Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το ρίκι, το βαγιόλι κι η στέρνα

Posted by sarant στο 16 Οκτωβρίου, 2012


Τελικά η κατάσταση ανατρέπεται από τη μια μέρα στην άλλη -ενώ την Κυριακή το βράδυ τα δελτία μας αποχαιρέτησαν σχεδόν με τη βεβαιότητα ότι το πρωί που θα ξυπνήσουμε θα ανακράξουμε χαμπέμους πακέτουμ, διότι έπρεπε να το πάρει μαζί του (το πακέτο) ο πρωθυπουργός την Τετάρτη για να το δείξει με καμάρι στη Σύνοδο Κορυφής την Πέμπτη, τελικά το πακέτο δεν κλειδώνει δεν κλειδώνει, οπότε ο μεν κύριος Σαμαράς θα πάει με άδεια χέρια στις Βρυξέλλες, και εγώ θα σας παρουσιάσω σήμερα ένα αμιγώς γλωσσικό άρθρο για να είμαι σίγουρος πως θα μείνω ανεπίκαιρος όλη τη μέρα.

Μπορώ να το παρουσιάσω και σαν ημικουίζ. Ημι- επειδή θα φανερώσω την απάντηση πιο κάτω, αλλά κουίζ επειδή στο ορατό τμήμα του άρθρου (αν δεν κλικάρετε για παρακάτω) θα δείτε μόνο την ερώτηση. Η ερώτηση λοιπόν είναι: Ποιο κοινό στοιχείο έχουν οι τρεις λέξεις που βλέπετε στον τίτλο;

Θα μου πείτε, έχουμε άγνωστες λέξεις. Πρόχειρα σας λέω ότι το βαγιόλι είναι ένα είδος πετσέτας (περισσότερα θα πούμε πιο κάτω). Όσο για το ρίκι, είναι μια λέξη με πολλές σημασίες (και πολλές ορθογραφίες). Ρείκι είναι ένα είδος θάμνου, έπειτα έχουμε ρίκι ένα είδος τζάνερου, αλλά εγώ εννοώ το ψάρι. Το ψάρι που λέγεται ρίκι είναι είδος μικρής παλαμίδας που το ήξερα λεξικογραφικά και τελικά φέτος το καλοκαίρι αξιώθηκα να το γνωρίσω και στο πιάτο, και είναι πολύ αξιόλογο. Για τη στέρνα εξηγήσεις δεν χρειάζονται, οπότε αν θέλετε σκεφτείτε λίγο ποιο είναι το κοινό στοιχείο αυτών των τριών λέξεων (έχει κάποια σημασία και ο τρόπος που τις έγραψα).

 

Η στέρνα φυσικά είναι πασίγνωστη, όμως το ρίκι δεν το έχει κανένα λεξικό, ούτε άλλωστε το βαγιόλι, αλλά στην πρώτη περίπτωση (ρίκι) έχουμε μια λέξη που είναι ολοζώντανη αλλά απλώς δεν αξιώθηκε να μπει στα λεξικά επειδή οι λεξικογράφοι δεν πολυκαταδέχονται να κατέβουν και να αντλήσουν υλικό από την ψαραγορά (μυρίζει κιόλας), ενώ το βαγιόλι είναι χαρακτηριστική «λέξη που χάνεται» που θα μπορούσα να την έχω βάλει και στο πρόσφατο βιβλίο μου, αν την είχα σκεφτεί, είναι δηλαδή λέξη που την είχαν τα παλιότερα λεξικά (π.χ. ο Δημητράκος) αλλά έχει βγει από τα νεότερα όχι τόσο επειδή έπαψε να χρησιμοποιείται το αντικείμενο που περιγράφει, αλλά επειδή έχουμε άλλες λέξεις για να το περιγράψουμε. Βαγιόλι είναι όπως είπαμε η πετσέτα, ειδικότερα η πετσέτα του φαγητού, ή η μακρόστενη πετσέτα η διακοσμητική που μπαίνει στο τραπέζι. Τη λέμε πετσέτα, πεσκίρι, προσόψι, το βαγιόλι έχει υποχωρήσει και ακούγεται πολύ λίγο πια (πείτε μου αν την ξέρετε).

Όμως είχαμε βάλει ένα ερώτημα, τι κοινό έχουν το ρίκι, το βαγιόλι κι  η στέρνα; Δεν είναι εύκολη η απάντηση αν δεν ασχολείσαι με την ετυμολογία.

Το κοινό στοιχείο αυτών των τριών λέξεων είναι πως είναι δάνειες, και πως έχουν παραχθεί με αποκοπή ενός τμήματος της αρχικής δάνειας λέξης, που νομίστηκε άρθρο ή σύνδεσμος. Ειδικότερα, το βαγιόλι είναι δάνειο από την ιταλική λέξη tovagliuolo, που επίσης σημαίνει πετσέτα ή μαντίλι. Το δάνειο μάλιστα ίσως έγινε από τον πληθυντικό της ιταλικής λέξης, tovagliuoli, που θεωρήθηκε ενικός. Είπαμε λοιπόν τοβαγιόλι, αλλά η πρώτη συλλαβή νομίστηκε άρθρο, κι έτσι έγινε το βαγιόλι!

Παρόμοια περίπτωση με το ρίκι, που είναι δάνειο από το τούρκικο torik, την παλαμίδα. Το είπαμε τορίκι, η πρώτη συλλαβή νομίστηκε άρθρο, και γεννήθηκε το ρίκι. Βέβαια, εδώ διατηρήθηκε και ο προηγούμενος τύπος, που μάλιστα υπάρχει στα παλιότερα λεξικά, τορίκι. Κι έτσι έχουμε το τορίκι και το ρίκι.

Η στέρνα είναι λίγο πιο περίπλοκη περίπτωση, διότι είναι αντιδάνειο. Την αρχαία κίστη, κιβώτιο, τη δανείστηκαν τα λατινικά, cista (κιβώτιο, καλάθι), μια λέξη που βρίσκεται στην αφετηρία πολλών λέξεων σε διάφορες γλώσσες, π.χ. του αγγλικού chest (στήθος, αλλά και κουτί, που ήταν και η αρχική σημασία). Από το λατινικό cista φτιάχτηκε το cisterna «δεξαμενή», που πέρασε στα ελληνικά της βυζαντινής εποχής ως κιστέρνα και κινστέρνα -η εντυπωσιακή υπόγεια δεξαμενή στην Πόλη λέγεται Βασιλική κινστέρνα. Η κιστέρνα έγινε στέρνα επειδή η πρώτη συλλαβή θεωρήθηκε σύνδεσμος και άρθρο (κι η στέρνα) και αποκόπηκε.

Το φαινόμενο αυτό λέγεται «επανανάλυση», επειδή η δάνεια λέξη, που δεν έχει διαφάνεια ετυμολογική, αναλύεται εκ νέου κατά τρόπο οικειότερο στη γλώσσα υποδοχής. Καμιά φορά, δεν γίνεται με δάνειες λέξεις αλλά με τύπους από παλιότερες μορφές της γλώσσας. Έτσι, το επίθετο λωλός (τρελός, παλαβός) προέρχεται, τουλάχιστο κατά την επικρατούσα άποψη, από τη μετοχή ολωλώς του όλλυμι, χαμένος δηλαδή, όπου η πρώτη συλλαβή θεωρήθηκε αρσενικό άρθρο: ολωλώς > ο λωλός.

Σε μια παλιά εργασία του Φιλήντα βρίσκω κάμποσες άλλες περιπτώσεις αποκοπής με επανανάλυση αλλά είτε είναι αμφισβητούμενες είτε αφορούν εντελώς ξεχασμένες λέξεις. (Το βαγιόλι και το ρίκι τα βρήκα σε μιαν εργασία του Κ. Καραποτόσογλου). Τέτοιες αποκοπές δεν είναι βέβαια προνόμιο της ελληνικής -τις βρίσκουμε και σε άλλες γλώσσες, ας πούμε στα ιταλικά. Για παράδειγμα, υποστηρίζω (πιθανώς το έχουν πει και άλλοι) ότι τα Ίμια, το όνομα των διάσημων βραχονησίδων στα Δωδεκάνησα, πρέπει παλιά να λέγονταν Λίμνια ή Λιμνιά (εκεί κοντά ένα μεγαλύτερο νησάκι λέγεται Καλόλιμνος). Αυτό το Λίμνια οι Ιταλοί που είχανε τα Δωδεκάνησα το πήρανε ως Limmia, και το αρχικό L το θεωρήσανε άρθρο, L’ immia, εξού και τα Ίμια. Άλλο ένα παράδειγμα από τα ιταλικά, το aggio, το κέρδος του αργυραμοιβού δηλαδή (και στα ελληνικά: άτζιο), που είναι το βυζαντινό αλλάγιον, που έγινε στα ιταλικά lajo, το l- έφυγε γιατί θεωρήθηκε άρθρο και προέκυψε το aggio.

Υπάρχει βέβαια και το αντίστροφο φαινόμενο, όταν μια λέξη αντί να κουτσουρεύεται με την επανανάλυση, αβγατίζει. Έτσι ας πούμε ο οικοκύρης έγινε νοικοκύρης (τον οικοκύρη > το νοικοκύρη). Αλλά αυτό είναι θέμα για άλλο άρθρο, κι έτσι εδώ ο Νικοκύρης σάς αποχαιρετά!

 

 

168 Σχόλια to “Το ρίκι, το βαγιόλι κι η στέρνα”

  1. Γς said

    Καλημέρα,
    τι μου θύμισες:
    Τις προάλλες, που τρώγαμε το ρίκι μας, πήγα στη στέρνα για νερό και μού ‘πεσε μέσα το βαγιόλι μου

  2. Βασιλης said

    Από το τορικι φτιάχνεται και περίφημη και νοστιμοτατη λακερδα. Οταν βρεθεί κανείς στην Κωνσταντινούπολη οφείλει να προμηθευτεί από το Μπαλούκ παζαρι!

  3. Νικοκύρη, ευχαριστούμε πολύ — εγώ τουλάχιστον έμαθα δυο καινούργιες λέξεις.
    Σχετικά με τον λωλό, τώρα, έχω δει κι εγώ να αμφισβητείται η επικρατούσα ετυμολόγηση (< ολωλώς), αλλά δεν έχω δει σοβαρά επιχειρήματα από την πλευρά των αμφισβητούντων. Αν μη τι άλλο, η επικρατούσα ετυμολόγηση ενισχύεται και από το πελελός του Κορνάρου, καθώς και από το κυπριακό πελλός: προϋποθέτουν και τα δύο το απολωλώς.

  4. Nicolas said

    Νικοδεσπότη, κι ένα άλλο ημικουΐζ:
    Τι σχέση έχει το ρείκι με τον Βρασσένη; Στοματική.
    Υπάρχουν και κάτι στέρνες που πετάνε. Και τις λέμε θαλασσοχελιδόνια κι εσείς γλαρόνια (όλα συνθετικά —γλάρονο σύμφωνα με τον Ιάτη που έχω πρόχειρο), είδα μάλιστα κι έναν καρατζά.
    Ευχαριστώ για τις λέξεις, μου έδωσες βάση για να κοπανίσω κάτι πορτοκαλιστές του κώλου!

  5. Δεν έχω ξανακούσει ούτε για βαγιόλι ούτε για ρίκι. Για το τελευταίο πάντως, στο κατά Νισανιάν ευαγγέλιο βλέπω ότι torik είναι μεγάλη (όχι μικρή) παλαμίδα και προέρχεται από το ελληνικό ταρίχι (και αυτό, λέει, από το αρχαίο ελληνικό ταρίχος που σημαίνει το ίδιο, ιδίως αλατισμένη ή ξέρω γω παστή). Κατά Liddell-Scott, ωστόσο, η αρχαία λέξη είναι τάριχος (με τον τόνο στο α) και σημαίνει γενικά μουμιοποιημένος, αλλά και διατηρημένο κρέας, ιδίως παστό ή καπνιστό ψάρι.

  6. sarant said

    Eυχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    3: Ναι, ο πελελός/πελλός ενισχύουν το λωλός, άσχετα αν ο παλαβός προέρχεται ή όχι από εκεί.

  7. Γς said

    >Υπάρχει βέβαια και το αντίστροφο φαινόμενο
    Κύριε, κύριε,
    η Αλγεβρα (Αλ-γκιαμπρ) και το Ελιξίριο (Ελ-ξήριον), δεν είναι τέτοιες αντικουτσουρευτικές περιπτώσεις;

    >που θα μπορούσα να την έχω βάλει και στο πρόσφατο βιβλίο μου, αν την είχα σκεφτεί.
    Διαφήμιση σε γκριζάκι… 🙂

  8. sarant said

    7: Πολύ-πολύ σωστό!

    5: Ταρίχιον επίσης, η παστή σαρδέλα.

  9. LandS said

    Fifteen men on the dead man’s chest–
    …Yo-ho-ho, and a bottle of rum!
    Drink and the devil had done for the rest–
    …Yo-ho-ho, and a bottle of rum!

    Από τότε έλεγα το chest σεντούκι. Πάω στοίχημα ότι η σχέση του chest με τη κίστη έχει ξεφύγει της Τζιροπούλου.

  10. Nicolas said

    Καλά το ελιξίριο δεν βγαίνει από το έλιξ (του σαλίγκαρου); 😉

  11. Γς said

    5:
    >αρχαία λέξη είναι τάριχος (με τον τόνο στο α) και σημαίνει γενικά μουμιοποιημένος

    Και το αυγοτάραχο (που το αγαπάει κι ο θεός). απο το αβγό και ταριχεύω δεν είναι;

  12. Γς said

    10:
    Όχι, από το ελικόπτερο και το στεγνωτήριο.

  13. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Ρίκια (έτσι τα αποκαλούσε) έφερνε ο πατέρας μου στο σπίτι, αλλά τότε δεν μου άρεσαν.
    (όπως και όλα τα ψάρια, τότε)
    Μετά έμαθα (από σχολικό βιβλίο ζωολογίας, ή εγκυκλοπαίδεια) ότι το ρίκι είναι η παλαμίδα.

    Για να μάθετε τη διαφορά μεταξύ μαρίδας και αστακού

    😆

  14. bernardina said

    Άραγε το βαγιόλι έχει καμιά σχέση με το φακιόλι -το κεφαλομάντιλο, το τουρμπάνι, τον κεφαλόδεσμο;

    Και κάπως έτσι δεν έγινε ράντα η τιράντα; Επειδή το τι- της νομίστηκε για άρθρο;

    Καλημερούδια.

  15. bernardina said

    Και στα αγγλικά cistern το ντεπόζιτο, η δεξαμενή, η στέρνα.

  16. gpoint said

    Με την ονοματολογία (και την ορθογραφία) των ψαριών είναι δύσκολα τα πράματα γιατί διαφέρουν από τόπο σε τόπο το μόνο σίγουρο είναι πως το λυθρίνι θέλει υ στο λυ αφού προέρχεται από το ερυθρίνος (εμ τα πιάνω που τα πιάνω, να μην ξέρω πω γράφονται ; )
    Για να καταλάβουν οι μη σχετικοί με το άθλημα πολλά ψάρια αλλάζουν χρώματα την εποχή της ωοτοκίας τους. Ετσι εμφανίζεται η μένουλα με τις χαρακτηριστικές γαλάζιες γραμμές που δεν είναι παρά η γκρίζα τσέρουλα στην εποχή της. Η ειρωνία βέβαια είναι πως το τσέρουλα βγαίνει από το λατινικό ceruleus δηλαδή…γαλάζιο !!!
    Εγώ το ρίκι το ξέρω σαν σαφρίδι περίπου με πιο έντονα κίτρινα φτερά, και πιο κοντοστούμπικο, έχω πιάσει μερικά στην συρτή.
    Τούρκικα δεν ξέρω αλλά η παλαμίδα πρέπει να λέγεται καλκάν(ι) κάπου το γράφει ο Τσιφόρος
    Από την άλλη οι λακέρδες έλεγαν στην ανεμότρατα κάτι μεγάλα ψάρια σαν τόνους, σαφώς πιο μεγάλα από αυτά που λέμε εδώ παλαμίδες

  17. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    11: Ναι!

    14: Μπράβο, η ράντα!
    Το φακιόλι όχι, είναι από λατινική λέξη από f-.

  18. Γς said

    Τς, τς, σκέψου Gpoint να βγάλεις καμία παλαμίδα και να στην κάνουν έτσι.
    Την πετάς πάλι μες την θάλασσα ή δεν την πετάς;
    Αρχές δεκαετίας του 50 ήταν το πιο διαδεδομένο και φτηνό ψάρι της αγοράς Τριάντα και βάλε πόντους μήκος και μισή με μια οκά βάρος. Της έβγαζαν τα εντόσθια οι μάνες μας, τις χάραζαν εγκάρσια δυο τρεις φορές με το μαχαίρι, λάδι, σκόρδο, αλάτι και στο φούρνο (της γειτονιάς). Λουκούμι! Αυτά τα ω3 λάδια της κρατάνε ακόμα αναμμένο το καντηλάκι της ζωής μου…

  19. Βαγιόλι (και φακιόλι) λέμε το κεφαλομάντηλο της γιαγιάς, εδώ χάμου, στην Πελοπόννησο.

  20. Γς said

    18:
    >τη χάραζαν

    Λάθος, την έκοβαν φέτες, όπως τη λακέρδα

  21. bernardina said

    εδώ το ρίκι το λέει και ντορίκι.

  22. sarant said

    21: Τορίκι, ντορίκι.

  23. ππαν said

    Εγώ έμαθα τρεις λέξεις, το ρίκι, το βαγιόλι και την επανανάλυση.
    Πεσκίρι νόμιζα πως ήταν μόνο η πετσέτα του μπάνιου, όχι του φαγητού.

  24. gpoint said

    #18

    Σο κεφάλι αυτού που την μαγείρεψε την πετάς, να μην λερώσεις την θάλασσα. Εγώ θα φάω τα πρωϊνά λυθρίνια μου ψητά σκέτα, ούτε λάδι, ούτε λεμόνι !!

    (σε παρακαλώ όταν απευθύνεσαι σε μένα μην γράφεις τς, τς αλλά τζ, τζ για ευνόητους διαφημιστικούς λόγους )

  25. Sarp said

    Στα πεταχτά. Αν δεν κάνω λάθος, η λακέρδα, η παλαμίδα και το ρίκι ταυτίζονται σημασιολογικά. Το καλοκαίρι στη Χίο ντόπιοι ψαράδες μου μιλούσαν για ένα πέρασμα κοπαδιών λακέρδας που κατεβαίνουν από τη Μαύρη Θάλασσα και εννοούσαν τα ρίκια. Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, το ρίκι προέρχεται συνεκδοχικά από τον τρόπο παρασκευής της παλαμίδας και γενικώς των αλίπαστων ψαριών. Ομοίως η αξιώτικη ή παριανή γούνα μπορεί να παραπέμπει και στο παλαμιδάκι (εκτός από τον κολιό, το ασπροσάφριδο ή το σκουμπρί). Η διαφορά είναι ότι η γούνα είναι λιαστή. Ετυμολογικά η λακέρδα, το ασπροσάφριδο ή το σαφρίδι (istavrit στα τούρκικα) προέρχονται από τον αρχαιοελληνικό σαύρο (σύμφωνα με τον Lidell-Scott o τραχούρος / horse mackerel) αλλά και τη γνωστή σαύρα (η lacerta στα ιταλικά σημαίνει τη σαύρα).

  26. sarant said

    25: Έχει ενδιαφέρον το θέμα, ευχαριστώ!

  27. Sarp said

    η προηγούμενη ανάρτηση μου’ φαγε τους υπερσυνδέσμους! 🙂

    ρίκι
    http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=127018

    γούνα
    http://www.slang.gr/lemma/show/gouna_20371

    lacerta
    http://www.treccani.it/enciclopedia/ramarro/

    istavrit
    http://www.nisanyansozluk.com/?s=detay&dq=istavrit&dt=&dd=&dk=

  28. τυφλόμυγα said

    Νόστιμο το σημερινό άρθρο. Κι εμένα τρεις καινούργιες λέξεις μου έμαθε. 🙂

    14, Εδώ στο νότο λέμε το κεφαλομάντηλο μπολίδι. Το μπολίδι δεν είναι συνώνυμο με το φακιόλι. Το δεύτερο το ξέρω με τη σημασία που δίνει το ΛΚΝ, ενώ το μπολίδι φοριέται καθημερινές και σχόλες έξω -στα χωράφια, στο δρόμο, στην αγορά κτλ.

    14β, Την τιράντα την άκουσα πρώτη φορά ως ράντα στην Αθήνα και προσπαθούσα να καταλάβω τι μου λένε. 🙂

    18 &24, Μα γιατί κοροϊδεύετε τις τηλεμαγείρισσες που τόσο καλά γνωρίζουν και προβάλλουν την ελληνική παραδοσιακή κουζίνα. 🙂 😛

    http://www.youtube.com/watch?v=7WK0nWUWXAo

  29. Earion said

    Επανανάλυση σε άλλη γλώσσα: από τους Φράγκους φεουδάρχες του Μοριά, η Λακεδαιμονία (=η αρχαία Σπάρτη και η γύρω περιοχή) ειπώθηκε La Crémonie.

  30. Ηλεφούφουτος said

    25 «η αξιώτικη ή παριανή γούνα μπορεί να παραπέμπει και στο παλαμιδάκι»

    Στη Σύρο την έμαθα αλλά, Sarp, τι ακριβώς εννοείς;

  31. LandS said

    # Αν κάπου το λέει ο Τσιφόρος, τότε κάνει χοντρό λάθος.
    Παλαμίδα (παλαμούτ) ρίκι και λακέρδα: http://users.sch.gr/skoud/top/image033.jpg
    Καλκάνι: http://users.sch.gr/skoud/glo/image037.jpg, στην άλλη πλευρά (αυτή που ακουμπάει στο βυθό) είναι ροζ, και, δυστυχώς, δεν υπάρχει αρκετά μεγάλο τηγάνι να το τηγανίσουμε όπως τηγανίζουμε τη γλώσσα.

  32. LandS said

    Το 31 για το 16 του Τζιπουάν.

  33. Ηλεφούφουτος said

    Την επανερμηνεία ή επανανάλυση, αν προτιμάτε, εγώ την έμαθα από το Λαζόπουλο-Βλάχο (στο 2′)

  34. Sarp said

    Η γούνα δεν αναφέρεται σε ένα είδος ψαριού αλλά σε 3-4 τα οποία παρασκευάζονται με τον ίδιο τρόπο. Κάτι σαν συνεκδοχικό υπερώνυμο. Είναι αλήθεια ότι τη βρίσκουμε και σε άλλα νησιά των Κυκλάδων.

  35. Παλαμίδα, λακέρδα, τορίκι είναι όλα διάφοροι τόνοι μικρού μεγέθους. Καλκάνι ονομάζεται είδος σελαχιού στο Βόσπορο (αλλού λέγεται ρίνα, βάτος ή τρυγώνα) . Να υποθέσω ότι το μπέρδεμα οφείλεται στο ότι όπως και η λακέρδα είναι ονομαστός μεζές της Πόλης;
    Γούνα είναι τρόπος κοπής φιλέτου ψαριού (σχίσιμο στα δύο και ξεκοκάλισμα αντί εγκάρσιο κόψιμο) που συνηθίζεται στα τονάκια. Η διαφορά τους – εκτός αν είσαι ιχθυολόγος – φαίνεται στην τιμή. Η λακέρδα πχ έχει πενταπλάσια τιμή από την παλαμίδα. 😀

  36. Προσγολίτης said

    Στο χωριό μου –και στα γυροχώρια (ή γυρωχώρια;)– το βαγιόλι είναι άγνωστη λέξη.

    Το ρίκι, για μένα τουλάχιστο, επίσης άγνωστη λ.

    Ούτε καν ρείκια δεν έχουμε στην περιοχή μας –
    «μονάχα λίγες στέρνες, άδειες κι αυτές»

    (Η αλήθεια είναι πως ούτε στέρνες έχουμε, καθότι από βρύσες και «γκούρες» άλλο καλό).

  37. Ναυτίλος said

    Το βαγιόλι το ξέρω λόγω της μανιάτικης καταγωγής μου. Ανήκει στο γλωσσικό ιδίωμα της Μάνης και το έχω ακούσει από τη μακαρίτισσα τη γιαγιά μου τη Βασίλω από τους Μπουλαριούς.

  38. Nqls said

    Πολύ ενδιαφέρον! Πάντως αν το «ρίκι» προέρχεται από την τουρκική λέξη «torik» και δεν είναι αντιδάνειο («τάριχος» πρότεινε κάποιος φίλος νωρίτερα) αποτελεί αξιοσημείωτη εξαίρεση, καθώς η πλειοψηφία των ονομάτων θαλασσινών στα τουρκικά προέρχεται από ελληνικές λέξεις.

  39. Μισιρλού... said

    Μα ενθουσιάστηκα μεσημεριάτικα! Μ’ αρέσει ο τρόπος που σκέφτεσαι! Οι απίθανοι συνειρμοί σου!
    Την «επανανάλυση» δεν την είχα… μόλις την έμαθα.
    Και το βαγιόλι πρωτακούω, δεν το έχω ματασυναντήσει.

    Όμως, τις στέρνες και τα ρίκια τα μασάμε εμείς εδώ κάτου…
    Με τις στέρνες, βέβαια, έχουμε ένα θέμα με τις ανομβρίες (και τις απαγορεύσεις) αλλά τα ρίκια τα συναντάμε συχνότατα ακόμα! Υπερπαραγωγή, απ’ τον Αργολικό ώς το Μυρτώο, παρά την υπεραλίευση! Έχουμε βαρεθεί να τρώμε… Δεν τρελαίνομαι, να πω τη μαύρη αλήθεια… Ίσως απ’ τη συνήθεια, απ’ τη συχνότητα που μας ταΐζανε από μικρά.
    Το μόνο που μου άρεσε -και μου λείπει πια, δεν το έχω δει χρόοοονια- είναι η κανονική παλαμίδα στο κεραμίδι, τυλιγμένη με εφημερίδα κι ένα ωραίο σπαγκάκι με φιόγκο, που έφτιαχνε Σάββατο παρά Σάββατο, ο αείμνηστος παπουλάκος μου.

    Στην παραπομπή του αγαπητού μας Δύτη, στο Νισανιάν -και δικό μου τουρκοευαγγέλιο!- είδα πως το αναφέρει και «ορκίνος». Και μόλις διαπίστωσα πως αφορά στο θύννος (Thunnus) και θυμήθηκα το μύθο του Αισώπου :


    Θύννος καὶ δελφίς

    Θύννος διωκόμενος ὑπὸ δελφῖνος καὶ πολλῷ τῷ ῥοίζῳ φερόμενος, ἐπειδὴ καταλαμβάνεσθαι ἔμελλεν, ἔλαθεν ὑπὸ σφοδρᾶς ῥύμης ἐκπεσὼν εἴς τινα νῆσον. Ὑπὸ δὲ τῆς ὁμοίας ῥύμης καὶ ὁ δελφὶν αὐτῷ συνεξώκειλεν. Ὁ δὲ θύννος ἐπιστραφεὶς καὶ λειποψυχοῦντα τὸν δελφῖνα ἑωρακὼς εἶπεν· Οὐκέτι μοι ὁ θάνατος λυπηρὸς ὁρῶντι τὸν αἴτιον γεγονότα μοι τούτου σὺν ἐμοὶ ἀποθνῄσκοντα.
    Ὁ μῦθος δηλοῖ ὅτι ῥᾳδίως τὰς συμφορὰς οἱ ἄνθρωποι φέρουσι, τοὺς τούτων αἰτίους δυστυχοῦντας ὁρῶντες.

    ***

    Κι όλα αυτά, τα θυννοειδή, σαφρίδια, σκουμπριά, τόνοι, παλαμίδες, γοφάρια είναι της οικογένειας των κυνηγών. Έτσι τα λένε εδώ κάτω οι ψαράδες…
    Πού ‘σαι, ψαρά του Κορινθιακού, να επιβεβαιώσεις;

  40. Μισιρλού... said

    Πωπω, μόλις τα διάβασα!!!

    – Ο Σκαρλάτος μιλάει για τα θυννοσκοπεία του Αργολικού, που παραμονεύουν για αλιεία οι θυννοσκόποι (με κάτι νέες άγνωστες λέξεις, πως τα λένε κοινώς: ταλιάνι της πετσούδας)
    – Ο Ευστάθιος, μας λέει πως ο Πολύβιος και ο Αθήναιος μιλάνε για ψάρεμα των θύννων με βελανίδια!
    και πως «την πηλαμίδα θυννίδα καλεί, λέγων και ότι μείζων γινομένη λέγεται θύννος, έτι δε μείζων αποβάσα όρκυνος».
    Θύννος από του θύω, το ορμώ – Ωνομάσθη δε θύννος από του θύειν τε και ορμάν. Ορμητικός γαρ ο ιχθύς δια το έχειν κατά τινα ώραν οίστρον επί της κεφαλής.

    Έχουνε λέει, στο ουριαίο πτερύγιο, σκώληκα -καλούμενον οίστρο- και ορμούν σαν σκύλοι!

    Ορίστε! @39 – Να λοιπόν, καλώς τα λένε οι ψαράδες μας κυνηγούς!!!

  41. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τις νεότερες παρατηρήσεις και τα σχόλια!

    33: Έχετε τα μπου; Καλό!

    38: Μα, το να προέρχεται το ρίκι-τορίκι από την τουρκική λέξη torik δεν αποκλείει να είναι αντιδάνειο, το αντίθετο. Για να υπάρχει αντιδάνειο πρέπει να υπάρχει δάνειο.

  42. Γς said

    Βλέποντας στη Φλωρεντία τον Περσέα του Μπενβενούτο Τσελίνι να κρατά το κομμένο κεφάλι της φουκαριάρας της Μέδουσας, σκέφτηκα πόσο άτυχη ήταν. Που αντί η Αθηνά να τα βάλει με τον Ποσειδώνα, ξέσπασε στη βιασθείσα και εγκαταληφθείσα γοργόνα. Και το χειρότερο, θα κρέμεται στον αιώνα τον άπαντα το κεφάλι της από το χέρι του Περσέα στη Λοτζία ντέι Λάντσι.
    Μέχρι που ξαφνικά στη μεγάλη στέρνα στη Πόλη είδα δυό άλλα κεφάλια της, ποιος ξέρει από ποιον αρχαιοελληνικό ναό ή μνημείο, να στηρίζουν κολώνες της Βασιλικής Κινστέρνας. Το ένα μάλιστα βαλμένο ανάποδα και το άλλο στο πλάι. Μέσα στα νερά και τα ψαράκια. Θα είναι κι αυτές οι δυο μαρμάρινες κεφαλές εκεί, στον αιώνα τον άπαντα. Λίγο πιο πέρα από την Αγιά Σοφιά και το Παλάτι χμ, πως το λένε; Το Τοπ Καπί, τέλος πάντων. Στην ευρύτερη περιοχή του Μαρμαρωμένου Βασιλιά.
    Φανταστείτε το Βασιλιά ελαύνοντα με τα δύο γοργόνεια παραστάτες! Γκα, γκάν!

  43. ππαν said

    H περιοχή του Μαρμαρωμένου βασιλιά δεν είναι βέβαια στη Κωνσταντινούπολη

  44. LandS said

    Για τα κεφάλια της Μέδουσας στο «Υδραγωγείο» (καμία σχέση, αυτό του Ουάλη είναι κάτι χιλιόμετρα πιο πέρα αλλά άντε να το εξηγήσεις στο φίλο σου που μεγάλωσε εκεί) υπάρχουν δυο εκδοχές. Η μία λέει ότι έτσι γυρισμένα κάθισαν καλύτερα οι κολόνες πάνω τους. Η άλλη λέει ότι οι Χριστιανοί κατασκευαστές του έργου ήθελαν να δείξουν τη περιφρόνηση τους στα είδωλα των εθνικών που, τότε, ήταν ακόμη ισχυρή μειονότητα. Σωστή βλέπω τη πρώτη εκδοχή, η δεύτερη όμως έχει τη χάρη της.

  45. ekon said

    To βαγιόλι μου θύμισε ότι πριν χρόνια, όταν σπούδαζα, είχα ακούσει με έκπληξη συμφοιτήτριά μου από Αιτωλοακαρνανία (Μύτικας) να λέει ιδιωματικά «τβαέλι» εννοώντας πετσέτα. Φυσικά είχα σκεφτεί δυτική (ιταλική?) επίδραση και μου ήρθε στο μυαλό και η αγγική λέξη towel.

  46. Μπουκανιέρος said

    39 «είδα πως το αναφέρει και “ορκίνος”. Και μόλις διαπίστωσα πως αφορά στο θύννος»

    Δηλαδή, δεν ξέρεις τα ορτσίνια;

  47. Καλαχώρας Λεώνικος said

    @3 Τιπούκειτος Πολύ ωραία παρέμβαση. Η λ. πελελός και πελελάδες είναι ζωντανές λέξεις του κρητικού ιδιώματος και όχι απλώς του Κορνάρου. Εντούτοις, είναι πιθανό να μπήκαν σε χρήση από τον Κορνάρο, δηλαδή να είχαν πέσει σε αφάνεια και να επανήλθαν όταν εκτιμήθηκε λογοτεχνικά ο Ερωτόκριτος. Το πελλός, όπως είπες, είναι κοινόχρηστη κυπριακή λέξη. Και στη Ρόδο λέμε ‘χλωρός’ κάτι που έχει σχολιαστεί από τον νοικοκύρη παλαιότερα. Κατ’ αναλογία ( palavra (ανοησία λεκτική, γαλλικά).

    Επιπλέον Νίκο, δεν πιστεύω ότι το ‘τοβαγιόλι’ έγινε ‘βαγιόλι’ επειδή το ‘το’ θεωρήθηκε άρθρο. Τα δάνεια τείνουν να συντομεύονται απαλλασσόμενα από της μακράν του τόνου συλλαβές που δεν έχουν για τον νέο χρήστη νόημα (ετυμολογική συνάφεια). Το ίδιο συμβαίνει και με την ‘Stabul – Istabul’ και τα περί τα ‘εις την Πόλιν’ αναγραφόμενα είναι λάθος.

    Συγνώμη…. με φώναξε η γυναίκα μου. Θα γυρίσω

  48. Γς said

    43:
    Μη μου το χαλάς!
    Το λέει καθαρά ο θρύλος (Τον είδες με τα μάτια σου γιαγιά τον Βασιλέα):

    Τότε θε νάρθει ο άγγελος κι αγγελικαὶ δυνάμεις,
    να μπούνε, να ξυπνήσουνε, να πουν στον Βασιλέα,
    πως ήλθε πια η ώρα!

    Κι από τη στέρνα οι Μέδουσες, του Μπαλοκλί τα ψάρια
    Μαζί με τον καλόγερο ξανά θα τηγανίσουν
    να πάρουμε την Πόλη!

    Βιζυηνός: Ο Τελευταίο Παλαιολόγος

  49. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    46: Ούτε εγώ τα ήξερα τα ορτσίνια

    47: Δεν υπάρχουν πολλά παραδείγματα πάντως συντόμευσης με κομμένη αρχική συλλαβή που να μη θυμίζει άρθρο ή σύνδεσμο ή κάποια λέξη της γλώσσας υποδοχής. Για την ακρίβεια, δεν θυμάμαι κανένα παράδειγμα.

    Μάλιστα, ο Καραποτόσογλου παραθέτει το βαγιόλι και το ρίκι για να αντικρούσει μια (έτσι κι αλλιώς λαθεμένη) πρόταση ότι το γαϊδούρι προέρχεται από το cargatore, καργαδούρι – γαδούρι με αποκοπή του καρ- και λέει ότι οι συλλαβές δεν κόβονται έτσι χωρίς λόγο.

  50. Ηρώ Διαμαντούρου said

    Θα σταθώ στο εξής: λες Νίκο «όταν μια λέξη αντί να κουτσουρεύεται με την επανανάλυση, αβγατίζει. Έτσι ας πούμε ο οικοκύρης έγινε νοικοκύρης (τον οικοκύρη > το νοικοκύρη»).

    Έτσι λοιπόν, ένας παιδικός φίλος όταν ήμουνα παιδάκι με έλεγε Νηρώ (γιατί άκουγε πάμε στην Ηρώ κττ), εγώ ρώτησα τη μάνα μου πού είναι η Μπέλλα (εννοώντας την Πέλλα όπου η μαμά εργαζόταν τότε) και βεβαίως είχα την απορία τι είναι ο μπάτος, όταν άκουσα έναν συμμαθητή, στο σκάμμα του νηπιαγωγείου, να μου λέει, καταϊδρωμένος αλλά όλος περηφάνια: σκάβω να βρω το μπάτο).

    Γλωσσολογικώς λοιπόν, εις την σλανγκικήν έχουν δημιουργηθεί για πλάκα διάφορες τέτοιες λέξεις, δηλ. σαν η λέξη να είναι μπάτος και όχι πάτος, Μπέλλα και όχι Πέλλα κλπ -ας μην τις αναφέρω για λόγους κορεκτίλας, μπορείτε όμως να καταλάβετε.

    Θα αναφέρω μόνο το αγαπημένο μου, από τον Μητσάκη («Καυγάς», 1/9/1890, διήγημα που αρχίζει με την πολύ ωραία φράση: «Υπό το τρομαλέον φέγγος του φανού, συνεπλάκησαν οι δύο κουτσαβάκηδες»):
    – Τι σκιάζεσαι, ρε, τη Μπαναγία σου μέσα! Τι κάνεις έτσι σα γυναίκα;

    Και το γράφει και με κεφαλαίο. Ωραίος.

  51. Γς said

    47:
    >Συγνώμη…. με φώναξε η γυναίκα μου. Θα γυρίσω

    Κάτι τέτοιοι χαλάν τη πιάτσα!

  52. Μισιρλού... said

    @46 – Όχι, Μπουκάν μου! Μόνο κάτι πριτσίνια ξέρω… 🙂

    @49 – Βρε Νίκο… Για δεύτερη φορά, αυτόν τον Καραποτόσογλου, όλο Καραπ@#ογλου τον διαβάζω !
    🙂

  53. Γς said

    52β :
    Να διαβάζεις από μέσα σου και μακριά από παιδιά.

  54. Μισιρλού... said

    @50 – Ηρώ, κι εγώ τον αγαπάω πολύ τον Μητσάκη!!!

  55. Μισιρλού... said

    @53 – Χεχεεε! (όλο μου τη λες… Σε είδα και τα ψες… με τα τζίπουρα!)

  56. sarant said

    50: Ναι, τα παιδιά κάνουν πολλές επαναναλύσεις και πολλά ραμόνια 🙂

    52: Α, έχεις βρόμικο μυαλό! 🙂

  57. #18, #20
    Έχετε αμφότεροι δίκιο. Στην λαϊκή συνοικία του Πειραιά (Κερατσίνι) που μεγάλωσα, στη δεκαετία του ΄50 το ρίκι ήταν το ψάρι του φτωχού. Η μάνα μου το μαγείρευε με δύο τρόπους:
    – Τηγανητό, κομμένο σε φέτες πάχους 1-1.5 πόντο. Είχε το πλεονέκτημα ότι αφαιρούσες εύκολα τον σκληρό δέρμα και το μεσαίο κόκκαλο, και το υπόλοιπο ήταν ψαχνό.
    – Στο φούρνο, χαραγμένο με μαχαίρι, για καλλίτερο ψήσιμο, με σκόρδο, που κάλυπτε την βαριά μυρωδιά, όχι σε ταψάκι αλλά σε ολόκληρο κεραμίδι (λούκι).
    Και στις δύο περιπτώσεις, η ρετσίνα έρεε άφθονη.

  58. Μαρία said

    33 Αυτό δεν είναι επανανάλυση, είναι πραγματολογική δυσλειτουργία.

  59. Γς said

    47:
    Μερβεγιέ!
    Τέτοια πολυγωτάρα, που είμαι, πως μου ξέφυγε;
    Παλάμπρας, παλάβρας, παλάμπρ. Ισπανοπορτογαλικές κουβέντες και Ρουμάνικες σαχλαμάρες.
    Όμως είναι δικιά σας καταγωγής, εννοώ των προγόνων σας.
    Διαβάζω (στο Slag.gr):
    Από το Ισπανικό palavra που σημαίνει λόγια.
    Η λέξη παλάβρα είναι σεφαραδίτικης (Ισπανοεβραϊκής) καταγωγής.
    Μπήκε στην Ελληνική σαν δάνειο λόγω των μεγάλων εμπορικών συναλλαγών στην προπολεμική Θεσσαλονίκη. Φυσικά εξαπλώθηκε και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Στην αρχή σήμαινε το ίδιο όπως και στα Ισπανικά, «λέξη, λόγια». Καθώς όμως ήδη υπήρχε το μεσαιωνικό επίθετο «παλαβός», η φωνητική ομοιότητα επέφερε γρήγορα σημασιολογική δείνωση της δάνειας λέξης και έτσι κατάντησε να σημαίνει την «τρέλα».

  60. Γς said

    59:
    >πολυγωτάρα
    Πολυγλοτάρα

  61. Γς said

    57:
    Τα ίδια δεν είπα κι εγώ(#18);

    >Και στις δύο περιπτώσεις, η ρετσίνα έρεε άφθονη.

    Είπα εγώ τίποτα για ρετσίνα;
    Οχι, πες μου! Είπα;

    Κακούργε. Με πήρες στο λαιμό σου. Απάνω που είπα να το κόψω το ριμάδι!
    Ευτυχώς έχω ένα μπουκάλι καβάτζα.

    Να είχαμε και μια παλαμίδα της μαμάς!

  62. Akate said

    «Μέτρησις Κινστέρνας» ( Ηρων ο Αλεξανδρεύς ,Περί μέτρων και μετρικά ),σ. 194
    απο το Fridericus Hulysch, Heronis Alexandrini geometricorum et stereometricorum reliquiae , Berlin 1864

    @11-Τω (Αθηνών Χωνιάτη του Αποκαύκου απο)στείλαντος αυτω ωοτάριχα εκατόν και όρυζα.
    ….ταύτα δε ιχθύων ωά, τάριχα ηλίου μέν ακτίνι ξηρά, ποιότητα δε αποβαλόντα την φυσικήν αυτήν ταύτην
    συνημμένην υγρότητα… σ.130,131, Αρχιμ. Ιερώνυμου Δελημάρη, Απαντα Ιωάννου Απόκαυκου, Ναύπακτος 2000.

  63. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Δὲ θὰ πήγαινε τὸ μυαλό μου στὸ tovagliuolo μὲ τίποτα. Αὐτὸ γιὰ τὰ Ἴμμια τὸ ἔχω ξαναδιαβάσει σὲ ἐπιστολὴ ἀναγνώστη στὴν Ἐλευθεροτυπία, ἐκείνη τὴν ἐποχή, ποὺ ἔλεγε ὅτι ἦταν ἀπὸ κοντινὸ νησί. Οἱ ντόπιοι τὰ ἀποκαλοῦν, ἔλεγε, εἴτε «λημνιὰ» εἴτε μὲ τὴν τουρκικὴ ὀνομασία ἐξελληνισμένη ἀλλὰ δὲν τὴ θυμᾶμαι. Οἱ Ἰταλοὶ, ἔλεγε, εἶδαν τὸ Limnia, βάλαν ἀπόστροφο στὸ L καὶ κάνανε τὸ mn mm βάσει τῶν φωνητικῶν τους κανόνων. Καὶ μετὰ τὴν ἐνσωμάτωση τῆς Δωδεκανήσου στὴν Ἑλλάδα, προσέθετε, κανεὶς δὲν ἔψαξε νὰ δῆ πῶς βγαίνει αὐτὸ τὸ L’Immia.

  64. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ὅταν ἤμουν μικρὸς κι ἄκουγα τὴν ἔκφραση «κουνέλι στιφάδο» ἀναρρωτιόμουν τὶ ἦταν ἡ φάδως. Ἄκουγα «στὴ φάδω». Καὶ τὸ χρυσόμαλλο δέρας ποὺ μοῦ τὸ διηγόταν ἡ μάννα μου τὸ ἄκουγα χρυσὸ μαλλοδέρας. Στὴν τρίτη δημοτικοῦ συνειδητοποίησα πῶς ἦταν

  65. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    63: Δεν είχα δει την επιστολή -η τουρκική ονομασία είναι Καρντάκ. Πάντως, επιβεβαίωση.

  66. Νέο Kid Στο Block said

    62. http://www.wilbourhall.org/pdfs/hero/Heronis%20Alexandrini%20opera%20quae%20supersunt%20VOL%20V.pdf
    (σελ 176. η Μέτρησις Κιστέρνας από το Heronis Alexandrini Opera Quae Supersunt: Heronis Quae Feruntur Stereometrica et De Mensuris. Vol V. Greek with German translation.. ed. J.L. Heiberg
    «Έστω κιστέρνα , εις ην εισέρχονται αγωγοί β, ο μεν είς γεμίζει αυτήν εις ώραν μίαν, και ο είς γεμίζει αυτήν εις ώρας δ. Διά πόσων ωρών ομού γεμιούσιν την κιστέρναν;..» 🙂

    Nα ένα ωραίο προβληματάκι από τον Ήρωνα τον Αλεξανδρέα που μπορεί να λύσει ακόμη και η Ππαν!

  67. ππαν said

    Το βρήκα, 1913, αριθμός που παραπέμπει στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης!

  68. Νέο Kid Στο Block said

    67. Aυτή είσαι! Αντινιουτονικιά κι αγαπημένη! 😆

  69. ππαν said

    Κιντ, βγες από την πλάνη, τέτοια προβλήματα έλυνα στην Δ΄δημοτικού, όπως κι οι συμαθητές μου δηλαδή. Πριν ακούσουμε για τον Νεύτωνα (τον μαθάιναμε στην Ε΄)

  70. gpoint said

    #31
    Το τσεκάρισα δεν κάνει λάθος ο Τσιφόρος εγώ θυμόμουνα λάθος.
    Αυτό που έχεις στην φωτό για καλκάνι μοιάζει πολύ σ’ ένα ψάρι μικρού σχετικά μεγέθους που πουλάει η ανεμότρατα μαζί με τις ζογκέτες και τα αποφεύγω γιατί οι ζογκέτες είναι πολ΄τ πιο νόστιμες
    Στα μέρη μου τα ρίκια είναι μικρά ψάρια ταχύτατα, μερικές φορές κυνηγάνε αθερίνα μέσα στα λιμάνια και οι λακέρδες είναι ψάρια του ενός μέτρου

    #48
    Τα αφρόψαρα ή είναι μικρά κοπαδιάρικα (γαύρος σαρδέλλα κ.λ.π.) ή κυνηγάνε μικρόψαρα οπότε ο γενικός χαρακτηρισμός κυνηγός ισχύει. Από κει και πέρα άλλοι λένε κυνηγό το γοφάρι άλλοι το μαγιάτικο άλλοι την λίτσα, άλλοι άλλο ψάρι,
    Προσωπικά δεν τα πάω τα αφρόψαρα ούτε στο φαΐ ούτε στο ψάρεμα

  71. Κασσάνδρα said

    Στο δημοτικό ,δεν θυμάμαι ποια τάξη , μεγάλος φιλέλληνας, που πέθανε στο Μεσολόγγι,ήταν
    ο λόρδος Βύρων Μπάυρον ( όνομα και επώνυμο)

  72. Γς said

    Πλάκα μας κάνει…

  73. marulaki said

    Στη φωτογραφία δεξιά, η μεγάλη κιστέρνα (δεξαμενή) του Αγίου Γεωργίου στο Ηράκλειο Κρήτης.

  74. Νέο Kid Στο Block said

    Λοιπόν αγαπητοί φίλοι, είναι σχεδόν απίστευτο αλλά η 4η δημοτικού του σχολείου της Ππαν έβαλε τα γυαλιά στον μεγάλο Α.Η.Π. Ήρωνα!
    Η λύση που έχει στην σελ 176. Του λινκ του 66. είναι λάθος! Δηλαδή όχι απλά λάθος ,αλλά δεν βγάζει καν νόημα το σκεπτικό του. «Ποιει ούτως . α και δ ε (δηλ: 1+4=5) Αποτίθου την κιστέρναν ποδών ιβ. Το ιβ μέρισον εις ε (δηλαδή έστω ότι η δεξαμενή είναι 12 πόδια. Διαίρεσε το 12 με το 5 ) και ευρήσεις ότι γεμιούσιν αυτήν διά β γ ιε ωρών (δηλαδή 2 και 1/3 και 1/15 ωρών). Άρες-μάρες κουκουνάρες αγαπητέ Ήρωνα!
    Η σωστή λύση με πρακτική αριθμητική έχει ως εξής: H πρώτη βρύση γεμίζει τη δεξαμενή σε 1 ώρα=60 λεπτά. Άρα σε 1 λεπτό γεμίζει ένα εξηκοστό 1/60 της δεξαμενής. Η βρύση Β γεμίζει τη δεξαμενή σε 4 ώρες=240 λεπτά. Άρα σε 1 λεπτό γεμίζει ένα διακοσιοστότεσαρακοστό 1/240 της δεξαμενής. Κατά συνέπεια σε 1 λεπτό και οι δύο βρύσες μαζί θα γεμίσουν τα (1/60)+(1/240) της δεξαμενής. Ή 4/240 + 1/240= 5/240 της δεξαμενής σε ένα λεπτό. Άρα 240/5= 48 λεπτά η λύση που ψάχνουμε.
    Με άλγεβρα (δηλαδή με το σκεπτικό ότι σε x λεπτά η Α γεμίζει x/60 και η Β x/240) έχουμε:
    (x/60)+(x/240)=1 . Εξίσωση με λύση = 48 (λεπτά).

    ΥΓ. Τώρα είμαι πολύ προβληματισμένος. Αν την εποχή της Ππαν (χμ, χμμ.. 🙂 ) κάναν τετοια στην 4η δημοτικού, του χρόνου που η μικρή μου θα πάει Τρίτη ..πρέπει να ξεσκονίζω από τωρα τις διαφορικές του Πολυτεχνείου;; Τρόμος!!

  75. marulaki said

    μου έφαγε το λινκ

  76. marulaki said

    ελπίζω αυτό να δουλέψει: http://www.facebook.com/photo.php?fbid=110574142326905&set=a.110573845660268.14910.108057459245240&type=3&theater

  77. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    76: Φωτογραφία ή σχέδιο;

  78. τυφλόμυγα said

    Να βοηθήσω; http://www.heraklion.gr/city/venetian-fountains/venetian-fountains.html 🙂

  79. marulaki said

    #77 Είναι το βενέτικο σχέδιο για την κατασκευή τους. Όποιος ξέρει από Ηράκλειο, η εν λόγω δεξαμενή έπιανε από την αρχή της Δικαιοσύνης μέχρι σχεδόν τη μέση της, και ήταν η μεγαλύτερη της πόλης. Μεγάλο έργο για την εποχή της. Η επόμενη φωτογραφία από το λινκ γράφει ξεκάθαρα ότι πρόκειται για cisterna.

  80. gpoint said

    #74

    Στην πρακτική αριθμητική η λύση είναι απλούστερη : σεμία ώρα γεμίζουν μί καιενα τέταρο της δεξαμενής δλδ 1+1/4 =5/4 άρα χρειάζονται τον αντίστροφο αριθμό για να γεμίσουν μία δεξαμενή δλδ 4/5 της ώρας =48 λεπτά

  81. gpoint said

    #80
    γεμίζουν μαζί μία και ένα τέταρτο της δεξαμενής, γμτ

  82. Κατερίνα Περρωτή said

    Σήμερα, μετά το μάθημα, με ρωτάει η Ιωάννα

    – Κυρία, μήπως ξέρετε το …»οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία? »

    – Αγάπη μου, εγώ …σχολιάζω εκεί!!!
    (Εεε!… να δείξω και κάτι!!)

    – Αλήθεια?!!! Έχετε δει το άρθρο για το αμπεμπαμπλομ? Γέλασα πολύ!

    – Με πρόλαβες γιατί είχα σκοπό στο επόμενο μάθημα να σας δώσω ένα άρθρο….

    Ευχαριστούμε Νίκο!

  83. Γς said

    182:
    Χμ, θυμάσαι που σου έλεγα για εργασίες με τρους μαθητές σου για Κοινωνική Δικτύωση και Blogging;

  84. Γς said

    82: Α, κι αν η μαμά της Ιωάννας ή καμιά θεία της ρωτήσει ποιος είναι ο Γς ελπίζω να τη βοηθήσεις

  85. Κατερίνα Περρωτή said

    83. Θυμάμαι για!

    Πολύ ωραίο θέμα! Αλλά δυστυχώς δε θα το κάνω γιατί με χρέωσαν με ιστορία, ινστέντ! (Χαίρομαι πιο πολύ)

  86. Γς said

    你好 (Νιή χάο)
    ΟΚ. Το νου σου για τις θείες

  87. Κατερίνα Περρωτή said

    84. Ο κ. Γς δεν γνωρίζω ποιος είναι! Έχει όμως ωραίες ιδέες!

    Για την Ιωάννα δε, δίνω τα ρέστα μου!!!

    (Οι γονείς της πρέπει να είναι εξαιρετικοί!)

  88. Γς said

    你好 (Νιή χάο) Ok.

  89. Κατερίνα Περρωτή said

    88. Έχετε χάρη που δεν ξέρω να βάζω χρεφ.

    Δεν είδα όλο αυτό το γιαπωνέζικο γλυκανάλατο ή ό,τι
    ως το τέλος!!!

    Έχετε χάρη!

  90. sarant said

    82: Ωχ, κοκκινίζω! Τι τάξη πάει η Ιωάννα;

  91. Κατερίνα Περρωτή said

    3η Λυκείου τώρα.

    Σπάνιο παιδί και μυαλό!

  92. Γς said

    89:
    Κινέζικα είναι. Προ ολίγου στις ειδήσεις είδα την κόρη του Ομπάμα να λέει «Νιή χάο- Hello» και είπα να βάλω λίγα κινέζικα στη ζωή μου. Λίγο αργά όμως. Για τους κινέζους…

  93. Γς said

    Ω, Ρ Ε Π Ο Υ Σ Τ Η ΜΟΥ!

  94. Κατερίνα Περρωτή said

    Ήθελα να πω …κινέζικα μου φαίνονται!!!!
    Κατέληξα στα γιαπωνέζικα!
    Νέισε…
    Όλοι οι λαοί ευπρόσδεκτοι!
    (άντε! …….
    ….
    κι οι γιαπωνέζοι!)

  95. ππαν said

    Κιντάκο μου, δεν κάνουν στα τζυπραίικα σχολεία την απλή μέθοδο των τριών; Ούτε στα δικά σου τα χρόνια; Με άλγεβρα τις γεμίζατε τις χαβούζες; Οι δυο αγωγοί γεμίζουν σε 60΄τα 5/4 της κιστέρνας, σε πόση ώρα γεμίζουν τα 4/4;;; Φαίνεται πήγαινα σε πρότυπο και δεν το ήξερα 😉

  96. Γς said

    Δεν παρακολουθώ τι υπολογισμούς κάνετε με αγωγούς που γεμίζουν μια δεξαμενή, αλλά κανονίστε να πλημυρίσουμε εδώ μέσα. Πριν το σαββατοκύριακο πάντως!
    In woody allen mode: Not only is there no God, but try getting a plumber on the weekend

  97. Αγγελος said

    Προβλήματα με μπανιέρες και βρύσες κάναμε υποθέτω όλοι — αλλά όχι στην Δ΄ Δημοτικού, διότι κλάσματα κάναμε στην Ε΄. Στη Γαλλία, τα problèmes de robinets είναι διαβόητα, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα σχολικών ανοησιών που ταλαιπωρούν αδίκως τα παιδιά (ποιος βάζει τη μπανιέρα να γεμίσει χωρίς να κλείσει προηγουμένως την τάπα;)

  98. Κατερίνα Περρωτή said

    96. O νους κάνει αχανείς διαδρομές… Βοηθήστε λίγο με μια μουσική να συγκεντρωθεί …!

  99. Εγώ πάντως το βρήκα με παρόμοιο τρόπο με τον Kid. Αν V ο όγκος της δεξαμενής τότε η πρώτη βρύση έχει παροχή V μονάδες όγκου της ώρα και η δεύτερη V/4 μονάδες όγκου της ώρα, οι δύο μαζί V + V/4= 5V/4 ο ζητούμενος χρόνος είναι ο όγκος προς την παροχή οπότε V/(5V/4)=4/5 δηλαδή γεμίζει σε 4/5 της ώρας ή 48 λεπτά αν και οι αρχαίες ώρες δεν είχαν σταθερή διάρκεια.

  100. eran said

    Στη Λευκάδα τουβάγια λέει η μάνα μου το τραπεζομάντιλο, γενικά τις μεγάλες πετσέτες.
    Και να φανταστείς ότι πάντα αναρωτιόμουν για την προέλευσή της…

  101. Μισιρλού... said

    @93 – Γγςςς
    Στην αρχή νόμισα πως κάτι είπες για τη Ρεπούση, κι έτρεξα να δω τα καινούργια μαντάτα!
    Εμ, καλά να πάθεις! Άκου να εξανίστασαι με τις -ούτως ή αλλέως- μετριότητες…
    Πολύ γλιτσερός μού ήταν πάντα αυτός ο αοιδός! (έως εμετικός…) και γιαυτό δεν ταράχτηκα.

    @99 – Αν είναι δυνατόν! Είχα πάντα 18 και 19 στα φυσικομαθηματικά, και δεν μπορώ να πω πως καταλαβαίνω το συλλογισμό σας, Παναγιώ-τατε!

    Μα πού πήγαν όλες οι μαθητικές γνώσεις μας;
    Μα να μην μπορώ πια να θυμηθώ τίποτα;… Το’χετε κι εσείς;

  102. Μισιρλού... said

    @98 – Κατερίνα, για να συγκεντρωθείς και να χαλαρώσεις τούτην την ώρα, για άκουσε τα Διάφανα Κρίνα «Justelene» (απ’ το Κάτι σαράβαλες καρδιές) μην και το καταφέρεις!

    ΄Εχει και στέρνα… 🙂

    Μέσα σε χρόνια δανεικά, απρόσμενα και ξένα
    μες στα ποτάμια τα θολά που ζω σα μαύρη σμέρνα
    μες στην ανάσα του Βοριά, σε σύμπαντα ηττημένα
    θα σιγοκαίνε σα φωτιά η αγάπη και η λησμονιά.

    Θα χουν τα μάτια μου σκουριά, θα ζω χωρίς εσένα
    θα με χλευάζουν τα παιδιά, θα πιω απ’ τη μαύρη στέρνα
    μες των μηρών σου τη δροσιά πως ξαποστέναν τρυφερά
    τα χέρια μου, δυό ελάφια κουρασμένα.

    Κι εγώ που δε μπορώ πια να ξεχάσω τ’ όνομά της
    να τριγυρνάω εδώ κι εκεί ψάχνοντας τ’ άρωμά της,
    στον κήπο της Γεσθημανή να ξαγρυπνώ δίχως φωνή
    σαν λυπημένο φάντασμα στον τάφο της αγάπης.

    Μουσική: Διάφανα Κρίνα
    Στίχοι: Παντελής Ροδόστογλου

  103. Μισιρλού... said

    (έχει και ψάρι! Ξέχασα τη σμέρνα…) 🙂

  104. 62, 66, 74, θέλω ν’ αγιάσω (να κάνω καμμιά δουλειά) και δεν μ’ αφήνουν οι διαόλοι… 🙂
    Τι εύρημα αυτό με τον Ήρωνα!

    Και θα ήταν πράγματι τραγική ηρωνεία να έχει κάνει τέτοιο λάθος!

    Κατά πάσα πιθανότητα στην θέση του κειμένου «γεμιούσιν αυτήν διά β- γ’ ιε’ ωρών» το πρωτότυπο πρέπει να εννοούσε 2x(1/3 + 1/15) = 4/5 που είναι και η σωστή λύση, όπως γράφει ο Τζι στο σχ. 80. Lost in translation! Τώρα, πού κολλάνε τα 12 (κυβικά; 🙂 ) πόδια, ο θεός κι η ψυχή του.

  105. Κατερίνα Περρωτή said

    102. Ευχαριστώ …

    Θα το καταφέρω?!!!

    Να εισαι παραπανω από καλά μισιρλού!

  106. Μισιρλού... said

    @105 – Κατερινάκι, τόλμα και θα τα καταφέρεις!

    Άκου και το ομότιτλο : Κάτι σαράβαλες καρδιές
    [Τα κρίνα έχουν θέμα βλέπω με τις στέρνες!!!]

    Σε μένα έρχεσαι μη ξέροντας γιατί
    στο φως κουρνιάζεις και βουρκώνεις δίχως λόγο
    και γυροφέρνεις τους εφιάλτες σου βουβή
    με την καρδιά σου να χτυπάει απ’ το φόβο.

    Σε μένα έρχεσαι μη ξέροντας γιατί
    κι αναστενάζεις καθώς λάμπει ο Αποσπερίτης
    ένας λυγμός είναι αγάπη μου η ζωή
    κάποιου που κλαίει στα βουνά της Αφροδίτης.

    Σε μένα έρχεσαι μη ξέροντας γιατί
    κάτι απ’ την κόλαση σού ανήκει της ζωής μου
    κάτι απ’ τα βράδια που πεθαίναμε μαζί
    και σκότωνα κορυδαλούς
    να μην ακούω τη φωνή μου

    Ήταν τα χρόνια μας πληγές
    σε κουρασμένες φτέρνες
    φωνές που αντήχησαν νεκρές
    μέσα σε άδειες στέρνες
    δίχως να τους αποκριθεί
    η ηχώ έστω μιας απάτης
    κάτι σαράβαλες καρδιές
    στο τσίρκο της αγάπης.

    Μουσική: Διάφανα Κρίνα
    Στίχοι: Παντελής Ροδόστογλου

  107. Νέο Kid Στο Block said

    Μιχάλη, σκέφτηκα κι εγώ -μα την Αγία Αιολόσφαιρα!-να γράψω αυτό με την τραγική ηρωνεία,αλλά δίστασα. 🙂
    Kάτι έχει πολύ στραβά με τις κιστέρνες του Ήρωνα σίγουρα. Αν δεις και το επόμενο θέμα στη σελ 276 του 66. «Άλλως η μέτρησις» που μπλέκουν και κάτι κέραμοι 🙂 εκεί δεν βγαίνει νόημα ούτε στην εκφώνηση ( ελλειπή δεδομένα;).

    Μάλλον λοιπόν από τον Ήρωνα τον Αλεξανδρινό βγήκε η παροιμιώδης φράση «Κιστερνή μου γνώση, να σ’είχα πρώτα!» 😆

  108. Κατερίνα Περρωτή said

    Μπορείς να βάλεις τη ζωή σου σ’ ενα κανάλι?

    Λέω, δεν μπορείς!

    Χαίρομαι γι’ αυτό…

  109. Μισιρλού... said

    Και μια ξεραμένη στέρνα, (ξεροπήγαδο) για την πάρτη μου…

    [Βαμβακάρης – Ισοβίτης]

    …Να σου ‘χυνα πετρέλαιο κι ύστερα να σε κάψω
    και μέσ’ στο ξεροπήγαδο να πάω να σε πετάξω…
    Εφτά φορές ισόβια τότε να με δικάσουν
    και στη κρεμάλα τ’ Αναπλιού, εκεί να με κρεμάσουν…

    Τέτοια μεγάλη εκδίκηση αν την εξεμπουκάρω
    όπως τον Έκτορα ο Αχιλλεύς τον έσουρνε στο κάρο!!!

  110. Κατερίνα Περρωτή said

    κι ας τα έχουμε κάνει..θάλασσα….

  111. 🙂 🙂

    Πράγματι, οι κέραμοι είναι τόσο ατάκτως ερριμμένοι, μόνον οι πλίνθοι λείπουν!

    (Οι αστερίσκοι κάτω από το κείμενο το χαρακτηρίζουν sinloss: «Ούτε καν λάθος!» που λέει και το ρητό.)

  112. Το 111 για το 107

  113. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    Καλά, εσεις είσαστε μεγάλοι αποδομητές, βγάλατε λάθος τον Ήρωνα 🙂

  114. Νέο Kid Στο Block said

    Και νομίζω ότι η φιλτάτη Κατερίνα βρήκε κι ένα ωραιο χίστορυ πρότζεκτ για τους καλους μαθητές της «Η σπατάλη ύδατος στην Αλεξάνδρεια ήταν η αιτία της παρακμής της κιστέρνας και κατ’επέκταση της αρχαίας υδραυλικής;»
    (αν δηλαδή οι Αλεξανδρινοί –σύμφωνα με τις υποδείξεις του καλύτερου μηχανικού της πιάτσας-άφηναν το νερό να τρέχει για 2μιση ώρες ένω αρκούσαν 4/5 της ώρας , είναι φυσικό κάποια στιγμή να πούν « Είπαμε το νερό νεράκι! Τι ηρωνεία! Τας κιστέρνας κατακερματίσατε!» Κι έτσι ο Ήρων αναγκάστηκε να φκιάξει τον πρώτο κερματοδέκτη της ιστορίας που έδινε νεράκι!

    ΥΓ. Ελπίζω να μην έδωσα ιδέες για κανα διδακτορικό του Αλπάινισσε Ουνιβερζιτέτ «Λίλα Πάουζε» 😆

  115. Κατερίνα Περρωτή said

    Μας μάλωσε ο Νίκος για ήταν η ιδέα μου??

  116. Νέο Kid Στο Block said

    Ιδέα σου ήταν Κατερίνα! Ο Νίκος είναι ο στοργικός ΠΑΤΗΡ όλων των αποδομητών! 🙂

  117. Κατερίνα Περρωτή said

    Μας μάλωσε κι άλλος…

  118. Κατερίνα Περρωτή said

    116. Πες μου τι να γράψω τώρα!
    Είσαι μικρό παιδάκι στο μπλογκ, για δεν είναι έτσι?

  119. Κατερίνα Περρωτή said

    Για την ώρα, ενοχλούμε τον Νίκο.

    Καλό βράδυ και θα τα πούμε άλλη στιγμή, ίσως!

  120. Νέο Kid Στο Block said

    Μιχάλη, όσον αφορά το θέμα της παραμέλησης της εργασίας μας ,μη χολοσκάς!
    Κι εγώ έπρεπε να συντάξω μια μπίγκελίστε (να βγάλω κάτι σίδερα βρε αδερφέ!) αλλά θα ήταν ντροπή για τον ανθρώπινο πολιτισμό το να ασχοληθώ με κάτι τόσο ευτελές και τρίβλιον (=trivial) αντί να εμβαθύνω με αφορμή το ωραίο σχόλιο 62. στην προβληματική των τρύπιων κιστερνών του Ήρωνα.
    Έτσι αύριο θα καταφύγω στην γνωστή λύση «Μα δεν έμαθες ακόμα να βγάζεις δυο ρημαδοσίδερα ρε μαλάκα Πάμπο;»
    (Ο Πάμπος είναι ο εργοδηγός τον οποίο χρησιμοποιώ σαν άλλοθι ενίοτε για να σκεπάζω την τεμπελιά μου, αλλά μ’αγαπάει και τον αγαπάω κι έτσι όλα βαίνουν καλώς!)
    Καληνύχτα κι από μένα! 🙂

  121. 113, «Καλά, εσεις είσαστε μεγάλοι αποδομητές, βγάλατε λάθος τον Ήρωνα »

    Μπα, τον βολέψαμε τελικά (δες σχ. 104, 107). Τα κιστερνά τιμούν τα πρώτα! 😉

  122. Nicolas said

    Πάμπο τον λένε ή Πόμπο;

    Γιατί κι ο Πόμπος είχε πρόβλημα με το μέτρημα:

    Η δασκάλα ρωτά τον Πόμπο:
    – Πόσο κάνει 1+1;
    Ο Πόμπος μετρά με τα δάχτυλά του.
    – 2.
    – Πόμπο, σου το έχω ξαναπεί. Πρέπει να μάθεις να υπολογίζεις χωρίς τα δάχτυλά σου. Πόσο κάνει 2+2;
    Ο Πόμπος μετράει με τα δάχτυλα πίσω από την πλάτη, για να μην τον δουν.
    – 4.
    – Πόμπο, σε είδα! Χωρίς να μετράς με τα δάχτυλα. Βάλτα γρήγορα στις τσέπες σου και πές μου: Πόσο κάνει 5+5;
    – 11, κυρία.
    – Πόμπο, σταμάτα να μετράς με τα δάχτυλα, και πες στην μαμά σου να σου ράψει τις τρύπες στις τσέπες του παντελονιού σου…

  123. sarant said

    121: Εντάξει τότε Μιχάλη -άλλωστε για όλα φταίει ο Πάμπος (αλήθεια θυμάται κανείς τον Παμπουλή;)

  124. Τον Παμπουλή; Βεβαίως!

  125. Μαρία said

    123 Τον Χαμπούλη οι κουμπάροι τον φωνάζουν Παμπουλή; Πώς ξεφυτρώνει αυτό το Π στη θέση του Χ;

  126. Μπουκανιέρος said

    Η καλύτερη σκηνή της οπερέτας, όμως, ήταν εκεί που ο Don Fotio πάτησε πόδι. Ποιος είδε το Θεό και δεν τονε φοβήθηκε! Οι θαυμάστριές του αναστέναξαν: «Τι άντρας! Παίζει κορόνα-γράμματα την ευρωπαϊκή μας προοπτική!».

  127. sarant said

    125: Ο Παμπουλής ήταν Κύπριος ποδοσφαιριστής του Ολυμπιακού, στα εβδομήνταζ. Πάμπος Παπαδόπουλος,. Εσύ κάποιον Πόντιο θα λες.

    126: Το φινάλε δεν ξέρω πότε είναι.

  128. Martha Mylona said

    Στη Μεσσηνία το μαντήλι = φακιόλι. Επίσης η γιαγιά μου έλεγε ΑΥΤΟΣ ΘΑ ΜΑΣ ΦΕΡΕΙ ΡΙΚΙΑ ΓΙΑ ΚΑΡΒΟΥΝΑ δλδ. άλλα ντάλλων..

  129. sarant said

    128: Ρείκια για κάρβουνα, εντελώς ακατάλληλα δηλαδή, αφού τα ρείκια είναι θάμνα και δεν κάνουν για κάρβουνα.

  130. Immortalité said

    Δύο στα τρία καλό ποσοστό. Τα ρίκια και οι στέρνες γνωστά και μη εξαιρετέα. Και οι λακέρδες, παλαμίδες, τα ψάρια όλα! 🙂
    Αλλά για κάποιο ανεξήγητο λόγο πίστευα ότι τα ρίκια γράφονται με ύψιλον…

    @93 Κάποιος να πει σ’ αυτόν τον αηδό πως οι μαύροι δεν πουλάνε τα σιντί του. Χάρισμα τα έχουν αλλά κανείς δεν τα παίρνει.

  131. Μαρία said

    127 Ο Χαμπούλης δεν είναι όνομα ποδοσφαιριστή, απλώς το χαϊδευτικό του Χαράλαμπος/Χάμπος. Το Πάμπος/Παμπούλης, αν δεν κάνω λάθος, βγαίνει απ’ το Χαράλαμπος κι όχι απ’ το Παράλαμπος:-) Γι’ αυτό κι η ερώτηση.

  132. Νέο Kid Στο Block said

    131. Πάμπος είναι απλά ο Μπάμπης (εκ του Χαράλαμπος βεβαίως-βεβαίως!) κυπριακά.
    Υπάρχει σπανιότερα και η παραλλαγή Πάμπης. Π.χ ο πρόεδρος της αντίστοιχης ΓΣΕΕ λέγεται Πάμπης (όχι Μπάμπης) Κυρίτσης.

  133. Dr Moshe said

    Καλημέρα αγαπητή Μαρία,

    Στα υποκοριστικά κυρίων ονομάτων συναντούμε συχνά την αναδίπλωση του συμφώνου τής συλλαβής, η οποία λογίζεται ως βάση. Αυτό δεν συνεπάγεται πάντοτε προσθήκη συλλαβής (όπως στον αναδιπλασιασμό)· απλώς το σύμφωνο της συλλαβικής βάσης αναδιπλώνεται και χρησιμοποιείται ως αρχικό, όπως π.χ. στα υποκοριστικά Λούλα, Πόπη, Μίμης κτλ., τα οποία δεν συνδέονται με ένα μόνο όνομα.

    Εν προκειμένω, στο όνομα Χαράλαμπος / Χαραλάμπης ως συλλαβή αφετηρίας των υποκοριστικών λογίστηκε η λήγουσα και με αναδίπλωση του αρχικού της συμφώνου σχηματίστηκαν τα υποκοριστικά Μπάμπης / Πάμπης και Πάμπος, όπου το αρχικό π- οφείλεται σε ανομοίωση ηχηρότητας.

    Ευχαριστώ.

  134. Νέο Kid Στο Block said

    Aς μου επιτραπεί ένα σχόλιο-απορία σχετικά με το 133. του Δρος Μοσε.

    Με βάση τους κανόνες της λογικής επαγωγής το να πούμε «Έβρεξε , συνεπώς το έδαφος είναι μουσκεμένο» στέκει.
    Το » Το έδαφος είναι μουσκεμένο, άρα έβρεξε.» δεν στέκει. (μπορεί να πέρασε απλώς η υδροφόρα του δήμου)

  135. Μαρία said

    133 Ευχαριστώ. Είναι συνηθισμένη η ανομοίωση στους κουμπάρους; Ο μπαμπούλας δηλαδή θα γίνει παμπούλας; Η τροπή του αρχικού μπ σε π θυμίζει ποντιακά.

    134 Το έδαφος είναι μουσκεμένο και εξηγεί τη διαδικασία με την οποία μουσκεύτηκε ο Δρ Μοσέ.

  136. Νέο Kid Στο Block said

    135. Δηλαδή τα Χάμπος, Χάμπης, Μπάμπης, Λάμπης (το ξεχάσαμε αυτό), Πάμπης, Πάμπος βγαίνουν «φασόν» από μία(1) διαδικασία; Ή μάλλον, για να γίνει πιο σαφής η απορία μου και το 134., μία (1) διαδικασία (άσχετα με το πόσα λογικά βήματα/στάδια περιέχει) δεν θα έπρεπε να οδηγεί σε ένα αποτέλεσμα; Μήπως κάνουμε την αντίστροφη διαδικασία, την: «κρίνοντας εκ του αποτελέσματος» . Υποθέτω ότι και στην γλωσσολογία ότι ειναι αναγκαίο δεν είναι υποχρεωτικά και ικανό. Αλλά μπορεί να κάνω και λάθος.

  137. ππαν said

    Για μένα, που είμαι της Τετάρτης Δημοτικού, ο Λάμπης (και μάλλον και το Χάμπος) βγαίνει μεν από το ίδιο όνομα αλλά με άλλη διαδικασία. Δεν υπάρχει αναδίπλωση του συμφώνου της συλλαβής-βάσης όπως στο Μπάμπης και στο Πάμπος.

  138. Μαρία said

    136 Μα δε μίλησε ο άνθρωπος για όλα τα υποκοριστικά αλλά για του τύπου Μπάμπης, Μιμή κλπ 🙂
    Άρα δεν υπάρχει φασόν.

  139. Ηλεφούφουτος said

    Πάντως Μαρία κανενός τα σχόλια δεν με δυσκολεύουν τόσο να τα καταλάβω όσο τα δικά σου.
    Τρεις διάβασα το το 135 προσπαθώντας να καταλάβω γιατί μουσκεύτηκε ο Δρ Μοσέ και πώς είναι δυνατόν να εξηγεί το έδαφος κάτι τέτοιο.

  140. Μαρία said

    139 Χα, χα. Εσύ όμως τον μετακίνησες στη σωστή θέση.

  141. Ηλεφούφουτος said

    Φταίει και που πήρα τα σχόλια από κάτω προς τα πάνω (ξεκινώντας απ το τελευταίο). Αυτό είναι ο ένας λόγος.

  142. Μαρία said

    141 Ενδιαφέρον μαργαριτάρι είναι πάντως, θα το φυλάξω. Βλέπεις πώς δουλεύει όσο μυαλό μου έμεινε: τελευταία στιγμή είδα οτι παρέλειψα (είχα παραλείψει 🙂 το υποκείμενο στη 2η πρόταση, οπότε το κοπάνησα στο τέλος.

  143. Εγώ, δεν κατάλαβα τίποτα πάντως!

  144. sarant said

    Η Μαρία θεωρεί πολλά αυτονόητα και τα παραλείπει 🙂

  145. ππαν said

    Εγώ την Μαρία την κατάλαβα, μετά την ομολογία στο 142. Την ερώτηση του Κιντ στον δρ. Μοσέ δεν την κατάλαβα.

  146. Μαρία said

    144 Το λακωνίζειν ισχύει γενικά αλλά δεν εξηγεί το συγκεκριμένο μαργαριτάρι.

  147. Μαρία said

    145 Ο Κιντ παρερμήνευσε τον Μοσέ θεωρώντας οτι ο Μ. ισχυρίζεται οτι όλα τα υποκοριστικά παράγονται με τον ίδιο τρόπο. Γι’ αυτό και ανέφερε το παράδειγμα «Το έδαφος είναι μουσκεμένο, άρα έβρεξε» υπονοώντας οτι υπάρχουν κι άλλοι τρόποι παραγωγής.

  148. ππαν said

    Μάθημα λογικής δηλαδή έκανε; Το μπουζούκι και το όργανο δεν τα χρησιμοποιεί πια η επιστήμη; 🙂

  149. ππαν said

    Α όχι, εδώ ήταν η ράβδος στην γωνία.

  150. Μαρία said

    148 Μα το δήλωσε ο Κιντ.

  151. skol said

    Βρίσκω την εξηγήση στο 147 πολύ απλοϊκή. Σίγουρα κάτι βαθύτερο πρέπει να κρύβεται πίσω από το αινιγματικό σχόλιο 134. Θα προσπαθήσω να ρίξω λίγο φώς.
    Ο Νίο γνωρίζοντας τις τελευταίες έρευνες που έχουν αρχίσει να αναστατώνουν τον κόσμο των φυσικών επιστημών προσπάθησε να διαπιστώσει αν τα νέα έχουν αρχίσει να διαβρώνουν και την επιστήμη της γλωσσολογίας. Από τις απαντήσεις σας φαίνεται ότι κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει και έτσι ήρεμος σιωπά (ο Νίο – για να μην ξεχνάμε και τα υποκείμενα.)

  152. Κ. Καραποτοσογλου said

    Ἐτυμολογικά: Τορίκι – Ρίκι

    Ἡ ἐργασία: Κ. Καραποτόσογλου, «Ἐτυμολογικὰ στὰ νεοελληνικὰ δάνεια τῆς δημώδους τουρκικῆς», Ἀρχεῖον Πόντου 48 (1998-1999) 85-173, περιλαμβάνει μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀναφορὰ στὴν ἐτυμολογία τῆς λ. τορίκι-ρίκι, ὅπου μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀναφέρεται:«Ὁ Paul de Lagarde, Gesammelte Abhandlungen, Leipzig 1866, σ. 48, ὑποστήριξε ὅτι ἡ λ. τάριχος προέρχεται ἀπὸ τὸ ἀρμενικὸ տառէխ dařex, tařex herring = ρέγγα… Ὁ Η. Hübschmann, Armenische Grammatik, Erster Teil, Armenische Etymologie, Leipzig 1897, ἀνατ. 1972, σ. 383, 511, ἀπόδειξε ὅτι ἡ ἀρμενικὴ λέξη παράγεται ἀπὸ τὴ λέξη τάριχος, ποὺ βρίσκεται στὴ συριακὴ ὡς ṭārikhā, ἀραβικὴ ὡς ṭirrīkh «τάριχα Pisciculi sale conditi». G. W. Freytag, Arabico-Latinum, τ. 3, σ. 47β… καὶ στὴν περσικὴ ὡς ṭarrikh «(Greek τάριχα), Α small kind of fish»… Ὁ G. Meyer, Türkische Studien I, Wien 1893, σ. 26, ἀναφέρει μεταξὺ τῶν ἰχθυωνυμίων καὶ τὴ λ. torik «petit pélamide», ὅτι πιθανὸν νὰ εἶναι δυτικῆς ἀρχῆς, χωρὶς νὰ μπορεῖ νὰ καθορίσει τὴν ἀρχὴ τῆς τουρκικῆς λέξης». [Κ. Καραποτόσογλου, Μεσαιωνικὰ ἔτυμα, Μελέται καὶ Ὑπομνήματα II, Ἵδρυμα Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’, Τμῆμα Ἐπιστημονικῶν Ἐρευνῶν, 1989, σ. 232, ὑπ. 37].
    Ἡ τουρκικὴ λ. torik = Πηλαμὺς (Pelamys sarda ἢ Sarda sarda), κοινῶς παλαμίδα, «ποὺ ἀνάλογα μὲ τὴν ἡλικία της ἔχει καὶ ἄλλα ὀνόματα, ὅπως οὐτλάκι (δύο χρονῶν), τορίκι ἢ ρίκι (τριῶν), ἑξαδάχτυλο (τεσσάρων) καὶ πετσούδα (ἡ πιὸ μεγάλη)» [Ὁ κόσμος τῶν φυτῶν καὶ τῶν ζώων, τ. 2, Ἀθῆναι 1975, σ. 244], ἀποτελεῖ τὸ θέμα ἐτυμολογικῆς διερεύνησης ἀπὸ τὸν Demitri Theodoridis, Türkeitürkisch torik, Beitrage zur Kenntis Südosteuropas und des Nahen Orients 17, 1974, 172-177.
    Ὁ Dem. Theodoridis ἐξετάζει τὶς διάφορες ὀνομασίες τῆς παλαμίδας (Sarda sarda) στὴν τουρκικὴ καὶ τὰ ἰδιώματά της καὶ πιστεύει: «Der Umstand, nach dem das Wort torik und seine mundartlichen Varianten aus Anatolien nur im Osmanischen zu finden sind, läßt die Vermutung aufkommen, es könnte sich um ein Lehnwort handeln. Und in der Tat kommt das armenische Wort tařex – tarex (neuwestarmenisch dařex) ‘hareng’ sowohl phonetisch als auch semantisch als Wurzelwort für das türkeitürkische torik in Betracht. Das armenische Wort, welches heute schlicht ‘Hering’ bedeutet, hat mit ihm wenig gemeinsam. Im Mittelarmenischen wurde unter tařex ‘ein Fisch im Van-See, der wie der Hering bereitet und gegessen wird’ gemeint, ein Wort, das wiederum auf das griechische tarichos zurückgeht… Faßt man das bischer Gesagte zusammen, so kann man behaupten, daß das türtkeitürkische Wort torik ‘großes Exemplar des Bonito’ eine Entelehnung aus dem armenischen dařex darstellt und wo möglich ursprünglich ‘zu einer bestimmten Konservierung geeigneter Fisch’ bedeutete. Als parallele semantische Entwicklung, wonach die Art der Konservierung eines Fisches allmählich zu seinem Namen wird, treffen wir in dem arabischen Wort für ‘Brassen’ sanamura aus Syrien, das auf das venezianische salamora ‘Salzlake’ (> ttü. salamura ‘dass.’) zurückgeht» [D. Theodoridis, Beitrage zur Kenntis Sudesteuropas und des Nahen Orients 17 (1974)175,177].
    Ὁ Ν. Π. Ἀνδριώτης (ΕΛ3 367) εἶναι τῆς γνώμης ὅτι ἡ λ. τορίκι, τό, = εἶδος παλαμίδας, λακέρδα, προέρχεται ἀπὸ τὸ τουρκ. torik, ἐνῶ ὁ D. J. Georgacas παράγει τὴ λ. torik ἀπὸ τὸ νεοελληνικὸ ταρίχι < βυζαντ. ταρίχιν [D. J. Georgacas, «Turkish Common Names of Aquatic Animals and Fishing Terms of Greek Origin»,Bollettino dell' Atlante Linguistico Mediterraneo 20, 1978, 133, λῆμμα 138].
    Ἡ ἐτυμολόγηση τῆς τουρκικῆς λ. torik = παλαμίδα, ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸ ταρίχι(ν), ἢ τὸ ἀρμενικὸ darex – tařex = εἶδος ρέγγας, προσκρούει τόσο στὸ φωνητικὸ μέρος ὅσο καὶ στὸ σημασιολογικό· ὁ D. Theodoridis γιὰ νὰ δικαιολογήσει τὴ σημασιολογικὴ ἐξέλιξη φέρνει ὡς παράδειγμα τὸ ἀραβικὸ τῆς Συρίας sanamūra = 1) poisons salés et sechés à la fumée [Andrien Barthelemy, Dictionnaire arabe français. Dialectes de Syrie: Alep, Damas, Liban, Jerusalem, σ. 362, ὅπου ἡ συριακὴ ἀραβικὴ λ. sanamūra ἐτυμολογεῖται, ἴσως καλύτερα, ὡς προερχόμενη κατευθείαν ἀπὸ τὸ τουρκικὸ salamura = ἅρμη, σαλαμούρα. I. Χλωροῦ, τ. 1, σ. 886]. 2) Πάγελος ὁ κεντρόδους (Pagellus centrodontus) [ Giovanni Oman, L' ittionimia nei Paesi Arabi del Mediterraneo, σ. 86, Κεφάλαιο 143, β], κοινῶς λυθρίνι τοῦ πελάγους, ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὸ βενετικὸ salamora = σαλαμούρα [Παν. Σ. Οἰκονομίδη, Κατάλογος τῶν ἰχθύων τῆς Ἑλλάδος, σ. 501…].
    Στήν προκειμένη ὅμως περίπτωση, ἡ ἀραβικὴ λ. sanamūra ἔχει διατηρήσει τὴν ἀρχική της σημασία = 1) poissons salés κλπ., καὶ ὕστερα ἀνέπτυξε τὴν ἔννοια: Πάγελος ὁ κεντρόδους, κοινῶς λυθρίνι τοῦ πελάγους, ἐνῶ ἀντίθετα τόσο ἡ τουρκικὴ λ. torik, ὅσο καὶ τὸ νεοελληνικὸ ντορίκι, τορίκι, ρίκι, τό, ἀναφέρονται ἀποκλειστικὰ στὸ ψάρι: Πηλαμὺς (Sarda sarda), κοινῶς παλαμίδα.
    Ὁ D' Arcy Wentworth Thompson [Α Glossary of Greek Fishes, σ. 197-199] μᾶς πληροφορεῖ: «Πηλαμύς. Sometimes a generic word, equivalent to θύννος; as when Strabo (xii. 13) speaks of the tunny – fishery as πηλαμυδεία or πηλαμυδεῖον, or when Pliny (xxxii. 149, 151) speaks of orcynus as pelamydum generis maximus, or of sarda as pelamys longa ex oceano veniens. Usually a small Tunny; and then either the young of the common tunny, or one of the lesser species. In MG. παλαμύδα is said by Heldreich to mean the Bonito, Cuvier's Pelamys sarda (cf. ἀμία); plamut, in Turkish, means the young of the same fish… Then as now, the names used by the fishermen were sometimes specific but oftener denoted fish of a particular size, age, or season, and often varied from one market to another… The young fish (supposed to be a year old, and weighing about 1 lb.) are called in Constantinople plamut; when they are a year older, and weigh 2-3 lb., they are called torik… In Russia and in Bulgaria the young fish are called plamut, as in Turkey, but the older ones are called lakerda».
    Στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ἀπαντᾶ ἡ λ. ὡραῖος, -α, -ον ( τὸ *ὡρίκιον > *τορίκιον >*τορίκιν > τορίκι > τουρκ. torik.

    22-10-2012 Κώστας Καραποτόσογλου

  153. sarant said

    Ευχαριστούμε πολύ!

  154. Κ. Καραποτοσογλου said

    Ἐτυμολογικά: Τορίκι – Ρίκι

    Ἡ ἐργασία: Κ. Καραποτόσογλου, «Ἐτυμολογικὰ στὰ νεοελληνικὰ δάνεια τῆς δημώδους τουρκικῆς», Ἀρχεῖον Πόντου 48 (1998-1999) 85-173, περιλαμβάνει μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀναφορὰ στὴν ἐτυμολογία τῆς λ. τορίκι-ρίκι, ὅπου μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀναφέρεται:«Ὁ Paul de Lagarde, Gesammelte Abhandlungen, Leipzig 1866, σ. 48, ὑποστήριξε ὅτι ἡ λ. τάριχος προέρχεται ἀπὸ τὸ ἀρμενικὸ տառէխ dařex, tařex herring = ρέγγα… Ὁ Η. Hübschmann, Armenische Grammatik, Erster Teil, Armenische Etymologie, Leipzig 1897, ἀνατ. 1972, σ. 383, 511, ἀπόδειξε ὅτι ἡ ἀρμενικὴ λέξη παράγεται ἀπὸ τὴ λέξη τάριχος, ποὺ βρίσκεται στὴ συριακὴ ὡς ṭārikhā, ἀραβικὴ ὡς ṭirrīkh «τάριχα Pisciculi sale conditi». G. W. Freytag, Arabico-Latinum, τ. 3, σ. 47β… καὶ στὴν περσικὴ ὡς ṭarrikh «(Greek τάριχα), Α small kind of fish»… Ὁ G. Meyer, Türkische Studien I, Wien 1893, σ. 26, ἀναφέρει μεταξὺ τῶν ἰχθυωνυμίων καὶ τὴ λ. torik «petit pélamide», ὅτι πιθανὸν νὰ εἶναι δυτικῆς ἀρχῆς, χωρὶς νὰ μπορεῖ νὰ καθορίσει τὴν ἀρχὴ τῆς τουρκικῆς λέξης». [Κ. Καραποτόσογλου, Μεσαιωνικὰ ἔτυμα, Μελέται καὶ Ὑπομνήματα II, Ἵδρυμα Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’, Τμῆμα Ἐπιστημονικῶν Ἐρευνῶν, 1989, σ. 232, ὑπ. 37].
    Ἡ τουρκικὴ λ. torik = Πηλαμὺς (Pelamys sarda ἢ Sarda sarda), κοινῶς παλαμίδα, «ποὺ ἀνάλογα μὲ τὴν ἡλικία της ἔχει καὶ ἄλλα ὀνόματα, ὅπως οὐτλάκι (δύο χρονῶν), τορίκι ἢ ρίκι (τριῶν), ἑξαδάχτυλο (τεσσάρων) καὶ πετσούδα (ἡ πιὸ μεγάλη)» [Ὁ κόσμος τῶν φυτῶν καὶ τῶν ζώων, τ. 2, Ἀθῆναι 1975, σ. 244], ἀποτελεῖ τὸ θέμα ἐτυμολογικῆς διερεύνησης ἀπὸ τὸν Demitri Theodoridis, Türkeitürkisch torik, Beitrage zur Kenntis Südosteuropas und des Nahen Orients 17, 1974, 172-177.
    Ὁ Dem. Theodoridis ἐξετάζει τὶς διάφορες ὀνομασίες τῆς παλαμίδας (Sarda sarda) στὴν τουρκικὴ καὶ τὰ ἰδιώματά της καὶ πιστεύει: «Der Umstand, nach dem das Wort torik und seine mundartlichen Varianten aus Anatolien nur im Osmanischen zu finden sind, läßt die Vermutung aufkommen, es könnte sich um ein Lehnwort handeln. Und in der Tat kommt das armenische Wort tařex – tarex (neuwestarmenisch dařex) ‘hareng’ sowohl phonetisch als auch semantisch als Wurzelwort für das türkeitürkische torik in Betracht. Das armenische Wort, welches heute schlicht ‘Hering’ bedeutet, hat mit ihm wenig gemeinsam. Im Mittelarmenischen wurde unter tařex ‘ein Fisch im Van-See, der wie der Hering bereitet und gegessen wird’ gemeint, ein Wort, das wiederum auf das griechische tarichos zurückgeht… Faßt man das bischer Gesagte zusammen, so kann man behaupten, daß das türtkeitürkische Wort torik ‘großes Exemplar des Bonito’ eine Entelehnung aus dem armenischen dařex darstellt und wo möglich ursprünglich ‘zu einer bestimmten Konservierung geeigneter Fisch’ bedeutete. Als parallele semantische Entwicklung, wonach die Art der Konservierung eines Fisches allmählich zu seinem Namen wird, treffen wir in dem arabischen Wort für ‘Brassen’ sanamura aus Syrien, das auf das venezianische salamora ‘Salzlake’ (> ttü. salamura ‘dass.’) zurückgeht» [D. Theodoridis, Beitrage zur Kenntis Sudesteuropas und des Nahen Orients 17 (1974)175,177].
    Ὁ Ν. Π. Ἀνδριώτης (ΕΛ3 367) εἶναι τῆς γνώμης ὅτι ἡ λ. τορίκι, τό, = εἶδος παλαμίδας, λακέρδα, προέρχεται ἀπὸ τὸ τουρκ. torik, ἐνῶ ὁ D. J. Georgacas παράγει τὴ λ. torik ἀπὸ τὸ νεοελληνικὸ ταρίχι < βυζαντ. ταρίχιν [D. J. Georgacas, «Turkish Common Names of Aquatic Animals and Fishing Terms of Greek Origin»,Bollettino dell' Atlante Linguistico Mediterraneo 20, 1978, 133, λῆμμα 138].
    Ἡ ἐτυμολόγηση τῆς τουρκικῆς λ. torik = παλαμίδα, ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸ ταρίχι(ν), ἢ τὸ ἀρμενικὸ darex – tařex = εἶδος ρέγγας, προσκρούει τόσο στὸ φωνητικὸ μέρος ὅσο καὶ στὸ σημασιολογικό· ὁ D. Theodoridis γιὰ νὰ δικαιολογήσει τὴ σημασιολογικὴ ἐξέλιξη φέρνει ὡς παράδειγμα τὸ ἀραβικὸ τῆς Συρίας sanamūra = 1) poisons salés et sechés à la fumée [Andrien Barthelemy, Dictionnaire arabe français. Dialectes de Syrie: Alep, Damas, Liban, Jerusalem, σ. 362, ὅπου ἡ συριακὴ ἀραβικὴ λ. sanamūra ἐτυμολογεῖται, ἴσως καλύτερα, ὡς προερχόμενη κατευθείαν ἀπὸ τὸ τουρκικὸ salamura = ἅρμη, σαλαμούρα. I. Χλωροῦ, τ. 1, σ. 886]. 2) Πάγελος ὁ κεντρόδους (Pagellus centrodontus) [ Giovanni Oman, L' ittionimia nei Paesi Arabi del Mediterraneo, σ. 86, Κεφάλαιο 143, β], κοινῶς λυθρίνι τοῦ πελάγους, ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὸ βενετικὸ salamora = σαλαμούρα [Παν. Σ. Οἰκονομίδη, Κατάλογος τῶν ἰχθύων τῆς Ἑλλάδος, σ. 501…].
    Στήν προκειμένη ὅμως περίπτωση, ἡ ἀραβικὴ λ. sanamūra ἔχει διατηρήσει τὴν ἀρχική της σημασία = 1) poissons salés κλπ., καὶ ὕστερα ἀνέπτυξε τὴν ἔννοια: Πάγελος ὁ κεντρόδους, κοινῶς λυθρίνι τοῦ πελάγους, ἐνῶ ἀντίθετα τόσο ἡ τουρκικὴ λ. torik, ὅσο καὶ τὸ νεοελληνικὸ ντορίκι, τορίκι, ρίκι, τό, ἀναφέρονται ἀποκλειστικὰ στὸ ψάρι: Πηλαμὺς (Sarda sarda), κοινῶς παλαμίδα.
    Ὁ D' Arcy Wentworth Thompson [Α Glossary of Greek Fishes, σ. 197-199] μᾶς πληροφορεῖ: «Πηλαμύς. Sometimes a generic word, equivalent to θύννος; as when Strabo (xii. 13) speaks of the tunny – fishery as πηλαμυδεία or πηλαμυδεῖον, or when Pliny (xxxii. 149, 151) speaks of orcynus as pelamydum generis maximus, or of sarda as pelamys longa ex oceano veniens. Usually a small Tunny; and then either the young of the common tunny, or one of the lesser species. In MG. παλαμύδα is said by Heldreich to mean the Bonito, Cuvier's Pelamys sarda (cf. ἀμία); plamut, in Turkish, means the young of the same fish… Then as now, the names used by the fishermen were sometimes specific but oftener denoted fish of a particular size, age, or season, and often varied from one market to another… The young fish (supposed to be a year old, and weighing about 1 lb.) are called in Constantinople plamut; when they are a year older, and weigh 2-3 lb., they are called torik… In Russia and in Bulgaria the young fish are called plamut, as in Turkey, but the older ones are called lakerda».
    Στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ἀπαντᾶ ἡ λ. ὡραῖος, -α, -ον ( τὸ *ὡρίκιον > *τορίκιον >*τορίκιν > τορίκι > τουρκ. torik.

    22-10-2012 Κώστας Καραποτόσογλου

    Υ.Γ. Ἐπαναλαμβάνεται γιατὶ παραλήφθηκε ὁλόκληρη παράγραφος.

  155. Κ. Καραποτοσογλου said

    Στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ἀπαντᾶ ἡ λ. ὡραῖος, -α, -ον ( τὸ *ὡρίκιον > *τορίκιον >*τορίκιν > τορίκι > τουρκ. torik.

    22-10-2012 Κώστας Καραποτόσογλου

    Υ. Γ. Δημοσιεύω ξεχωριστὰ τὸ τελευταῖο μέρος γιατὶ ὑπάρχει τεχνικὸ πρόβλημα.

  156. sarant said

    Αν βάζετε κάτι ανάμεσα σε αγκύλες, αυτό εξαφανίζεται. Φοβάμαι πως αυτό συνέβη και είναι το πιο ενδιαφέρον σημείο.

  157. Κ. Καραποτόσογλου said

    Στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ἀπαντᾶ ἡ λ. ὡραῖος, -α, -ον ( τὸ *ὡρίκιον > *τορίκιον >*τορίκιν > τορίκι > τουρκ. torik.

    22-10-2012 Κώστας Καραποτόσογλου

    Υ. Γ. Ἴσως αὐτὴ τὴ φορὰ ξεπεραστεῖ τὸ πρόβλημα.

  158. Κ. Καραποτόσογλου said

    Στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ἀπαντᾶ ἡ λ. ὡραῖος, -α, -ον ( τὸ *ὡρίκιον > *τορίκιον >τορίκιν > τορίκι >τουρκ. torik.

    22-10-2012 Κώστας Καραποτόσογλου

  159. Νέο Kid Στο Block said

    Για τον Μιχαλιό τον Βιομολεκουλάριο 🙂

    http://dimitristsokakis.blogspot.com/2012/10/blog-post.html

    (ένα λάθος λέει ο φίλος μας… 🙂 Άντε ας μην αποδομήσω άλλο τον Ήρωνα.

  160. Πέπε said

    Στην Κάρπαθο λένε «γιστέρνα».
    Είχα ακούσει τη λέξη και, ξέροντας περίπου την ετυμολογία της (μέχρι το cisterna, όχι και μέχρι την αρχή-αρχή), εντυπωσιάστηκα από το ότι εκεί την κρατάνε σ’ αυτή την παλιότερη μορφή. Βέβαια πρέπει να πω ότι το αρχικό σύμφωνο ποτέ δεν το άκουσα τελείως καθαρά: μάλλον «κιστέρνα» άκουγα, ίσως επειδή αυτό περίμενα ν’ ακούσω. Το ότι τελικά είναι γ- το βρήκα τώρα (με έκπληξη) στο καρπάθικο λεξικό του Κ. Μηνά.
    Εν πάση περιπτώσει είναι η τελείως δεδομένη μορφή της λέξης, ακόμη και για όσους δε μιλάνε ιδιαιτέρως ιδιωματικά.

    (Οι περισσότεροι στην Κάρπαθο μιλούν κοινά νεοελληνικά, αποκλίνοντας μόνο κατά τη γενική προφορά που έχει τοπικό χρώμα και κατά ορισμένες λεξιλογικές επιλογές. Τα αυθεντικά βαριά καρπάθικα που μιλούν λίγοι γέροντες τα καταλαβαίνουν κι οι υπόλοιποι, αλλά δε μιλούν έτσι. Και ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο άκρα υπάρχουν και όλες οι ενδιάμεσες αποχρώσεις, κατανεμημένες κατά ένα τρόπο που θα είχε ενδιαφέρον να μελετηθεί: ποιες ηλικίες, ποια χωριά, ποια μορφωτικά επίπεδα, ποια επαγγέλματα διατηρούν περισσότερο ή λιγότερο το ιδίωμα…Πάντως από παιδιά Γυμνασίου μόνο δύο θυμάμαι που να τους ξεφεύγει κανένα «νομίζουσι» που και που, και ο ένας ήταν Αλβανός!!)

  161. sarant said

    Ναι, θα είχε ενδιαφέρον, ένα ωραίο διδακτορικό για έναν Καρπάθιο φιλόλογο!

  162. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Εἶδα αὐτὸ τὸ ἄρθρο τυχαῖα χτὲς τὸ βράδυ ἐπειδὴ γειτονεύει μὲ τὸ «Ταξίδι με τα 52 φύλλα της τράπουλας» ποὺ ἀνέσυρε ὀ Ριβαλντίνιο.
    Στὴ θερμιώτικη ντοπιολαλιὰ ὑπάρχει τὸ βαγιολίζω ποὺ σημαίνει περιποιοῦμαι, κανακεύω. Ὑπάρχει μὲ τὴν ἴδια ἔννοια καὶ στὴν ντοπιολαλιὰ τῆς Σύρου (http://www.synd.gr/mypdfs/PERIOD_18.pdf). Στὴ Χίο ὑπάρχει τὸ βαϊλίζω καὶ στὴν Κρήτη τὸ βαγιοκλαδίζω.
    Περισσότερες λεπτομέρειες στὴν ἀνάρτηση (http://www.slang.gr/lemma/24001-bagiolizo) ποὺ εἶχα κάνει τὸ Μάη τοῦ 2015 στὸ slang.gr. Στὰ σχόλια ὑπάρχουν τὸ βαϊλίζω καὶ τὸ βαγιοκλαδίζω.

  163. Γς said

    Κι αν ισχυριστώ ότι είναι δική μου η ανάρτηση;

    Πόθεν τεκμαίρεται ότι είναι δική σου;

    😉

    Ετσι από περιέργεια…

  164. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    162.>>Στὴ θερμιώτικη ντοπιολαλιὰ ὑπάρχει τὸ βαγιολίζω ποὺ σημαίνει περιποιοῦμαι, κανακεύω.
    Πολύ μ΄άρεσε!
    Λέγεται και βαγιολισμένος- κανακεμένος;

  165. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    164. ΕΦΗ – ΕΦΗ said:

    «162.>>Στὴ θερμιώτικη ντοπιολαλιὰ ὑπάρχει τὸ βαγιολίζω ποὺ σημαίνει περιποιοῦμαι, κανακεύω.
    Πολύ μ΄άρεσε!
    Λέγεται και βαγιολισμένος- κανακεμένος;»

    Δὲν θυμᾶμαι νὰ τό ἔχω ἀκούσει αὐτὸ. Θυμᾶμαι μόνο αὐτὸ ποὺ ἀναφέρω στὸ slang.gr:
    » …Χαρακτηριστικό το παράδειγμα, όπως το θυμάμαι, κάπου στα τέλη της δεκαετίας του ’50.
    ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

    Μπας και δε τόνε βγαγιολίζω; Μα ‘κείνος μου βαρεί.

    Η γερόντισσα, που έλεγε το παράπονό της, για κακομεταχείριση από το γέρο της, μιλούσε τα «παλιά» θερμιώτικα. Αν και μικρό παιδί, τότε, μου έκαναν τέτοια εντύπωση, που τα θυμάμαι ακόμα. Χαρακτηριστική η εκφορά του «γ» μετά το «β»: βγαγιολίζω αντί βαγιολίζω. Αυτό το άκουγα τότε κι από άλλους ηλικιωμένους που έλεγαν Βγαγγέλη αντί Βαγγέλη. Αν δεν απατώμαι αυτό συμβαίνει και σε άλλα νησιά…. «

  166. sarant said

    162 Bajula η τροφός, στα λατινικά, εξού και η βάγια

  167. Δημητρηςςς said

    Αggio γδυτης Νίκο;

  168. Δημητρηςςς said

    Επίσης ayotista Ισπανικά!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: