Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Αθανασιακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Ιανουαρίου, 2013


Η λέξη «αθανασιακά» δεν υπάρχει, βέβαια, και μέχρι σήμερα δεν γκουγκλιζόταν, αλλά αν θέλουμε να φτάσουμε γρήγορα στα 5 εκατομμύρια λέξεις της ελληνικής γλώσσας, ώστε να μη βγει ψεύτης ο ακαδημαϊκός που αναφέρει αυτό το τερατώδες νούμερο σε επίσημη ομιλία του, πρέπει ο καθένας να αναλάβει τις ευθύνες του και να αρχίσει να δημιουργεί νέες λέξεις. Και αφού τα μεζεδάκια αυτά, που δημοσιεύονται βέβαια σήμερα Σάββατο, γράφτηκαν χτες, γιορτή του αγίου Αθανασίου, είπα να τα βαφτίσω ‘αθανασιακά’. Βέβαια, σήμερα είναι, βλέπω το ημερολόγιο, η γιορτή οσίου Μακαρίου του Αιγυπτίου, οπότε θα μπορούσα να τα πω «μακάρια μεζεδάκια», αλλά αφενός αυτή η λέξη υπάρχει και αφετέρου δεν έχω κανέναν φίλο Μακάριο (ούτε καν πτωχό τω πνεύματι).

Θα μπορούσα επίσης να τα αποκαλέσω «λιστικά μεζεδάκια» ή «κάλπικα» ή «στικάκεια», μια και η προηγούμενη βδομάδα πέρασε στον αστερισμό της λίστας Λαγκάρντ, του στικακιού και του καβγά για το σε πόσες κάλπες θα γίνει η ψηφοφορία στη Βουλή, αλλά παραδόξως (ή όχι και τόσο παραδόξως) όσο άκουσα τη συζήτηση στη Βουλή δεν έπιασα πολλά αξιοσχολίαστα γλωσσικά, ή μάλλον τα στραβοπατήματα δεν ήταν γλωσσικά. (Βέβαια, δεν παρακολούθησα παρά ένα μικρό μέρος της συνεδρίασης, αν θέλετε συμπληρώστε).

Σημείωσα βέβαια ένα «αναδύουν μια νοσηρή αντίληψη για το πώς ασκείται η εξουσία» που είπε ο κ. Βενιζέλος (το σωστό είναι «αναδίδουν», που και πάλι είναι λιγάκι τραβηγμένο για αντίληψη! -ρήμα «αναδύω», ενεργητικό, δεν υπάρχει, μόνο αναδύομαι). Επίσης, με στενοχώρησε που ο Αλ. Τσίπρας πλήρωσε φόρο στη γενικομανία και είπε «μετέρχεται κάθε μέσων», το ρήμα ‘μετέρχομαι’ κανονικά με αιτιατική συντάσσεται. [Αν και μπορεί να είπε «μετέρχεται κάθε μέσον»]. Δεν θεωρώ λάθος, αλλά τύπο μειωμένου κύρους, και το δέχομαι στον προφορικό λόγο, το «πιο σοβαρότερα» που είπε ο Μανόλης Γλέζος (ο οποίος χρησιμοποιεί ακομπλεξάριστα τον λαϊκό αυτό τύπο, τον έχω ακούσει να δίνει -καλή- διάλεξη περί γλωσσολογίας και να πει δέκα φορές «πιο + υπερθετικό»). Ούτε θεωρώ λάθος, και μάλιστα πρέπει να πω πως μου άρεσε, το «κατ’ ομολογία» που είπε ο Μ. Βαρβιτσιώτης, διότι βέβαια η δασεία έχει πεθάνει εδώ και χιλιάδες χρόνια (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα πούμε και «*παντομολογούμενος»).

Το πιο αξιοπρόσεκτο, από γλωσσική άποψη, από την προχτεσινή μαραθώνια συνεδρίαση, ήταν όταν ο χρυσαβγίτης Κασιδιάρης διόρθωσε τον πρόεδρο της Βουλής επισημαίνοντάς του ότι το σωστό είναι «παράβαση καθήκοντος» και όχι παραβίαση (να σημειώσω ότι δεν άκουσα τον κ. Μεϊμαράκη να το λέει, μόνο τη διόρθωση). Δίκιο είχε. Αν βέβαια εφαρμόζει την ίδια ταχτική στις συνεδριάσεις της κοινοβουλευτικής του ομάδας, θα έχει πολλή δουλειά. Το πιο άτυχο σαρδάμ ήταν μάλλον του Γ. Παπακωνσταντίνου, ο οποίος περίπου στο 4.40 της ομιλίας του είπε «συγκάλεψα σύσκεψη», επικίνδυνα κοντά στο «συγκάλυψα», για να το διορθώσει βέβαια αμέσως. Υπάρχει κι ένα άλλο θέμα ημιγλωσσικό που αναδείχτηκε στην προχτεσινή συνεδρίαση, αλλά θέλω να το ψάξω λίγο ακόμα, ίσως μπει σε χωριστό άρθρο.

Και περνάμε σε εξωκοινοβουλευτικά μεζεδάκια. Τον Μ. Καραγάτση, συνήθως τον κάνουν Μιχάλη, ενώ ήταν απλώς Μ. -κι αν επιμένετε πολύ, Μίτια. Η Καθημερινή της περασμένης Κυριακής πρωτοτύπησε και τον βάφτισε Μάνο: Αφιέρωμα στον Μάνο Καραγάτση στον Πολυχώρο Τέχνης «Αλεξάνδρεια», πρώην σπίτι του συγγραφέα. Υπάρχουν κι άλλα ωραία ονόματα από Μ. και είναι κρίμα να μένουν παραπονεμένα: Μάρκος, Μιλτιάδης, Μάριος, Μηνάς, Μελέαγρος, Μίμνερμος.

Άρθρο στο nooz.gr, τίτλος: Τα super foods… του Ιπποκράτη. Αρχίζει ως εξής: Εδώ και χρόνια, έχει αναγνωριστεί η μεγάλη αξία της ελληνικής χλωρίδας που είναι από τις πλουσιότερες στην Ευρώπη, 6.200 φυτικά είδη, από τα οποία τα 1.150 είναι ενδημικά ή ενδοχώρια κατά τον ΙπποκράτηΗ υπογράμμιση δική τους, αλλά τι καταλαβαίνετε από αυτή τη φράση; Ότι ο Ιπποκράτης θεωρούσε την ελληνική χλωρίδα μια από τις πλουσιότερες στην Ευρώπη ή ότι μέτρησε τα ενδημικά της είδη; (Βγαίνει το νόημα ότι αυτός αποκαλούσε «ενδοχώρια» τα ενδημικά είδη, αλλά τέτοια λέξη δεν υπάρχει στα αρχαία, άλλωστε η ενδοχώρα είναι νεότερο μεταφραστικό δάνειο). Βρίσκω εντελώς ξεκάρφωτη την αναφορά. Αλλά και στο υπόλοιπο κείμενο, η μοναδική αναφορά στον Ιπποκράτη είναι ότι χρησιμοποιούσε τα φύλλα της κρανιάς «ως κατάπλασμα για θρομβοφλεβίτιδες» (άρα, όχι σαν υπερτροφές, αφού δεν τα έτρωγε). Πέρα από αυτό, αναρωτιέμαι αν υπάρχει η λέξη «ενδοχώριος» και τα «ενδοχώρια είδη». Δεν το αποκλείω εντελώς, αλλά το λεξικό μου δεν το έχει.

Το επόμενο δεν το άκουσα με τ’ αυτιά μου, μου το μετέφεραν. Σε συζήτηση στον Σκάι για τον ενδυματολογικό κώδικα (dress code ελληνιστί) των βουλευτών, η κυρία Ιωάννα Μάνδρου είπε με στόμφο: Το λέει άλλωστε κι ο σοφός λαός μας, το ράσο κάνει τον παπά! Η λαϊκή παροιμία, βέβαια, λέει: τα ράσα δεν κάνουν τον παπά. Δεν επιμένω όμως, επειδή δεν το άκουσα.

Γράφει ο συγγραφέας Τ. Θεοδωρόπουλος στα Νέα για τη Μύκονο: μια απέραντη νυχτερινή ζωή όπου η παραγωγή θορύβου συναγωνιζόταν την απρόσκοπτη ροή φτηνού αλκοόλ και τον τουρισμό, εσωτερικό και εξωτερικό, του ό,τι προαιρείσθαι. Με τη διαφορά ότι είναι «ό,τι προαιρείσθε», όχι απαρέμφατο αλλά δεύτερο πληθυντικό. Να το χρεώσουμε στους διορθωτές; Έλα όμως που δεν υπάρχουν πια… αυτοί οι άνθρωποι ήταν μια κάποια λύσις.

Η σχιζολεξία της εβδομάδας σε τίτλο του ηλεΒήματος: Αυξάνεται το «αντί-ευρωπαϊκό» αίσθημα στους ευρωπαίους πολίτες. Όμως, ο χωρισμός των συνθέτων με παύλα (ή ενωτικό) δικαιολογείται μόνο αν πρόκειται για μια σχετικά καινούργια λέξη, ή για ασυνήθιστον σχηματισμό, οπότε θέλουμε να δείξουμε τα συστατικά μέρη του σύνθετου. Το «αντιευρωπαϊκός» είναι κοινότατος όρος, είναι περιττό (είναι λάθος, αν θέλετε) να τον διαμελίζουμε. Αλλά αν ο χωρισμός είναι μια φορά κατακριτέος, δέκα φορές κακό είναι να βάζουμε τόνο στο πρώτο συνθετικό, λες και πρόκειται για χωριστή λέξη. Ο τόνος είναι εντελώς λάθος: προσπαθήστε να διαβάσετε τη λέξη με τους δύο τόνους και θα δείτε ότι ακούγεται εντελώς αφύσικα, εκτός πια αν έχουμε δυο χωριστές λέξεις.

Ένα μπιλοζιρικό που μου έγραψε φίλος. «Τις πινακίδες θα σου τις δώσει ο Μοροβίκος». Τι είναι ο Μοροβίκος; Το (Department of) Motor Vehicles. Το άκουσε από φίλο του, που έβγαλε πανεπιστήμιο στην Αθήνα και μετά πήγε για μεταπτυχιακά στις ΗΠΑ όπου εγκαταστάθηκε τελικά.

Ο φίλος που το έστειλε, το χαρακτήρισε «συμπαθητική αμερικανιά». Ο Αλέξης Παπαχελάς στην Καθημερινή αποχαιρετάει τον μεγάλο Τούρκο δημοσιογράφο Μεχμέτ Αλί Μπιράντ, που πέθανε προχτές, και καταλήγει: ήταν αυτό που λέμε «πιο μεγάλος και από την ίδια τη ζωή». Δεν το λέμε όμως, δηλαδή δεν το λέμε εμείς. Το λένε οι Αγγλοσάξονες, και συγκεκριμένα λένε larger than life. Κι άλλοι έχουν αποδώσει κατά λέξη την αγγλική έκφραση (δείτε τη συζήτηση στη Λεξιλογία) αλλά δεν παύει να είναι αγγλισμός. Καταλαβαίνω βέβαια πως το «ήταν πληθωρικός» δεν έχει την ίδια δύναμη στα συγκεκριμένα συμφραζόμενα και αναρωτιέμαι ποια ελληνική έκφραση θα ταίριαζε. Ίσως θα ήταν καλύτερο να έγραφε: ήταν αυτό που οι αγγλοσάξονες λένε «πιο μεγάλος από τη ζωή».

Τις προάλλες στη Βουλή ο χρυσαβγίτης Παππάς αποκάλεσε «πτώματα οδωδότα και τυμπανιαία» τους βουλευτές της ΝΔ, δηλαδή που μυρίζουν άσχημα και που έχουν τουμπανιάσει. Η έκφραση ακούγεται πότε-πότε, αν και συνήθως με την αντίστροφη σειρά: τυμπανιαία και οδωδότα, ενώ συχνά το «οδωδότα» θα το βρείτε σε διάφορες ανορθόγραφες παραλλαγές, με δύο ή κανένα ωμέγα (δεν έχουν όλοι το ασκημένο αυτί του Σαββόπουλου, να πιάνουν τη διαφορά στην προφορά ο και ω). Μια φίλη μού θυμίζει ότι την έκφραση την χρησιμοποιούσε ο Παπαδόπουλος στο Πιστεύω μου, αλλά και συχνά ο Παττακός, που έλεγε συχνά στους εξόριστους ή για τους εξόριστους ότι αν δεν αλλάξουν μυαλά θα βγουν απ’ το στρατόπεδο «πτώματα τυμπανιαία και οδωδότα». Από εκεί θα την άκουσε κι ο χρυσαβγίτης βουλευτής, και όχι από τον Ζουράρη που επίσης τη χρησιμοποιεί. Αλλά μού γεννήθηκε η απορία, πούθε βγήκε η έκφραση. Αρχαία δεν είναι, η λέξη «τυμπανιαίος» καν δεν υπήρχε στα αρχαία. Μάλλον εκκλησιαστική, ο Πάπυρος γράφει ότι η λ. τυμπανιαίος πρωτοχρησιμοποιήθηκε το 1744 από τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως.

Με χαρά πάντως βλέπω ότι ο ορθογραφικός ακτιβισμός που πρότεινα τις προάλλες, το «χρυσαβγίτης», υιοθετήθηκε και από αλλους.

Τέλος, είπε ο Ν. Ευαγγελάτος στηνεκπομπή του στον Σκάι τις προάλλες, μιλώντας για τα τερτίπια με τις εφτά κάλπες (που τελικά δεν εφαρμόστηκαν): θυμίζω κάτι ροζ ψηφοδέλτια το 1985… Δεν θυμάται καλά ή ίσως πρόκειται για λάπσους. Ροζ είναι τα σκάνδαλα και τα  τηλέφωνα. Τα ψηφοδέλτια στην εκλογή Σαρτζετάκη το 1985 ήταν γαλάζια, και ο φακελος στον οποίο έμπαιναν ήταν από ημιδιαφανές χαρτί, ώστε να φεγγίζει από μέσα το γαλάζιο, διαφορετικά από το λευκό ψηφοδέλτιο. Τώρα δεν χρειάζονται τέτοια χονδροειδή κόλπα, απαγορεύουν στους βουλευτές τους να πλησιάσουν τις επικίνδυνες κάλπες και καθαρίζουν.

180 Σχόλια προς “Αθανασιακά μεζεδάκια”

  1. Panagiotis said

    Καλημέρα. Απόλαυση είσαι πάλι.

  2. Καλημέρα…
    Μήπως ο Τσιπ. είπε «μετέρχεται κάθε μέσον» και τον αδικούμε;

  3. ππαν said

    Καλημέρα. Αν είπε «κάθε» δύσκολο να εννοούσε «μέσων».

  4. # 2

    Το σκέφτηκα κι εγώ, να λοιπόν που είναι χρήσιμο το αυτί του σαββόπουλου !!

    Τον παπά τον κάνουν τα ράσα όχι τα ράδα. Βέβαια στο πληκτρολόγιο σ και δ είναι δίπλα

  5. christos k said

    Να ‘σαι καλά Νίκο γιατί με κάτι τέτοια κείμενα νιώθω καλύτερα για τις δικές μου ανορθογραφίες 🙂

    “Πτώματα οδωδότα και τυμπανιαία” Θυμάστε το έντερπραϊζ και το πλήρωμα που διακτινιζόταν απο το σκάφος σε διάφορους πλανήτες; Λοιπόν αυτή την τεχνική πρέπει να την ανακάλυψαν οι αρχαίοι Έλληνες και μάλιστα με εφαρμογή στο χωροχρόνο. Μας στέλνουν φαίνεται διάφορους να μας φωτίσουν κατα καιρούς, δεν εξηγείται αλλιώς!

  6. Αντιφασίστας said

    Καλημέρα σε όλες και σε όλους!
    Τα ψηφοδέλτια μπορεί να είναι και σε φλούο χρώμα:
    http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=493439
    Βλέπω στο κείμενο της Κέζη ένα ωσάν (εκζήτηση;), ένα πολλά περισσότερα και ένα hansaplast. Το Βήμα προσφέρει αύριο τον γλωσσικό μπούσουλα του Μαρωνίτη. Δεν θα έπρεπε να τον προσφέρει πρώτα στους συντάκτες του;
    Συγχωρητέα τα λάθη του Τσίπρα και του Γλέζου, και όχι λόγω πολιτικής συγγένειας, αλλά γιατί είναι πολύ συνηθισμένα. Μήπως και ο Ελύτης δεν έγραφε, στα »Ανοιχτά χαρτιά» νομίζω, »απ’ ανέκαθεν»;
    Ωραία μέρα για συλλαλητήριο και συναυλία σήμερα! 😉

  7. Γς said

    > Πέρα από αυτό, αναρωτιέμαι αν υπάρχει η λέξη “ενδοχώριος”

    Όμως, είχαμε που είχαμε τα διάφορα εξωχώρια να μην έχουμε και ενδοχώρια;
    Ετσι εκτός από τα “ενδοχώρια είδη” βρίκα στο γκουγκλ
    ενδοχώριο νεοέλληνα, ενδοχώριο μετανάστη και ενδοχώριο λιμένα, προς το παρόν.

  8. munich said

    πάλι ο Σαββόπουλος σε μια παράγραφο γεμάτη με ονόματα ακροδεξιών.
    Αυτό που είχε πει κάποτε (κι εγώ έμαθα από εδωμέσα ότι το είπε) για την προσωδία της νέας ελληνικής, πρέπει να είχε μεγάλη απήχηση καθως φαίνεται και να μπέρδεψε πολύ κόσμο που υιοθετεί κάθε του λέξη και την ανάγει σε υπέρτατη αλήθεια.

    είχα γνωρίσει κάποτε έναν συνταξιούχο προτεστάντη θεολόγο ολλανδό, πολύ μορφωμένο και σοσιαλιστή, παρόλη τη χριστιανοσύνη του (σικ δικό μου), ο οποίος είχε μεράκι τους χριστιανικούς ύμνους κάθε δόγματος. Ήθελε ντε και καλά να μάθει νέα ελληνικά (αρχαία γνωριζε ήδη) για να μεταφράσει σε αυτά τους βυζαντινούς ύμνους που τόσο του άρεσαν. Ήταν πεπεισμένος ότι υπήρχε μουσικότητα στις διαφορετικές συλλαβές, προσωδία της νέας ελληνικής μου έλεγε. είχε πολεμήσει ως έφηβος στον Β’ ΠΠ εναντίον της κατοχής. Του άρεσε ο Ντέμης ρούσσος από Έλληνες.
    δεν είχα σκεφτεί ότι επηρεάστηκε από το Νιονιο

  9. Γς said

    7:
    >Ετσι εκτός από τα “ενδοχώρια είδη” βρίκα

    βρήκα και το «βρίκα»
    γμτ ατυχία μου
    😦

  10. Γς said

    8:
    >Του άρεσε ο Ντέμης ρούσσος

    Ωχ, τρίγκι, τρίγκι μάνα του (σοσιαλιστή θεολόγου)

  11. ΣοφίαΟικ said

    Αν αντί για αθανασιακά τα έλεγες Θανασομεζεδάκια, θα υπήρχε στα λεξικά το πρώτο συνθετικό 🙂

    Αυτό το ορθογραφικό με τους χρυσαβγίτες μην μας βγει σε κακό μετά και αρχίσουμε να βλέπουμε να γράφουν για τη ροδοδάχτυλη αβγή.

  12. ππαν said

    Εγώ διαμαρτύρομαι για τη συκοφάντηση του αυγού/αβγού.

  13. Μαρία said

    Ωραίος ο Μοροβίκος.
    Βάζω εδώ και το άρθρο του Τριαντ. για τα ελληνικά των Ελλήνων της Αμερικής, όπου (σ. 321) και οι περίφημες πίτσες.

    Click to access ekd_peel_12_2_triantafillidis.pdf

  14. spyroszer said

    Απ’ τη φράση του Ιπποκράτη, εγώ καταλαβαίνω ότι ο Ιπποκράτης έλεγε τα ενδημικά φυτά ενδοχώρια. Δηλαδή ότι χρησιμοποιούσε αυτή τη λέξη.

  15. #11
    Σαν ήρθε η ροδοδάχτυλη νυχτοθρεμμένη Χρυσαβγούλα
    σηκώθηκε ο βροντόφωνος Μιχαλόλιας απ’ το στρώμα
    και φόρεσε το μέιντ ιν τέρκι και κρέμασε στους ώμους
    γύρω τη κοφτερή σβάστικα και στα παχιά του πόδια…

  16. Και η παραπομπή όνειρο.
    Εγώ έλεγα πάντα άλλο γερμανός και άλλο NAZI. Μπας κι είχα άδικο;

  17. atheofobos said

    O Παππάς σίγουρα το οδωδότα και τυμπανιαία το γνωρίζει από την εμβριθή ανάγνωση του Πιστεύω του Παπαδόπουλου, γιατί δεν φαντάζομαι πως διαβάζει τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά που επίσης το χρησιμοποιεί!
    (Ελάχιστοι συγκινούνται από τα οδωδότα και τυμπανιαία πτώματα που αποσυντίθενται στις ζούγκλες της Αφρικής)
    http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=87517

  18. Μου την έχει δώσει το μαραφέτι που θέλει σύνθημα και παρασύνθημα.

  19. Γς said

    13:
    Από τον Τριανταφυλλίδη για τα ελληνικά των ελληνοαμερικάνων του μεσοπολέμου:

    ‘Πές το της ταμίας μας’ και όχι ‘της ταμία μας’

    Τώρα όμως: ’Πές το στο κασέρι μας’

  20. Αντιφασίστας said

    13: Θησαυρός η Μαρία και οι λίκνοι της! Ακόμα γελάω με το »μας φέρατε την ποδαρίλα» στη σελ. 306. Όλοι αυτοί οι αμερικανισμοί μού θύμισαν τις υπέροχες »Ασκήσεις ύφους» του Κενώ (όχι και Κενό ο Κενώ!) και τον »Αμερικάνο» του Παπαδιαμάντη μας.

  21. ΠΑΝΟΣ said

    Εγώ θυμάμαι τον Παπαδόπουλο να μιλάει στην τηλεόραση για «πτώματα τυμπανιαία και οδωδότα» και έτρεχα να βρω αυτό το «οδωδότα»,ώστε να καταλάβω ,τι ακριβώς είμαι.Ακόμη ηχεί η φωνή του στ’ αυτιά μου.Δεν ξεπερνιώνται εύκολα αυτά.Κολλάνε σαν τσίχλα.

  22. akindynos said

    Και ο Τριάντης

    Πώς ανοίγεις ένα δωμάτιο γεμάτο οδωδότα πτώματα και σε πνίγει η αποφορά; Ε, κάπως έτσι… Τετραήμερο έμεσμα, από τους κλασικούς εκπροσώπους τού εν αποσυνθέσει πολιτικού συστήματος. Με αντάξιο συμπαίκτη του λιγωτικού τακτικισμού τον άρχοντα του είδους Γ. Καρατζαφέρη

  23. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και τις διορθώσεις (τις πέρασα).

    7: Γς, το ενδοχώριος λιμένας το είδα κι εγώ, αλλά σημαίνει «λιμένας της ενδοχώρας».
    11: Ωχ, υπάρχει αυτός ο φόβος!
    13: Μπράβο βρε Μαρία, δεν είχα αντιληφθεί ότι υπάρχει ονλάιν (την έχω σε χαρτί) η εργασια του Τριαντ,

    14: Ναι, αυτό το νόημα βγαίνει -αλλά λέξη «ενδοχώριος» δεν υπάρχει στο TLG.

    21: Καλά λες, δεν ξεχνιούνται.

    22: Ωραία παρομοίωση, λες και όλοι μας ανοίγουμε καθημερινώς δωμάτια γεμάτα πτώματα (έστω και μη οδωδότα) και ξέρουμε.

  24. apostb1 said

    Καλησπέρα, καινούριος στην παρέα. Τελικά τι από τα τρία είναι σωστότερο; «αντι-εξουσιαστής», «αντιεξουσιαστής» ή «αντεξουσιαστής»;

  25. Χαίρεται, τις προάλλες είδα κι έναν τίτλο «Λαγκαρντ: μην εφησυχάζεσθε» κι αναρωτιόμουν μήπως είναι υπέρτερος βαθμός του εφησυχάζετε.

  26. sarant said

    24: Καλημέρα Απόστολε, αν σε λένε έτσι, και καλώς ήρθες.
    Καταρχάς, εμείς εδώ (ή τουλάχιστον εγώ, που είμαι και ο Νικοκύρης του μαγαζιού, η ανορθογραφία επίτηδες καθότι Νίκος) δεν λέμε καλησπέρα μανιακά από τις 12 και μετά, ενώ είναι ντάλα μεσημέρι. Εγώ λέω καλημέρα μέχρι αργούτσικα, φτάνει νάναι ψηλά ο ήλιος. Άλλοι λένε καλό μεσημέρι.

    Τώρα, από τα τρία που προτείνεις, εγώ προσωπικά διαλέγω το «αντιεξουσιαστής» αν και δέχομαι και το «αντεξουσιαστής». (Πριν από 50 χρόνια σίγουρα θα διάλεγα κι εγώ το «αντεξουσιαστής» αλλά σήμερα, δυστυχώς, έχουμε εξοικειωθεί με τις χασμωδίες). Με τίποτα δεν δέχομαι το «αντι-εξουσιαστής», πολύ περισσότερο αν μου βάλεις και τόνο στο αντί-

    Οι ίδιοι οι αντιεξουσιαστές λένε «αντιεξουσιαστής», όχι «αντεξουσιαστής». Υπάρχει περίπτωση, δεν είμαι σίγουρος όμως, να είναι χρωματισμένος ο τύπος «αντεξουσιαστής», δηλαδή να χρησιμοποιείται κυρίως από τη δεξιά και τις συνιστώσες της.

  27. Γς said

    24:
    Και τα τρία άκρως επικίνδυνα

  28. # 21

    Φίλε εγώ μετά από καναδυο Παπαδοπούλιους λόγους που άκουσα ανακάλυψα την μαγεία του να κλείνεις την φωνή και να παρακολουθείς στην ασπρόμαυρη τότε τιβί τις γκριμάτσες και τις κινήσεις των χεριών του. Μιλάμε για πολύ γέλιο, αξεπέραστο καρτούν ήταν λόγω φάτσας ο δικτάτορας, γιατί μετά συνέχισα την ίδια τακτική και με άλλους κυβερνώντες αλλά δεν βγάζαν τόσο γέλιο.

  29. Πολιτικάριος said

    Καλημέρα,

    Στο αντιευρωπαϊκός υπάρχει μάλλον επηρεασμός από τα αγγλικά: anti-European
    Επειδή είμαι πολιτικός επιστήμονας πάντα υπάρχει μια αμηχανία για την απόδοση τέτοιου είδους όρων: π.χ. anti-party sentiment (= αντι-κομματικό ή αντικομματικό συναίσθημα;) ή anti-globalization movement (= κίνημα της αντι-παγκοσμιοποίησης ή αντιπαγκοσμιοποίησης;). Πολλές φορές κατανοείς ότι στην απόδοση πρέπει να φεύγει η παύλα αλλά άλλες φορές που θες να κάνεις αναφορά σε ένα πολύ συσγκεκριμένο σχήμα, παρασύρεσαι και κοτσάρεις την παύλα. Δεν υπονοοώ ότι στο Βήμα ψάχτηκαν σε τέτοιο βαθμό, αλλά μου έχουν γυρίσει κείμενο από περιοδικό επειδή είχα βγάλει την παύλα στην απόδοση του όρου, οπότε λέω λιγο και τον πόνο μου…

    Ευχαριστώ

  30. spyroszer said

    23. Δεν θα μπορούσε να είναι λογικά στο TLG, αφού και η ενδοχώρα είναι λόγιο, μεταφραστικό δάνειο απ’ ό,τι βλέπω.

    Μαρία ευχαριστούμε πολύ ωραίο το λινκ.
    Από τις λέξεις που υπάρχουν εκεί, σήμερα χρησιμοποιούμε στην Ελλάδα τη φάρμα, τη μπασκέτα με άλλη έννοια, τον πολισμάνο, τον σερίφη. Και το μπιφτέκι δεν ξέρω. Από ‘κει μας ήρθαν ή είναι ανεξάρτητοι σχηματισμοί στην Ελλάδα;

    Μου άρεσε το «δεν πλέρωσα τις τέξες μου εφέτος». Επίκαιρο.

  31. sarant said

    29: Δίκιο έχεις ότι στο αντιευρωπαϊκός (δεν βάζω την παύλα) επηρεάζουν και τα αγγλικά, δεν το είχα σκεφτεί. Βέβαια, η τάση για χωρισμό των λέξεων εμφανίζεται και σε πάρα πολλά σύνθετα όπου δεν υπάρχει τέτοια επιρροή.

  32. @13, Ξαναμπράβο Μαρία!
    Είσαι ο μέγας σέφης των ψαχουλεμάτων (και με άψογο σερβίρισμα…)
    Ευχαριστώ, ιδιαιτέρως!

  33. Alexis said

    Καλημέρα
    Διάβαζα προχθές για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών και είδα ότι οι συντάκτες της ελληνόγλωσσης σελίδας έχουν μεταφράσει τον όρο «online» με τη λέξη «επιγραμμικά». Δεν το είχα ξανακούσει και ομολογώ ότι με ξένισε λίγο γιατί ηχητικά μου θυμίζει το «επιδερμικά». Ισχύει γενικότερα για την ελληνική απόδοση του online, ή όχι;

  34. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Το τυμπανιαίος απαντάται τουλάχιστον από το 1538 σε κείμενα αφορισμών (βλ. το Μιχαηλάρης, Αφορισμός. Από εδώ κατεβαίνει κιόλας http://helios-eie.ekt.gr/EIE/handle/10442/4136). Το παράξενο είναι ότι στα κείμενα των αφορισμών δεν έχει το οδωδότας.

  35. sarant said

    33: Ναι, είναι η μόνη στανταρισμένη απόδοση, κι εγώ τη χρησιμοποιώ καμιά φορά. Θα τη δεις συχνά, πέρα από τα κείμενα της ΕΛΕΤΟ (που το εισηγήθηκε) σε κείμενα της ΕΕ ή σε δημόσιων οργανισμών.

    34: Μπράβο Γρηγόρη, ανέβασες δυο αιώνες την ιστορία της λέξης!

  36. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Σε μερσώ, αλλά δεν το έκανα εγώ, ο Μιχαηλάρης! 🙂

  37. Κυριάκος said

    Είχα διαβάσει κάπου κάποτε ότι ο Γεώργιος Παπανδρέου είχε πει για τον κομουνισμό ότι είναι «πτώμα οδωδός και τυμπανιαίο».

  38. Γς said

    35:
    >ανέβασες δυο αιώνες την ιστορία της λέξης!

    άρα ομιλούμεν πλέον περι τεταριχευμένου τυμπανιαίου

  39. physicist said

    Με αφορμή την συμπαθητική αμερικανιά της ανάρτησης, να σας ενοχλήσω μια στιγμή με μιαν άλλη, σε μένα λιγότερο συμπαθητική; Διάβαζα τις προάλλες σε κείμενο φίλου που πάντοτε γράφει ωραία και στρωτά Ελληνικά έναν έπαινο για την «ηγεμονία του Μπαράκ Ομπάμα» με αφορμή την πρωτοβουλία του τελευταίου να ασχοληθεί με μέτρα που να περιορίζουν την κατοχή όπλων στις ΗΠΑ. Του παραπονέθηκα ότι είναι κακή απόδοση για τη λέξη leadership, μιας και έχει μάλλον αρνητική σημασία και παραπέμπει σε ηγεμόνες, τυράννους και απόλυτη εξουσία, προτείνοντάς του να χρησιμποιήσει καλύτερα «ηγετικό πνεύμα», «ηγετική ικανότητα» ή κάτι παρόμοιο. Με άφησε σύξυλο με μια ξερή απάντηση, λέγοντας «το ηγεμονία είναι σωστό».

    Είμαι βέβαιος ότι η απόδοση του leadership που χρησιμοποιείται συχνότατα στ’ Αγγλικά θα σας έχει απασχολήσει και θάθελα τη γνώμη σας. Ανάλογο πρόβλημα έχουν και οι γερμανόφωνοι, μιας και η ακριβής μετάφραση του leader είναι το απαίσιο Führer. Αυτοί την έχουν κουτσοβολέψει με το Führungsqualität (ηγετική ποιότητα κυριολεκτικά, σε ελεύθερη απόδοση ηγετικό χάρισμα ή ηγετική ικανότητα).

    —-

    ΥΓ: Δεν έπαψα να σας παρακολουθώ όλον αυτό τον καιρό και το ξέρω ότι πατάω αυτό που είχα πει πέρυσι τον Μάιο, ότι δηλαδή θα απέχω από σχόλια (για λόγους που δεν έχουν να κάνουν με το ιστολόγιο). Είναι εθιστικό το άτιμο και θέλει προσοχή. 🙂

  40. sh said

    από τις συζητησεις στη βουλή αυτές τις μέρες συγκράτησα αυτόν τον ωραίο διάλογο:

    βουλευτίνα (νομίζω ΣΥΡΙΖΑ):
    – Είναι ντροπή για τους ΑΝΕΛ να συμπράττουν με αυτό το νεοναζιστικό μόρφωμα της ΧΑ …

    χρυσαβγίτης βουλευτής:
    – Ντροπή κύριε πρόεδρε, να ανακαλέσει, δεν είμαστε μόρφωμα!!

    όπως λέμε:
    ‘άντε ρε μαλάκα’
    ‘ε όχι και «ρε» ‘

  41. ππαν said

    Ωραίο!

  42. Γς said

    40:
    To βίντεο λέει αυτά.
    Υπάρχει κάπου το πως προσδιόρισε το ‘μόρφωμα’ η Χριστοφιλοπούλου;

  43. «Αγράμματε και αστοιχείωτε, άχθε αρούρης, πτώμα οδωδός και τυμπανιαίον!» μας έβριζε γραφικός αλλά καλός καθηγητής βιολογίας στη Β΄ Γυμνασίου το 1966.

  44. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #39
    Σαν τα χιόνια! Δεν κόβεται το άτιμο το μπλόγκι ε; 🙂

  45. Γς said

    42:
    Αν και χρεία μαρτύρων δεν έχουμε, αλλά για την πλήρη τεκμηρίωση – απόλαυση του ‘ε όχι και “ρε”‘ ανεκδότου:

  46. sarant said

    39: Γεια σου Φυσικέ!
    Ανεξάρτητα από το συγκεκριμένο συγκείμενο, το «ηγεμονία» δεν χρησιμοποιείται πάντοτε αρνητικά.

    43: Άχθε έλεγε; Το αρσενικοποιούσε, όπως στο ψευδώνυμο του παππού μου;

  47. spiral architect said

    ΒΙΝΤΕΟ-Βενιζέλος: Άντε καλέ … 😛 😆 😀 :mrgreen:
    (καλή χώνεψη)

  48. «larger than life» δεν σημαίνει ούτε στα αγγλικά «μεγαλύτερος από τη ζωή». Τι θα πει άλλωστε αυτό, μήπως το ελύτειο «Εκείνος που θα βγει να πει: ορίζω τη ζωή»; «larger than life» σημαίνει κυριολεκτικά «μεγαλύτερος από το φυσικό μέγεθος«, μορφή δηλαδή εντυπωσιακή, «γίγας» με τη μεταφορική έννοια.

    όσο για το «ηγεμονία» ως απόδοση του leadership, είναι εξίσου φάλτσο με τους «ηγεμόνες» που αποκαλεί συστηματικά τα βασιλόπουλα ο υποτιτλιστής του Σουλεϊμάν — ο ίδιος που λέει εξίσου συτηματικά «Εξοχότατο» το Σουλτάνο, «Μπούντιν» τη Βούδα και «Σάρλκεν» τον Κάρολο Ε΄ και που έβαλε τις προάλλες τον Ιμπραήμ να δίνει ραντεβού στην ερωμένη του «μετά τον εσπερινό», αλλά που θυμήθηκε προχτές να πει «Ναϊσσό» τη Νις της Σερβίας!

  49. Ναι, ‘άχθε’ έλεγε. Να είχε άραγε υπόψη του τον παππού σου; Πάντως Μυτιληνιός δεν ήτανε…

  50. physicist said

    Σαν τα χιόνια, Γρηγόρη, και μάλιστα σε τοπίο πολύ χιονισμένο εδώ. Ε, δεν κόβεται, τι να κάνουμε. 😉

    Νίκο, γεια και χαρά! Συμφωνώ, δεν είναι πάντα αρνητική η χρήση αν κι εμένα στο μυαλό μου έχει κολλήσει ένα αρνητικό πρόσημο.

    Άγγελε, χαίρομαι που το βρίσκεις κι εσύ φάλτσο. Έχεις τρόπο να το πεις αλλιώς, μονολεκτικά;

  51. Γς said

    43:
    Του μπιουτιφάϊ ελαφρώς αυτό το
    «οδωδός και τυμπανιαίον»;

    Αοιδός και τύμπανον;

    Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ.

    Αλληλούια

  52. spyroszer said

    Αυτό με το μόρφωμα το είχα διαβάσει και εγώ για την Χριστοφιλοπούλου. Όπως φαίνεται κι απ΄ το βίντεο πρέπει να είπε σκέτο μόρφωμα, χωρίς επιθετικό προσδιορισμό. Σύμφωνα με τα λεξικά το μόρφωμα δεν είναι βρισιά, αλλά έχω την εντύπωση ότι έχει προσλάβει αρνητική σημασία. Δηλαδή ένα κόμμα ή οργάνωση κλπ χωρίς αρχές, ή χωρίς συγκροτημένες αρχές

  53. Γς said

    > το “πιο σοβαρότερα” που είπε ο Μανόλης Γλέζος

    Και ο άλλος υπερθετικός βαθμός των πάντων όλων

  54. (50) «ηγεσία», όταν σημαίνει μια ομάδα ανθρώπων. Ειδάλλως, «ηγετικό πνεύμα», «ηγετικές ικανότητες», «ηγετική πυγμή»…

  55. @39 Μήπως «ηγεσία» είναι η σωστή απόδοση του leaderhip; Το «ηγεμονία» δε μου φάινεται και τόσο σωστή απόδοση του leadership, ούτε καν σαν καταλέξη μετάφραση. Έχει κάποιος πρόχειρο κάποιο αξιόπιστο Αγγλοελληνηκό λεξικό;

  56. physicist said

    #55: Παναγιώτη, δες το #54 με το οποίο συμφωνώ σε ό,τι αφορά την «ηγεσία».

  57. 13,
    Θαυμάσιο το κείμενο!
    (Τα πινότσια, που αναφέρονται, τα θυμάμαι απ’ τον πατέρα μου που τού τα έλεγε ο -συνονόματος – παππούς μου, μετανάστης στην Αμερική 1905-1912.)
    Είμαι σίγουρος πως η λίστα περιλαμβάνει πλέον πάμπολλες λέξεις που προστέθηκαν αργότερα. Δύο που πέτυχα πρόσφατα και δεν γουγλίζονται:

    Η παρκιλότα (Parking lot)
    Ο αμπουλάς (Ambulance)

  58. Γς said

    54:
    Ασφαλώς “ηγεσία”, “ηγετικό …”
    το δίχως άλλο.

  59. sarant said

    57: Πινότσια τάλεγε κι ένας δικός μου προπάππος, μετανάστης για λίγα χρόνια στο τέλος του 19ου αιώνα.

  60. Γς said

    57:
    Θα υπάρχει σίγουρα μια πιο σύγχρονη και πιο πλούσια καταγραφή όλων αυτών.
    Λέγαμε για τους ρουφιάνους (εργάτες των roofs), το κασέρι (Cashier)
    Να και
    Θα πλακώσουν και τα μπιλόγια (τα κρύα – Below Zero ),
    ή αυτό που είπε ο ανιψιός μου βγαίνοντας αμέσως έξω από τη θάλασσα που μόλις είχε πέσει στην Πάρο:
    -Ποιος έριξε αλάτι στο λέκι; (λίμνη, η λίμνη Μίσιγκαν που κάνει μπάνιο),
    για να κάνω μια αρχή μαζέματος (αν δεν υπάρχουν κάπου)

  61. Γς said

    57, 59:
    Parakalo then afinome pinotsia sto skolio

  62. π2 said

    Μπράβο βρε Μαρία, και δεν θυμόμουν το άρθρο (ρωτούσα τις προάλλες για κάτι τέτοιο).

    Καλά όλα τ’ άλλα, αλλά γιουνγκβουμάνα η young woman; Κατά πως λέμε τι σου κάνω γιουνγκβουμάνα μου;

  63. Γίνανε της μόδας τα μαθήματα ελληνικών, ορίστε πολυχιλιετούς διόρθωσις και συγγνώμες και από το κεντρικό δελτίο ειδήσεων:

  64. sarant said

    63: Επειδή η κάρτα έλεγε Άδωνης!!!

  65. Ηλεφούφουτος said

    «Υπάρχουν κι άλλα ωραία ονόματα από Μ. και είναι κρίμα να μένουν παραπονεμένα: Μάρκος, Μιλτιάδης, Μάριος, Μηνάς, Μελέαγρος, Μίμνερμος.»

    M…πουααααα-χα-χα-χα-χα-χα-χα-χα-χα-χα!

    Ίσως θα ήταν καλύτερο να έγραφε: ήταν αυτό που οι αγγλοσάξονες λένε “πιο μεγάλος από τη ζωή”.
    ε, ναι. Ή ίσως «πιο μεγάλος ΚΙ απ τη ζωή»

  66. freierdenker said

    39, η καθιερωμένη μετάφραση του leadership είναι ηγεσία, π.χ. δες τα ελληνικά προγράμματα σπουδών MBA και τα σχετικά συγγράμματα.

    Το ηγεμονία θα μπορούσε να το χρησιμοποιήσει ως συνώνυμο του κυριαρχία (π.χ. «κυριαρχία Ομπάμα στην πολιτική σκηνή των ΗΠΑ»)

  67. physicist said

    #66. Τα εγχειρίδια των Επιχειρησιακών Σπουδών (και ο σχετικός περίγυρος) τείνουν ώρες-ώρες να κάνουν αυτόματες και απερίσκεπτες μεταφράσεις και είμαι κουμπωμένος μ’ αυτά. Αν το παίρναμε τοις μετρητοίς, θα ‘πρεπε λ.χ. να μεταφράζουμε την έκφραση XYZ has demonstrated leadership ως ο/η XYZ έδειξε ηγεσία, που όχι μόνο σκοντάφτει αλλά γκρεμοτσακίζεται. Στρωτό είναι να πούμε έδειξε ότι έχει την ικανότητα να ηγείται. — Το ηγεμονία είναι πέντε μέτρα οφσάιντ, καμία συζητηση.

  68. physicist said

    (Ναι, έγινε μαντάρα με τα πλαγιαστά που έπρεπε να είχαν κλείσει αλλού αλλά καταλαβαινόμαστε).

  69. sarant said

    Είναι αλήθεια αυτό που λέει ο Freien στο 66, πολλές φορές, πάρα πολλές, το leadership μεταφράζεται ηγεσια, καλώς ή κακώς.

  70. sarant said

    Δείτε και τη συζήτηση στη Λεξιλογία:
    http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?11911-leadership

  71. Ηγετικότητα;

  72. Αρκεσινεύς said

    Καλησπέρα,
    Τώρα σας διαβάζω. Ευχαριστούμε τον Νικοκύρη, τη Μαρία, τον Γρηγόρη και τους άλλους με τις χρήσιμες ή ενδιαφέρουσες παραπομπές τους.

    43.Πολύ ωραίο το …άχθε!
    46. Κι εγώ αυτό σκέφτηκα αμέσως.

    Παραθέτω κάτι που άκουσα και πάλι θα απουσιάσω.

    Από τη συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα στο Βερολίνο:
    «Πρέπει να υπάρξει κάθαρση στην Ελλάδα. Διαπράχθηκε ύβρις και μετά την ύβρι
    έρχεται η τιμωρία. Πρέπει να υπάρξει τιμωρία. Σ’ αυτήν την κατεύθυνση της κάθαρσης, η γερμανική κυβέρνηση πρέπει να σταθεί αρωγός».

    Βλέπε όμως το βίντεο στο 37’20’’
    http://www.ert.gr/webtv/net/item/10217-Deltio-Eidhsewn-15-01-2013#.UPXMDPIZf8p

  73. Θρασύμαχος said

    Κατά το ηλεκτρονικό Βήμα «ανέστΗλαν τις κινητοποιήσεις τους οι δικαστικοί». Μετά από λίγες όρως το διόρθωσαν, ευτυχώς όμως παραμένει σε δεκάδες κλώνους: http://www.evrytanika.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=346390:%CE%A4%CE%9F-%CE%92%CE%97%CE%9C%CE%91-%CE%91%CE%BD%CE%AD%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BB%CE%B1%CE%BD-(%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%89%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%AC)-%CF%84%CE%B9%CF%82-%CE%BA%CE%B9%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82-%CE%BF%CE%B9-%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF&catid=49:2011-11-20-19-48-57&Itemid=147

  74. Θρασύμαχος said

    #73: lapsus, «μετά από λίγες ώρες»

  75. Γς said

    74:
    lapsus calami

  76. gmich said

    Νομίζω πως ο Παττακός αποκαλούσε τους πολιτικούς «πτώματα τυμπανιαία και όζοντα » και όχι οδωδότα . Ίσως ο χρυσαυ(β)γίτης Παππάς να θυμάται καλύτερα.

  77. gryphon said

    To ηγετικές ικανότητες του Αγγελου μου φαινεται το πιο σωστο για το leadership.Δεν φαινεται να μπορει να αποδοθει με μια λεξη στα ελληνικα.
    Μεγαλη μ…..ία του Παπαχελά αυτο το «πιο μεγαλος και απο την ιδια την ζωη» για το «larger than life».Αυτή η φραση δέν σημαινει τιποτα στα ελληνικα.
    Δέν ξερω και για το πληθωρικός αν ειναι σωστό Μερικες φορές οπως το αντιλαμβανομαι το larger than life χρησιμοποιειται για κατι πομπωδες τον θεατρινισμο η το υπερβολικο η για καποιον που η φημη του ειναι μεγαλυτερη απο την πραγματικη του αξια κλπ.Μπορει ομως λεγεται και για καποιον που εντυπωσιαζει που ξεχωριζει πραγματικα.
    Παντως για να πω κατι που μπορει να θεωρηθει κακια αυτος ο Αλι Μπιραντ σιγουρα δεν ανηκε σε αυτην τήν κατηγορία.Δέν νομιζω οτι ηταν κανενα ξεχωριστο ατομο ουτε τόν ήξερε κανείς εκτός τής Τουρκιας και εκει ακομη δηλαδη ηταν ανθρωπος του πολιτικου κατεστημενου κατι σαν τον ντοπιο Παπαχελα.
    Ισως και γι’αυτο οι αβροτητες.Ισως ειχαν φοιτησει στα ιδια κρυφα σχολεια εκει στην Αμερικη.

  78. spyroszer said

    Μάλι ή Μαλί; Αποφασίστε.
    http://www.amna.gr/articleview.php?id=27314
    http://www.tovima.gr/world/article/?aid=493506
    http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathremote_1_15/01/2013_478616
    http://www.enet.gr/?i=news.el.home&id=336557

  79. Θρασύμαχος said

    #75: καλάμι είσθε και φαίνεσθε, έλεος πια μ’ αυτή τη μανία να διορθώνετε τους πάντες

  80. Γς said

    78:
    Προφανώς αγγλιστί Μάλι και γαλλιστί Μαλί.
    Αν ρωτάς πως λέγεται στα ελληνικά, περί ορέξεως …
    Εγώ πάντως το είχα μάθει ως Σουντανίζ Ρεπιβλίκ (Γαλλικό Σουδάν). Τότε που όλα ήταν αποικίες.

  81. Γς said

    78:
    Είπα lapsus calami (ως πλέον πλησιέστερον του lapsus Clavs tabuli – Error of Keyboard)

    Και επειδή δεν υπήρχε πληκτρολόγιο τότε να το πούμε lapsus manus;

    Σε καμιά περίπτωση βέβαια δεν πρόκειται για lapsus memoriae (ο Γς φτύνει τον κόρφο του).

  82. 62,
    Τώρα που το λες, υπάρχει περίπτωση το young woman να οδήγησε στο γιαγκόμαν(α) > γκόμενα;

  83. Γς said

    Ωχ, Clavs=Clavis
    (lapsus calami)

  84. Γς said

    82:
    Καλά τώρα πλάκα κάνεις;
    Το Γκόμενα είναι από το Γούμαν.
    Ολοι το ξέρουν πλήν του Μιχάλη;

  85. μηα μηα γρεα κε ανεδης said

    Σχετικά με το «κατ’ ομολογία». Νομίζω ότι καταργήθηκε το σημάδι της δασείας και όχι η δάσυνση. Καθ’ ομολογία δεν είναι το σωστό ; Μη με κράξετε, σας παρακαλώ, η απορία μου είναι ειλικρινής.

  86. 84,
    Ξέρω γω; Η βιβλιογραφία δεν είναι σαφής! 😉
    …και το slang.gr δεν πείθει.

  87. Μαρία said

    82 O Ανδριώτης και το ΛΚΝ την ετυμολογούν απ’ το ιταλικό παλαμάρι (όχι του βαρκάρη 🙂 ).
    http://it.wikipedia.org/wiki/Gomena

  88. # 84

    γκόμενα ή και γκόμινα

    προφανέστατα από γκαμέν, γκαμίν (gamin, gamine) κάτι περίπου αντίστοιχο με το δικό μας μαγκάκι

  89. Γς said

    87:
    Το σκοινί της άγκυρας λοιπόν;
    Η γκόμενα που σε δένει γερά και δεν μπορείς να φύγεις.
    Χλωμό το βλέπω ελαφρώς. Να μην μπορείς να φύγεις, ναυτικός πράγμα.
    Τεσπα. Κάποτε πρέπει να το ψάξουμε για τα καλά.
    Αχ αυτές οι γκόμενες.

  90. π2 said

    85: Η δάσυνση δεν έχει καταργηθεί, πέθανε απλώς. Σε νέες συνθέσεις είναι καθ’ όλα (;P) νόμιμο να την αγνοήσουμε: Πενθέκτη οικουμενική σύνοδος, αλλά πεντέξι μπίρες. Τώρα το κατ’ ομολογία είναι μάλλον γκρίζα ζώνη. Ο λόγιος τύπος θα ήταν καθ’ ομολογίαν. Από τη στιγμή που εκσυγχρονίζουμε το ουσιαστικό (και ειδικά στη συγκεκριμένη φράση ο εκσυγχρονισμός είναι κατά γενική ομολογία [;P] προχωρημένος) δεν βλέπω λόγο να κρατήσουμε τη δάσυνση.

  91. Μαρία said

    Για τον Ανδριώτη «η θηλειά που βάζει ο εραστής στο λαιμό του», για το ΛΚΝ απ’ την εικόνα της ρυμούλκησης, πως κάποιος τραβάει κτ. πίσω του.

  92. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    85. ‘Εφη και η ΄Εφη η αδαής: Να μας την πούνε μαζί.(Συναφές απ τη ανάποδη): το «μεθαύριο» γιατί δε λέγεται μεταύριο;

  93. π2 said

    [Ξεκούτιανα, ξέχασα και πώς μπαίνουν τα smilies]

  94. Αντιφασίστας said

    Αντιγράφω από τη στήλη του Γιάννη Χάρη στη σημερινή Εφημερίδα των συντακτών:
    Στο φέισμπουκ, Θανάσης Χειμωνάς, μέγας λογοτέχνης και υποψήφιος επικρατείας του ΠΑΣΟΚ, εναντίον Βαγγέλη Ραπτόπουλου: »Δεν θα γίνεις Χειμωνάς ποτέ, καραφλέ, καραφλέ!».
    Στο φέισμπουκ επίσης, ο Χου-Χου, ο γίγας του πνεύματος Χωμενίδης, σχολιάζει την κατάθεση στεφάνου από τον Τσίπρα στον τάφο της Λούξεμπουργκ: »Κόβω τον αριστερό μου όρχι ότι, αν κάποιος τον ρωτούσε ποιες ακριβώς ήταν οι θέσεις της Ρόζας Λούξεμπουργκ, θα έβηχε αμήχανα και θα άλλαζε συζήτηση».
    Απ’ ό,τι κατάλαβα, ο Χου-Χου ρισκάρει τον αυτοαποκεφαλισμό του, αν χάσει το στοίχημα. Δεν ήξερα, όμως, ότι είναι δικέφαλος. Αλλά, θα μου πείτε, τόσο μυαλό μπορεί να χωρέσει μόνο σε ένα κεφάλι;
    Αυτοί οι κύριοι είναι ομότεχνοι του Παπαδιαμάντη και του Καζαντζάκη.

  95. Μαρία said

    92 Αναλογικά προς το μεθ΄ ἡμέραν.

  96. Γς said

    92:
    Ιγκό έρτει μεταύριο.

  97. Μαρία said

    93 Υπενθύμιση:
    http://en.support.wordpress.com/smilies/

  98. # 91

    Με τέτοια που γράφει ο Ανδριώτης και ο του ΛΚΝ φαίνεται πως δεν είχαν ποτέ γκόμινα στην ζωή τους.
    Ελεος !!
    Μόνο την σύζυγο ή την πεθερά θα μπορούσε κάποιος να παρομοιάσει με θηλειά όχι το σπλάχνο, το γκομενάκι !!

  99. #92
    μεθαύριον δλαδή μία ημέρα μετά το αύριον

    μετά εν αύριον, μεθ’ εν αύριον, μεθεναύριον, μεθαύριον

  100. #92,99

    Αντίστοιχα με το
    επι εν ετος, εφ’ εν έτος, εφενέτος, εφέτος, φέτος

  101. μηα μηα γρεα κε ανεδης said

    90. Ευχαριστώ. Σε νέες συνθέσεις το καταλαβαίνω. Σε στερεότυπες εκφράσεις όμως η αποδάσυνση με το στανιό ακούγεται περίεργα και ξαφνιάζει. Τουλάχιστον στα δικά μου αυτιά.

  102. nestanaios said

    85. Τίποτα δεν έχει καταργηθεί. Ἄν η ὀμολογία είναι καλή, ψιλοῦται• ἄν η ὁμολογία είναι κακή, δασύνεται.

  103. Μαρία said

    Ήρθε κι έδεσε.

  104. Αντιφασίστας said

    Διαβάζω το άρθρο του Σταματόπουλου στην Εφ. των συν., πολύ ωραία τα γράφει, αλλά σκόνταψα σε 2 σημεία. »Ποιεί την νήσσαν», γράφει. Ποιείται την νήσσαν δεν είναι το σωστό; Αν και το »κάνει την πάπια» είναι το καλύτερο, κατά τη γνώμη μου. Επίσης, χαρακτηρίζει τους τραμπουκισμούς των χρυσαβγιτών βδελυρές και αποτροπαΪκές πράξεις. Προφανώς, εννοεί αποτρόπαιες. Έχουν την ίδια σημασία σήμερα οι λέξεις αποτροπαϊκός και αποτρόπαιος;

  105. ππαν said

    Αποτροπαϊκές τις λέει; 🙂 Σαν το φυλαχτό να πούμε;

  106. Γς said

    104:
    Αποτρόπαιες ήθελε να πεί.
    Δεν είχαν και δεν έχουν την ίδια σημασία. Το αποτροπαϊκός δεν πολυσυναντάται σήμερα

  107. Αντιφασίστας said

    Στην περίπτωση του Σταματόπουλου ισχύει, απ’ ό,τι φαίνεται, το ορθότατο »τα μεταξωτά βρακιά θέλουν κι επιδέξιους μπιπ». 🙂

  108. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    97.& 13. Θαυμαστά.Μπράβο κι από μένα κι ευχαριστώ.Είστε «ταγμένη»
    Σχετική με το #13, μικρή προσωπική εμπειρία:Τη δεκαετία του 90 βρέθηκα(πρώτη φορά) έναν Ιούλιο στην Καλιφόρνια (Σακραμέντο),Σε φίλους Έλληνες. Στην αρχή-αρχή νόμιζα πως έκαναν πλάκα με το παχύ σ, όπως το γράφει κι ο Τριανταφυλλίδης, που μιλούσαν τα νέα παιδιά. Ήσαν Αρκάδες δεύτερης γενιάς και η προφορά ήταν βαριά τριπολιτσώτικη Σα γιαγιάδες του παρελθόντος. Ως προς το ιδιότυπο λεξιλόγιό τους έζησα το εξής: <>. Πράγματι,μέχρι να τελειώσει ο Θανάσης (Τάμη) κάτι συνδέσεις στις σωλήνες του κήπου, πήγαμε και πήραμε μπριζολάκια κλπ που τα ψήσαμε σε δροσισμένο πια κήπο (αφού είχε ολοκληρώσει τις αναγκαίες «πίπες» ο Τάμη).

    98. από το Μάρκο ( να στρώσει ο όρος) «και οι γκόμενες φορέσανε τραγιάσκες

  109. Μαρία said

    107 Πρώτη φορά βλέπεις ελληνικούρες στον Σταμ. ;
    Το επίθ. αποτροπαϊκός είναι νεολογισμός, μ’ άλλα λόγια σήμερα χρησιμοποιείται.
    Και προς δικό μου αποτροπιασμό, μου εξήγησαν οι μικροί εδώ:
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/06/15/troika/#comment-37042

  110. Γς said

    108:
    >έζησα το εξής: .

    Κάτι φαγώθηκε εδώ, Συμπλήρωσε το.

  111. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    99. Έμπλεως ενθουσιασμού.Ειλικρινά. Τώρα θα μου εις γιατί δεν το έψαχνα αν τόσο μ απασχολούσε. Ένας μπάρμπας, νομικός, μού το είχε φέρει ως παράδειγμα εξαίρεσης που επιβεβαιώνει τον κανόνα (άκου τώρα). Και όμως είχε τέτοια ανάλυση η λεξούλα μου, που τη λέω τελευταία συνέχεια: «από μεθαύριο»: η δόση στην Τράπεζα, ο ξεσηκωμός μας, η σύλληψη των δραστών κλπ, κλπ

  112. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    110. Ωχ! πώς έγινε; μπας κι αυτολογοκρίθηκε γιατί είχε κακή λέξη;
    Το ξαναγράφω: έζησα το εξής: «Χάνη , για τα στέκια και τ΄άλλα,θα πάμε στη μαρκέτα με το κάρο , μέχρι να φτιάξει ο Τάμης τις πίπες»

  113. Μαρία said

    111 Πολύ εύκολα ενθουσιάζεσαι. Άκου καλύτερα το μπάρμπα σου.

  114. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    το «μέχρι να φτιάξει» είχα γράψει «τελειώσει» όπως το είχε πει.

  115. Αρκεσινεύς said

    72. Βλέπω πως δε σχολιάστηκαν τα αρχαιολογικά του Τσίπρα.

    «Η αλήθεια θα δικαιωθεί» του Παπακωνσταντίνου. Λέγεται; όπως π.χ. ο αγώνας;

    Το πρωί άκουσα από ραδιοφωνικό σχολιαστή: τα προσδοκούμενα

    Η Γαλλίδα ομόλογός μου, η Ελβετή ομόλογός μου.
    στον πληθυντικό πώς θα είναι; Οι Ελβετές; Ήρθαν πολλές Ελβετές φέτος στην Ελλάδα.

  116. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    113. Ε το είπαμε. «Κουζουλό μυαλό». Αφορμές ψάχνει.

  117. Γς said

    Αντε λεκανόστ από μένα κοπελιές και κοπέλια

  118. Νέος Τιπούκειτος said

    Το «Μάνος» Καραγάτσης είναι μάλλον προς τιμή του Μάνου Τασάκου στον Κίτρινο Φάκελο.

  119. Νέος Τιπούκειτος said

    @13: Μαρία, πολύ καλός ο λίκνος, ευχαριστούμε! Θυμάμαι διαφήμιση ελληνοαμερικανών τεχνικών (γύρω στο 2000): «καθαρίζουμε το wall-to-wall carpeting και κάνουμε και πίπες» (δηλαδή επισκευάζουν σωληνώσεις).

  120. Νέος Τιπούκειτος said

    @108: Τώρα βλέπω ότι τις πίπες τις άκουσε και η Έφη Έφη (σε άλλα συμφραζόμενα).

  121. Μαρία said

    119 Είχα κάποτε αποδελτιώσει τα άρθρα των Ελληνικών που μ’ ενδιέφεραν και τον είχα πρόχειρο.
    Τουλάχιστον ο Τάμης τις τελείωνε. Στο Τορόντο τις κάνουνε;

    Πού είσαι χαμένος; Στα μωρά;

  122. Νέος Τιπούκειτος said

    Μαρία, οι συγκεκριμένες πίπες ήταν στη Νέα Υόρκη.

    Χαμένος στα μωρά, στις δουλειές, στο διάστημα…

  123. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    Είχα πάει για ζιαφέτ, οπότε τώρα γύρισα, έμπλεος.

    Η ετυμολογία της γκόμενας βασανίζει τους ετυμολόγους για πολύ καιρό. Φωνητικά είναι πολύ δύσκολο να προέρχεται από το gamin, gamine. Η επικρατέστερη άποψη συσχετίζει με τη γόμμα (τη μπριγιαντίνη) από κάποιο ιταλ. gommina, αλλά εγώ έχω επιφυλάξεις.

  124. Νέος Τιπούκειτος said

    @88: Το γκόμενα < gamine το έχω ξανακούσει, αλλά δεν μου φαίνεται πολύ πιθανό. Άντε να είχει γίνει *γκαμίνα ή το πολύ πολύ *γκομίνα — περίπου όπως το gamin το έκανε «χαμίνι» ο Ισιδωρίδης Σκυλίτσης στη μετάφραση των «Αθλίων».
    Η σύνδεση με το gomena, «παλαμάρι», είναι απλώς ευφάνταστη.
    Δεν θυμάμαι πια πού είχα δει (ίσως στο λεξικό του Ζάχου;) μια ενδιαφέρουσα ετυμολογία από το γαλλικό gomina, που θα πει (περίπου) τζελ για τα μαλλιά — αλοιφή με βάση τη γόμμα, για να δίνει σχήμα στα μαλλιά. Αυτή μου φαίνεται η πιο πειστική από όλες (γκόμενα = η κοκέτα που βάζει gomina στα μαλλιά της). Υπάρχει και ρήμα, se gominer, «βάζω τζελ (ή μπριλκρίμ, για τους παλιότερους)».

  125. Νέος Τιπούκειτος said

    Νικοκύρη, μαζί γράφαμε.

  126. Μαρία said

    124 Μάρκα ήταν. Είχε όμως κυκλοφορήσει στην Ελλάδα;
    http://www.cnrtl.fr/definition/gomina

  127. sarant said

    Τιπου, μια άκρως ελκυστικη΄ερμηνεία ήταν πως η γκόμενα (αρχικά πρέπει να ήταν γκόμινα) προέρχεται από τη λακ μάρκας Gomina που ήταν πολύ δημοφιλής. Το κακό είναι πως η λακ ήρθε το 1935 και η λέξη είναι από αρκετά έως πολύ παλιότερη.

  128. sarant said

    Και το 1926 να κατατέθηκε, έχω την εντύπωση πως η γκόμινα υπάρχει σε κείμενο του 19ου αιώνα.

  129. Πάντως, το γκόμινα ( με ι ) το έχω ακούσει από παλιότερους. Μου φαίνεται το έλεγε κι ο Τσιτσάνης: είμαι μάγκας και αλάνης κι από γκόμινα χαρμάνης. Αυτό μάλλον ενισχύει τη σύνδεση με το Gomina — εκτός κι αν βρεθεί πράγματι η λέξη σε παλιότερα κείμενα.

  130. Μαρία said

    124 Καλά το θυμάσαι.
    http://tinyurl.com/amb7etm

    Κι εδώ για τους The Gomina Boys πάντα το ’26.
    http://tinyurl.com/aj57hur

  131. Μαρία said

    129 Και στη γειτονιά μου γκόμινα λέγανε αλλά το θεωρούσα ιδιωματικό.

  132. sarant said

    130: Το απόσπασμα (το ξένο) είναι πολύ αποκαλυπτικό ότι η λ. gomina είχε βαρύνουσα σημασία -και στο Παρίσι, οπότε πρέπει να βρούμε πότε έκανε την εμφάνισή της η Ζοζεφίνα Μπέκερ στα Φολί Μπερζέρ.

    Ωστόσο, πρόσεξε ότι έχω βρει τη γκόμινα σε λαϊκό περιοδικό του 1928 και θεωρώ ότι τα ούτε δύο χρόνια δεν είναι αρκετό διάστημα για να έρθει η λέξη από την Αρτζεντίνα στην Αθήνα (μέσω Παρισίων) και να γίνει και ψωμοτύρι.

    Πολύ περισσότερο αν όντως υπάρχει η λ. σε κείμενο του 19ου αιώνα όπως υποψιάζομαι (θα βεβαιωθώ ενκαιρώ)

  133. sarant said

    Tο απόσπασμα του 1928 που έχω βρει και δεν το είχα δει προσεχτικά, αναφέρεται στις γκόμινες του Παρισιού, που οι απάχηδες τις αποκαλούν γκονζές. (δηλ,. gonzesse).

  134. Μαρία said

    132 Και κάποια διαφήμιση αυτής της γκόμινας δεν θα έβλεπες στις εφημερίδες;
    Σε κανένα παλιό καραγκιόζη θα μπορούσε να λέγεται.

  135. Μαρία said

    133 Άρα δεν είναι απ’ το μπριόλ.

  136. Μαρία said

    Βλάμικες κουβέντες, Εμπρός 19/8/1929 ΓκόμΙνες
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=108&pageid=-1&id=47610&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASLASSASkASUASRASVASJ&CropPDF=0

  137. Γς said

    1929. Οπότε τα περί Αργεντίνικης λάκας πάνε περίπατο.
    Δεν ξέρω, κάτι μου λέει ότι πρέπει να λεγόταν στη Σμύρνη, πρίν την καταστροφή.
    Το έχω ήδη βρει σε ένα κείμενο με αναμνήσεις εκείνης της εποχής.
    Αλλά αυτό που με κάνει να το πιστεύω είναι προσωπικά μου βίωμα όταν στο Βύρωνα πιτσιρικάς (αρχές 50ς) άκουσα κάτι Σμυρνιές που καυγαδίζανε να λένε:
    -Αρή (Αρί ή κάτι σαν το μωρή) σε ξέρουμε! Που ταΐζεις τσι γκόμενοι και αφήνεις τα παιδιά νηστικά.

  138. Άρτεμη said

    Αναφέρθηκαν καθόλου αυτά; http://el.wiktionary.org/wiki/%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B1

    εναλλακτικά, από γκόμενος < ιταλική gommeno < γαλλική gommeux (όμορφος νεαρός)
    εναλλακτικά, παραφθορά από το αγγλικό woman

  139. Το ότι οι αρχικές μορφές είναι γκόμινα και γκόμενος (το γκόμινος δεν το έχω συναντήσει) είναι ενισχυτικόν της γαλλικής προέλευσης της λέξης. Υποθέτω πως η λέξη είναι της καλλιαρντής όπου πολλές λέξεις έχουν ξενική προέλευση με αλλαγμένη την θέση του τόνου, π.χ. κλεβέρης= ο έξυπνος και μετά πέρασε στην «κοινωνία». Δυστυχώς έχω χάσει τα καλλιαρντά του Ηλ.Πετρόπουλου, αν τα έχει κάποιος ας ρίξει μια ματιά.

  140. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  141. sarant said

    138: Η πρώτη άποψη είναι αυτή που δέχεται και ο Μπαμπινιώτης και είναι η επικρατέστερη.
    Η προέλευση από woman είναι εντελώς απίθανη.

    139: Τόσο παλιά είναι δύσκολο λέξη της καλιαρντής να διαδόθηκε τόσο πολύ.

    136: Γκόμινα ή γκόμενα υπάρχει και το 1929 στη Μακεδονία.

  142. nestanaios said

    Η προέλευση μίας λέξης έχει πολύ λίγη σημασία. Αυτό που έχει πολύ σημασία είναι ο λόγος που καθιστά αυτή την λέξη επίκαιρη. Ποία είναι τα στοιχεία που συμβάλουν και κάνουν την λέξη χρήσιμη; Φυσικά αυτό εξαρτάται από τον άνθρωπο και από την εποχή.
    Ας ετυμολογήσω την λέξη από μια σκοπιά ελληνική. Αφαιρούμε την πτωτική κατάληξη α και έχουμε γκομεν• χωρίζουμε τις συλλαβές και έχουμε γκο – μεν• η μεν είναι σίγουρα από το μένος. Για την γκο σκέπτομαι διάφορα. Το γ προ του κ στήν ελληνική βεβαιώνει πως εδώ ενδέχεται να έχουμε(σίγουρα έχουμε) δύο συλλαβές. (ε)ν + κο. Κο είναι ο σκεπτόμενος άνθρωπος. Την εν τη γνωρίζουμε.
    Την λέξη μπορούμε να την τροποποιήσουμε με το πάθος της μετάθεσης. Μεταφέρουμε την εν μετά την κο και έχουμε κο + εν + μεν + α και έχουμε κώμμενα. Καλή λέξη. Τα ο + ε = ω και ν + μ = μμ. Κώμμενα. Ενέχει πολλά στοιχεία για να επιβιώσει και ας διαφέρουν αυτά τα στοιχεία από άνθρωπο σε άνθρωπο και από εποχή σε εποχή.

  143. @39: Συνάδελφε!!! Καλωσήρθες!!! 😀

    Πόσο χαίρομαι που σε βλέπω!! Ελπίζω να σχολιάζεις πού και πού από δω και μπρος, ε;;

  144. Μιχαλιός said

    123 κε. Μικροπαρατηρήσεις:
    (α) Το ιταλο-ισπανο-αργεντίνικο gom(m)ina πού τονίζεται; Δε θάπρεπε να μας κάνει «γκομίνα»; Αλλά και μέσω Γαλλικών να το πήραμε, το προπαροξύτονο δεν δικαιολογείται.
    (β) Στα Τούρκικα η γούμενα (παλαμάρι, αλλά και καναδυό άλλα πράματα) λέγεται gomina και gomena, υπάρχει κι εκεί δηλαδή η χαρακτηριστική αυτή διτυπία, έστω κι αν δεν έχουν (όσο είδα) τη δική μας έννοια «γκόμενα». Και αυτό μου φαίνεται ενδιαφέρον, αν η λέξη είναι σμυρνέικη ή γενικά τουρκομερίτικη.
    (γ) Σε δυτικοθρακιώτικο σάιτ γκουγκλίζεται το gominalar=γκόμενες (αντιδάνειο βέβαια, θα μου πείτε, απ’ τα Ελληνικά, αλλά προσέξτε και πάλι το ι αντί ε).

  145. Πράγματι, τη λέξη τυμπανιαίος εκτός από τον Παττακό τη συναντάμε συχνά στην εκκλησία και στους αφορισμούς, ήδη από τον Λέοντα Αλλάτιο που χρησιμοποιεί τη λέξη τυμπανιαίος, σε σύγγραμα του 1645, ειδικά για τους αναθεματισμένους νεκρούς των οποίων τα πτώματα παραμένουν αλλοίωτα και εξογκομένα σαν ντουπί, δηλαδή ταμπούρλο, τύμπανο. Από εκεί η φαντασία φτάνει στους βρυκόλακες….. Ο Κερκυραίος καθηγητής θεολογίας και πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Μεταλληνός, αναφέρθηκε στη λέξη τυμπανιαίος . « Το πού φθάνει ο κάθε άνθρωπος ο Θεός το ξέρει. Γι’ αυτό, όταν κοιμηθεί ο άνθρωπος, από τα λείψανα αναγνωρίζουμε τη κατάστασή του. Τον Κωλέττη τον ξέθαψαν και βρομούσε τόσο πολύ που έπεφτε λιπόθυμος ο κόσμος. Ήταν τυμπανιαίος δε -κι όχι λείψανο που ευωδιάζει- κι απομακρύνονταν όλοι από τη βρόμα. Και φέρανε τον μητροπολίτη Αθηνών, ο οποίος διάβασε ευχή στο λείψανο -ο μητροπολίτης πήγε να πάθει συγκοπή!- κι αμέσως διαλύεται το λείψανο. Ο Γ. Μ. μιλούσε σε δημόσια εκδήλωση για τον Βασίλη Ραφαηλίδη, αριστερό και κα φυλακισμένο απο τη χούντα δημοσιογράφο και κριτικό του κινηματογράφου που πέθανε το 2000.
    Πλησιέστερη λέξη προς το τυμπανιαίος είναι ο τυμπανίας, ο τυμπανικός ο τυμπανίτης (η σημερινή τυμπανίτης η τυμπανισμός, hydropisie). Πρόκειται για ασθένεια που χαρακτηρίζεται από κοιλιά εξογκομένη σαν ταμπούρλο ( τύμπανον) από πλησμονή αερίων, δηλαδή από συσσώρευση πολλών αερίων μέσα στη κοιλιά. Το βλέπουμε στα μικρά παιδιά της Αφρικής από τη εποχή που μιλούσαμε για τη Μπιάφρα μέχρι τώρα.
    Η λέξη τυμπανίας και τυμπανίτης αναφέρεται ήδη από τον Γαληνό (2,264 και 2,382), αλλά και τον Αρεταίο από τη Καππαδοκία, γιατρό που ακμάζει μισό αιώνα πριν τον Γαληνό, γύρω στο 100 μ.Χ., και η λέξη τυμπανικός από τον, Λύδιο τη καταγωγή, ιατρό Αλέξανδρο από τις Τράλλεις ,σημερινό Αιδίνιο στη Τουρκία, που έξησε στον έκτο αιώνα . (9, 522).
    Οι λέξεις πέρασαν στη λατινική γλώσσα σαν tympanicus , tympanista και tympanites. Από εκεί στις σύγχρονες ξένες ιατρικές γλώσσες, που αν και κράτησαν τη κύρια έννοια δηλώνουν και ασθένεια του αυτιού.

    Δεν πρέπει να συγχέουμε το τυμπανίας (o ασθενής) με το τυμπανιστή και τον τυμπανισμό (ίδια λέξη και για την ασθένεια) που αναφέρονται στα όργανα που συνόδευαν τους ιερείς της Κυβέλης .
    Από τις χιονισμένες Βρυξέλλες

  146. Γς said

    145:
    Να μας γράφεις (σπανίως)

  147. Νέος Τιπούκειτος said

    Πράγματι, αν η μπριλκρίμ Gomina κατοχυρώθηκε σαν σήμα κατατεθέν το 1926, όπως λεν τα λεξικά, είναι απίθανο να πολιτογραφήθηκε στα ελληνικά σε τόσο σύντομο διάστημα, ώστε το 1929 να είναι σε κοινή χρήση.
    Το gommeux που αναφέρει η Άρτεμη στο #138 υπάρχει από το τέλος του 19ου αιώνα και σημαίνει «δανδής», «κομψευόμενος νεαρός» (προφανώς πάλι από τη γόμμα του μπριλκρίμ). Ενδιαφέρον είναι το θηλυκό, gommeuse, που θα πει «τραγουδίστρια του καμπαρέ»: αλλά πώς φτάνουμε από κει στο «γκόμενα»;

  148. physicist said

    #143. Αγαπητέ μου Στέλιο, σ’ ευχαριστώ πολύ για το επανακαλωσόρισμα. Κι εγώ χαίρομαι πολύ που σε ξαναβλέπω!

  149. sarant said

    144: Προφανώς γκομίνα είναι το ισπανικό. Βάσιμα όσα λες, ειδικά το gominalar με εξέπληξε. Η λέξη παραμένει στα υπό μελέτη

  150. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    146. Τυμπανοκρουσίες. Τούμπανο η κεφάλα μου. Στην Αποκάλυψη κάτι λέει για τυμπανιαίος. Οδωδός πάλι όχι.(Νομίζω δηλαδή.Δεν την ξεκοκάλισα κιόλας)

  151. Γς said

    Φιρί φιρί το πας

  152. τυφλόμυγα said

    Σε δελτίο ειδήσεων του Σκάι η Αλγερία έγινε Αλεργία. Το λάθος δεν διορθώθηκε κατά τη διάρκεια εκφώνησης της είδησης. 4.02- 4.50

  153. sarant said

    Αν είναι δυνατόν 🙂

  154. Αναστασία said

    Ο Τσίπρας στην ομιλία του είπε κάτι για «σκελετούς κρυμμένους στη ντουλάπα» ή τσπ κάτι με σκελετούς και ντουλάπες. Μου φάνηκε τόσο απίθανο που τελικά ήταν το μόνο πράγμα που συγκράτησα στο δεκάλεπτο που άκουσα. Αν και τελευταία προσπαθώ να μην είμαι και τόσο απόλυτη… Μπορεί να λέγαμε από πάντα για σκελετούς που κρύβονται στις ντουλάπες και να μην το είχα ακούσει…

  155. spiral architect said

    @152, 153: Θα μπορούσε να ήταν και Αλεγρία.
    (να είμαστε και καλτ, ρε παιδί μου) 😀

  156. Γς said

    155:
    ‘Η και Αλεργία – Ανεργία

  157. sarant said

    154: Είναι μια αγγλική έκφραση που έχει καθιερωθεί πια και στη χώρα μας, εδώ και πολλά χρόνια. Μάλιστα, τη χρήση της την είχα επιδοκιμάσει πριν από καιρό:
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/05/17/papoutsi/

  158. Αντιφασίστας said

    Στην πρωινή εκπομπή της ΝΕΤ άκουσα ένα »του Νέο Μεξικό» και τον συμπαθή Αρβανίτη να αποκαλεί αυτόχειρα αυτόν που προβαίνει σε αυτοδικία.

  159. Αναστασία said

    Ναι, μμμ… Ευχαριστώ για την απάντηση. Μάλλον είναι θέμα προσωπικού γούστου, εμένα μου φαίνεται εξίσου άθλιο όπως το «θα σε πάρω πίσω». Όταν ήμουν μικρή είχα διαβάσει μια συνέχεια από τις «Μικρές κυρίες» (δε θυμάμαι πώς λέγανε το βιβλίο πάντως η Τζο ανοίγει ένα σχολείο) όπου σε ένα σημείο έλεγε για κάποιους που στα νιάτα τους «έσπερναν άγρια βρώμη». Τουλάχιστον ο μεταφραστής είχε βάλει μια υποσημείωση όπου εξηγούσε τι προσπαθούσε να πει… ευτυχώς γιατί θα μπορούσε και να μην (α! και το έψαχνα. Να η αγγλική σύνταξη που αρέσει σε μένα)

  160. sarant said

    159: Όχι, δεν είναι το ίδιο, γιατί με τους σκελετούς στη ντουλάπα μεταφέρεται η ιδέα του ένοχου μυστικού. Με την άγρια βρώμη όχι, και κανονικά δεν έπρεπε να μεταφραστεί καταλέξη, έστω και με υποσημείωση.

  161. Αναστασία said

    Συγγνώμη αλλά διαφωνώ. Όποιος δεν ξέρει αγγλικά και ακούσει για σκελετούς στη ντουλάπα θα πει «τι λέει αυτός»;. Ομοίως και για το «θα σε πάρω πίσω». Απλά για κάποιο λόγο ακούγεται περισσότερο. Αν όμως έλεγα «θα σε πληρώσω πίσω» ή «θα σου γράψω πίσω» ή «θα έρθω πίσω σε σένα» το πιθανότερο είναι ο συνομιλητής μου να σκεφτότανε «τι λέει αυτή; Γιατί μιλάει έτσι»;.

  162. Νίκο πρέπει ν’ αλλάξεις όνομα στο νήμα και να το κάνεις των αφίξεων!
    Τιπούκειτε σαν τα ρόδα! Άσε λίγο το Διάστημα και γύρνα στη Γη που μας έλειψες! 😀

    Βρε βρε τον Φυσικό!!! Να υποθέσουμε ότι οι λόγοι της αποχής αναιρέθηκαν και επέστρεψες για τα καλά στις επάλξεις, για θα μας ξαναφύγεις πάλι και πως θα το ξαναπεράσουμε;

  163. sarant said

    Ε, διαφωνούμε. Και το «θα σε πάρω πίσω» κατανοητό το βρίσκω, άσχετο αν δεν το λέω. Βέβαια, δεν μπορώ να ξεχάσω τα αγγλικά μου, οπότε δεν μπορώ να πω αν το βρίσκω κατανοητό επειδή το ξέρω από τα αγγλικά.

  164. Αντιφασίστας said

    Όπως και να ‘χει, η γλώσσα εμπλουτίζεται με ξενόφερτες εκφράσεις που κατορθώνουν να ενταχτούν ομαλά και δεν είναι άσχετες με τα βιώματα των χρηστών. Με τόσα θρίλερ που έχουμε δει, έχουμε εξοικειωθεί με τους σκελετούς στην ντουλάπα. Πιο πολύ με ενοχλεί το »βάζει στο κάδρο τον τάδε» με την έννοια της ενοχοποίησης και, βέβαια, το αφόρητο »θα σε πάρω πίσω». Αυτό, νομίζω, το λανσάρισε ο Παπακαλιάτης στα σίριάλ του.

  165. @129 – Τιπού, το παράδειγμα Τσιτσάνη δεν είναι τεκμήριο -λόγω τρικαλινής προφοράς! (αυτός έλεγε μέχρι και…ποτάνα!) 🙂
    Τα λόγια που παραθέτεις δεν είναι της πρώτης ηχογράφησης. Είναι τα λογοκριμένα (και σε εκτέλεση απ’ τον Απ. Νικολαΐδη, 1972) της ξακουστής «Δροσούλας», που ο Τσιτσάνης λέει: «είμαι μάγκας και αλάνης, μπήκα στον τεκέ χαρμάνης».

    Πραγματικά, οι περισσότεροι παλιοί (και μάλιστα κυρίως οι περιθωριακοί μάγκες) χρησιμοποιούσαν το «γκόμινα» και όχι «γκόμενα».
    Και στη μουσική φάρα την έχουμε ακούσει ή διαβάσει από αρκετούς, π.χ. Βαμβακάρης, Στράτος Παγιουμτζής, Νίκος Μάθεσης (Τρελλάκιας), Γενίτσαρης, Καπλάνης, Ζαμπέτας -κι αργότερα Μιχαλόπουλος, Σκαρπέλης, Νικολαΐδης κ.α.
    Το αξιοσημείωτο είναι πως δεν έχω συναντήσει -στον Τύπο ή σε κείμενα- τη λέξη πριν το 1922 και αυτό με έχει οδηγήσει κι εμένα να σκεφτώ (όπως ο Μιχαλιός, @144-παραπάνω) πως η λέξη είναι εισαγόμενη από τη Σμύρνη.
    Στην ελληνική δισκογραφία η λέξη μπαίνει στους στίχους των τραγουδιών μαζί την έναρξη φωνοληψίας τού λεγόμενου ρεμπέτικου τραγουδιού (1932). Στα προγενέστερα ελαφρά, επιθεωρησιακά ηχογραφήματα δεν την έχω πετύχει.
    Και αυτοί που τη χρησιμοποιούν είναι κυρίως οι Σμυρνιοί. Βλ.: Βαγγέλης Παπάζογλου, Παναγιώτης Τούντας, Αντώνης Διαμαντίδης (Νταλγκάς), Κώστας Τζόβενος, Δημήτρης Σέμσης, Κώστας Καρίπης, Μανώλης Χρυσαφάκης, Σπύρος Περιστέρης…

    Καθώς -όσο γνωρίζω- και στα «μάγκικα» νούμερα των επιθεωρήσεων – revue [Παναθήναια, Πανόραμα, Κινηματογράφος, Παπαγάλος] έως το 1922, ο βλάμης, ο περιθωριακός, ο κουτσαβάκης και κάθε μάγκας ή γνωστός τύπος της καθημερινής αθηναϊκής ζωής, ενώ χρησιμοποιεί άλλες αργκοτικές λέξεις, δεν αναφέρει το «γκόμενα» («γκόμινα»).
    Ούτε οι αρθρογράφοι πριν το 1922 χρησιμοποιούσαν τη λέξη, ενώ διαπιστώνουμε πως κατόπιν υπάρχει στις εφημερίδες (1924, 1925…). Και η παραπομπή τής αγαπητής μας @136 Μαρίας, στη στήλη «Βλάμικες Κουβέντες» της εφημερίδας, αυτό αποδεικνύει -κι ο υπογράφων αρθρογράφος Νώντας, την έχει χρησιμοποιήσει πολλές φορές.

    Η καταγραμμένη άποψη πως εξαπλώνεται η λέξη απ’ το 1935, που κυκλοφορεί η gomina – μπριγιαντίνη – τζελ, σαφέστατα δεν ισχύει.

    Η λέξη γκόμενα στα ρεμπέτικα προϋπάρχει του 1935. Βλ.:
    Ρίτα Αμπατζή-Το μπουζουκάκι (1932), Πέτρος Κυριακός-Το λεξικό του μάγκα (1932), Κατίνα Χωματιανού-Αν ήμουν άντρας (1933), Ρόζα Εσκενάζυ-Γίνομαι άνδρας (1933) και Η κατάρα του χαρτοπαίκτη (1933), Ρίτα Αμπατζή-Ζωή είν’ αυτή Ζωΐτσα μου (1933), Ζαχαρίας Κασιμάτης-Ο τεκετζής (1934), Γιώργος Κάβουρας-Ο σερέτης (1935), Κώστας Ρούκουνας-Ο σορόπης (1935) και Κουβέντα με τον Χάρο (1935) κ.α…
    Μόνο ο Μάρκος Βαμβακάρης στις «Τραγιάσκες»-1933 και ο Ανέστης Δελιάς στο «Ο Νίκος ο τρελάκιας»-1936, προφέρουν το γκόμινα. [Ο Ζαμπέτας πολύ αργότερα, τη δεκαετία του ’70, π.χ. «για μια καινούργια γκόμινα, πάλι ταπής απόμεινα…»].
    Και με την ειδική σημείωση πως, ο Μάρκος μόνο και μια μοναδική φορά (στις Τραγιάσκες) χρησιμοποιεί το γκόμινα και σ’ όλα τα άλλα του στιχουργήματα συνεχώς αναφέρει «γκόμενα». [Και οι γκόμενες φορέσανε τραγιάσκες…βλέπεις γκόμινα τραγιάσκα να φοράει… / Έξι γκόμενες αφράτες… / Βαρέθηκα τις γκόμενες, κοντεύω να τα χάσω… κλπ.].

    Όσο για @147:
    Τιπού, το gommeuse, που θα πει «τραγουδίστρια του καμπαρέ» δεν σε οδηγεί εσένα κατευθείαν στο «γκόμενα»;
    Οι δανδήδες κι όλοι οι επιτηδευμένοι, φιλάρεσκοι, κομψευόμενοι με τα άψογα γυαλισμένα παπούτσια και τα κολλημένα -τύπου βρεγμένα- μαλλιά, απ’ την κάθε είδους γέλη (και πριν της εταιρίας Gomina), δεν ήταν τότε στα πρότυπα του Ροδόλφου Βαλεντίνο; Όλες οι κατοπινές ντιζέζες δεν ακολούθησαν τη μόδα της Ζοζεφίνας (Baker) μετά την παρισινή καριέρα της; Όλες αυτές οι ντιζέζες δεν -λέγεται πως- ήταν κι οι αγαπητικές των μαγαζατόρων και των καλών πελατών;
    Την πολυπολιτισμική και «ευρωπαϊκή» Σμύρνη τέτοιοι θίασοι δεν επισκέπτονταν;
    Πόσοι και πόσοι δεν κολλούσαν στα σοροπιαστά αυτά εξωτικά πλάσματα; Ή ήταν αυτές που τους κάνανε να μην ξεκολλάνε από πάνω τους, με τα περίεργα αψέντια κι άλλα πονηρά «κολλητικά»…
    Γιατί το gommeux, εκτός από κολλώδης, γλοιώδης, ιξώδης μπορεί να αποδοθεί και λιπαρός, παχύς, σιροπιαστός. Έτσι δεν είναι;

    Αυτές είναι οι σκέψεις μου…

  166. sarant said

    165: Όχι, ούτε εγώ έχω βρει τη λέξη γκόμενα σε επιθεώρηση προ του 1922.

  167. (159) Ή οι Μικροί Κύριοι, ή To Κολέγιο του Πλάμφιλντ

  168. physicist said

    #162(β) — Α, χαίρομαι πάρα πολύ που σε ξαναβρίσκω, Ιμμόρ, αλλά να μην υποθέσετε απολύτως τίποτε. Οι επάλξεις ήταν πολύ απαιτητικές και η επαναφορά δεν είναι ό,τι-ό,τι. Καμιά καλημέρα όσο να ‘ναι θα τη λέμε. 🙂

  169. Γιώργος Κεντρωτής said

    Γειά σου, φίλε Νίκο.
    Γράφω κι εγώ δυο-τρία πραγματάκια απ’ αφορμή τα παραπάνω:

    1. Η ελληνική παροιμία είναι «Τα ράσα δεν κάνουν τον παπά». Υπάρχει μία πολύ γνωστή γερμανική παροιμία, που είναι και τίτλος μυθιστορήματος του Gottfried Keller: «Kleider machen Leute». Σημαίνει: «Τα ρούχα κάνουν τους ανθρώπους». Αληθεύουν και οι δύο παροιμίες! Η καθεμιά για άλλους λόγους!

    2. Στη Φυσική Ιστορία στο Δημοτικό Σχολείο μαθαίναμε (στη δεκαετία του 60) ότι οι κατσίκες και τα γαϊδούρια προσβάλλονται από «τυμπανίτιδα».

    3. Θυμάμαι ότι είχα ακούσει κατ’ επανάληψη στο ραδιόφωνο τον Γεώργιο Παπαδόπουλο να ογκανίζει… ομιλών περί «πτωμάτων σεσηπότων, οδωδότων και τυμπανιαίων». Η σειρά, βέβαια, είναι η αντίστροφη: πρώτα τουμπανιάζονται τα καημένα τα ζωντανά, ύστερα βρομάνε και στο τέλος σαπίζουνε.

    4.Μου αρέσουν πάρα πολύ οι ακόλουθες λέξεις και εκφράσεις:
    α. «θέμα γκομενικόν» (την ακούω πάντα με -ν).
    β. «στυλ γκομενέ».
    γ. «θεογκόμενα», «σκυλογκόμενα» κξαι «πατσαβουρογκόμενα».
    δ. «πιάνω / βγάζω γκόμενα» (απίθανο και πάντοτε εν χρήσει!)
    ε. «των γκομενών» (μιας και το «των γκόμενων» αναφέρεται στους «γκόμενους» – πρβλ. των «αρκουδών» και των» αρκούδων»: στην πρώτη περίπτωση μιλάμε για «αρκούδες», στη δεύτερη για «αρκούδους»)

    Να είσαι καλά.

  170. sarant said

    Χαίρε Γιώργο!

  171. Αντιφασίστας said

    Κύριε Κεντρωτή, μια που σας βρήκα, να σας συγχαρώ για την ποιητικότατη μετάφραση του »Βιργιλίου θάνατος». Τα συγχαρητήρια θα ήταν θερμότερα, αν δεν είσαστε Ολυμπιακός. Ποτέ, πάντως, δεν είναι αργά για να μετανοήσει κανείς. 🙂

  172. Γς said

    171:
    >δεν είναι αργά για να μετανοήσει κανείς.

    Ασε το για αργότερα (Ιπλακώσανε δυο κότερα)

  173. Αντιφασίστας said

    Γς, εξελίσσεσαι σε ερυθρόλευκο τρολ. 🙂
    Αν θες να σώσεις την ψυχή σου, πήγαινε για προσκύνημα στους Αγίους Τόπους:
    http://www.stadia.gr/leoforos/leoforos-gr.html

  174. physicist said

    Συγγνώμη αλλά αυτά δεν μπορούν να περάσουν έτσι στο ντούκου, έχουμε κι ένα φιλότιμο τέλος πάντων. Ο Ναός είναι ένας και μοναδικός:
    http://stadia.gr/toumba/toumba-gr.html

  175. Γιώργος Κεντρωτής said

    Αγαπητέ Αντιφασίστα, σας ευχαριστώ πολύ για τον καλό σας λόγο. Είμαι, όμως, βέβαιος πως και εσείς αναγνωρίζετε ότι όλα μπορούν να αλλάξουν, εκτός από την ομάδα που αγαπάμε και υποστηρίζουμε. Δεδομένου δε ότι όλες οι ομάδες είναι «θρησκείες», ο αριθμός των «ναών» ισούται με των αριθμό των ομάδων / δογμάτων.

    Το ότι είμαι καθ’ ομολογίαν φανατικός οπαδός του Ολυμπιακού δεν σημαίνει ότι δεν συμπαθώ τον ΠΑΟΚ (Χαίρε, Ρhysicist!) και ότι δεν αναγνωρίζω το μεγαλείο του Παναθηναϊκού!

    Πάντως, φίλε Νίκο Σαραντάκο, ζητώ συγγνώμη. Μου δόθηκε αφορμή, και μετέτρεψα το ιστολόγιο σε γήπεδο…

  176. Αντιφασίστας said

    Να είστε καλά, κ. Κεντρωτή! Και μην ανησυχείτε: το μετατρέπουμε συχνά σε γήπεδο. Η κουλτούρα κουλτούρα και η μπάλα μπάλα! 😉

  177. physicist said

    #175. Χαίρετε κ. Κεντρωτή! Ολυμπιακός βλέπω. Ουδείς τέλειος. 😉

  178. Άλλο έψαχνα κι άλλο βρήκα: μια και συζητούσαμε για την παλαιότητα της λέξης γκόμενα, υπάρχει στους «Μυστηριώδεις νυκτοκλέπτας» του Μηνά Χαμουδόπουλου (Σμύρνη 1871) -να υποθέσω, Νίκο, ότι αυτό εννοούσες στο 132;

  179. διόρθωση: γκόμινα

  180. sarant said

    178: Να υποθέσεις, να υποθέσεις 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: