Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η εκπομπή στη Σκόνη του χρόνου

Posted by sarant στο 8 Ιανουαρίου, 2013


Σύμφωνα με την παροιμία, ο παπάς πρώτα τα γένια του βλογάει, ο καθένας δηλαδή επιδιώκει να αντλήσει πρώτα ο ίδιος όφελος από κάτι και μετά, ενδεχομένως, να φροντίσει για το κοινό καλό. Η εικόνα της παροιμίας είναι παρμένη από τη θεία λειτουργία: όταν ο παπάς λέει «ευλογητός» και στη συνέχεια θυμιάζει με το θυμιατό, φαίνεται σαν πρώτα απ’ όλα να θυμιάζει τη γενειάδα του.

Η παροιμία υπάρχει και σε παραλλαγές, ας πούμε «Ο Χριστός πρώτα ευλόγησε τα γένια του και ύστερα των Αποστόλων».

Παράδειγμα χρήσης της παροιμίας θα μπορούσε να είναι:
– Μόλις ανέλαβε πρόεδρος της Βουλής, διόρισε την κόρη του μετακλητή υπάλληλο.
– Δεν το περίμενες; Ο παπάς πρώτα τα γένια του βλογάει.

Από την παροιμία γεννήθηκε και η παροιμιακή φράση «βλογάει τα γένια του», που λέγεται με τον ίδιο τρόπο όπως και η παροιμία, π.χ. για όποιον εκμεταλλεύεται τη δημόσια θέση του για να αποκομίσει προσωπικό όφελος. Για παράδειγμα, «Οι δικαστές ευλόγησαν τα γένια τους και επιδίκασαν αναδρομικές αυξήσεις στον εαυτό τους». Η φράση χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα (αλλά δεν βρίσκω το απόσπασμα) για την επιτροπή του ΕΚΕΒΙ που αποφάσισε να αγοραστούν παιδικά βιβλία, κάποια από τα οποία είχαν γραφτεί από συγγραφείς-μέλη της επιτροπής (δεν θα μπω στην ουσία του θέματος, όμως).

Ψάχνοντας να βρω παραδείγματα χρήσης της παροιμιακής φράσης διαπίστωσα με λίγη έκπληξη ότι πολλοί τη χρησιμοποιούν με αρκετά διαφορετική σημασία. Δηλαδή, διαβάζω ότι «Ο Ολάντ ευλογεί τα γένια του» επειδή, σε ανακοίνωση της γαλλικής προεδρίας για την επιτυχή σύναψη της συμφωνίας, επαινούνται οι προσπάθειες του Γάλλου προέδρου. Ή, ο Ζαρντίμ ευλόγησε τα γένια του επειδή παίνεψε την ομάδα του για την αποδοσή της. Σημειώνω αυτή τη χρήση που τη θεωρώ αποκλίνουσα -δεν προλαβαίνω να ψάξω αν είναι κυρίαρχη, αλλά θα με ενδιέφερε να μου πείτε με ποια από τις δύο σημασίες χρησιμοποιείτε εσείς τη φράση, αν τη χρησιμοποιείτε: άντληση οφέλους ή αυτοέπαινο; Δεν είναι το ίδιο. Όταν ο προπονητής μιας ομάδας παινεύει τους παίκτες του ή ακόμα και τον εαυτό του δεν αντλεί αθέμιτο όφελος όπως ο (υποθετικός βέβαια) πρόεδρος της Βουλής που διορίζει συγγενείς του.

Αν έχετε φτάσει ως εδώ, ίσως απορείτε τι σχέση έχει ο τίτλος με όσα διαβάζετε. Η απορία θα σας λυθεί αμέσως.

Στα άρθρα που γράφω εδώ στο ιστολόγιο, αναμενόμενο είναι αρκετές φορές να προβάλλω δικά μου βιβλία ή δικές μου άλλες δραστηριότητες, όσο κι αν προσπαθώ να μην το παρακάνω. Όταν όμως το κάνω, λέω ότι «βλογάω τα γένια μου». Σήμερα, σκέφτηκα να παρουσιάσω μια συνέντευξη που έδωσα την Παρασκευή που μας πέρασε (4 Ιανουαρίου) στη Μελίνα Δασκαλάκη και στον διαδικτυακό ραδιοφωνικό σταθμό Amagi.Ο τίτλος της εκπομπής της Μ. Δασκαλάκη είναι Η σκόνη του χρόνου.

Η συνέντευξη κράτησε δυο ώρες, φυσικά με τα απαραίτητα μουσικά διαλείμματα, οπότε είπαμε πολλά, ίσως ενδιαφέροντα, αν και πολλά ακόμα έμειναν απέξω. Μιλήσαμε για τις λέξεις και την ιστορία τους, για γλωσσικά δάνεια και αντιδάνεια, για ετυμολογία και φρασεολογία, για γλωσσικό ευπρεπισμό και λαθοθηρία, για τον Μπρασένς και τον Λαπαθιώτη και για αρκετά άλλα.

Όμως, για να μη σας βάλω ξερό και ρέκαλο τον λίκνο της εκπομπής, είχα σκεφτεί να κάνω μια μικρή περίληψη με τα θέματα που συζητήσαμε. Δυστυχώς, αυτό δεν προλαβαίνω να το κάνω, οπότε για να το αναπληρώσω έβαλα την εισαγωγή για τα γένια που βλογάει ο παπάς -και ενίοτε ο Νικοκύρης.

Την εκπομπή μπορείτε να την ακούσετε στη σελίδα αυτή. Θα κλικάρετε πάνω στο μεγάλο πράσινο κουμπί με το βελάκι. Λογαριάζω να την κατεβάσω κιόλας και να την μεταφέρω αλλού, αλλά αυτό θα γίνει αργότερα.

 

79 Σχόλια to “Η εκπομπή στη Σκόνη του χρόνου”

  1. Καλημέρα ακάματε Νικοκύρη.

    Μα δεν έχεις γένια!

  2. spiral architect said

    @1: Μπορεί όμως να ‘βλογήσει κάτι άλλο. 😉
    Καλημέρα. 🙂

  3. μήτσκος said

    Καλημέρα,
    την έκφραση «ο παπάς πρώτα βλογάει τα γένια του» τη χρησιμοποιώ όταν θέλω να τονίσω το «πρώτα».
    Αν ο Ζαρντίμ, αφού επαίνεσε την ομάδα του, μετά είπε μερικά καλά λόγια και για τους υπόλοιπους, τότε δε μου φαίνεται παράταιρο να πούμε ότι πρώτα εβλόγησε τα γένια του.
    Απότι κατάλαβα η εφημερίδα γράφει μόνο ότι εβλόγησε τα γένια του επειδή είπε καλά λόγια για τον εαυτό του. Σε αυτήν την περίπτωση η φράση (έτσι όπως την ξέρω και την καταλαβαίνω εγώ) δεν ταιριάζει.

  4. Γς said

    Αμάν, τρία λεπτά μουσική εισαγωγή.
    Ας το έχουν υπόψη τους όσοι παν να την ακούσουν. Αναμείνατε…

  5. μήτσκος said

    Ευλόγησε βέβαια (θου κύριε)

  6. Κι εγώ την έκφραση την ξέρω «ο παπάς βλογάει πρώτα τα γένια του» με τη έννοια ότι κάποιος «φροντίζει πρώτα για τον εαυτό του».

  7. Γς said

    1:
    >Μα δεν έχεις γένια!

    Δεν χάνει τίποτε.
    Κι εγώ που έχω;
    Βλογήσω δεν τα βλογήσω το μόνο όφελος είναι τα ξυραφάκια

  8. gmich said

    Πριν βάλεις το ερώτημα ποτέ δεν προβληματίστηκα σε ποια περίπτωση χρησιμοποιώ τη φράση . Τώρα που το σκέφτομαι τη χρησιμοποιώ τις περισσότερες φορές στην περίπτωση για άντληση προσωπικού οφέλους αλλά τη χρησιμοποιώ και στην περίπτωση αυτοέπαινου όταν αποφεύγω να χρησιμοποιήσω τη λέξη παινεσιάρης.

  9. Επειδή έχω να ξυριστώ από το 79 το όφελος δεν είναι μόνο τα ξυραφάκια και τα άφτερςσέιβ που λέει ο Γς αλλά και το τρυφερόν του δέρματος όταν τα ψαλιδίζω.
    Ασε που έχω πάντοτε κάτι να βλογάω είτε πρώτος είτε έσχατος !

  10. Γς said

    Από μια άποψη αυτό το «πρώτα» δικαιολογείται.
    Βλογάει πρώτα τα γένια του για να είναι καλά να βλογάει και τους άλλους.
    (Παπούλη, πάντως εγώ μαζί σου είμαι σ αυτό το ιστολόγιο)

    Θυμάμαι έναν μπαμπά που έλεγε για τις θυσίες που έχει κάνει για τα παιδιά του και άλλα τέτοια.
    -Ρε, άμα πράγματι αγαπάς τα παιδιά σου, πρέπει πρώτα να φροντίζεις τον εαυτό σου. Για να είσαι καλά και να μπορείς να τους βοηθάς. Πάνω απ όλα είναι η ατμομηχανή!

    Αυτά του έλεγε ο άλλος, ο τραβαγιέρης, κι εγώ πιτσιρίκι προσπαθούσα να καταλάβω τι σχέση έχει με τα τρένα…

  11. Γς said

    9:
    Από το 79 ρε Μπαρμπαρόσα ή Μπαρμπανέρο;
    Σου βγάζω το καπέλο (αν φοράς).
    Εγώ απ το Νοέμβρη

  12. Γς said

    Φτου, Μπαρμπανέρα ήθελα να πω

  13. spiral architect said

    Με το καλό και στα μέινστριμ μίντια. 🙂
    Τα μουσικά διαλείμματα και η κουβεντούλα (ως το 0.35 περίπου) μου φέρνουν στο νου κάποιες παλιές μουσικές ραδιοφωνικές εκπομπές ενός άλλου εξαιρετικού χειριστή του προφορικού λόγου, του Γιάννη Διακογιάννη, της φωνής των γηπέδων.
    (ακούω, γράφω και κρυώνω …)

    Ποια είναι η Μελίνα Δασκαλάκη, Νικοκύρη;

  14. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    13: Δικηγόρος είναι, και δημοτική σύμβουλος Αθηναίων.

  15. Γς said

    13:
    >ακούω, γράφω και κρυώνω

    Πω πω γουστάρω να βλέπω κασκόλ
    Να βλέπω σημαίες να μπαίνουνε γκολ
    Πώς μας ενώνει και πως μας δονεί
    Του Διακογιάννη η φωνή

  16. Jimakos said

    Καλημέρα και καλή χρονιά στους θαμώνες και τον Νικοκύρη. Εγώ πάλι την φράση την ξέρω (και ενίοτε χρησιμοποιώ) με τη σημασία του αυτοεπαίνου. Μάλιστα αν με ρωτούσατε πρίν διαβάσω το άρθρο, θα’λεγα πως αυτή έχω και για επικρατέστερη… Διαψεύδομαι, όπως φαίνεται!

  17. ChrisMaGR said

    Όταν κάποιος εκμεταλλεύεται τη θέση του για ίδιον όφελος λέω ότι «Γιάννης κερνάει Γιάννης πίνει».
    «Βλογάει τα γένια του» λέω όταν κάποιος παινεύει τη δουλειά του. Δεν το έχω ακούσει ποτέ με την πρώτη έννοια. Με τη λέξη «πρώτα» πρώτη φορά το είδα στο άρθρο αυτό.

  18. LandS said

    Άλλο σαν το παπά που βλογάει πρώτα τα γένια του παίρνω το πρώτο κομμάτι από τη πίτα που κόβω, άλλο κοιτάω τη πάρτη μου και εσείς να πάτε να ….

  19. Αρκεσινεύς said

    H παροιμία αναφέρεται στο συμφέρον, μα χρησιμοποιείται, νομίζω καταχρηστικά, και στην περίπτωση του αυτοεπαίνου:αν δεν παινέσεις το σπίτι σου, πέφτει και σε πλακώνει.

    Τι σημαίνει η λ. ρέκαλο;

  20. Γς said

    17:
    Γκούγκλ:
    «Βλογάει τα γένια του» -πρώτα 1.200
    «Βλογάει τα γένια του» πρώτα 279.000

  21. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    19: Το «ξερός και ρέκαλος» ήταν φράση που έλεγε η συχωρεμένη η πεθερά μου και τη βάζω κι εγώ καμιά φορά με την ελπίδα ότι θα βρεθεί κάποιος να την ξέρει. Προφανώς είναι κάποιο σπάνιο περίπου συνώνυμο που επιτείνει τη σημασία του «ξερός», όπως στο «φωτιά και μπούρμπερη» και τα παρόμοια.

  22. Γς said

    18:

    >σαν το παπά που βλογάει πρώτα τα γένια του παίρνω το πρώτο κομμάτι από τη πίτα που κόβω

    -Το πρώτο κομμάτι είναι του Χριστού
    -Το δεύτερο…
    -Της Παναγίας! Λέει η θεούσα κυρά μου.
    -Του Μωάμεθ! Είπα εγώ.

    Είχαμε και τη μουσουλμάνα (κατ όνομα) νύφη μας ανάμεσά μας στο Πρωτοχρονιάτικο τραπέζι μας

    Και το φλουρί έπεσε στη Γουίλη, το πίτμπουλ της κόρης μου

  23. # 11, 12

    μπαρμπαμπιάνκα !!

  24. Γς said

    23::
    Α, σαν εμένα

  25. Θα το παίξω λίγο Γουσού

    Δεν άκουσα την εκπομπή, δεν έχω χρόνο ακόμα, αλλά μου θύμισε την εποχή που έκανα μια δικιά μου μεταμεσονύκτια στο όλα στο κόκκινο (ή κάπως έτσι) κ.λ.π., κ.λ.π.

    Το πιο καλό ήταν το φρέσκο κουλούρι, από την πηγή του, κάπου κοντά στο στούντιο, στις τρεις τα ξημερώματα κ.λ.π., κ.λ.π.

    Το χειρότερο ήταν που δεν είχα μαζί μου λεφτά για ταξί και γύρισα με τα πόδια κ.λ.π., κ.λ.π.

    Στο δρόμο μου έτυχε κ.λ.π., κ.λ.π.

  26. Γεια σου Νίκο. Νομίζω είναι η πρώτη φορά που σου αφήνω σχόλιο. Μιας κ ρώτησες, ας συνεισφέρω στη στατιστική σου έρευνα λέγοντας ότι διαβάζοντας τις πρώτες παραγράφους ένιωσα λίγο σαν τη μύγα μες το γάλα (για να μείνουμε στις παροιμίες). Τη χρήση της έκφρασης «βλογάω τα γένια μου» εννοώντας την άντληση οφέλους δεν την είχα καν υπόψιν μου! Πάντα τη χρησιμοποιούσα εννοώντας την αυτοπροβολή.

    Ας ακούσω τώρα λοιπόν τη συνέντευξή σου. Πολλούς χαιρετισμούς από Άμστερνταμ!

  27. Γς said

    25:
    Αριστα!
    Αυτές τις μέρες θα κατέβω στα μέρη σου.
    Δεν θα το πιστέψεις κάθε φορά πάει ο νους μου στον τρελό τροχονόμο της Ιτέας που έγραφε όλα τα τροχοφόρα. Θα έχεις ακούσει γι αυτόν.

  28. LandS said

    22
    -Το πρώτο κομμάτι είναι του Χριστού.

    Στη δική μας οικογένεια είμαστε μετριόφρονες…..

  29. Αντιφασίστας said

    Καλημέρα!
    Να κάποιος που έχει μετατρέψει σε κρατική υπόθεση την ευλογία των γενιών του:
    http://www.google.gr/search?q=%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82&hl=el&tbo=u&tbm=isch&source=univ&sa=X&ei=yfPrUOmDKMOy0QXok4C4BQ&sqi=2&ved=0CDAQsAQ&biw=1366&bih=667

  30. Προσγολίτης said

    Με την ελπίδα να, κάπως, εξιλεωθώ για τις πολλές μου απουσίες, σας στέλνω, φίλοι μου, κάμποσες Προσγολίτειες «καλημέρες»:

    … κι’ ακούς κάποιους ρασόντυτους
    να λεν δεν κονομάνε!
    Εδώ… ακόμα κ’ οι σπανοί
    τα γένια τους βλογάνε…

    [Παραλλαγή του προηγούμενου (μην πω και του… ηγούμενου)]:
    Δε βλέπεις το δεσποταριό; Μασάνε, κονομάνε…
    Εδώ… ακόμα κ’ οι σπανοί τα γένια τους βλογάνε.

    Ο διάολος,
    όταν τον τρώνε τα γένια του
    ξύνει τ’ αρχίδια του.

    Όσο θ’ αδιαφορείς για τα γένια σου,
    τόσο αυτά θα μεγαλώνουν.

    Να είστε πάντα καλά!

  31. #27

    Μεσημεράκι καλοκαιριάτκα στην Ιτέα, 40+ βαθμοί, δεν κουνέται φύλο και πάει 200 μέτρα πιο πέρα ο Μήτσος με το μηχανάκι του να φέρει νερά και παγωτά. Γύρισε με μια κλήση για κράνος !
    Πάντως προσωπικά έχω καλές αναμνήσεις από την συμπεριφορά της Τροχαίας Ιτέας όταν κόβανε το αυτοκίνητο για να με βγάλουνε

  32. ππαν said

    Συμφωνώ με 17 και 26. Ο παπάς όταν βλογάει δεν έχει κανένα όφελος, εκτός του συμβολικού, ή τέλος πάντων του πνευματικού, της ευλογίας.

  33. Γς said

    29:
    Μη δίνεις σημασία.
    Πράσινα άλογα και κόκκινα τριφύλλια

  34. aerosol said

    Με το ευλογάω τα γένια μου είχα κι εγώ υπόψη μου την αυτοπροβολή.

  35. Ευαγγελία said

    Κι εγώ για να πω ότι κάποιος παινεύει τη δουλειά του το λέω. Την πρώτη σημασία την άκουσα τώρα πρώτη φορά.

  36. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    34-35 και πριν: Μάλλον έχει διολισθήσει η σημασία, λοιπόν.

  37. Γς said

    31:
    Τι λες βρε παιδί μου; Είχες τέτοια ατυχία; Και μένα πήγανε κάποτε να βάλουνε τροχό που είχα εγκλωβιστεί για τα καλά, από ένα φορτηγό που παραβίασε το Στοπ. Δεν γινόταν όμως. Ημουν μούσκεμα από τη βενζίνη του ρεζερβουάρ που είχε διαλύσει.

  38. Κορνήλιος said

    ΕΥΛΟΓΗΣΟΝ ΝΙΚΟΔΕΣΠΟΤΑ! ΑΚΟΥΣΟΜΕΘΑ ΣΟΥ ΤΟ ΒΡΑΔΥ!

  39. Αντιφασίστας said

    Ο δήμαρχος του Βύρωνα ποιανών τα γένια ευλογάει;
    http://www.left.gr/article.php?id=20035

  40. Αντιφασίστας said

    Τραγουδάκι, και μάλιστα γενειοφόρο, δε βάλαμε:

  41. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  42. sxoliko said

    «τα ζώα διατρέφονται υπερβολικά και με τη βία προκειμένου να αποθηκεύσουν λίπος στο συκώτι τους.»
    «Η εκτροφή φουά γκρα αντιμετωπίζει έντονη κριτική διεθνώς, καθώς θεωρείται πως παραβιάζει τις ορθές τακτικές εκτροφής των ζώων.» από Βικιπαίδεια

    λίγο ειρωνική η κυρία «ας μην φάνε οι φιλόζωοι»

  43. ftix said

    Και γω την φράση τη γνωρίζω ως αυτοέπαινο. Την άλλη σημασία την άκουσα πρώτη φορά εδώ από το έρθρο.

  44. Γεια σας συμπλογκίτες και συμπλογκίτισες! Τι ωραίο το χιονάκι σήμερα, ε; ΤΙ κρίμα που δεν τό’στρωσε όμως! 😦

    Για του θέμα της ευλογίας των γενιών, έχω να προτείνω μια συμβιβαστική λύση: 🙂
    Νομίζω πως δεν είναι και τόσο αποκλίνουσες οι δύο έννοιες. Και εξηγούμαι:
    Λέμε λοιπόν πως η μία έννοια είναι το να επιδιώκεις ίδιον όφελος, ενώ η άλλη να αυτοεπαινείσαι. Μα τι άλλο είναι ο αυτοέπαινος παρά η επιδίωξη ιδίου οφέλους; Έστω και σε καθαρά μη-υλικό επίπεδο. Αυτοεπαινείσαι για να εντυπωσιάσεις την γκόμενα, για να πουλήσεις την πραμάτια σου, για να σε ψηφίσουν, δηλαδή το κάνεις με προσδοκία κάποιου οφέλους!
    Και όπως αναφέρθηκε ήδη, και η ευλογία δεν είναι κάτι που σου παρέχει ένα άμεσο απτό όφελος, παρα μόνο προσδοκία οφέλους.

    Οπότε, κατά τη γνώμη μου, οι δύο έννοιες σχεδόν ταυτίζονται, και δεν χρειάζεται να ξεχωρίσουμε τις δύο χρήσεις, ούτε να τσακωθούμε για το ποιος τη χρησιμοποιεί με τον σωστό τρόπο! 🙂

    Την εκπομπή θα την ακούσω αργότερα Νικοκύρη! Μεγάλη η χάρη σου που θα ακούσω για σένα Amagi, που είχα ορκιστεί να μην ακούσω ποτέ, γιατί έχουνε μαζέψει την σάρα και τη μάρα του «φιλελευθερισμού» εκεί, και ώρες ώρες τα όσα ποστάρουνε για να προωθήσουν τις εκπομπές τους, είναι ως και εμετικά (π.χ. «αν γλυτώσατε την αυτοκτονία και τη λιποθυμία από πείνα και σήμερα, βάλτε να ακούσετε μπλαμπλα στο Αμάγκι», κτλ).

  45. Ηλεφούφουτος said

    Θα συμφωνήσω με το Μήτσκο 3: όπως δείχνει και η παραστατική περιγραφή που έκανε ο Νικοκυρης με το λιβάνι που βρίσκει πρώτα τα γένια του παπά, η αρχική μορφή της παροιμίας έχει το «πρώτα» μέσα και εκεί πέφτει το βάρος. Έτσι την έμαθα κι εγώ, με αφορμή π.χ. κάποιον που κάνει μοιρασιά δίνοντας το πρώτο κομμάτι στον εαυτό του.
    Οι άλλες εκδοχές, χωρίς το πρώτα, δεν με ξενίζουν, απλώς μου φαίνονται παράγωγες.

  46. Γς said

    44:
    >Τι ωραίο το χιονάκι σήμερα

    Μα καλά ακόμα πιστεύετε ότι αυτό που πέφτει είναι χιόνι;
    ΑΦΡΟΛΕΞ είναι!
    Η Ελλάδα πουλήθηκε.
    Μας πακετάρουν !!!

  47. Ηλεφούφουτος said

    42 «παραβιάζει τις ορθές τακτικές εκτροφής των ζώων»

    Όταν βλέπω το «ορθός» να χρησιμοποιείται έτσι, μου ορθώνεται η πίεση κάγκελο.
    Λες και η παραγωγή φουαγκρά ακολουθεί εσφαλμένες τακτικές.
    Το επόμενο βήμα είναι να γράφουμε «ο Γιάννης θα σε βοηθήσει· είναι ορθός άνθρωπος».

  48. +1 κι εγώ στην αποκλειστική σημασία της αυτοπροβολής -και δεν θα βλογήσω τα γένια μου…

  49. Δημήτρης Μ. said

    Έχω την εντύπωση ότι η βασική σημασία της έκφρασης είναι ότι ο παπάς (και κάθε άνθρωπος) φροντίζει πρώτα το συμφέρον του, είτε ηθικό (έπαινος), είτε υλικό. Σιγά σιγά όμως η χρήση του «βλογάω τα γένια μου», εκτόπισε την έκφραση «παινεύω το σπίτι μου». Η έκφραση «παινεύω το σπίτι μου» προέρχεται από την παροιμία: «Αν δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει».

  50. MelidonisM said

    …αρμένικο ποντκάστ με τη Μελίνα, αλλά μια γυναίκα πώς ευλογεί τα γένια της: -> «βλογάω το κραγιόν μου, το περμανάν, τα σκουλαρίκια, τη φούστα μας» συμπέρασμα: επειδή τα παραπάνω είναι σεξιστικά,
    η έκφραση να γίνει «βλογάω τα μαλλιά μου», ώστε και τα δύο φύλλα να ευλογούνται άνετα. Για να είσαι ευλογημένος πρέπει να έχεις γένεια;;

    Υ.Γ.
    η κότα, λέει, μας ήρθε απ’ το gallina cotta, κότα βρασμένη;

  51. Μαρία said

    48 Παρομοίως (για να βλογήσουμε και τα γένια μας…).

  52. τυφλόμυγα said

    Ενώ είναι εμφανής η διαφωνία σας πάνω στα γλωσσικά θέματα καταφέρατε να κάνετε μια θαυμάσια εκπομπή.

    Αγαπημένο μου αντιδάνειο είναι το χάος/ γκάζι.

    Οι πρώτοι στίχοι του Γορίλα μου θύμισαν το Καθρέφτη του Αλκίνοου.

    Ωραίο θέμα αυτό με την ετυμολογία των χρωμάτων. 🙂

    Κι εγώ με τη σημασία της αυτοπροβολής ήξερα τη φράση.

  53. Καλαχώρας Λεώνικος said

    Ο παπάς βλογάει τα γένια του = εκμεταλλεύεται τη θέση του, όποια επίπτωση και να έχει (ευκαιρία για όφελος ή κυρίαρχη θέση για αυτοέπαινο, κατ’ επέκταση και όχι παρέκκλιση). Βέβαια, πρέπει να είναι παπάς, κατά κάποιον τρόπο. Αν ένας προπονητής ‘ευλογάει τα γένια του’ επαινώντας τους παίκτες του, σημαίνει, κατ’ εμέ, ότι ισχυροποιεί τη θέση του, δείχνει έμμεσα, εκ του αποτελέσματος, πόσο καλός είναι και πόσο δίκαιο είναι ν’ αμείβεται με αστρονομικά ποσά. Π.χ. ένα διευθυντής μιας χειρουργικής κλινικής βλαγάει τα γένια του, κατά κανόνα, βάζοντας στη λίστα πρώτους τους δικούς του ασθενείς, για να ξεμπερδεύει γρηγορότερα, για να μην έχει πιθανότητα αναβολής κ.ο.κ. Αποτελεί δε πάγια τακτική

  54. Αναγνώστης ο αθηναίος said

    καλησπέρα και εγώ περισσότερο με την έννοια του αυτοεπαίνω την χρησιμοποιώ.

    Είναι ενδιαφέρουσα όμως και η προσέγγιση του Στέλιου στο σχ.44
    Σκεπτόμουν ότι όταν αναφέρεσαι σε κάποιον λέγοντας ότι βλογάει τα γένεια του ουσιατικά τον απαξιώνεις χρεώνοντάς του και ότι υποδύεται ρόλους κάποιων που το δικαιούνται λόγω θέσης ή ..φύσης, χωρίς να το αξίζει.
    H ότι δεν μπορεί να το υποστηρίξει.

    Για αυτό και όταν αναφερόμαστε σε κληρικό, ειδικά υψηλόβαθμο ή ακόμη και σε κάποιον που του αναγνωρίζουμε (αν τον αναγνωρίζουμε) το δικάιωμα αυτό ή δεν χρησιμοποιούμε την φράση ή δεν την χρησιμοποιούμε απαξιωτικά με αυτήν τη σημασία.

    Στην περίπτωση που την χρησιμοποιήσουμε απαξιωτικά, νομίζω ότι ( σε τέτοια περίπτωση) το λέμε με την πρώτη σημασία, συνήθως αν θέλουμε να καταλογίσουμε ..υπέρβαση καθήκοντος, κατάχρηση εξουσίας, εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης (οι γλακτοβιομηχανίες ..βλογάνε τα γένεια τους και η τιμή στα ράφια δεν πέφτει και τέτοια 🙂 )

  55. Αναγνώστης ο αθηναίος said

    αυτοεπαίνου

  56. Σχόλια επί της εκπομπής

    Συκοφάντης είναι ένα από τα πρόσωπα στους Ορνιθες του Αριστοφάνη
    Εκεί με την Βόρεια έννοια του Μιχάλη περίμενα μια αναφορά στους Καμπανέλλη- Χατζηδάκι και την άπρη κούτρα που δεν λέει να βάλει μυαλό.

    Συμβουλή από παθόντα :

    Αν δεν ήσουν κρυωμένος να κόψεις το τσιγάρο, θυμήθηκα μια εποχή που πρώτα άκουγες τον βήχα μου και μετά εμφανιζόμουνα. Μόλις το έκοψα σταμάτησε ως δια μαγείας

  57. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    56: Κρυωμένος ήμουν, ακουγόταν; Ωχ…
    Αυτό με τον Μιχάλη δεν το είχα σκεφτεί, να πω την αλήθεια.

    53: Καλό παράδειγμα με τον διευθυντή της κλινικής!

  58. Τώρα ακούω την εκπομπή κι έχω να παρατηρήσω ότι το «παραπροίκι» μάλλον πρέπει να το πούμε πανωπροίκι. Την προίκα, όπως αναγραφόταν στο προικοσύμφωνο, η νύφη (ή και η οικογένειά της σε περίπτωση θανάτου) την έπαιρνε πίσω. Τα πανωπροίκια όχι, εκτός αν είχαν δοθεί με συμβόλαιο.

  59. Κωστής Τζουλάκης said

    Αγαπητέ Νικολή,καλή χρονιά.Τα γραφόμενα σου σήμερα πολύ ωραία όπως πάντα.
    Σχετικά με τα πολύ ωραία που ειπώθηκαν στην εκπομπή της κυρίας Μ.Δασκαλάκη στο σημείο που αναφερθήκατε στα φραγκόσυκα θέλω να προσθέσω ότι στην ιδιαίτερη πατρίδα μου την Κρήτη τα λένε κλαψόσυκα ίσως από το ότι οι πιτσιρικάδες όταν τα έκοβαν αδέξια πληγωνόντουσαν από τα αγκάθια και έκλαιγαν.
    Επίσης το καλαμπόκι (αραβόσιτος) το λένε ξενικόσταρο.
    Αυτά και καλή δύναμη για την συνέχεια.

  60. sarant said

    Καλή χρονιά Κωστή, ωραίο το ξενικόσταρο!

    58: Γρηγόρη, στην εκπομπή δεν είχα σκονάκι, αλλά τα παράφερνα, τουλάχιστο στο ρωμαϊκό και στο αγγλικό δίκαιο ήταν της νύφης, σε όλα τα άλλα είχε ο σύζυγος αρμοδιότητα αλλά όχι σε αυτά.

  61. Εντάξει δεν διαφωνώ και δεν γνωρίζω. Αυτά που έγραψα στο #58 ισχύουν για την τουρκοκρατία.
    Μόλις τελείωσα την εκπομπή. Πολύ ευχάριστα την άκουσα. Μακάρι να σε δούμε και στην τηλεόραση σε εκπομπή που επιτέλους θα ονομάζεται «Μιλάτε ελληνικά;»! 🙂

  62. Γς said

    53: Λεώ
    >ένας διευθυντής μιας χειρουργικής κλινικής βλαγάει τα γένια του, κατά κανόνα, βάζοντας στη λίστα πρώτους τους δικούς του ασθενείς

    Περίμενα να κόψω τις αμυγδαλές μου το 1977. Ημουν 2ος στη σειρά. Μου έκαναν τα διάφορα, προνάρκωση κλπ. Επεσα σε βαθύ ύπνο κι όταν ξύπνησα μετά απο 6 ώρες, ρώτησα πως πήγε το χειρουργείο.
    -Δεν σε χειρούργησαν.
    Πετάχτηκα πάνω και μπούκαρα μέσα.
    -Δεν προλάβαμε.

    Κι ήμουν γμτ δεύτερος στη σειρά, αλλά δεν είχα υπακούσει στις υποδείξεις περί χρημάτων.

    Δεν πειράζει. Τις γλύτωσα. Μόλις έκοψα το τσιγάρο με ξέχασαν. Οι αμυγδαλίτσες μου.

  63. Γς said

    53: Λεώ

  64. tilegrafitis said

    Ἐκτὸς ἀπὸ «τὸν ἔπιασαν στὰ πράσα» ὑπάρχει καὶ «τὸν ἔπιασαν μὲ τὴν κότα στὰ χέρια».

  65. Τσούρης Βασίλειος said

    64. Εμείς έχουμε το καλύτερο: τον έπιασαν με τ΄γίδα στον πλάτ΄.( όχι στην πλάτη αλλά στον πλάτ΄)

  66. Σχετικά με την κλίση ή μη των ξένων λέξεων, τα παραδείγματα στην συντριπτική τους πλει***α (:-D) ειναι:
    1) τα παλτό/ώ/ά
    2) τα πιάνο/α, και
    3) τα πάσο/α.
    (Δεν συμπεριλαμβάνω τα στυλά και τα ταξιά (και τους ΟΤΕδες), γιατί, αν και επίσης «κατακριτέα», πέφτουν σε μια άλλη κατηγορία: άμα τα πείς, εκτός από «αγράμματος» είσαι και λαϊκάντζα, ενώ τα πρώτα αν τα πεις, είσαι σκέτος «αγράμματος»).

    Πιστεύω λοιπόν, ότι τα πιο πάνω παραδείγματα έχουν το εξής μειονέκτημα: Δεν αγγίζουν όλον τον κόσμο ταυτόχρονα, δηλαδή, δεν τα χρησιμοποιούν όλοι καθημερινά, ώστε να τους «πονάει» αρκετά στα αυτιά ο άλλος τύπος από αυτόν που χρησιμοποιούν. Τα παλτά αγγίζουν αυτούς που τους αρέσει να τα φορούν, τα πιάνα τους νεόπλουτους (αναφέρομαι φυσικά σε αυτούς που δεν είναι μουσικοί), και τα πάσα τους φοιτητές. Εντάξει, σε γενικές γραμμές βέβαια, δεν το εννοώ ισοπεδωτικά.

    Από την άλλη, υπάρχει μια λεξούλα πολύ απλή, καθημερινή, που όλοι μας θα την συναντήσουμε τουλάχιστον δύο φορές στη ζωή μας: η πόρτα! Λέει το Λέξικό Τριανταφυλλίδη: ελνστ. πόρτα < λατ. porta `καστρόπορτα΄ & ιταλ. porta `πόρτα σπιτιού΄. Γιατί να κουραζόμαστε λοιπόν με τα πάσο και τα πιάνο, ενώ μπορούμε να πούμε φωναχτα "Δυο πόρτΑ έχει η ζωή, άνοιξα μια και μπήκα"!

  67. Thanassis said

    Αυτοεπεινος, αυτοπροβολη.
    Νομιζα οτι αυτη ηταν η μονη χρηση (με ξενισε λιγο η σημασια που εγραψες), και νομιζω οτι ειναι η επικρατεστερη αν κρινω και απο τα σχολια.

  68. Labros said

    Ωραία εκπομπή 🙂

  69. Πέπε said

    59. Στα φραγκόσυκα και το αραποσίτι / ξενικόσταρο να προσθέσω τη «φραγκοβαζάνα». Κάποιοι ηλικιωμένοι στην Κάρπαθο λένε ακόμη έτσι την ντομάτα, και «βαζάνα» τη μελιντζάνα. Επίσης το φραγκοστάφυλο, που ομολογώ ότι δυστυχώς δεν ξέρω ποιο είναι!

    Για το κυρίως θέμα με καλύπτει ο Στέλιος (44). Μάλιστα στην προσωπική μου αντίληψη η σχεδόν πλήρης ταύτιση των δύο εννοιών δεν είναι απλώς λογικό συμπέρασμα αλλά η εμπειρία από τη χρήση της φράσης.

    Δε λέω «ο παπάς πρώτα τα γένια του βλογάει», ούτε πολύ συχνά το ακούω, αλλά έχω σαφώς την αίσθηση ότι αυτή είναι η αρχική και κανονική χρήση της φράσης. Ίσως όμως όχι (πλέον) η επικρατέστερη.

    ___________________________________________
    Ερώτηση: λέω παραπάνω «η σχεδόν πλήρης ταύτιση». Το «πλήρης ταύτιση» είναι πλεονασμός. Έβαλα το «πλήρης» γιατί δεν μπορώ να πω «σχεδόν ταύτιση», ωστόσο αυτό ακριβώς είναι που θα ήθελα να πω: ότι σχεδόν ταυτίζονται. Πώς θα το λέγαμε αυτό; Ποιο επίθετο είναι αντίστοιχο του επιρρήματος «σχεδόν»;

  70. @69: Πέπε ακριβώς το ίδιο το αντιλαμβάνομαι κι εγώ. Το συμπέρασμα προήλθε από τον τρόπο που το αντιλαμβάνομαι και τον οποίο προσπάθησα να εξηγήσω! 🙂

    Αλήθεια, από τους συσχολιαστές που λένε ότι τους ξενίζει η έννοια του να επιδιώκεις ίδιον όφελος, σε ένα υποθετικό σκηνικό όπου κάποιος π.χ. κόβει την γαλοπούλα στο δείπνο των Χριστουγέννων (για να’μαστε και επίκαιροι! 🙂 ), και βάζει για τον εαυτό του την καλύτερη μερίδα, θα σας ξένιζε να πει κάποιος στο τραπέζι «α, ο παπάς πρώτα τα γένια του ευλογάει, ε;».

  71. Α, ξεχάστηκα!! Πολύ ωραία τα λες στην εκπομπή Νικοκύρη! 🙂 Έχεις ραδιοφωνική φωνή! Να βγαίνεις συχνότερα στον αέρα!! 😀

  72. sarant said

    Στέλιο, μερσί για το κοπλιμέντο.

    Πέπε (69), πολύ μου άρεσε αυτό για τη φραγκοβαζάνα. Πρέπει να γράψω άρθρο για τη μελιτζάνα, πρέπει…

    Κι έχετε δίκιο και οι δυο για το ότι δεν είναι ανόμοιες οι δυο έννοιες, αλλά και πάλι με εντυπωσιάζει ότι τα λεξικά έχουν μόνο την πρώτη.

  73. Γς said

    72:
    >Πρέπει να γράψω άρθρο για τη μελιτζάνα, πρέπει…

    Αν έχετε την αίσθηση της προμνησίας (του ήδη ιδωμένου – déjà vu ), μην ανησυχείτε δεν έχετε ανωμαλία μνήμης. Ο εγκέφαλος δεν «πιστεύει» οτι έχει καταγεγραμμένη μία εμπειρία, ενώ δεν την έχει.
    Την έχει και την παραέχει. Ο Νικοκύρης συνεχώς υπόσχεται άρθρα για τούτο και το άλλο.
    Σήμερα ήταν η σειρά της μελιτζάνας

  74. sarant said

    73: Κι όμως, δεν έδωσα υπόσχεση, είπα ότι πρέπει να το κάνω. Όταν ο καπνιστής λέει «πρέπει να κόψω το κάπνισμα», δεν υπόσχεται.

  75. Γς said

    73, 74:
    Αχ, η μελιτζάνα μας.
    Του μουσακά μας, των παπουτσακίων μας και του ιμάμη που λιποθύμησε ( Ιμάμ Μπαϊλντί).

  76. spyroszer said

    Την άκουσα και εγώ την εκπομπή, πολύ καλή. Χρειάζεται να υπάρχει και μια άλλη άποψη απέναντι στο .. μονοπώλιο του Μπαμπινιώτη για τη γλώσσα τα τελευταία χρόνια.
    Ήθελα να πω για το θέμα που θίξατε για τον δικηγορικό λόγο (έχει γενικότερο ενδιαφέρον η γλώσσα και η γραφή διαφόρων επαγγελμάτων). Υπάρχει πράγματι η ανάγκη πιο πυκνού και επίσημου λόγου σε δικόγραφα αποφάσεις κλπ, αλλά αυτές οι σχοινοτενείς προτάσεις, οι συνεχείς γενικές, οι μετοχές, τα διαδοχικά επίθετα, οι καθαρευουσιανιές, οι εξεζητημένες φράσεις κλπ, τις πιο πολλές φορές γράφονται χωρίς λόγο και τελικά δημιουργούν ένα απωθητικό σύνολο. Και επιπλέον χάνεται και η ουσία και το νόημα του κειμένου. Είναι η συνήθεια, η παράδοση δεν ξέρω.
    Φέρνω για παράδειγμα μια πρόσφατη ανακοίνωση του Προέδρου του ΔΣΑ (που δεν είναι καν νομικό κείμενο), που το διάβασα και μου προκάλεσε πραγματικά απέχθεια !

    «..Υπό το ως άνω σκεπτικό, εξακολουθούμε να διατρανώνουμε την πεποίθησή μας ότι η Ολομέλεια αποτελεί επιτελικό όργανο συλλογικού προσδιορισμού των στόχων της ελληνικής δικηγορικής κοινότητας, εναρμονιζόμενη πάντοτε με την αποφασιστική αρμοδιότητα που διατηρούν, κατά το νόμο, οι κατά τόπους Δικηγορικοί Σύλλογοι. Οποιαδήποτε απόπειρα ανατροπής της ισορροπίας αυτής, από όπου και αν εκπορεύεται, μαρτυρά στρεβλή κατανόηση του ρόλου της Ολομέλειας˙ Πολλώ δε μάλλον όταν επιχειρείται να βασιστεί και να αιτιολογηθεί επί ανακριβειών και εσφαλμένων ερμηνειών των ισχυόντων νόμων, προκαλώντας σύγχυση και αδικαιολόγητο πανικό στα μέλη μας (όπως, για παράδειγμα, συνέβη στην περίπτωση του ισχυρισμού περί δήθεν τετραπλάσιας αύξησης του δικαστικού ενσήμου).

    Οι παρασκηνιακές διεργασίες και η προσπάθεια μονομερούς και ετσιθελικής επιβολής της βούλησης μεμονωμένων εκπροσώπων, τάχα κομιστών των μόνων σωτήριων λύσεων και η απόπειρα στοχοποίησης των διαφωνούντων με τις εν λόγω πρακτικές ως δήθεν μειοδοτών, μόνο κατακριτέα μπορεί να τυγχάνει, καθώς – εν μέσω μιας προσπάθειας πλήρους στρέβλωσης της πραγματικότητας – καταλήγει να δημιουργεί κινδύνους διάσπασης του δικηγορικού σώματος και να αποπροσανατολίζει από τα υπαρκτά προβλήματα. Ο διαχωρισμός των Δικηγόρων σε «επαναστάτες» και «συμβιβασμένους», πέρα από όλως αυθαίρετος και ανεύθυνος, αποτελεί τέχνασμα επικοινωνιακού χαρακτήρα που υποκρύπτει διαθέσεις προσωπικής ανάδειξης και προβολής δήθεν μαχητικών προθέσεων, υποδηλώνοντας ενδεχομένως αδυναμία υποβολής προτάσεων και διάθεσης διαπραγμάτευσης, στο στενό πλαίσιο μιας στείρας άρνησης».

    http://www.dsa.gr/%CE%B4%CE%B5%CE%BB%CF%84%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CF%8D%CF%80%CE%BF%CF%85/%CE%B4%CE%B7%CE%BB%CF%8E%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%AD%CE%B4%CF%81%CE%BF%CF%85/%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%BC%CE%AD%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B1-%CE%BA%CE%BF%CE%BC%CE%BF%CF%84%CE%B7%CE%BD%CE%AE%CF%82-%CE%B4%CE%AE%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B7-%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%AD%CE%B4%CF%81%CE%BF%CF%85-%CE%B3%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7-%CE%B1%CE%B4%CE%B1%CE%BC%CF%8C%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%85

  77. sarant said

    76: Πολύ καλό (δηλ. κακό!) παράδειγμα: εδώ, το δικηγορίστικο ύφος αντί να προκαλέσει δέος στον αναγνώστη, τον κάνει ή να σταματήσει το διάβασμα ή του προκαλεί απώθηση -οπότε γυρίζει μπούμερανγκ.

  78. RaspK said

    76., 77.: Συμφωνώ.

    Όσον αφορά τη γενειοφόρο ερώτηση, νομίζω (καθώς δε διάβασα ό,τι προηγήθηκε) πως προκύπτει από τη φράση «τρίβει τα γένια του» και άλλες παρόμοιες, σαν τον τυπικό χαρακτήρα με τεράστια μουστάκια ή μακριά γένια και τα οποία τρίβει/χαϊδεύει όποτε χαίρεται για την επιτυχία των σχεδίων του.

  79. sarant said

    Υπάρχει φράση «τρίβει τα γένια του»; Μόνο «στρίβει το μουστάκι του» ξέρω.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: