που ο μαύρος πύργος δεν μπορούσε να δώσει σαχ ατιμωρητί. Εκεί ο μελαχρινός εγκατέλειψε. (Στο μεταξύ, βέβαια, φώναζαν και λογομαχούσαν αρκετά, κι έτσι από τη συνεχή επανάληψη έμαθα την αλβανική λέξη για την σκακιστική ισοπαλία: «ραμί»).

    Μετά τους ζήτησα να παίξω κι εγώ. Ο φαλακρός στην αρχή ήθελε να παίξει μόνο με το φίλο του, όχι μαζί μου. Εκείνος όμως δεν ήθελε, προφανώς γιατί έχανε συνέχεια. Έλεγαν διάφορα στα αλβανικά μεταξύ τους. Τελικά, ο μεγαλύτερος παίκτης δέχθηκε να παίξουμε. Πήρα τη θέση του μελαχρινού καβάλα στο παγκάκι, ενώ εκείνος πήρε τη θέση μου στην καρέκλα.

    Τη μεγαλόψυχη δυσφορία, με την οποία ο φαλακρός συνόδεψε την κατάφασή του, την ήξερα καλά: ήταν ο καλός παίκτης, που δε θέλει να χαραμίσει χρόνο με αυτόν που θεωρεί κατώτερο αντίπαλο. Και με θεωρούσε κατώτερο, πίστεψα τότε, γιατί τόση ώρα καθόμουνα και δεν έλεγα τίποτα- άρα πόσα καταλάβαινα από αυτά που έβλεπα; Ίσως μάλιστα να μην ήταν καν «μεγαλόψυχη δυσφορία», αλλά κάτι παραπάνω: υπεροψία. Λοιπόν, κάτι τέτοιους παίκτες συνήθως τους νικούσα.

    Είπα τ΄ όνομά μου και ρώτησα τ’ όνομα του αντιπάλου μου. Μου είπε «Λούλι». Πήρα τα λευκά. Αρχίσαμε μία «ισπανική» παρτίδα. Στις πρώτες κινήσεις ήταν άνετος, αλλά όσο η παρτίδα σοβάρευε, άρχισε να σφίγγεται. Είχε τη συνήθεια να κρατάει πολλή ώρα στο χέρι τα κομμάτια που έπαιρνε, ακόμα και δύο ή τρία μαζί. Ήταν καλός παίκτης, αλλά από την αρχή απέκτησα μία ελαφριά υπεροχή, την οποία σταδιακά διεύρυνα και μπήκα σε φινάλε με υπεροχή ίππου και δύο πιονιών. Ο Λούλι εγκατέλειψε. Ο μελαχρινός έφυγε εντυπωσιασμένος.

    Στο μεταξύ, ο Λούλι κι εγώ είχαμε ανακαλύψει ότι ξέραμε κι οι δυο λίγα ιταλικά και είχαμε αρχίσει ήδη να μιλάμε. Αφού ανταλλάξαμε φιλοφρονήσεις για το παίξιμό μας, μου είπε ότι ήταν μηχανολόγος μηχανικός, βρισκόταν στην Ελλάδα μόνο ένα μήνα και ήταν, φυσικά, άνεργος. Με ρώτησε τι δουλειά κάνω και του είπα. Μου είπε επίσης ότι έφερε τη σκακιέρα του από την Αλβανία και στον ένα αυτό μήνα είχε νικήσει όλους όσους μαζεύονταν στο πάρκο (μαζεύονταν στο Πάρκο Κλωναρίδη γ ι α σ κ ά κ ι ; Κι εγώ πως δεν το είχα προσέξει;). Στην Αλβανία ήταν μέλος σκακιστικού συλλόγου, αλλά δεν κατάφερα να διευκρινίσω ποιου επιπέδου. Με ρώτησε γιατί οι Έλληνες δεν παίζουν σκάκι. «Παίζουν», προσπάθησα να δικαιολογηθώ, «αλλά ίσως να μην έρχονται εδώ για να παίξουν». Τελικά μου ξαναείπε ότι παίζω “molto bene”. Αλλά, συνέχισε, “pensai molto”. “Scusi per pensare tanto molto”, του απάντησα, αλλά αυτός είναι ο τρόπος μου. Υποσχέθηκα όμως ότι δε θα σκέφτομαι τόσο πολύ και θα παίζω “piu presto” από δω και πέρα.

    Παίξαμε δεύτερη παρτίδα. Άρχισε με γκαμπί της βασίλισσας που το αποδέχτηκα, αλλά στη συνέχεια το άνοιγμα έγινε ανώμαλο. Κάναμε αντίστροφα ροκέ, με πίεσε πολύ και αναγκάστηκα να θυσιάσω αξιωματικό για δύο πιόνια, ώστε να σταματήσω την επίθεση εναντίον του ροκέ μου. Στη συνέχεια αμύνθηκα αρκετά καλά, έκανε κι αυτός κάποια λάθη και τελικά μπήκαμε σε φινάλε όπου είχα υπεροχή αξιωματικού (είχαμε και οι δύο πύργο και πιόνι, με τα πιόνια σε διπλανές κολόνες, αντιμέτωπα). Αυτός έκανε το λάθος να προσπεράσει το πιόνι μου (ενώ μπορούσε να κάνει ανταλλαγή) και να προσπαθήσει για βασίλισσα. Με πολλή δυσκολία, πήρα το πιόνι του (στην 7η γραμμή!) και κατάφερα να προαγάγω σε βασίλισσα το γωνιακό δικό μου. Ο Λούλι εγκατέλειψε ξανά. Δύο άλλοι Αλβανοί, που είχαν παρακολουθήσει την παρτίδα, άρχισαν να μιλάνε μαζί του για το φινάλε, δείχνοντας εναλλακτικές κινήσεις στη σκακιέρα, σχολιάζοντας κλπ.

    Συζητήσαμε αρκετά με το συμπαίκτη μου και μου είπε πάλι ότι παίζω molto bene. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση ήταν αλήθεια. Συνήθως είμαι ένας μετριότατος παίκτης στο άνοιγμα, αρκετά καλός στο μέσο της παρτίδας και απλά επαρκής στα φινάλε. Όταν παίζω με παίκτες που κατέχουν τα ανοίγματα, σχεδόν πάντα αργώ να ισορροπήσω την παρτίδα (πράγμα που φάνηκε, άλλωστε, στη δεύτερη παρτίδα μου με το Λούλι), αν δε χάσω κιόλας σε μινιατούρα (Α ρε Φίσερ, με το Fisherrandom σου!). Σπάνια μπορώ να θυμηθώ μια ολόκληρη παρτίδα και να την ξαναπαίξω από την αρχή, όπως κάνουν όλοι οι σοβαροί σκακιστές, ούτε είμαι σίγουρος ότι μπορώ να κάνω ματ με αξιωματικό και ίππο. Εκείνη την ημέρα, όμως, είχα παίξει πολύ καλύτερα από το συνηθισμένο μου «αρκετά καλά», και δεν είχα κάνει χοντρά λάθη.

    Από όσα είπε ο Λούλι, κατάλαβα ότι ο λόγος που δεν ήθελε στην αρχή να παίξει μαζί μου δεν ήταν καν μια γενική υπεροψία, αλλά το γεγονός ότι ήμουνα Έλληνας –άρα, κατά τη γνώμη του, άσχετος με το σκάκι ή, έστω, κακός σκακιστής. Ενώ κατά το Λούλι, “Tutti Albanesi” παίζουν σκάκι- και παίζουν καλά! Συνειδητοποιώντας ότι πρόκειται για αντεστραμμένο ρατσισμό, δε μπόρεσα να συγκρατήσω ένα χαμόγελο, το οποίο ευτυχώς δε χρειάστηκε να εξηγήσω.

    Μαζέψαμε τα πιόνια μέσα στη σκακιέρα. Είπαμε να ξαναπαίξουμε τις επόμενες μέρες στο ίδιο μέρος. Δώσαμε τα χέρια και ο Αλβανός παίκτης έφυγε. Ήταν φανερό ότι δεν τον είχε πειράξει η ήττα. Η όλη στάση του, με τα συγχαρητήρια και τα συναφή, αυτό έδειχνε. Ίσως μάλιστα και να είχε χαρεί που βρήκε άξιο αντίπαλο, έστω και προερχόμενο από το έθνος των σκακιστικά άσχετων Ελλήνων! Για μένα, ήταν ένας ακόμα δυνητικός σκακιστικός φίλος, ακριβώς όπως o Τζον Λ…, ο μιγάς αγγλοχιλιανός που επισκευάζει μηχανές πλοίων, με τα σχιστά μάτια (με καταγάλανες όμως ίριδες!), που είναι μόνιμος συμπαίκτης μου στο σκάκι, όποτε βρίσκεται στην Ελλάδα.

    Στο μεταξύ, είχε προχωρήσει αρκετά το απόγευμα εκείνο του Σεπτεμβρίου. Είχαν μαζευτεί αρκετοί αλλοδαποί στο πάρκο και έπαιζαν –φυσικά- ντόμινο (μόνο μία σκακιέρα έβλεπα εν ενεργεία). Από δύο διαφορετικές παρέες με ρώτησαν ελληνικά «Ποιος νίκησε;». Τους είπα και, μετά τη μετάφραση της απάντησής μου για όλους, παρατήρησα το εμφανές σούσουρο: δεν το περίμεναν. (Από αυτό συμπέρανα ότι οι παίκτες του ντόμινο –Ρωσοπόντιοι και Αλβανοί- όχι μόνο ήξεραν από σκάκι, αλλά επίσης ήξεραν τι εστί Λούλι). Εγώ το είχα χαρεί πολύ, ειδικά τη δεύτερη παρτίδα που τη γύρισα. Εκείνη τη στιγμή δε μ΄ ένοιαζε καθόλου ότι ο Λούλι ήταν μετανάστης, κατά πάσα πιθανότητα φτωχός και με ποιος ξέρει τι συνθήκες ζωής στην Ελλάδα. Για μένα ήταν ένας σκακιστής επιπέδου, ένας παίκτης που έπαιρνε μέρος σε επίσημους αγώνες, τον οποίο εγώ είχα νικήσει.

    Όμως δεν εξωτερίκευα τίποτα. Γενικά δεν έχει έννοια να θριαμβολογείς στο σκάκι. Ό,τι γίνεται, γίνεται στη σκακιέρα. Και εδώ μάλιστα ήξερα πολύ καλά ότι ήταν συζητήσιμο αν υπήρχε καν διαφορά δυναμικότητας: τι μπορεί κανείς να κρίνει με δύο μόνο παρτίδες, και μάλιστα τόσο δύσκολα κερδισμένες; Για να μην πω ότι ο άνθρωπος ήταν φιλοξενούμενός μας στην Ελλάδα, άρα σε καμιά περίπτωση δε θα έπρεπε να τον προσβάλλουμε. Απολαμβάνοντας λοιπόν μόνο εσωτερικά το θρίαμβό μου, έφυγα.

    «Ο καθένας βρίσκει τον Αλβανό που του ταιριάζει», σχολίασε αργότερα με διφορούμενο τρόπο μια φίλη. Εγώ όμως ήξερα ότι βρήκα συμπαίκτη για το χειμώνα και μια ευκαιρία να εξασκήσω τα ιταλικά μου. Το μόνο που χρειάζεται, βέβαια, είναι να παίζω “piu presto”.

    (Από το βιβλίο μου «Αγύριστο κεφάλι», διηγήματα, Εστία 2004)

  64. gbaloglou said

    Αν πάντως πιστέψουμε τον ανώνυμο συγγραφέα του Βυζαντινού «Πολέμου της Τρωάδος» (8392-8394) … σκάκι έπαιζε ακόμη και ο Αχιλλέας:

    Ὁ Ἀχιλλεὺς τὴν πρόσοψιν κάμνει, οὐδὲν τὸ τάσσει
    οὐδὲ ποτὲ ἀπόκρισιν οὐκ ἤθελε νὰ δώσῃ·
    ζατρίκιν τοίνυν ἔπαιζε μὲ ἕναν του καβαλλάρην·

  65. 61. Φαντάσου ότι υπάρχει ένα μαύρο πιόνι στο a4 και ένα λευκό πιόνι στο b2 έτοιμο να κινηθεί. Αφού το λευκό πιόνι δεν έχει κινηθεί προηγουμένως, μπορεί να κάνει κίνηση με ένα ή δύο βήματα, b2-b3 ή b2-b4.
    Στην περίπτωση που κάνει ένα βήμα, φθάνει στο b3 και το μαύρο μπορεί να το πάρει, αν θέλει, με axb3.
    Στην περίπτωση που κάνει δυο βήματα, φθάνει στο b4 περνώντας δίπλα από το μαύρο. Το μαύρο μπορεί να το πάρει αμέσως, αν θέλει, στο πέρασμα (en passant γαλλικά), σαν να είχε κάνει κίνηση με μονό βήμα, axb3, Δεν μπορεί όμως να το αφήσει για αργότερα, δεν επιτρέπεται αναβολή του ανπασάν, μόνο εκτέλεση ή ματαίωση.

  66. gbaloglou said

    62

    Η πόλη με τους περισσότερους γκραν μαιτρ στον κόσμο;!

  67. gbaloglou said

    65

    αναλογικά με τον πληθυσμό 🙂

  68. Lelejohn said

    @64: Το εξηγήσατε πολύ καλά! Ομολογώ, το «μόνο εκτέλεση ή ματαίωση» δεν το γνώριζα.
    Και τώρα έμεινε η ετυμολογική εξήγηση, από τον νοικοκύρη.

  69. Alexis said

    Ο Τσαγανέας ως τρελός στην παλιά ελληνική ταινία «φτωχαδάκια και λεφτάδες», παθιασμένος με τη μονομαχία («γνωρίζετε τον Ταβερνιέ;») και με το σκάκι.

  70. ππαν said

    61, 67: Από το γαλλικό en passant, εν διελεύσει, περνώντας

  71. Lelejohn said

    69: mille merci Ππαν.

  72. ππαν said

    70: Ζε τ΄αν πρι 🙂

  73. Νέο Kid Στο Block said

    im Vorbeigehen (i.V) ή in passing (i.p) στην γερμανική και αγγλική βιβλιογραφία αντίστοιχα το en passant .
    (εν διελεύσει,όπως είπε και η Φιλιντόρα Ππανέ 🙂 )

  74. ππαν said

    Α όχι φιλιντόρα, είμαι παντελώς άμουση. Τραγουδάω και μαραίνονται τα λουλούδια στους αγρούς.

  75. Στα γνωστά σκακιστικά καφενεία ακούγεται και το αρπασάν (από το αρπάζω).

  76. ππαν said

    Να πούμε και ποιον, στο σκάκι που τον έμαθε ο μπαμπάς του, ο θείος του κλπ, υπήρχε ο κανόνας να έχεις δυνατότητα στην πρώτη κίνηση να κουνάς ή ένα πιόνο δυο τετράγωνα ή δυο από ένα 🙂

  77. ο αρχιδούκας said

    62 η διφορούμενη φίλη ξέρουμε ποιον Αλβανό βρήκε.Προφανώς εκείνη ήταν μεσήλικας,κομπλεξική πατσαβούρα και δεν την πλησίαζε κανένας πλην του νεαρού αλβανού εραστή ,ο οποίος βέβαια δεν την πλησίασε για την ομορφιά της ούτε για τον ωραίο χαρακτήρα της.Καταραμένη προσφυγιά!

  78. ο αρχιδούκας said

    70 ωραιά ομοιοκαταληξία.Μίλ μερσί πιπάν.

    Fers είναι ο αξιωματικός στα ρώσικα,όχι η βασίλισσα η οποία λέγεται koroleva.

  79. Νέο Kid Στο Block said

    77. Μπάαα..ο βεζύρης είναι η βασίλισσα. Ο Αξιωματικός είναι «ελέφαντας» (Σλον)

  80. Νέο Kid Στο Block said

    78. слон και ως εκ τούτωφ C η σύντμηση για τον τρελό.

  81. ο αρχιδούκας said

    78 λοιπόν κόκκινοι φίλοι (πλην πίπαν,σερβιτόρων,αχθοφόρων και κομιστών), για το chaturanga βρήκα ότι στην κυριολεξία σήμαινε κάτι σαν ‘τετράδα’,τις τέσσερις υποδιαιρέσεις του στρατού ,πεζικό,ιππικό,ελέφαντες και άρματα.Από τη λέξη chatur -τέσσερα στα σανσκριτικά.Σλαβικά chetyre.

  82. ο αρχιδούκας said

    80 πρώτη φορά που κομούνι έχει δίκιο : король (♔), ферзь (♕), ладья (♖), слон (♗), конь (♘) пешка (♙)

  83. ππαν said

    Να μάθεις Κιντ να ταΐζεις άλλη φορά τους αρουραίους, τώρα γίνατε και φίλοι 🙂
    Εύχομαι και κουμπάροι!

  84. melanós said

    Άλλος ένας θρύλος για την καταγωγή του σκακιού, με μαθηματικό ενδιαφέρον.

    Ο ινδός βασιλιάς ενθουσιάστηκε πολύ με την εφεύρεση του νεαρού βραχμάνου και θέλησε να τον αποζημιώσει. Γέλασε πολύ όταν ο βραχμάνος ζήτησε κόκκους σταριού στα τετράγωνα της σκακιέρας, πως όμως; σε κάθε τετραγωνάκι θα τοποθετούσε τους διπλάσιους κόκκους σταριού από ό,τι στο προηγούμενο. Δηλαδή 1 κόκκο για το πρώτο τετραγωνάκι, 2 για το δεύτερο, 4 για το τρίτο, 8 για το τέταρτο .. 2^63 για το 64, συνολικά περίπου 18,5 εξάκις μύρια. Τελικά δεν έφτανε το σιτάρι όλου του κόσμου (για αιώνες) για να τον αποζημιώσει!

  85. ο αρχιδούκας said

    84 αυτό το έχει ή το είχε σε ένα σχολικό βιβλίο μαθηματικών ,μάλλον Γυμνασίου.

  86. cronopiusa said

    Τι ωραίο διήγημα κύριε Φύσσα

    Στο Στέκι Μεταναστών (Τσαμαδού 13)

    κάθε Τετάρτη γίνονται μαθήματα σκακιού, δάσκαλος ο Λεονάρδο
    , Αλβανός σκακιστής που παίζει και με κλειστά τα μάτια και μπορεί να παίξει με 17 συμπαίκτες συγχρόνως!!!

    Ελάτε

  87. ο αρχιδούκας said

    83 βλέπω και από προηγούμενες αναρτήσεις ο πίπαν προσφέρει απείρως στην συζήτηση.Ανούσιες παπαριές όλη την ώρα.

  88. 75. Δεν ισχύει αυτό που λέτε (δύο πιόνια με μονό βήμα).
    Μάλλον προήλθε από παρεξήγηση φράσης «Η πρώτη κίνηση πιονιού μπορεί να γίνει διπλή».
    Ο κανονισμός λέει «αν ένα πιόνι δεν έχει κινηθεί, μπορεί να προχωρήσει στην στήλη με ένα ή δύο βήματα». Η επανάληψη του βήματος δεν προβλέπεται αν το πιόνι αρχίσει την κίνησή του παίρνοντας (διαγώνια) κάποιον πεσσό.
    Η μόνη περίπτωση που κινούνται δυό κομμάτια μαζί, είναι στην κίνηση ροκέ του βασιλιά, που μετακινείται αυτός κατά δύο βήματα και πηγαίνει ένας πύργος, κινούμενος με αντίθετη φορά, στην θέση που προσπέρασε ο βασιλιάς. (Δεν πρέπει να έχει κινηθεί ο βασιλιάς, ο αντίστοιχος πύργος, να είναι κενά τα ενδιάμεσά τους τετράγωνα και να μην απειλείται ο βασιλιάς σε κανένα από τα τρία τετράγωνα της πορείας του).

  89. ο αρχιδούκας said

    75 καλά εσύ και το σόι σου βγάζετε δικού σας κανόνες.Πολύ προχωρημένοι.

  90. Γεια σου Κορνήλιε 🙂

  91. τυφλόμυγα said

    Τις τελευταίες δέκα μέρες έχω μπόλικη δουλειά. Εσείς εδώ (Νικοκύρης, σχολιαστές) με ξεμυαλίζετε. 🙂 Τραβάτε με κι ας κλαίω. 😉

    Μία από τις ωραιότερες σκηνές του κινηματογράφου περιελάμβανε μία παρτίδα σκάκι

    Οι δραπέτες της σκακιέρας είναι ένα ακόμα ευχάριστο παιδικό βιβλίο του Τριβιζά -όχι από τα καλύτερά του.
    http://www.biblionet.gr/book/146616/%CE%9F%CE%B9_%CE%B4%CF%81%CE%B1%CF%80%CE%AD%CF%84%CE%B5%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CF%83%CE%BA%CE%B1%CE%BA%CE%B9%CE%AD%CF%81%CE%B1%CF%82

  92. Θυμάμαι πριν χρόνια συνηθιζόταν στα καφενεία να αποκαλείται ρούκος ο πύργος, εμφανώς από το rook. Δεν ξέρω αν χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα.

  93. Δημήτρης Φύσσας said

    # 61 e.p. en passant εν/αν πασάν (κατά το πέρασμα) το (άκλ.) σκακιστική κίνηση στην οποία ένα πόνι που έχει προχωρήσει μέχρι την 5η γραμμή, μπορεί να πάρει αμέσως ένα από τα δύο αντίπαλα πιόνια που βρίσκονται στις δύο πλάγιες κολόνες του, εφόσον κάποιο απ΄ αυτά κινηθεί δύο τετράγωνα μπροστά. Στην περίπτωση αυτή, το επιτιθέμενο πιόνι τοποθετείται στην 6η γραμμή

    # 62 ποιος το ξέρει, είναι κι αυτό μια εκδοχή, όλα παίζουνε στη ζωή και στη λογοτεχνία

    # 86 ευχαριστώ πολύ για τα καλά σας λόγια

  94. Δημήτρης Φύσσας said

    Τώρα είδα ότι για το αν πασάν απάντησε ο φίλος μου ο Μανώλης Μανωλάς, μακράν αρμοδιότερος

  95. ππαν said

    88: Κύριε Μανωλά, ναι το ξέρω πως δεν υπάρχει αυτός ο κανόνας,κάτι κουνάω, μέχρι το αν πασάν ήξερα, φανταστείτε ;). Αλλά κάποτε, στα καφενεία και μεταξύ των μπαμπάδων κυκλοφορούσε, ρωτάω να μάθω αν τον θυμάται κανείς άλλος.

  96. Μια άλλη εκδοχή είναι πως η κίνηση δυο πιονιών κατά ένα τετράγωνο στην πρώτη κίνηση, προέρχεται από μια παλιά ιταλική παραλλαγή του σκακιού. Από την Ιταλία στα Επτάνησα και μετά στην υπόλοιπη Ελλάδα.

  97. ο αρχιδούκας said

    95 μπορεί και να το θυμάσαι από την παραλλαγή που παίζατε στη Γιάρο.

  98. 52. Το παράδειγμα με τον Ιλιουμτζίνοφ δεν λέει κάτι κακό για το παιγνίδι, αλλά γι αυτόν (μπορεί και για την διοίκηση)!
    Διαθέτει πάρα πολλά χρήματα και τον επιλέξανε ακριβώς για το χαρακτηριστικό του αυτό, όχι επειδή είναι καλός παίκτης του σκακιού.
    (Μπορεί εγώ να μην τον ψήφιζα ποτέ, αλλά άλλοι πιστεύουν ότι ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, ήτοι επειδή έχουμε πολλά έξοδα ας βάλουμε πρόεδρο τον σαλεμένο πλούσιο).
    Μεταξύ μας τώρα! Το σκάκι είναι πρωτίστως ένα παιγνίδι, γι αυτόν που το βλέπει έτσι. Άλλοι θα μπορούσαν να το δουν ως ένα εξαίρετο παιδαγωγικό εργαλείο. Άλλοι το έχουν δει ως έκφανση τέχνης.
    Πώς είναι η μουσική μια τέχνη χωρίς λέξεις; Έτσι και το σκάκι! (Γιαυτό και δεν μιλάει κανείς στους αγώνες!)

  99. ο αρχιδούκας said

    Ασχετο ,αλλά μόλις το βρήκα.Δείτε το ταπεινό αμαξάκι της ηγέτιδας του λαού. http://www.to-gamato.com/2012/06/blog-post_7020.html

  100. Σκακιστικοί ζωγραφόστιχοι

  101. Εγώ σαφώς θυμάμαι τη δυνατότητα να κουνάς στην αρχή δυο πιονάκια από μία θέση. Ανήκε στις … παραλλαγές του παιδικού σκακιού, όπως ο κανόνας ότι αν μείνει μόνος ο βασιλιάς και δεν υποστεί ματ σε 12 κινήσεις, η παρτίδα θεωρείται ισόπαλη (ο επίσημος κανόνας είναι βεβαίως ότι η παρτίδα θεωρείται ισόπαλη (ρεμί, από το γαλλ. partie remise) αν επί 50 κινήσεις δεν φαγωθεί τίποτε ούτε προχωρήσει στρατιώτης), ή η υποχρέωση να προειδοποιείται η βασίλισσα (ρεν!) όταν κινδυνεύει.

  102. Νέο Kid Στο Block said

    Oι Ινδοί (σε αντίθεση με τους Έλληνες, πλην πολιτικών και Γιάγκου Δράκου) αγαπούν τους τεράστιους αριθμούς. Η κοσμογονία τους είναι γεμάτη από τέτοιους. Πχ ο ύπνος του Βραχμάν που ισούται χρονικά όσο και η ζωή του σύμπαντος, όταν ξυπνήσει το σύμπαν καταστρέφεται και ξαναγεννιέται μόλις κοιμηθεί (είναι αυτό που λένε «να πιάνει τόπο ο ύπνος σου!), διαρκεί 2.160 εκατομμύρια γήινα χρόνια ή σε κάποιες εκδοχές το διπλάσιο.
    Μάλιστα έχουν επινοήσει μια ασυνηθιστη για μας τους Δυτικούς μονάδα μέτρησης για το 10^5 (100.000) το λακ. Χρησιμοποιείται και ως προσδιοριστικό πλήθους. Π.χ «ένα λακ άνθρωποι» ή κοστίζει «ένα λακ ρουπίες». Άλλη μεγάλη μονάδα είναι το κόρε (cr) που ισοδυναμεί με 10 εκατομμύρια (10^7) ή 100 λακ. Χρησιμοποιείται ακόμη ευρέως σε Ινδία, Μπαγκλαντές ,Πακιστάν και Νεπάλ. Έτσι, για ένα ποσό ας πούμε 300 εκατομμύρια ρουπίες θα δεις γραμμένο «Rs 30 cr».

    Ο μύθος του Σίσσα του εφευρέτη του σκακιού με τα (2^64)-1 = 18.446.744.073.709.551.615 σπυριά στάρι ενέπνευσε τον μαθηματικό Eduard Lucas δημιουργό του παιχνιδιού «Οι πύργοι του Ανόι» (Θα έχετε παίξει ίσως, κάποιοι ίσως έχουν φάει και μερόνυχτα παίζοντάς το ηλεκτρονικά) το 1883, να διαδώσει μια ιστορία (εμπνευσμένη προφανώς από τους κοσμογονικούς μεγάλους Ινδικούς αριθμούς και το θρύλο του σκακιού) που συνοπτικά έχει ως εξής:
    Στον επιβλητικό ναό του Μπεναρές, κάτω από τον τρούλο-σύμβολο του κέντρου του κόσμου, υπάρχει ένα μπρούτζινο έλασμα στο οποίο είναι στερεωμένες τρείς διαμαντένιες βελόνες, καθεμιά ύψους περίπου μισού μέτρου. Σε μία απ’αυτές τις βελόνες-στύλους ,από την εποχή της Δημιουργίας, ο Θεός έχει τοποθετήσει 64 δίσκους από ατόφιο χρυσάφι. Ο πιο μεγάλος σε διάμετρο δισκος ακουμπά στη βάση πάνω στο έλασμα και οι υπόλοιποι ακολουθούν σε φθίνουσα ως προς το μέγεθος σειρά, ως τον πιο μικρό στην κορφή. Ο στύλος καλείται «Πύργος του Βραχμαν». Μέρα-νύχτα οι ιερείς μετέφεραν τους δίσκους από τη μια βελόνα στην άλλη σύμφωνα με αυστηρούς και απαράβατους κανόνες που απαιτούν να μην μετακινείται πάνω από ένας δίσκος τη φορά και ποτέ βέβαια να μην υπάρχει μεγαλύτερος δίσκος πάνω από μικρότερο. Όταν ολοκληρωθεί η μεταφορά και των 64 δίσκων από τον αρχικό σε έναν άλλο , ο Πύργος ο Ναός και οι ίδιοι οι ιερείς θα γίνουν σκόνη και ο κόσμος θα εξαφανιστεί με πάταγο!
    Υπολογίζεται μαθηματικώς πόσες είναι οι κινήσεις που απαιτούνται για να ολοκληρωθεί η εργασία . 2^64 -1 (όσα και τα σπυριά σιταριού στη σκακιέρα) 🙂
    Ο Lucas καταλήγει ότι επειδή οι ιερείς εκτελούν μία κίνηση το δευτερόλεπτο χωρίς λάθη (δε γίνεσαι ιερέας του Βραχμαν αν είσαι μαζέτας, δηλ. παίζεις σκάκι σαν το Σαραντάκο!) και δεδομένου ότι ένα έτος των 365,25 ημερών έχει 31.557.600 δευτερόλεπτα, θα χρειαστούν περισσότερα από 584 δισεκατομμύρια χρόνια, για την ακρίβεια 584.542.046.090 χρόνια, 7 μήνες , 15 μέρες, 8 ώρες, 54 λεπτά και 24 δευτερόλεπτα. Περίοδος αρκετά καθησυχαστική μάλλον. 🙂

    Τα παραπάνω ζαλιστικά, προέρχονται από τον μακρινό μου ανδαλουσιάνο εξάδελφο (απόγονος κι αυτός του θρυλικού El Kid) Lamberto Garcia del Cid.
    Τώρα πάω να πιω 2^62-1 μόρια μπύρας να στανιάρω λίγο από τους ινδικούς αριθμούς!

  103. ππαν said

    Άσε ρε Κιντ με το Μπεναρές, ξέρεις το λακ και δεν ξέρεις πως το λέμε Βαρανάσι;

  104. Στο μνημειώδες εγχειρίδιο του Σιαπέρα (κανείς δεν ξέρει πόσες ανατυπώσεις έχουν γίνει από τη δεκαετία του ’60 που πρωτοκυκλοφόρησε) το οποίο έθρεψε γενιές σκακιστών (κάτι σαν το νουνού ένα πράμα), ο μύθος του Σίσσα, που περιγράφεται στην εισαγωγή, με είχε εντυπωσιάσει στα παιδικά μου χρόνια. Είχα προσπαθήσει να «κοροϊδέψω» ένα συμμαθητή μου με το κόλπο αυτό, αντί για κόκκους σταριού του ζήταγα αυτοκόλλητα χαρτάκια, σε περίπτωση που θα τον κέρδιζα.Δεν μάσησε, ήξερε καλύτερα μαθηματικά.

  105. Νέο Kid Στο Block said

    Ωχ! Μου θύμισες όταν πρωτοάκουσα για το Μουμπάι από κάποιον και τον ρώτησα που στο διάολο έιναι αυτό το κωλοχώρι; 😳

    Ρε Βομβάη, ρε μάστορα! 🙂

  106. Νέο Kid Στο Block said

    98. Tι να πω κύριε Μανωλά; Ίσως να το βλέπω εγώ λάθος αλλά ότι ψηφίζεται από τις παγκόσμιες σκακιστικές κοινότητες (τους εκπρόσωπούς τους έστω) κάποιος ζάμπλουτος δικτατορίσκος που κάνει διαστημότσαρκες, δεν με κάνει ιδιαίτερα περήφανο ως σκακιστή (τρόπος του λέγειν..)

  107. Νίκος Μαστρακούλης said

    105: Όμως το Καλικούτ δεν είναι η Καλκούτα 🙂

  108. spiral architect said

    http://www.youtube.com/watch?v=ZD0Z0CwRDJw

  109. nestanaios said

    ΣΚΑΚΟΣ• δυναμική λέξη και ευτμολογείται ούτως• ς + ΚΑΚ +Ος . Ευτυχώς δεν έχει γίνει ΞΑΚΟΣ

  110. ο αρχιδούκας said

    τελικά το chaturanga σημαίνει τέσσερα μέρη στα σανσκριτικά chatur-anga

  111. cronopiusa said

    109

    Ajedrez – Borges

    Cantiga 47 Ajedrez y Morena me llaman

  112. Μαρία said

    107
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/09/29/varidio/#comment-43144
    Πάω να ψάξω και την παλιότερη αναφορά στον Καλμούχο.

  113. Μαρία said

    Εύρηκα. Σε βίδεο και η σκακιούπολη.
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/06/12/nikopoulou/#comment-38159

  114. Τσούρης Βασίλειος said

    Το σκάκι όπως ο έρωτας και η μουσική έχουν τη δύναμη να κάνουν τον άνθρωπο ευτυχισμένο
    Δόκτωρ Τάρας διεκδικητής παγκόσμιου πρωταθλήματος
    Το σκάκι είναι άθλημα, επιστήμη και τέχνη. Ανατόλι Καρπωφ
    Μια ζωή δεν φτάνει για το σκάκι αλλά αυτό είναι μειονέκτημα της ζωής, όχι του σκακιού . Ιρβινγκ Τσέρνεβ ( αν θυμάμαι καλά)

  115. ππαν said

    115: Το σκάκι είμαι εγώ (Σαλβαντόρ Νταλί)

  116. Αρκεσινεύς said

    Από τον Κουκουλέ.
    Των βυζαντινών αρχόντων παιγνίδια είναι
    στ.915 της παιδιοφράστου «ταβλία και ζατρίκια και όσα τα τοιαύτα».

    Για τους προληπτικούς βυζαντινούς (μόνο;) «η πρώτη ημέρα της σελήνης είναι περί κέρδους παιγνιδίου και ζατρικίων» καθώς και «η β σελήνης». Επίσης «εις την πρώτην της σελήνης είναι καλόν να κάμης φυλακτά περί κέρδους παιχνιδίων». Δεν ξέρω αν υπάρχουν προλήψεις και στο σκάκι, όπως λ.χ. στο τάβλι.



  117. Νέο Kid Στο Block said

    Ποτέ δεν κέρδισα κάποιον τελείως υγιή! (Kid) 😆

  118. ππαν said

    118: …. άντρα (Ζούζα πώς διάτανο τηνε λένε Πόλγκαρ)

  119. Νέο Kid Στο Block said

    119. Τώρα τόχει κάνει αμερικανάιζντ Susan 🙂 H «Καλή καλή» όμως Πολγκάρω είναι η Ιουδήθ ή μικρή (Judit)

    Πάντως το ορίτζιναλ (αλα 118) τόχει πει κάποιος άλλος,που δέν μόρχεται τώρα στην γκλάβα.

  120. Τσούρης Βασίλειος said

    Και μια σύνθεση του Φιλιντόρ ( όχι σκακιστική κ. Μανωλά…μουσική, αλλά για όσους καταλαβαίνουν είναι το ίδιο!)
    François-André Danican Philidor

    Εδώ αρκετά για τον Φιλιντόρ
    http://en.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois-Andr%C3%A9_Danican_Philidor

    Το ιστολόγιο του Σαραντάκου το γνώρισα απ΄το ωραιότατο ιστολόγιο του Γάτου που το παρακολουθώ χρόνια τώρα

    Νίκο η σημερινή κίνησή σου αξίζει !! ( δύο θαυμαστικά βάζουν οι αναλυτές στις καταπληκτικές σκακιστικές κινήσεις) Βλέπω πολλούς σκακιστές στο ιστολόγιο, μήπως ήρθε η ώρα να διοργανώσεις ένα τουρνουά ιστολογίου Σαραντάκου;

  121. Νέο Kid Στο Block said

    115. Βασίλη , ο Τάρας έχει καταπληκτικά αποφθέγματα!
    Όταν κάποτε ήταν διευθυντής αγώνων/αρχιδιαιτητής σε κάποιο τουρνουά , τον φώναξαν να επιληφθεί ενός σκανδαλώδους γεγονότος. Κάποιος θεατής (Kibitzer) είχε αποκοιμηθεί δίπλα σε δυό αγωνιζόμενους. Πάει απο πάνω, ρίχνει μια ματιά στη θέση και αναφωνεί: Νά ένας κριτικός με άποψη! 🙂

  122. Τσούρης Βασίλειος said

    122.Νέο Kid ακόμη τρία ωραία του Τάρας:
    1. όταν τον ρώτησε κάποιος συμπαίκτης τι γίνεται σε μία σκακιέρα ( ποιος είναι καλύτερος) είπε – και οι δύο στέκονται άσχημα
    2. Σε σας κύριε Λάσκερ από δω και πέρα θα λέω μόνο δύο λέξεις – Σαχ ματ
    3. Τα μαύρα κομμάτια είναι συγκεντρωμένα όπως ένα κοπάδι πρόβατα που σε λίγο θα τους επιτεθεί λύκος.

  123. Νέο Kid Στο Block said

    «Viele sind Blogmeister geworden, nur einer jedoch Meister des Bloggens! Von Sarant!»

    (εντάξει ,ταιριάζει και με «Schach» αντί για Blog. 🙂 )

  124. Τσούρης Βασίλειος said

    Δείτε και τις ταινίες με σκακιστικό περιεχόμενο:

    Luzhin Defence με τους JohnTurturo, Emily Watson κλπ

    Searching for Bobby Fischer του ( Steven Zaillian)

  125. ππαν said

    120: Τότε που το είπε ήταν η Ζούζα.
    http://www.chessquotes.com/topic-women

  126. 102 Και γω θυμάμαι όλες αυτές τις παιδικές παραλλαγές -συν ότι όταν πιόνι έφτανε στην άλλη άκρη κέρδιζες όχι μία, αλλά σαράντα βασίλισσες.

  127. Immortalité said

    Μα καλά, τραγούδια, ταινίες, ποιήματα (βαλμένα διπλά και τρίδιπλα), κανείς δεν σκέφτηκε τον Τσβάιχ;

    @63 Ωραίο διήγημα κ. Φύσσα.

    @76 Αυτό με τη διπλή κίνηση το μάθαμε κι εμείς. Ήταν κανόνας τότε στα πιτσιρίκια που πρωτοπαίζανε.

    @80 Γεια σου ρε Κορνήλιε! 🙂

  128. 16. Άργησα να το γράψω, αλλά αν θέλετε τα σκακιστικά κομμάτια σε διάφορες γλώσσες, νομίζω ότι ο Ari Luiro έχει κάνει καλή συλλογή εδώ, που την δίνω ως παραπομπή στην ανάρτηση για την Ελληνική ορολογία προβληματιστών εδώ.

  129. relic said

    Πολύ ωραίο θέμα. Οι παιδικοί κανόνες των ενήλικων μπορεί να είναι πολύ ευφάνταστοι.
    Σκάκι έμαθα από τον πατέρα μου. Μετά από μερικές παρτίδες άρχισα να τον ζορίζω και αφού μετά από αρκετό καιρό κατάφερα το πρώτο μου ματ, έμαθα κι έναν νέο κανόνα του σκακιού. Το «salto mortale», όπου ο απειλούμενος βασιλιάς εκτοξεύεται και κατατροπώνει τον βασιλιά του αντίπαλου!!! 🙂
    Δεν υπήρχε περίπτωση να κερδίσω!

  130. Mindkaiser said

    Τελικά, άμα αργήσεις να γράψεις στο νήμα, είσαι τελειωμένος. Μου έφαγε τον Μπέργκμαν ο Κορνήλιος, με αποτελείωσε με τον Τσβάιχ η Ιμόρ. 🙂

    Άντε να ρίξω έναν Έζρα Πάουντ λοιπόν:

    The Game Of Chess (1915)

    Red knights, brown bishops, bright queens,
    Striking the board, falling in strong ‘L’s of colour.
    Reaching and striking in angles,
    holding lines in one colour.
    This board is alive with light;
    these pieces are living in form,
    Their moves break and reform the pattern:
    luminous green from the rooks,
    Clashing with ‘X’s of queens,
    looped with the knight-leaps.

    ‘Y’ pawns, cleaving, embanking!
    Whirl ! Centripetal ! Mate ! King down in the vortex,
    Clash, leaping of bands, straight strips of hard colour,
    Blocked lights working in. Escapes. Renewal of contest.

  131. Προσγολίτης said

    (Προκαταβολικώς, φατσούλα χαμογελαστή)

    117
    /Για τους προληπτικούς βυζαντινούς (μόνο;) «η πρώτη ημέρα της σελήνης είναι περί κέρδους παιγνιδίου και ζατρικίων» κ.λ./

    Για τους κερδισμένους, ναι. Μα κάποιοι θα χάσουν, γιατί «Οι μόνοι που κερδίζουν πάντα όταν παίζουν, είναι οι οργανοπαίχτες» (δεν είμαι σίγουρος αν έτσι ακριβώς είναι διατυπωμένο, μα δεν έχει σημασία).

    Καλή σας νύχτα!

  132. Δεν βρίσκω το κείμενο από το «σκάκι μπανγκ-μπανγκ» του Μικρού Νικόλα, βρήκα όμως το καρτούν:

  133. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα! Γύρισα ύστερα από τόσες ώρες, βρίσκω σχεδόν 100 νέα σχόλια.

    Δημήτρη Φύσσα, ευχαριστούμε για το διήγημα! (Εγώ το έχω διαβάσει).

    102: Κι εγώ τη θυμάμαι, και θυμάμαι ότι μερικές φορές δυσκολευόμουν να πείσω συμπαίκτες (όχι βέβαια στον σύλλογο) ότι ΔΕΝ επιτρέπεται αυτή η κίνηση.

    105: Στην έκθεση βιβλίου που ακόμα συνεχίζεται στο Ζάππειο, πουλιέται και η νιοστή επανέκδοση του θρυλικού δίτομου έργου.

    Νεοκίντ-Βασίλη Τσούρη, ευχαριστώ για τα καλά λόγια -για τα τουρνουά, όμως, ο Γάτος είναι αρμοδιότερος!

  134. Σε άλλο κομμάτι φυσικά δεν έχει νόημα η προαγωγή, αφού οι κινήσεις τους είναι υποσύνολο των κινήσεων της βασίλισσας.
    Επίσης, μπορεί να να πρέπει να μην γίνει βασίλισσα, για να μην βγει πατ ο αντίπαλος στην επόμενη κίνηση.

    Χάθηκα, Κατινιώ και σκάκι στα Χανιά

  135. ππαν said

    135: Μα του αλόγου η κίνηση δεν αποτελεί υποσύνολο των κινήσεων της βασίλισσας.

  136. 136 Το άλογο το εξαίρεσε, ήδη:

    Σχεδόν πάντα σε βασίλισσα γιατί σε μερικές σπουδές έχω δει το πιόνι να προάγεται σε Ίππο για να δώσει ένα καίριο σαχ, ώστε να μη γίνει ματ ο παίκτης που έχει το προαχθέν πιόνι. Σε άλλο κομμάτι φυσικά δεν έχει νόημα η προαγωγή, αφού οι κινήσεις τους είναι υποσύνολο των κινήσεων της βασίλισσας.

    Κι εγώ συμπλήρωσα ότι υπάρχουν σπουδές όπου δεν πρέπει να γίνει βασίλισσα για μην βγει πατ στην επόμενη κίνηση. Ένα υποδεέστερο κομμάτι απειλεί λιγότερα τετράγωνα.

    Παρεμπ, πιστεύω το άλογο παρέμεινε Ίππος για να γράφεται διαφορετικά από τον Αξιωματικό (Ι και Α).

  137. tamistas said

    Παλιότερα λέγοντας σκάκι, κάποιοι εννοούσαν το ουισκάκι. Να βάλω ένα σκάκι;

    Ίσως κάποιοι σκακιστές σχολιαστές βρουν ενδιαφέρουσα τη σκακιστική αργκό.

  138. Δημήτρης Φύσσας said

    # 128, 134

    Ευχαριστώ πολύ.

  139. gambit said

    και ο Πεσσοα
    ΤHE CHESS PLAYERS

    I’ve heard that once, during I don’t know
    · What war of Persia,
    When invaders rampaged through the City
    · And the women screamed,
    Two chess players kept on playing
    · Their endless game.

    In the shade of a leafy tree they stared
    · At the old chessboard,
    And next to each player was a mug of wine,
    · Solemnly ready
    To quench his thirst in moments when,
    · Having made his move,
    He could sit back and relax, waiting
    · On his opponent.

    Houses were burning, walls were torn down
    · And coffers plundered;
    Women were raped and propped against
    · The crumbling walls;
    Children, pierced by spears, were so much
    · Blood in the streets . . .
    But the two chess players stayed where they were,
    · Close to the city
    And far from its clamor, and kept on playing
    · Their game of chess.

    Even if, in the bleak wind’s messages,
    · They heard the screams
    And, upon reflection, knew in their hearts
    · That surely their women
    And their tender daughters were being raped
    · In the nearby distance,
    Even if, in the moment they thought this,
    · A fleeting shadow
    Passed over their hazy, oblivious brows,
    · Soon their calm eyes
    Returned with confident attention
    · To the old chessboard.

    When the ivory king’s in danger, who cares
    · About the flesh and blood
    Of sisters and mothers and little children?
    · When the rook can’t cover
    The retreat of the white queen, what
    · Does pillaging matter?
    And when with sure hand the opponent’s king
    · Is placed in check,
    It hardly concerns one’s soul that children
    · Are dying in the distance.

    Even if the infuriated face
    · Of an invading warrior
    Should suddenly peer over the wall and cause
    · The solemn chess player
    To fall right there in a bloody heap,
    · The moment before that
    Was still devoted to the favorite game
    · Of the supremely indifferent.

    Let cities fall and people suffer
    · Let life and freedom
    Perish, let secure, ancestral properties
    · Be burned and uprooted,
    But when war interrupts the game, make sure
    · The king’s not in check
    And the most advanced of the ivory pawns
    · Is ready to redeem the rook.

    My brothers in loving Epicurus
    · And in understanding him
    More in accord with our view than with his,
    · Let’s learn from the story
    Of the impassive chess players how
    · To spend our lives.

    Let serious things scarcely matter to us
    · And grave things weigh little,
    And let the natural drive of instincts yield
    · To the futile pleasure
    (In the peaceful shade of the trees)
    · Of playing a good game.

    Whatever we take from this useless life
    · Be it glory or fame,
    Love, science, or life itself,
    · It’s worth no more
    Than the memory of a well-played game
    · And a match won
    · Against a better player.

    Glory weighs like an overlarge burden
    · And fame like a fever,
    Love wearies, for it ardently searches,
    · Science never finds,
    And life grieves, for it knows it is passing . . .
    · The game of chess
    Completely absorbs one’s heart but weighs little
    · When lost, for it’s nothing.

    Ah, in the shade that unconsciously loves us
    · And with a mug of wine
    At our side, intent only on the useless
    · Effort of the chess game,
    Even if this game is only a dream
    · And we have no partner,
    Let’s do as the Persians of this story:
    · Whatever out there,
    Near or faraway, war and our country
    · And life are calling us,
    Let them call in vain, while we dream
    · In the friendly shade
    Of our partners, and the chess game dreams
    · Of its indifference.

  140. Immortalité said

    @131 Σου αφήσαμε τα λιγότερο προφανή 😉
    Αν και ξεχάσαμε και τον Μ. ντε Ουναμούνο… Ο οποίος πρέπει να παρηγορεί και τον Νίκο διότι κατοχύρωσε μια για πάντα την κλίση του σκακιού.

    @138 Τώρα, άδικο θα έχει ο Μπετατζής ν’ αρχίσει τα παράπονα; 😀

    Χάθηκα

  141. tamistas said

    141.Ωχ, συμπάθα με μπετατζή!

  142. 135, 137. Αν ενδιαφέρεστε για υποπροαγωγές (δηλαδή όχι σε βασίλισσα), μπορείτε να δείτε εδώ κι εδώ προαγωγές σε Αξιωματικό, σε Ίππο, σε Πύργο.
    Στο καλλιτεχνικό σκάκι υπάρχει το θέμα «όλες οι προαγωγές» (Allumwandlung, AUW, Αλουμβάντλουνγκ), όπου σε διάφορες φάσεις της λύσης ένα πιονάκι προάγεται σε διαφορετικά κομμάτια, (δείτε εδώ). Στα κανονικά προβλήματα υπάρχουν τέσσερις δυνατότητες Βασίλισσα – Πύργος – Αξιωματικός – Ίππος. Στα προβλήματα μυθικού σκακιού, που υπάρχουν περισσότερα είδη κομματιών, μπορεί να είναι περισσοτερες δυνατότητες (Super-AUW).

  143. Καλαχώρας Λεώνικος said

    Πολύ ωραίο άρθρο, αλλά δεν έχω τίποτα να πω. Αλλά χαιρετώ την παρέα.

  144. Χάρης Κουκουτός said

    για το 14: και μένα ο πατέρας μου εκεί εκπαιδέυτηκε, προσπάθησε να μας μάθει, αλλά πάντα μας κέρδιζε για πλάκα. Αλήθεια Νίκο, ο πατέρας σου δεν έπαιζε? κάτι σαν να θυμάμαι, αλλά είναι πολύ αργά να ζητήσω τον κυρ-Μάνο να μου το θυμίσει. Κάπου εκεί δεν έγινα φίλοι με τον πατέρα σου?

  145. sarant said

    Χάρη, και ο πατέρας μου έπαιζε, αλλά δεν πολυασχολιόταν.

  146. Θυμίζω ότι φέτος συμπληρώνονται 100 έτη από τον ηρωϊκό θάνατο του ποιητή Λορέντζου Μαβίλη για την απελευθέρωση της Ηπείρου, στο βαλκανικό πόλεμο του 1912. Ο Λορέντζος Μαβίλης είναι ο πιο γνωστός Έλληνας σκακιστής του 19ου αιώνα.

  147. Μουτούσης Κωνσταντίνος said

    Συγχαρητηρια για το αρθρο. Δυο λογια για το σκακι λοιπον
    σε καπως ανεξερευνητη ατραπο , που ισως όμως κατι εισφερει μιας
    και το ιστολογιο κατά βασιν λεξιλογει :

    Εκτος απο αθλημα τεχνη και επιστημη οπως πολύ σωστα εχει ειπωθει , επισης
    μυστικιστικον παιγνιον το σκακι μα και μεγαλο αρχετυπικον συμβολον ,
    σε βασικη εκφανση του συμβολιζον την οικογενεια :

    Σκακιστικη καταστασις ΜΑΤ–> ματ ρωσσιστι = μητηρ , μητερα – δωρικως μάτερ = μητερα / Σκακιστικη φιγουρα : ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ
    Σκακιστικη καταστασις ΠΑΤ –> πατηρ , πατερας / Σκακιστικη φιγουρα : ΒΑΣΙΛΕΥΣ

    Εξ ‘ ων και η πρωτη λεξις του motto της FIDE (Federation internationale des echecs) , GENS ( στα λατινικα, η οικογενεια ) .

  148. ππαν said

    Nα αποκωδικοποιηθεί πάραυτα και το τσούγκτσβανγκ.

  149. Μαρία said

    149
    http://fr.wikipedia.org/wiki/Zugzwang

  150. ππαν said

    150: Έτσι ξέρω κι από δικού μου, θέλω με βάση τα αρχετυπικά σύμβολα :). Ίσως αντιστοιχεί στον γάμο; 🙂

  151. Μαρία said

    151 Α ο γάμος μπορεί να είναι η περίπτωση reziproker Zugzwang. Θα σου το εξηγήσει καλύτερα ο Κιντ, που έχει γνώση και πείρα.

  152. 151,
    Wedlock? 🙂

  153. Νέο Kid Στο Block said

    151. 152.153. Και οι παντρεμένοι έχουν ψυχή! 😆
    Έχω απατήσει πολλές γυναίκες με την Κάισσα,το ομολογώ! (και ξέρετε δα τι κόλπα καρμασουτραζόρικα κάνουν αυτές οι Ινδιάνες… 🙂

  154. LandS said

    Λέγεται πάντως ότι όταν ο Τζον Βον Νόιμαν, όπως τον λεν οι αμερικάνοι, ρωτήθηκε αν τα «παίγνια» με τα οποία ασχολείται περιλαμβάνουν το σκάκι, απάντησε: Καθόλου, πρόκειται για ανθρώπινες διαδικασίες. Σε αυτές κυριαρχεί η αβεβαιότητα.

  155. Νέο Kid Στο Block said

    LandS, λίγο μπερδευτικό αυτό. Ο Φον Νόιμαν ασχολήθηκε και με παίγνια «πλήρους πληροφόρησης» (δηλαδή τεχνικά/ικανότητας και όχι τυχερά/πιθανότητας)και «μηδενικού αθροίσματος» (Zero sum games) . Και το σκακι είναι τέτοιο παίγνιο. Έχει θεωρητικά δηλαδή βέλτιστη στρατηγική για τον κάθε παικτη(είναι δηλαδή εν δυνάμει λυμένο),ανεξάρτητα από την συνεργασία ή μη του αντιπάλου. Άρα υπάγεται στο περιφημο θεωρημα Minimax των Φον Νόιμαν και Μόργκενστερν. Και επειδή ειναι «μηδ. αθροίσματος» στην περίπτωση του σκακιού ταυτιζόμαστε και με την «Ισοροπία Νας» (Nash equilibrium) που κυρίως βέβαια έχει εφαρμογή στα «συνεργατικά παίγνια». Ίσως σ’αυτά τα τελευταία να αναφερόταν ο Τζον 🙂

  156. LandS said

    #156 Όντως για το σκάκι, επειδή το σύνολο των δυνατών (αλλά ταυτόχρονα και σωστών να τις πω; ) είναι πεπερασμένο, υπάρχει για κάθε σκακιστικό άνοιγμα βέλτιστη συνέχεια.

    Τα παίγνια όμως με τα οποία ασχολήθηκε ο Τζόνι θα μπορούσαμε να τα παρομοιάσουμε με σκάκι όπου κάθε κίνηση εξαρτάται και από το αποτέλεσμα μιας στοχαστικής διαδικασίας. Το ρίξιμο ενός ζαριού π.χ. ή και κάποιας άλλης της οποίας τα ενδεχόμενα δεν είναι πεπερασμένα. Ή ακόμα καλύτερα, όπως έκανε ο ίδιος, να χρησιμοποιήσουμε το υπόδειγμα στο οποίο όλα καταλήγουν, δηλαδή η συμμετοχή σε κλήρωση λαχνών της οποίας τα κέρδη είναι λαχνοί άλλης κλήρωσης.
    Ήταν πάνω σε αυτό το μοντέλο που αναπτύχθηκε η συμβολή του,
    Η Τρίλιζα που χρησιμοποιείται κατά κόρον για να εξηγήσει στους φοιτητές το μινιμαξ, το Σκάκι του οποίου η πολυπλοκότητα και η ομορφιά συναγωνίζονται τις καλύτερες μαθηματικές κατασκευές, αλλά και τα αντίστοιχα συνεργατικά του Νας είναι όλα ειδικές περιπτώσεις πόυ η κατανομή των πιθανοτήτων έχει ένα δυνατό ενδεχόμενο.

    Αυτά από (μακρινής) μνήμης.

  157. LandS said

    Τώρα, από βικιπεδικής μνήμης βλέπω ότι το εξώφυλλο της έκδοσης 2004 για τα εξήντα χρόνια από την πρώτη, του βιβλίου «Theory of Games and Economic Behavior» έχει εικόνα από σκακιέρα με ένα Βασιλιά ή Βασίλισσα, ένα Τρελό, ένα πεσμένο Πύργο κλπ.
    Είναι παραπλανητικό! Και αυτό συνάγεται και από τη μικρή παρουσίαση δίπλα. Για όσους έχουν αμφιβολία, υπάρχει λίκνο για το ίδιο το βιβλίο ηλεκτρονικά.

  158. ανώνυμους said

    Το σκάκι σε διάφορες γλώσσες και η ονομασία των κομματιών του (http://www.glossesweb.com/2012/09/blog-post_18.html)

  159. Αντώνιος Σ. said

    @104, για τα σπυριά ρυζιού στη σκακιέρα.

    Το έχω ξαναδεί το 2^64 -1 και δεν το καταλαβαίνω, κι ας το λέει και η βικιπαίδεια.

    Δεν θα έπρεπε να είναι 2^63 +1 με δεδομένο ότι το πρώτο τετράγωνο είναι 2^0 (δηλαδή 1) και το 2 πολλαπλασιάζεται με τον εαυτό του 63 φορές;

    Προφανώς 2^63 +1 και 2^64 -1 δεν είναι κοντά ούτε κατά διάνοια.

  160. Αντώνιος Σ. said

    Οκ, σκούριασα, αγνοήστε το 160 ελεύθερα. Προφανώς 2^64 -1 είναι η σωστή λύση.

  161. Νέο Kid Στο Block said

    @Αντώνιος Σ. Δεν είναι και τόσο προφανές.

    Ο γενικός τύπος για τέτοια αθροίσματα γεωμετρικών προόδων είναι:Σ(0 ν-1)α*ρ^κ=α*{(1-ρ^ν)/(1-ρ)}

    Όπου α ο αρχικός όρος (στην περίπτωσή μας το 1 (σπυρί στο πρώτο κουτάκι) , ρ ο λόγος (2) και ν = 64, άρα Σ(0 64-1)α*ρ^κ= 1*{(1-2^64)/(1-2)}

    = (1-2^64) / (-1) = 2^64 – 1
    =18,446,744,073,709,551,615

  162. Κατερίνα Περρωτή said

    41. Με πρόλαβες, göçmen kuşum! Τί ωραίο ποίημα…!!!

    Όποτε παίζω σκάκι, χάνω!!!

    Μάλλον γιατί δεν μπορώ να σκεφτώ σε βάθος…κινήσεων – και χρόνου!

    Όλα μου τα παίρνουν!

    (Ενίοτε θα τα έδινα και μόνη μου!!!)

  163. Νέο Kid Στο Block said

    Προς άρση παρεξηγήσεων για το σκάκι, σε σχέση με την κουβεντούλα που είχαμε με τον LandS για τη θεωρία παιγνίων, να διευκρινίσω κάποια πράγματα.
    Το ότι το σκάκι σαν πεπερασμένο παιχνίδι πλήρους πληροφόρησης (όπως και πολλά άλλα όπως η ντάμα ή το γκο κλπ) έχει βέλτιστη λύση με την παρέμβαση αμιγών στρατηγικών (χωρίς τύχη δηλαδή) έχει αποδειχτεί θεωρητικά από τον Ernst Zermelo στο πρώτο γενικό θεώρημα του, το 1912. Είναι ένα θεώρημα ύπαρξης που δεν λέει και σπουδαία πράγματα(σχεδόν τίποτε δηλαδή) για τον τρόπο εύρεσης αυτών των στρατηγικών. Απλά λέει –όπως και το μεταγενέστερο θεώρημα Minimax- ότι υπάρχει λύση στο παιγνίδι, που περιέχει ένα σαγματικό σημείο (Ισορροπία), δηλαδή η τιμή του πίνακα πληρωμών (ή «μαθηματικής ελπίδας» γενικότερα) του παιγνίου είναι ταυτόχρονα το maximin (μέγιστη τιμή των ελαχίστων κάθε γραμμής) και το minimax (ελάχιστη τιμή των μεγίστων κάθε στήλης). Στο σκάκι αυτό το σαγματικό σημείο ισορροπίας (ή αλιως «τιμή του παιχνιδιου») υπάρχει .
    Αυτό ουσιαστικά είναι και η ουσία του θεωρήματος Μινιμαχ του Φον Νόιμαν ,απλά το σκάκι είναι σχετικά απλή περίπτωση , και αυτό(το Minimax) επεκτείνεται γενικότερα σε πεπερασμένα παιχνίδια μηδενικού αθροίσματος (όσα κερδίζονται, τόσα πρέπει και να χάνονται) δύο ή περισσότερων αντιπάλων που μπορεί και μη παίζουν εναλλάξ αλλά ταυτόχρονα, και λέει ότι υπάρχει μια τιμή έστω Τ που αντιπροσωπεύει το μέσο «ποσό» που κερδίζει ο παίκτης Α και χάνει ο παίκτης Β, εφόσον αυτοί οι δύο ενεργούν με ορθολογιστικό τρόπο, δηλαδή προσπαθώντας να βελτιστοποιήσουν τα κέρδη τους.
    Βέβαια, όπως επεσήμανε- με άλλα λόγια 🙂 – και ο LandS, το μεγάλο ενδιαφέρον προκύπτει στα παίγνια που το minimax δεν συμπίπτει με το maximin άρα δεν προκύπτει σαγματικό σημείο και απαιτούνται εφαρμογές μεικτών στρατηγικών (πιθανοτικές/ με παρέμβαση τύχης) με πιθανή αλλά όχι σίγουρη «μέση τιμή» του παιχνιδιού δηλαδή λύση, αλλά αυτά είναι μεγάλη ιστορία για οικονομολόγους ,πολιτικούς και καραβανάδες (όχι τους δικούς μας πάντως…)

    Επανερχόμενοι στο σκάκι λοιπόν , δεν υπάρχει (το ΑΝ ΜΠΟΡΕΙ να υπάρξει είναι θέμα που -απότι ξέρω τουλάχιστον- είναι υπό έρευνα στα μαθηματικά) αλγόριθμος που λύνει το σκάκι, παρά μόνον μπορούμε να έχουμε μια αντιμετώπιση γενικευμένης ρετροανάλυσης ,ουσιαστικά ευριστικές brute force μεθόδους που το αντιμετωπίζουν σαν μια «μεγάλη» απαγωγή εις άτοπο ξεκινώντας από το ματ και προς τα πίσω (προς τις προηγούμενες κινήσεις). Έτσι τα φινάλε (τελικές θέσεις παρτίδας) με 6 κομμάτια έχουν λυθεί πλήρως ,μπορείτε ας πούμε να μπείτε εδώ: http://www.shredderchess.com/online-chess/online-databases/endgame-database.html και να βάλετε οποιαδήποτε θέση με 6 κομμάτια συνολικά και θάχετε σε κλάσματα δευτερολέπτου τη λύση της =όλες τις συνέχειες με όλα τα αντίστοιχα τελικά αποτελέσματα!
    Δεδομένου όμως ότι η τελική λύση αφορά ένα «φινάλε» 32 κομματιών, έχουμε ακόμη πολύυυυ πολύυυ καιρό για παρτίδες
    Παρεμπ. Η ντάμα (σε σκακιέρα 8Χ8) έχει λυθεί. Είναι ισοπαλία.

  164. sarant said

    Ενώ το μπριτζ δεν θα λυθεί ποτέ (μη λες μεγάλο λόγο, ρε!) και προς το παρόν τα μηχανάκια χάνουν από τα ανθρωπάκια. Ίσως η διαφορά αυτή των παιχνιδών να εξηγεί για ποιο λόγο στο σκάκι ο σχετικά καλός παίχτης ενός ελληνικού συλλόγου δεν θα νικήσει ποτέ τον Ανάντ, ενώ στο μπριτζ οι εκπλήξεις είναι καθημερινή υπόθεση

  165. Νέο Kid Στο Block said

    Ε, κλέβεις λίγο αφεντικό! 🙂
    To σκάκι (το κλασσικό) έχει μία(1) αρχική θέση.
    Το μπριτζ έχει 52! / 13!^4 ,κάτι μιλιούνια μιλιουνιών δηλαδή 😆 κατα τα άλλα και σείς «αμιγείς» στρατηγοί δεν είστε;
    Πάντως το πόκερ είναι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση παιγνίου μικτής στρατηγικής που δεν υπερέχουν οι κομπιούτορες!
    (όπως και το πέτρα-ψαλίδι-χαρτί βέβαια 🙂 )

  166. Νέο Kid Στο Block said

    Πάντως είναι γεγονός ότι -αν και δεν κινυνευει με εξαντληση το σκακι,not in this lifetime και σε πολλες ακομα- έχει χάσει μέρος της μαγείας του λόγω των υπολογιστών. Το χειρότερο δε, είναι οτι δεν μπορεις πλέον να συζητησεις/αναλυσεις μια παρτιδα!
    Μαζεύονται (ειδικα στο νετ) ένα κάρο μαζεταράδες που με το μηχανάκι παραμασχαλα γίνονται μετα Χουντίνην προφήτες και κριτικαρουν τους «ασχετους» που δεν είδαν το «στοιχειωδες» (που τους εχει υποδειξει το μηχάνημα βεβαια..) 🙂

  167. Τηλεγραφητής said

    Πολὺ καλὸ κύριε Σαραντάκο.

    14. Gmix. Τὶ μοῦ θύμισες…Ζέας καὶ Μ. Ἀλεξάνδρου στὸν Πειραιὰ ἦταν ἕνα μανάβικο ποὺ τὸ εἶχαν δυὸ ἀδέλφια ὁ Ἀλεβίζος καὶ ὁ Κώστας . Μακρονησιῶτες … Μᾶς ἔμαθαν σκάκι. Ὅ, τι ἤξεραν. Σιγά σιγά τὰ πεζοδρόμια τῆς γειτονιᾶς μετατράπηκαν σὲ σκακιστική λέσχη. Τὰ μαθήματα διακόπηκαν ἀπότομα τὸν Ἀπρίλη τοῦ 1967 διότι συνελήφθη ὁ Κώστας καὶ ἀρρώστησε ὁ Ἀλεβίζος. Τὸ σκάκι συνεχίστηκε μέχρι ποὺ σκορπίσαμε. Κάθε φορὰ ποὺ βλέπω σκάκι ἡ σκέψι μου τρέχει σὲ αὐτοὺς τοὺς σπάνιους ἀνθρώπους. Τὸ μαγαζάκι παραμένει κλειστὸ ἀπὸ τὸτε.

  168. sarant said

    168: Ακριβώς αυτοί οι αναλυτές του μηχανακιού έχουν σκοτώσει και το σκάκι δι’ αλληλογραφίας, έτσι δεν είναι;

    169: Αλεβίζος το μικρό του. Μανιάτης, έτσι;

  169. τυφλόμυγα said

    Απέναντι από το πατρικό μου σπίτι έμενε, όταν ήμουνα μικρή, μια Μικρασιάτισα -ηλικιωμένη μα ακόμα κοκέτα. Κάθε απόγευμα όλο το καλοκαίρι έβγαζε έξω από την πόρτα της μια καρέκλα και χάζευε τους περαστικούς. Συχνά καθόμουνα στο πεζοδρόμιο απέναντί της και της έλεγα «πείτε μου μια ιστορία τώρα». Έλεγε για την καταστροφή της Σμύρνης (11 χρονών ήταν τότε) ή παραμύθια. Ήταν πολύ καλή αφηγήτρια. Της έλεγα «περιμένετε κ. Π. να φέρω το τετράδιό μου να τα γράψω, είναι ωραία όσα λέτε». Εκείνη απαντούσε «στάσου τώρα ν’ ακούσεις, άλλη φορά τα γράφεις». Καλά καταλάβατε. Η άλλη φορά δεν ήρθε ποτέ. Τέλος πάντων. Μια από τις ιστορίες της κ. Π. είχε να κάνει με όσα γράφει ο Νιόκιντος @103. Ήταν με έναν βασιλιά που ζήτησε κάποια χάρη από τους υπηκόους του. Ένας χωρικός κατάφερε να κάνει ό,τι ζήτησε ο βασιλιάς και σαν αντάλλαγμα ο πανέξυπνος χωρικός ζήτησε από τον βασιλιά να βάλει ένα σπυρί ρύζι στο πρώτο τετράγωνο της σκακιέρας και σε κάθε τετράγωνο να διπλασιάζει τα σπυριά που βρίσκονταν στο προηγούμενο τετράγωνο. Μου εξηγούσε τότε η συμπαθής γειτόνισσα πως όλο το χρυσάφι του βασιλείου δεν θα έφτανε να ξεπληρώσει ο βασιλιάς τον χωρικό. Κι εγώ, που ήμουνα στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, ρωτούσα «και τί θα το έκανε τόσο ρύζι ο χωρικός κ. Π.;» 😆

    Καλημέρα κι από δω. Περιττό να πω πόσο πολύ μου άρεσε το άρθρο και πόσο μέσα έχει πέσει ο τίτλος. 😉

  170. Costas said

    Νομίζω πως η καλύτερη άμυνα για τον μαύρο είναι, μετά από το 1. Πβ6 αβ6 2. Ιδ5 Ιδ5 3. Βθ5, το 3…Βη5, με συνέχεια 4. Βη5 Ιζ4 5. Βε5 Αε6, και η παρτίδα συνεχίζεται με τον Μαύρο να έχει Πύργο και Ίππο έναντι της Βασίλισσας του Λευκού. Για χαμένη την κόβω, αλλά πάντως συνεχίζεται.

  171. akis said

    υπεροχο αρθρο…

  172. […] Νίκος Σαραντάκος “Ταξίδι σε 64 τετράγωνα” ΕΔΩ […]

  173. Κουνελόγατος said

    Καλησπέρα.
    Στο βιβλίο Μαθηματικών του μικρού μου γιου (Γ΄ Δημοτικού), γράφει σε μια άσκηση, ότι «στο παλάτι της Κνωσσού, τα παιδιά έπαιζαν ζατρίκιο (σκάκι)». Με βάση όσα διάβασα παραπάνω, καταλαβαίνω ότι δεν πρέπει να είναι σωστό, εκτός αν πάρουμε άδεια από όλους τους πρώην, νυν και αεί ποιητές του σύμπαντος.
    1) Καλά κατάλαβα;
    2) Αν ναι, τότε τι παιχνίδι έπαιζαν εκείνα τα χρόνια στην Κνωσσό;
    Ας μη σχολιάσω το λόγο που πιστεύω ότι το έβαλαν (αν έχω δίκιο…).
    Ευχαριστώ.

  174. Νέο Kid Στο Block said

    175. Κουνελόγατε, δεν ξέρω τι παιχνίδι μπορεί να έπαιζαν στην Κνωσσό, αλλά «ζατρίκιο» σίγουρα δεν έπαιζαν! Kαταρχάς ,το βέβαιο είναι πως το ζατρίκιο ΔΕΝ είναι το ίδιο με το σκάκι ,αλλά μια παραλλαγή του σε κυκλική σκακιέρα και η λέξη εισήχθη τη Βυζαντινή εποχή από την Ανατολή και είναι πιθανότατα παραφθορά του ινδικού «τσατουράνγκα» ή/και του περσικού «σατράντζ»
    Δεν ξέρω πολλά για τους Μινωϊτες ,αλλά δεδομένης(;) της επαφής τους με τον Αιγυπτιακό κόσμο ,δεν θα μου φαινόταν παράξενο να παιζουν κάποια παραλλαγή του Αιγυπτιακού επιτραπέζιου παιχνιδιού
    Σενέτ!
    Υπάρχουν πολυάριθμα αρχαιολ. ευρήματα τόσο σε βασιλικούς όσο και σε λαϊκούς τάφους και σε πίνακες και μωσαϊκά. Μάλιστα η αναπαράσταση της βασίλισσας Νεφερτάρης ,συζύγου του Ραμεσέ του Βού να παίζει μια παρτίδα Σενέτ ,η οποία και κοσμεί έναν από τους τοίχους του προθαλάμου στον τάφο της, έχει πολλές φορές παρερμηνευθεί σαν «σκάκι», ενώ είναι Σενέτ!

    Οι Kendall και R.May ασχολήθηκαν πολύ με το θέμα και παρουσίασαν και μία ανασκευή/επαναπροσδιορισμό του παιχνιδιού την οποία δεν παρουσιάζω αναλυτικά, απλώς πολύ γενικά να πώ ότι Το Σενέτ είχε ένα ταμπλώ-σκακιέρα 3Χ10 και κάθε παίκτης 7 πιόνια. Ο σκοπός είναι ο παίκτης να χαράξει μια «διαδρομή» για να βγάλει εκτός ταμπλώ τα πιόνια του και να κερδίσει. Αντί για ζάρια, είχαν 4 «αστραγάλους» δηλαδή ραβδιά επίπεδα από τη μια πλευρά και κυρτά από την άλλη ,τα οποία οι παίκτες πετάγανε ταυτόχρονα . Υπήρχαν 5 πιθανά αποτελέσματα των ραβδιών (ανάλογα με το αν εμφανιζόταν η «καλή» πλευρά τους). Παίγνιον μηδενικού αθροίσματος και μη-πλήρους πληροφόρησης , όχι απολύτως τυχερό αλλά αυτό που λέμε ημιτεχνικό. (σαν το τάβλι).
    Το Σενέτ ,σύμφωνα με τους προαναφερθέντες μελετητες και άλλους είχε τόσο μεγάλη σπουδαιότητα στις επικήδειες ιεροτελεστίες που ο νεκρός έπρεπε να παίξει μια παρτίδα με τη Μοίρα, παρουσία του θεού Όσιρι (που προφανώς έκανε το διαιτητή…). Το δε «βιβλίο των Νεκρών» υπονοεί πως η …ποιότητα της ζωής στον άλλο κόσμο εξαρτιόταν από το αποτέλεσμα αυτής της παρτίδας.
    Οι Αρχαίοι γενικά μπορούμε να πούμε ότι παίζανε γενικά κουμάρι (κόκκαλα,αστραγάλους,κύβους ) και πεσσούς (κάτι σαν τάβλι περισσότερο παρά σκάκι)

  175. Νέο Kid Στο Block said

    Oι Αρχαίοι Έλληνες εννοούσα στην προτελευταία σειρά του 176.

  176. sarant said

    175: Κουνελόγατε, πρόλαβε να απαντήσει ο Κιντ. Πάντως το παράθεμα είναι ενδεικτικό για τις απόψεις που περνάνε τα σχολικά βιβλία…..

  177. nirevess said

    Με το ζατρίκιο που υποτίθεται ότι έπαιζαν τα παιδιά (πώς το ξέρουν αυτό;) στην Κνωσό, υποθέτω εγώ πως εννοούν το γνωστό αντικείμενο που βρήκε ο Evans και το ονόμασε draughtboard. Στα ελληνικά το αποδίδουν ζατρίκιο, χωρίς με αυτή τη λέξη να εννοούν το σκάκι.

    http://www.gamesmuseum.uwaterloo.ca/Archives/Hillbom/content1950.html
    και έγχρωμο
    http://www.goodreads.com/author_blog_posts/4761522-minoan-board-games

  178. Κουνελόγατος said

    176. Ευχαριστώ κύριε Κιντ.
    178. Αυτό εννοώ κι εγώ. Τέσπα.
    179. Ας έγραφαν κάτι άλλο τότε (κατανοητό κι από μικρά παιδιά), δεν πρόλαβαν να τα κάνουν όλα οι αρχαίοι, άφησαν κάτι και για εμάς, φαίνονται άλλωστε τα επιτεύγματά μας…

  179. Κουνελόγατος said

    Κοίτα τώρα τι μου κάνει ο μικρός μου (γάτος, σχεδόν 9 χρόνων). Το σκάκι είναι επιτραπέζιο παιχνίδι λέει, ενώ ο φίλος του το θεωρεί άθλημα. Τι απαντάω τώρα;

  180. sarant said

    Και τα δύο είναι. Πάντως έχει αναγνωριστεί ως άθλημα και καλύτερα να το θεωρεείς έτσι για να το παίρνεις στα σοβαρά 🙂

  181. Κουνελόγατος said

    Ωχ, άρα είχε δίκιο σε όλα (σχεδόν) ο φίλος του μικρού μου, ποιος τον ακούει τώρα… 🙂

  182. Νέο Kid L'Errance D'Arabie said

    181. Mια χαρά τα λέει το γατάκι! Επιτραπέζιο παιχνίδι είναι πρωτίστως.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: