Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μια λέξη που θα θέλαμε ν’ ακούμε συχνότερα

Posted by sarant στο 4 Φεβρουαρίου, 2013


Tο σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στην κυριακάτικη Αυγή, στην ταχτική μηνιαία στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία. Η εικόνα που συνοδεύει το άρθρο είναι της εφημερίδας. Εδώ έχω προσθέσει κάποια πράγματα. Επίσης, να πω ότι αρκετά ιστορικά και νομικά του άρθρου τα άντλησα από μια συζήτηση που έκανα με τον Spyzer, εκλεκτό φίλο του ιστολογίου, που τον ευχαριστώ. Για τον Ηρακλή Αναστασίου, τα πήρα από τον Βραχόκηπο.

sarrrant

Αφίσα του Ουώλτερ Κρέιν, τέλη του 19ου αιώνα

Το προηγούμενο άρθρο, που ήταν ανασκόπηση των λέξεων του 2012, τελείωνε με την ευχή να ακουστούν ακόμα περισσότερο μέσα στο 2013 μερικές λέξεις που ήδη ακούστηκαν αρκετά τη χρονιά που μας πέρασε· μια απ’ αυτές ήταν και η λέξη αλληλεγγύη, που θ’ αποτελέσει και το θέμα του σημερινού μας σημειώματος.

Σύμφωνα με τα λεξικά, αλληλεγγύη είναι η σχέση αμοιβαίας (ηθικής και υλικής) στήριξης ανάμεσα στα μέλη μιας κοινωνίας ή κοινωνικής ομάδας ή τάξης, ή, πιο χαλαρά, η συμπαράσταση σε κάποιους που δοκιμάζονται ή αγωνίζονται. (Σε κείμενα του κινηματικού χώρου βλέπω κάποτε το αλληλέγγυος να χρησιμοποιείται σαν ουσιαστικό, όχι μόνο σε χρήσεις όπως «δήλωσε αλληλέγγυος» αλλά και σε φράσεις όπως «επίθεση της αστυνομίας στους αλληλέγγυους στην Ευελπίδων»).

Για να αρχίσουμε από την αρχή, η αλληλεγγύη δεν είναι λέξη της κλασικής αρχαιότητας, αλλά μεταγενέστερη· προέρχεται από την αντωνυμία αλλήλων και το ουσιαστικό εγγύη, που σήμαινε την εγγύηση· άρα η αμοιβαία εγγύηση. Η εγγύη είναι ομηρική λέξη και ετυμολογείται από την πρόθεση εν και το αμάρτυρο πανάρχαιο ουσιαστικό *γύα, που είναι το χέρι και ειδικότερα η κοιλότητα του χεριού: πρόκειται δηλαδή για το τίμημα που δίνουμε στο χέρι του άλλου.

Η ίδια η λέξη αλληλεγγύη χρησιμοποιείται μια φορά όλη κι όλη στη μεταγενέστερη γραμματεία, σε έναν ιταλιώτη βυζαντινό ποιητή του 13ου αιώνα, τον Ιωάννη Γράσσο, αλλά το ουσιαστικό το αλληλέγγυον εμφανίζεται στη βυζαντινή νομοθεσία: ήταν ένα φορολογικό μέτρο που θέσπισε ο Βασίλειος ο Β΄ το 1002, που όριζε ότι οι πλούσιοι (οι δυνατοί, όπως τους έλεγαν) οφείλουν να πληρώνουν τον φόρο των μικροϊδιοκτητών (των ταπεινών) που είχαν εγκαταλείψει τα χωράφια τους και αδυνατούσαν να πληρώσουν, χωρίς όμως να μπορούν να τα καρπωθούν. Φυσικά, πατριάρχης και αριστοκράτες έπεσαν πάνω του για να καταργήσει το «παράλογον άχθος» αλλά ο Βασίλειος έμεινε αμετάπειστος: και μάζεψε τόσα πολλά έσοδα από αυτόν το φόρο, που ξεχείλισαν τα κρατικά θησαυροφυλάκια, τόσο που, όπως λέει ο Ζωναράς, αναγκάστηκαν να σκάψουν λαγούμια (έλικας λαβυρινθώδεις) για να χωρέσουν τα χρυσά νομίσματα. Ήταν δηλαδή μέτρο περίπου αντίθετο με τη σημερινή εισφορά αλληλεγγύης, που την πληρώνουν οι πολλοί για να πίνουν εις υγείαν των κορόιδων οι λίγοι, και γι’ αυτό δεν κράτησε πολύ, ο Ρωμανός Αργυρός το 1028 κατάργησε το αλληλέγγυον.

Πιο πριν εμφανίζονται στη βυζαντινή νομοθεσία, ήδη από τις Νεαρές του Ιουστινιανού, το επίθετο αλληλέγγυος και το επίρρημα αλληλεγγύως (π.χ. αλληλεγγύως υπεύθυνοι) που διατηρήθηκαν σχεδόν ως τις μέρες μας στη νομική ορολογία. Οι αλληλέγγυοι οφειλέτες ήταν από κοινού υπόχρεοι στην καταβολή κάποιου χρηματικού ποσού, δηλαδή ο καθένας απ’ αυτούς όφειλε ολόκληρο το ποσό, δεν το διαιρούσαν. Πρόκειται για την έννοια που σήμερα στα νομικά λέγεται «ενοχή σε ολόκληρο». Η αλληλεγγύη με τη νομική έννοια επανέρχεται στην ελληνική ορολογία τον 19ο αιώνα, ως μεταφραστικό δάνειο από το γαλλικό solidarité. Η γαλλική λέξη ανάγεται άλλωστε στο λατινικό solidus που σήμαινε «στερεός» αλλά και «ολόκληρος» και από την έκφραση του ρωμαϊκού δικαίου in solidum, ευθύνη δηλαδή στο ολόκληρο. Η γαλλική λέξη πέρασε στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες, αρχικά ως νομική έννοια και στη συνέχεια με την κοινωνική και πολιτική σημασία που ξέρουμε, ανάμεσα σ’ αυτές και στα πολωνικά ως solidarnosc, όπως ονομάστηκε το ανεξάρτητο συνδικάτο που αμφισβήτησε τον πολωνικό υπαρκτό σοσιαλισμό στα ναυπηγεία του Γκντάνσκ το 1980.

Στην ελληνική βιβλιογραφία, πρωτοποριακό είναι το βιβλίο Κοσμοσοφία ή το Καθολικόν Αλληλέγγυον, που εκδόθηκε στις Βρυξέλλες το 1856 και, όπως αποδείχτηκε, αποτελεί μετάφραση του γαλλικού La cosmosophie ou le socialisme universel και εκθέτει σε αρχαΐζουσα γλώσσα καινοφανείς απόψεις («Αλληλέγγυον ονομάζομεν την μεταξύ πάντων των ανθρώπων, ένα και τον αυτόν πλανήτην κατοικούντων, αμοιβαιότητα, την ισορροπίαν του ευ πράττειν μεταξύ πάντων, ίνα έκαστος εσθίη το ανήκον αυτώ, μήποτε οικειοποιούμενος το του γείτονος αυτού»). Μερικές δεκαετίες αργότερα, το 1895, ο Σοσιαλιστικός Σύνδεσμος Κόσμος οραματίζεται την κατάργηση της χρηματοκρατίας και υποστηρίζει: «Διά να εγερθή επί των ερειπίων της χρηματοκρατίας και να εδραιωθή το νέον τούτο Καθεστώς επί της αλληλεγγύης, οφείλει να εγγυηθή ότι παν άτομον θα έχη εξησφαλισμένα δια βίου τροφήν, ενδυμασίαν και στέγην, ότι θα παραλαμβάνη, θα βρεφοκομή, θα νηπιαγωγή, θα διατρέφη και θα εκπαιδεύη παν βρέφος ερχόμενον εν τω κόσμω».  Ο μαχητικός αναρχοσοσιαλιστής εργάτης Ηρακλής Αναστασίου στα πύρινα άρθρα του την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα καλούσε τους εργάτες να εξεγερθούν «συνασπιζόμενοι και αλληλογνωριζόμενοι αλληλεγγύως», αλλά και στους στίχους του ονειρευόταν: «Θα βασιλέψ’ η Ευτυχία Όταν χαθή η Τυραννία Αγάπη και Αλληλεγγύη
Την ύπαρξίν μας θα γλυκύνη».

Στη συνέχεια, Εργατική Αλληλεγγύη/Σολινταριντάντ Οβραντέρα τιτλοφορήθηκε η εφημερίδα που εκδιδόταν από τη Φεντερασιόν στη Θεσσαλονίκη των νεότουρκων το 1908, ενώ Εθνική Αλληλεγγύη ονομάστηκε η πρώτη εθνικοαπελευθερωτική οργάνωση που ιδρύθηκε στην Κατοχή, στις 28 Μαΐου 1941, πριν ακόμα κι από το ΕΑΜ, και αναδείχτηκε σε «Μάνα του Αγώνα» συντρέχοντας κρατουμένους και τις οικογένειές τους, ιδρύοντας λαϊκά ιατρεία, και γενικά στηρίζοντας την επιβίωση του λαού, μια παράδοση που βρίσκει τον απόηχό της στα σημερινά δίκτυα αλληλεγγύης στις γειτονιές ώστε κανείς να μη μένει μοναχός του μέσα στη λαίλαπα της κρίσης. Ναι, πρέπει να ακούγεται πιο συχνά αυτή η λέξη.

121 Σχόλια προς “Μια λέξη που θα θέλαμε ν’ ακούμε συχνότερα”

  1. Γεμάτο ενδιαφέροντα πράγματα το άρθρο, εξαιρετικό. Το κακό με λέξεις σαν την αλληλεγγύη είναι ότι έχουν διττή έννοια που προκύπτει από τα συμφραζόμενα ή άλλους όρους από τους οποίους εξαρτάται αν συμπεριλαμβάνεται στους αλληλέγγυους και ο λέγων ή όχι.
    Παράδειγμα παράλληλο ο τρόπος που χρησιμοποιεί ηεκκλησία το «αλλήλους»
    «Αγαπήσωμεν αλλήλους» ακούγεται την ώρα της λειουργίας αλλά «αγαπάτε αλλήλους» αναρτάται στις επιγραφές των τοίχων…

  2. Δεν μπορεί να λείπει αυτό το τραγούδι:

  3. spiral architect said

    Καλημέρα και καλή μας εβδομάδα. 🙂
    … και γι’ αυτό δεν κράτησε πολύ, ο Ρωμανός Αργυρός το 1028 κατάργησε το αλληλέγγυον. ….

    Απ΄ότι γνωρίζω απ’ τη βυζαντινή ιστορία, κατά βάσιν οι αυτοκράτορες έπαιρναν προσωνύμια δηλωτικά του σογιού τους, μιας ιδιότητάς τους ή ενός κουσουριού τους.
    Το «Αργυρός» λοιπόν τι από τα τρία ήταν; 🙄
    (καθόλου δεν θα παραξενευτώ αν ο Ρωμανός ήταν ένας κοινός αργυρώνητος και οι μετέπειτα ιστορικοί τού καλολόγησαν το προσωνύμιο)

  4. Ως τη δεκαετία του 60, στα χωριά της ορεινής Πελοποννήσου, η αλληλεγγύη εκφραζόταν με την «ξέλαση». (εξέλασις<εξελεύνω). Αν αρρώσταινε κάποιος πήγαινε όλο το χωριό και του έκανε τις αγροτικές δουλειές (λιομάζωμα, τρύγος κλπ). Όταν κάποιο νέο ζευγάρι έστηνε το δικό του σπιτικό, γινόταν ξέλαση και πήγαινε όλο το χωριό να τους φυτέψει αμπέλι, να τους χτίσουν μια χαμοκέλα κλπ. Ήταν κάτι πολύ όμορφο, κάτι σα γιορτή. Έχει εκφραστεί και στη λογοτεχνία από διάφορους συγγραφείς. Παρουσιάζω ένα ποίημα, που αναφέρεται σε ξέλαση για το ξεφύλλισμα του καλαμποκιού.

    ΞΕΛΑΣΗ
    Αποσπερού έχει ξέλαση στης Μήτραινας τ’ αλώνι.
    Θα συναχτούνε τα παιδιά κι οι κοπελλιές οι ρούσσες
    κι όλες οι γριές της γειτονιάς οι μαυρομαντηλούσες,
    και το φεγγάρι πάσπαλη τριγύρω τους θ’ απλώνει…

    Παίρνοντας κούκλες στο σορό τα φλίτσια ξεφλουδάνε
    κι άλλες τους τρίβουν τον καρπό, σπειρί – σπειρί, και λένε
    και παραμύθια ατέλειωτα, ενώ οι μικροί πηδάνε
    κι ανακατεύουν τους σωρούς, παλεύουνε και κλαίνε.

    Κι όταν νυστάξει η συντροφιά, μεσουρανήσει η Πούλια,
    κι αποσωθούν τα χωρατά, τα μάτια λαγαρίσουν,
    θα παν για ύπνο οι γριές σιγά, θα πάρουν τα μικρούλια,
    κι οι νιοί κι οι νιές θα μείνουνε τα φλίτσια να χωρίσουν…

    (Από τη συλλογή του Παναγιώτη Μελτέμη «Τα χωριάτικα», 1957).
    Παναγιώτης Μελτέμης, είναι λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Παν. Κ. Παπαδόπουλου (1918 – 1978). Μεσσήνιος ποιητής και πεζογράφος, από το Κοπανάκι Μεσσηνίας. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, εργάστηκε ως διοικητικός υπάλληλος στο ΙΚΑ. Έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση.

  5. Αυτό το «σε ολόκληρο» κόντεψε να με κρούψει πρωι πρωί. Τι του αλλάζεις το φουστάνι του καημένου του απολιθώματος και τρομάζεις τον κόσμο; 😀

    Νομίζω ότι ο έγκριτος νομικός της παρέας είναι Spyrozer και όχι Spyzer. Μην τον βγάλουμε των μυστικών υπηρεσιών 😉

  6. @4 Τι ωραίο και τι ωραία λέξη!

  7. rogerios said

    Εξαιρετικός ο οικοδεσπότης και ο έκτακτος συνεργάτης του 🙂 !

    Αρχιτέκτονα, το Αργυρός ήταν μάλλον επώνυμο κι όχι προσωνύμιο του συμπαθούς (λέμε τώρα…) Ρωμανού. Μάλλον έπραξε αυτό που του επέβαλλε η αλληλεγγύη προς την τάξη του και τους εξ αυτής προερχόμενους φίλους του.

  8. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και τις εξαιρετικές προσθήκες (2, 4).

    5: Είναι ινκόγνιτο 🙂

  9. 4: Τι ωραίο! Ξέλαση…Πραγματική αλληλεγγύη! Στην πράξη, όχι στα λόγια.

  10. spiral architect said

    @7: Ευχαριστώ Ρογήρε, να’ σαι καλά. 🙂
    Πάντως ο περί ου ο λόγος αυτοκράτορας o καταργήσας το αλληλέγγυον, καταπώς διαβάζω δεν ήταν και απ’ τα καλύτερα παιδιά.

  11. Γιώργος Πρίμπας said

    Με μόνο προσωπικό σχόλιο: έχουμε αποκτήσει εκείνη τη νοοτροπία για να είμαστε 101% άξιοι της τύχης μας, παραθέτω το εξής.
    Σε κεντρικό fastfoodάδιο της Καλλιθέας, το οποίο προσφέρει καφέ για ένα ευρώ, μαζεύεται τελευταία μία ομάδα συνταξιούχων. Το προηγούμενο Σάββατο έτυχε να κάτσω στο δίπλα τραπέζι. Επειδή συνηθίζουν να μιλούν σχετικά δυνατά τους άκουγα: επί μισή ώρα να διαμαρτύρονται για τις περικοπές στα επικουρικά και τις συντάξεις, το ακριβό πετρέλαιο και για τα φάρμακα και στη συνέχεια για άλλη τόση ώρα να βρίζουν την κυβέρνηση γιατί δεν απέλυσε τους απεργούς στο μετρό όταν «έξω» περιμένουν παιδιά διατεθειμένα να πάνε να δουλέψουν με 500 ευρώ.

  12. Γς said

    7 β:

    Ναι επώνυμο οικογένειας που έβγαλε και τον Πόθο Αργυρό που κατά την βικυ ήταν Catepan of Italy.

    Και να πάλι ένα θέμα που αξίζει άρθρο κατά τον Νικοκύρη, που προσέχει τις εκφράσεις του μετά τα τόσα υπεσχημένα (άρθρα)
    😉

  13. ΠανΚαπ said

    Ναι, η αλληλεγγύη πρέπει απαραίτητα να διέπεται από αμοιβαιότητα και μάλιστα με διάθεση προσφοράς στο συνάνθρωπο, ειδικά όταν δεν έχουμε ανάγκη. Από αγάπη και όχι από ενδόμυχο φόβο ότι μπορεί να βρεθούμε και μείς από κάτω.
    Συμμετέχοντας σε πρωτοβουλίες αλληλεγγύης και πριν την κρίση, σήμερα από την μία χαίρομαι που πολλοί συνάνθρωποι πρόθυμα συμμετέχουν και στηρίζουν τα ανάλογα δίκτυα, από την άλλη όμως θλίβομαι που πάλι πρωτοστατούν διάφοροι «αγανακτισμένοι» τζαμπατζήδες που σε άλλη περίπτωση δεν μπαίνουν καν σε ρεφενέ, στην παρούσα όμως αποσκοπούν στην αμάκα, ντύνοντας με ιδεολογικό μανδύα την σελεμιά ή έστω την ανασφάλεια τους. Μαζί και κάποιοι πονηρούληδες «θεσμικοί» κυρίως αιρετοί που βρήκαν νέο λαμπρό πεδίο δόξης.
    Είχα βρει ηλίθια την μετονομασία του Υπουργείου Πρόνοιας σε Αλληλεγγύης. Πίστευα ότι αλληλεγγύη υφίσταται μόνο μεταξύ φυσικών προσώπων και μεταξύ κοινωνικών ομάδων. Το κράτος ως οργανωμένη κοινωνία οφείλει να προνοεί και να θεραπεύει. Ποιος ξέρει, μπορεί να έκανα λάθος και να ξέρουν αυτοί καλύτερα ή ίσως μας προετοίμαζαν για τα σημερινά.

    1.
    Είναι πιο εύκολο να δίνουμε κατευθυντήριες στους άλλους, παρά στον εαυτό μας και μάλιστα πρώτα σ’ αυτόν. Το “αγαπάτε αλλήλους” είναι πιο εύκολο και ανώδυνο από το “Αγαπήσωμεν αλλήλους”

  14. #11
    Πριν από το 101% είναι το 100% το οποίο φτάσαμε όταν με τις ακολουθούμενες πρακτικές των απεργιών απεργούν πλέον μόνο οι ρουσφετολογικώς προσληφθέντες και καλοαμοιβόμενοι που στην πράξη είναι η ασπίδα του συστήματος, οι «μαζί τα φάγαμε» του Πάγκαλου.

  15. Μαρία said

    4
    Μοιάζει με το μιντάτι (=ενίσχυση) που έχουν στα Τζουμέρκα.

  16. Γς said

    11:
    >μία ομάδα συνταξιούχων […] τους άκουγα επί μισή ώρα να διαμαρτύρονται για τις περικοπές στα επικουρικά και τις συντάξεις, το ακριβό πετρέλαιο και για τα φάρμακα

    Είναι αυτοί οι ίδιοι που θα τους άκουγες εκει, αν υπήρχε το το Everest τότε, να λένε για γκόμενες και μόνο.
    Ετσι είναι η ζωή. Για γκόμενες τότε, για γιαούρτι τώρα.

  17. 15 …που αντίθετα με αρχαίες εξελάσεις, όμως, βγαίνει από το τούρκικο imdad, «βοήθεια».

  18. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Στην Ήπειρο η ξέλαση λέγεται μντατ (από το τουρκικό imdat, η βοήθεια). Έχω όμως τη γνώμη ότι η συλλογική εργασία στις γεωργοκτηνοτροφικές δραστηριότητες, που στα χωριά μου γινόταν τακτικά και με προγραμματισμό από την κοινότητα, όχι σε περίπτωση ανάγκης, έχει να κάνει με τη συλλογική απαίτηση των φόρων από τις οθωμανικές αρχές. Δηλαδή, αν κάποια οικογένεια έμενε πίσω στις εργασίες, όταν θα ερχόταν η ώρα της φορολόγησης, δεν θα είχε να πληρώσει, με αποτέλεσμα ο φόρος να επιμεριστεί στους υπόλοιπους χωριανούς. Αυτή η διαδικασία της συλλογικότητας θα έλεγα ότι είναι πολύ σημαντική για την κατανόηση της λειτουργίας των κοινοτήτων κατά την τουρκοκρατία.
    Κάτι έχει γράψει ο Ασδραχάς νομίζω στα Ιστορικά.

  19. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Δεν είχα δει τα #15-17, Δύτη, imdad ή imdat; http://www.nisanyansozluk.com/?k=imdat

  20. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ξέχασα να γράψω ότι το ξεφλούδισμα των καλαμποκιών το λέμε «ξέφλο».

  21. sarant said

    Ξέλαση και μιντάτι, λοιπόν.

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  22. Μαρία said

    17, 18 Παρόλο που τη λέξη την χρησιμοποιεί ο Μακρυγιάννης, δεν την είχα συγκρατήσει, όταν έπρεπε. Την έμαθα απο ένα φίλο πριν απο δυο περίπου χρόνια στα Πράμαντα, που είχε χτίσει το σπίτι του με μιντάτ’.
    Αραβικής προέλευσης στα τούρκικα βλέπω.

  23. Αρκεσινεύς said

    https://sarantakos.wordpress.com/2013/01/01/kalixronia-2/

    Το ιστολόγιο εύχεται σε όλες και όλους καλή χρονιά, με αλληλεγγύη και κουράγιο!

  24. Γιώργος Πρίμπας said

    (σχόλιο 14)
    όταν έκλεισα την τηλεόραση
    – άκουσα ότι όλοι οι προσληφθέντες στο μετρό είχαν μπει μέσω ασεπ (αυτό δεν ακυρώνει το γεγονός ότι μπορεί να υπήρχαν και φωτογραφικές διατάξεις αλλά αφενός το ψυχανέμισμα δεν ισοδυναμεί με το ορθό της καταγγελίας αφετέρου τα ίδια λένε και για τους εκπαιδευτικούς που αποδεδειγμένα, λόγω επετηρίδας, πριν το ασεπ ήταν οι μόνοι που διοριζόντουσαν χωρίς μέσο)
    – επίσης άρχισα να σκέφτομαι ότι αυτοί που κυβερνούν 40 χρόνια τώρα, μετά τη μεταπολίτευση, είναι αυτοί που έστησαν τους μηχανισμούς ελέγχου των προσλήψεων και συνειδητοποίησα ότι το πρόσωπο που στήνει (όλοι οι Πάγκαλοι πάει να πει) και ελέγχει το μηχανισμό και ο πολίτης που υποχρεώνεται να περάσει από αυτόν δεν έχουν το ίδιο μερίδιο ευθύνης.

    Και το σημαντικότερο πως η λογική που μας πέρασαν και υπονοείται πίσω από το σχόλιο σας ευνοεί τη μη αλληλεγγύη και τη συσσώρευση του πλούτου από ελάχιστους για την οποία, συσσώρευση, ελάχιστοι μιλούν και ιδίως οι απεργούντες σήμερα

  25. ΠΑΝΟΣ said

    Αλληλεγγύη; Δεν το πολυβλέπω.Υποκρισία,βλέπω.Μπορώ να πω ότι μόνον κάποια σουπερμάρκετ που κατεβάζουν τις τιμές την επιδεικνύουν εμπράκτως; Μάλιστα!,κάποια σουπερμάρκετ,τού κακού κεφαλαίου.

  26. ΠΑΝΟΣ said

    …εμπράκτως.Τελεία.

  27. Ωραία! Μιντάτι λοιπόν στην Ήπειρο. Ίσως μάθουμε κι άλλες λέξεις από άλλες περιοχές.

    17. Δύτη, πράγματι εξέλαση αλλά με εργαλεία δουλειάς, όχι με όπλα…

    Ορίστε κι ένα άλλο απόσπασμα από μυθιστόρημα αυτή τη φορά…

    …Όμως είχαν αλληλεγγύη μεταξύ τους. Όλο το χωριό βοηθούσε τον συνάνθρωπο που πάθαινε κάποια αβαρία. Ο πόνος ήταν κοινός για όλους, όπως και η χαρά. Κάνανε δανεικαριές, γίνονταν σέμπροι, δάνειζαν μεταξύ τους τα εργαλεία τους. Όταν κάποιο νέο ζευγάρι έστηνε το νοικοκυριό του, όλο το χωριό έκανε ξέλαση…
    …και πράγματι, εκστρατευτικό σώμα θύμιζαν οι πετροχωρίτες. Μόνο που ήσαν στρατιώτες της ειρήνης κι όχι του πολέμου. Κάποια μέρα, η οποία είχε προκαθοριστεί, παρατούσαν όλοι τις δικές τους δουλειές και οι άντρες συγκεντρώνονταν τα ξημερώματα στο καφενείο. Έπιναν τον καφέ τους, κι αν ήταν χειμώνας, έπιναν και «πόντζια», όπως λέγανε τα βραστά κονιάκ, για να ζεσταθούν, και μετά οπλισμένοι με τα σύνεργα της δουλειάς εξέλαυναν τραγουδώντας. Ήταν σαν γιορτή εκείνη η μέρα. Πρόσφεραν την εργασία τους αφιλοκερδώς, για να βοηθήσουν το νέο ζευγάρι. Ξεχέρσωναν κάποια έκταση και τη φύτευαν αμπέλι ή λιοστάσι, άνοιγαν πηγάδι, έχτιζαν κάποια χαμοκέλα. Πριν από το μεσημέρι έφταναν και οι γυναίκες, οι οποίες στο μεταξύ είχαν πάει να φροντίσουν τα ζώα τους και είχαν μαγειρέψει. Η καθεμιά είχε και το κανίσκι της με φαγητό, ψωμί, κρασί και γλυκά. Δούλευαν και τραγουδούσαν. Έκαναν προπόσεις κι εύχονταν «καλή προκοπή», «καρπερό να ’ναι», «καλά στερεώματα», τέτοια. Λέγανε καλαμπούρια, πειράζονταν μεταξύ τους, αυτοσαρκάζονταν, γελούσαν. Στήνανε χορό και γινόταν γλέντι τρικούβερτο. Και φανερώνονταν και οι κρυμμένες αγάπες…
    Όμορφες συνήθειες, που σε εξανθρώπιζαν. Μαλάκωνε η καρδιά όσων συμμετείχαν στην ξέλαση. Νιώθανε ότι ήσαν κοινωνικά άτομα κι όχι «τρουπήδες», όπως αποκαλούσαν απαξιωτικά τους λίγους, πέντε έξι οικογένειες ανάμεσα στις διακόσιες περίπου που υπήρχαν τότε στο χωριό, οι οποίοι δε συμμετείχαν στις κοινωνικές δραστηριότητες και στις εκδηλώσεις, αλλά χώνονταν στην οικογενειακή και ατομική τους τρούπα. Την αφιλοκερδή προσφορά τους στον συνάνθρωπο οι πετροχωρίτες την έβλεπαν όχι σαν επίδειξη ή σαν φιλανθρωπία –γνώρισα πολλούς υποκριτές φιλάνθρωπους, όταν αργότερα με κατάπιε κι εμένα η μεγάλη πόλη– αλλά σαν κάτι απόλυτα φυσιολογικό, αναγκαίο και κοινωνικά αυτονόητο: «σήμερα έχεις εσύ την ανάγκη μου, αύριο θα έχω εγώ τη δική σου. Εδώ τα μυρμήγκια και συνεργάζονται, οι άνθρωποι θα κοιτάνε μόνο τη δική του φωλίτσα ο καθένας;» λέγανε. Αργότερα κατάλαβα πως κατά βάθος ήσαν ευαίσθητοι άνθρωποι οι πετροχωρίτες κι ας μου φαίνονταν τότε σκληροί και μονόχνοτοι…
    (Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Δημήτρη Σπύρου «Η μουσική που σταμάτησε τον πετροπόλεμο»)

  28. Γιώργος Πρίμπας said

    * το απεργούντες σήμερα: http://www.poesy.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=961:2013-02-01-10-33-19&catid=32:news&Itemid=4

  29. 19 imdad στα αραβικά/οθωμανικά, imdat στα τουρκικά.

  30. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  31. spiral architect said

    …Όμορφες συνήθειες, που σε εξανθρώπιζαν. Μαλάκωνε η καρδιά όσων συμμετείχαν στην ξέλαση. Νιώθανε ότι ήσαν κοινωνικά άτομα κι όχι «τρουπήδες», όπως αποκαλούσαν απαξιωτικά τους λίγους, πέντε έξι οικογένειες ανάμεσα στις διακόσιες περίπου που υπήρχαν τότε στο χωριό, οι οποίοι δε συμμετείχαν στις κοινωνικές δραστηριότητες και στις εκδηλώσεις, αλλά χώνονταν στην οικογενειακή και ατομική τους τρούπα. …

    Όμορφα τα αποσπάσματά σου ορεσίβιε!

  32. Μπετατζής said

    27 κλπ. στην Κρήτη, ορτακιά ή ορταργιά, από το τούρκικο ortak (=σύντροφος, ορτάκης). Για αγροτικές και κτηνοτροφικές συντροφικές εργασίες, αλλά σε πιο καθημερινή βάση, όχι αποκλειστικά για να βοηθήσουν κάποιον άρρωστο ή ένα νέο ζευγάρι, όπως διάβασα παραπάνω για άλλες περιοχές. Δεν γινόταν λόγω κάποιας, ας το πούμε, ιδεολογίας, αλλά γιατί έτσι αντιμετωπίζονταν καλύτερα οι καθημερινές ανάγκες. Μια πιο ελεύθερη απόδοση θα μπορούσε να είναι η κοινοπραξία. Το βράδυ ίσως καταφέρω να παραθέσω πηγή.

  33. Νέο Κid said

    Με ξελάσια και μιντάτια (ωραίες λέξεις!) λειτουργούν οι κοινωνίες των Άμις στα στέητς. Τρουπήδες δεν επιτρέπονται. (αυτό είναι και το λεπτό σημείο της όλης ιστορίας..)

  34. Η αλληλεγγύη εμφανίστηκε όταν έπαψε να υπάρχει δημοκρατία ή έστω πολιτική κοινωνία, και αναπτύχθηκε ακριβώς λόγω της έλλειψης της…. (της δημοκρατίας). Έτσι απλά. Ναι, πρέπει να ακούγεται πιο συχνά αυτή η λέξη…. Λέτε. Χαϊδεύει τα αυτιά των εθελόδουλων… Λέω.

  35. 32. Μπετατζή, η ορτακιά – που δεν την ήξερα – όπως την περιγράφεις, φαίνεται να είναι κάτι παρόμοιο με τις πρωτόγονες μορφές κοινοτικής αλληλοβοήθειας, κάτι σαν άτυπος συνεταιρισμός, των χρόνων της οθωμανικής αυτοκρατορίας, που με διάφορες παραλλαγές επιβίωσαν στις ορεινές κυρίως αγροτικές και κτηνοτροφικές περιοχές. (μιτάτα, παραδιάρικα, κοινάτα.κλπ σμίχτες στα τσελιγκάτα κ.α.)..

  36. @27 Κι αυτό πολύ ωραίο!

    Δύτη χρόνια πολλά λέμε από χτες αλλά από το μηνολόγιο δεν περνάς! 🙂

  37. Μαρία said

    33 Είχες δει τη σχετική ταινία με τον πιτσιρικά;

  38. LandS said

    #34 Το αντίθετο μάλιστα. Στην Αθήνα ήταν η απαραίτητη αλληλεγγύη μεταξύ των μικροϊδιοκτητών γης και μεταξύ των ναυτών/εμπόρων που γέννησε την αίσθηση του ισότιμου πολίτη, τη έννοια του Δήμου και την Δημοκρατία.

  39. # 24

    Στην Ελλάδα οι μόνοι που δεν είχαν ανάγκη μέσου για να διοριστούν ήταν οι καθηγητές και οι νοσοκομειακοί γιατροί γι αυτό και ήταν οι χειρότερα αμειβόμενοι σ’ όλη την επικράτεια. Η καθαρίστρια στο ΟΑΚΑ ή το Πανεπιστήμιο με πολιτικό μέσο φυσικά, έπαιρνε διπλά και τριπλά, να μη μιλήσω για Βουλή, Πετρέλαια και άλλα ευαγή ιδρύματα Τόσα χρόνια δεν είδα την αλληλεγγύη των υπολοίπων εργαζομένων στους εκπαιδευτικούς απλούστατα γιατί κομματικά τους ήταν άχρηστοι, ενώ οι διορισμένοι σε ΔΕΚΟ και συναφή ιδρύματα απετέλεσαν την ασπίδα ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ του πολιτικού συστήματος μια που τους διόριζε περίπου ανάλογα με τα εκλογικά ποσοστά ΟΛΩΝ των κομμάτων δημιουργώντας μια ψευδαίσθηση δημοκρατίας σε σχέση με την προ χούντας εποχή όπου διόριζε μόνο το κυβερνόν κόμμα
    .Οσον αφορά την συνδικαλιστική ΟΛΜΕ είναι γνωστόν ότι την ξεπούλησαν οι επικεφαλής της με αντάλλαγμα θέσεις βουλευτών και προέδρων σε οργανισμούς.
    Τώρα που σφίξανε οι κώλοι και πετσοκόβονται…δημοκρατικά μισθοί και συντάξεις των χαμηλόμισθων στο ίδιο πόσο περίπου με των υψηλόμισθων, σε ενοχλεί που ο μη έχων κανένα μέσον πίεσης συνταξιούχος ταλαιπωρείται από την έλειψη μετρό π.χ. και πρέπει κατ΄εσέ να είναι αλληλέγγυος με όσους εργάζονται καλοπληρωμένα μη χάσουν κάποιο προνόμιο τους και ενώ τα παιδιά του μπορεί να είναι άνεργα γιατί δεν σκέφτηκε να γραφτεί σε κάποιο κόμμα !
    Πέρνα ένα πρωΐ από το Γενικό Λογιστήριο του κράτους να δεις τι γίνεται.
    Υπάρχουν κάποιες χιλιάδεςάνθρωποι που δεν εργάζονται πλέον αλλά δεν αμοίβονται για πολλούς μήνες γιατί περιμένουν πότε θα βγει η σύνταξή τους. Ολοι τους ζορίζονται΄αλλά όσοι δεν έχουν άλλα έσοδα ξεφτιλίζονται σε φίλους και γνωστούς ζητώντας δανεικά για να την βγάλουν. Γι’ αυτούς είπε μια κουβέντα ο Σαμαράς τον Σεπτέμβρη αλλά μιας και δεν παρουσιάζουν κομματικό ενδιαφέρον …το ξέχασε. Αντ’ αυτού και γνωστού όντος ότι δεν πλήρωσαν την εφορία για να πληρώσουν το ρεύμα, έβγαλε τώρα φετφά για τους μικροοφειλέτες της εφορίας !! Είδες καμιά κίνηση αλληλεγγύης ;
    Αστο καλύτερα

  40. Αντιφασίστας said

    25: Γιατί σου κάνει εντύπωση, Πάνο; Το κεφάλαιο φημίζεται για την αλληλεγγύη του προς τους εργαζόμενους και τους ανήμπορους. Τα σουπερμάρκετ έχουν ρίξει τόσο πολύ τις τιμές τους που ο πελάτης νιώθει κλέφτης και αφήνει φιλοδώρημα στην ταμία, για να έχει ήσυχη τη συνείδησή του. Για να μην ασχοληθώ με τις φιλάνθρωπες κυρίες σαν τη Μαριάννα Βαρδινογιάννη!

  41. Νέο Kid Στο Block said

    37. Nαι, αυτή με το φλώρο δε λες; (Χάρισον Φορντ)

  42. #4, #27: Ήμουν έτοιμος να γράφω ότι την ξέλαση την έμαθα την περασμένη βδομάδα γουγλίζοντας τη δανεικαριά,που άκουγα για πρώτη φορά απ’ τον κυρ Βασίλη απ’ την Πάτρα στην Ελληνοφρένεια…

  43. Αντιφασίστας said

    Κι άλλο ένα τραγουδάκι για την αλληλεγγύη:

  44. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    43: Δεν την ήξερα αυτήν την εκτέλεση!

  45. Μαρία said

    41 Ναι. Έτσι έμαθα τους Άμις.

  46. spyroszer said

    5. Ναι είμαι ινκόγκνιτο !!! Και εγώ αν δεν γράψω μια φορά τη βδομάδα το απολίθωμα αλληλεγγύως και εις ολόκληρον δεν αισθάνομαι καλά !!
    Πολύ ωραία και η ξέλαση και το μιντάτι.

    Η «Κοσμοσοφία ή το Καθολικόν Αλληλέγγυον», που κυκλοφόρησε το 1856 στις Βρυξέλλες, υπάρχει και στην Ανέμη, που το αποδίδει στον Θεοφίλο Καΐρη. Αποδείχθηκε όμως ότι πρόκειται για μετάφραση του έργου του H. Lecouturier «La cosmosophie ou le sosialisme universel, Paris 1850». Ο Καΐρης πέθανε το 1853, μπορεί να το έχει μεταφράσει αυτός. Αρκετά ενδιαφέρον βιβλίο, περιέχει μάλιστα στοιχεία της δαρβινικής θεωρίας και της καταγωγής του ανθρώπου απ’ τον πίθηκο πριν τον Δαρβίνο και τον Alfred Wallace (είχε γράψει βέβαια νομίζω ο Λαμάρκ).
    http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/a/a/9/metadata-159-0000073.tkl&do=146049.pdf&lang=en&pageno=1&pagestart=1&width=342&height=572&maxpage=408
    Ένα ακόμα απόσπασμα:
    » Ο κοινωνικός άνθρωπος περί πάντων οφείλει φροντίζειν, και ουχί μόνον περί εαυτού• υπάρχει σύμβασις συνδέουσα αυτόν τοις άλλοις μέλεσι της εις ην ανήκει κοινωνίας• οφείλει δε περί την κοινωνίαν εκπληρούν καθήκοντα, ως η κοινωνία οφείλει εκπληρούν περί αυτόν. Η αμοιβαία αυτή αμφοτέρων των μερών υποχρέωσις έστιν ίση• εν συντόμω ο εν κοινωνία άνθρωπος τόσον οφείλει ευ ποιείν την κοινωνίαν, όσον υπ’ αυτής ευεργετείται, και αμοιβαίως. Ως δε το αποδιδόναι τη κοινωνία ελάσσονα, ως οφείλει τις, εστίν αδικία, ούτως η κοινωνία αδικεί εκείνον, ω αποδιδώσι ελάσσονα των όσων παρ’ αυτού έλαβε. Ο νόμος άρα των κοινωνιών εστιν ουτοσί• ισότης καθηκόντων μεταξύ της κοινωνίας και του εν κοινωνία ανθρώπου• αμοιβαιότης ευεργεσιών πάντων εκάστω, και εκάστου πάσιν. Έκαστον της κοινωνίας μέλος οφείλει αποδούναι τω κοινωνικώ σώματι μόνον το ίσον οις έλαβεν. Ει κοινωνία τις είχεν ως κανόνα διαγωγής το αξίωμα, ε κ ά σ τ ω κ α τ ά τ η ν ι δ ί α ν
    α υ τ ο ύ ε ρ γ α σ ί α ν, και κατά γράμμα εξεπλήρη τούτον, κατεδίκαζεν αν τη λιμοκτονία γέροντας, αδύνατους και παίδας, πάντας τους μη δυναμένους παράγειν. Το ε κ ά σ τω κ α τ ά τ η ν ι δ ί α ν α υ τ ο ύ ε ρ γ α σ ί α ν εστί τοίνυν αξίωμα ατομικόν, λίαν φίλαυτον, αντικοινωνικόν. επειδή, όπου μεταξύ των μελών του κοινωνικού σώματος ουχ υπάρχει σύμβασις, εκεί ουδέ αληθινή υπάρχει κοινωνία, ήτοι όπου ουκ εστί αλληλέγγυον, και ο δυνάμενος ουκ αποδίδωσι τω γέροντι, όσα παρ’ αυτού εν τη παιδική ηλικία έλαβεν, όπου ο ακμάζων ου δανείζει το παιδί, ό βούλεται, ίνα ο παις, γενόμενος ανήρ, αποδώ αυτώ γεγηρακότι. Εν πάσαις ταις κοινωνίαις εστίν ανάγκη, ίνα μεταξύ του ακμαίου, του γέροντος και του παιδός υπάρχει αμοιβαιότης. Βεβαίως το αληθές κοινωνικόν αξίωμα ην το ε κ ά σ τ ω κ α τ ά τ α ς ι δ ί ας α υ τ ο ύ α ν ά γ κ α ς• διαπραχθήσεται δε τούτο εάν ο άνθρωπος, των δεσμών της υλικής αυτού απαλλαττόμενος ζωής, μυήται μεν τας ηθικάς ιδέας, προθυμείται δε παράγειν ό,τι αν δύναιτο, και προεξελών το αναγκαίον και το εις την ευζωίαν συντελούν, παραχωρεί το περιττόν τοις αδελφοίς αυτού, γέρουσιν, αδυνάτοις και παισί, παράγειν ανίκανοις».

  47. Νέο Kid Στο Block said

    Εμένα μ’αρέσει η αφίσα του Κρέην που συνδυάζει το «προλετάριοι…ενωθείτε!» με το γαλλοεπαναστατικό εγκαλιτέ,φρατερνιτέ και Λιμπερτέ auf Deutsch Φράιχάιτ κλπ. 🙂

  48. Theo said

    @33: Οι Amish των ΗΠΑ, που προέρχονται από τους Αναβαπτιστές, αυτοί από τους Καλβιβιστές, κι αυτοί από τους Λουθηρανούς, και κατάγονται ως επί το πλείστον από τη Ν. Γερμανία, Ελβετία κι Ολλανδία, είναι πολύ αληλέγγυες μεν, πολύ πουριτανικές και κλειστές κοινωνίες δε.
    Στις περισσότερες κοινότητές τους δεν επιτρέπεται η χρήση μηχανημάτων, ηλεκτρισμού, κλπ. Κάποιες απ’ αυτές υιοθέτησαν τα μηχανικά μέσα για τη γεωργία, με αποτέλεσμα να διασπαστούν, και οι συντηρητικές μειονότητές τους να τραβήξουν για άλλα μέρη, όπως τη Λατινική Αμερική. Υπάρχει ένα σχετικό ντοκιμαντέρ.
    Δεν επιτρέπεται, επίσης, η επιμειξία με τους «Άγγλους», τους υπόλοιπους δηλαδή Αμερικανούς, επί ποινή εξοστρακισμού. Όποιος το κάνει, απαγορεύεται να μιλά και μ’ αυτά τα μέλη της οικογένειάς του (πατέρα, μητέρα, αδέλφια) και φυσικά πηγαίνει αλλού να ζήσει. Υπάρχει και μια ταινία για μια νεαρή Amish που θέλει να ζήσει με τους «Άγγλους» κι αντιμετωπίζει σκληρότητα και υποκρισία από τον πατέρα και τους πρεσβυτέρους της κοινότητας,

    Η ορτακιά, το μιντάτι, η ξέλαση, κλπ. φανερώνουν μια πιο χαρούμενη κι ανοιχτή κοινωνικότητα από την πουριτανική των Amish.

  49. Theo said

    διόρθωση: Καλβινιστές

  50. gmallos said

    Σιργιαστάδες οι άνευ αμοιβής βοηθούντες (αλληλέγγυοι) στα Πλωμαρίτικα. Κυρίως στις ελιές, αλλά και κυρίως μεταξύ συγγενών και φίλων. Όσοι τέλειωναν νωρίς ή ακόμα κι αν δεν είχαν τελειώσει αλλά κάποιος ζοριζόταν να μαζέψει τις ελιές, ζητούσε να τον σιργιάσουν. Από πού και την ακρίβεια της λέξης δεν την ξέρω (πχ. μήπως είναι σεργιάζω;), αλλά προσπαθούσα να θυμηθώ διαβάζοντας ποια ήταν η δική μας εκδοχή της ξέλασης!.

  51. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    50: Ούτε τους σιργιαστάδες τους ήξερα.

    46: Το ε κ ά σ τω κ α τ ά τ η ν ι δ ί α ν α υ τ ο ύ ε ρ γ α σ ί α ν εστί τοίνυν αξίωμα ατομικόν, λίαν φίλαυτον, αντικοινωνικόν!

  52. Νέο Kid Στο Block said

    E καλά κύριε Τεό μου,και γώ δεν τούς ανέφερα σαν πρότυπο ανοικτής κοινωνίας. Αυτό εννοούσα και με το «λεπτό σημείο της ιστορίας..» που έγραψα. Υποχρεωτική αλληλεγγύη=βράσε όρυζα!
    Άλλωστε, εγώ τρουπής γεννήθηκα,τρουπής θε να πεθάνω! 🙂

  53. Theo said

    Κι άλλη μια διόρθωση: Λουθηρανοί>Καλβινιστές>Αναβαπτιστές>Μεννονίτες>Amish.

    Επίσης, απαγορεύεται η φοίτηση σε κολλέγια και πανεπιστήμια (βλ. την περιπέτεια ενός Amish που ήθλε να σπουδάσει εδώ: http://entertainment.time.com/2012/09/09/breaking-amish-one-ex-followers-true-story-of-moving-to-the-big-apple/)

    Για τους Amish υπάρχουν αρκετές ταινίες (βλ. http://www.screenjunkies.com/movies/movie-lists/amish-movies/).
    Μια ταινία για την τηλεόραση, η «Amish Grace (βλ. http://www.imdb.com/title/tt1559025/?ref_=fn_al_tt_1) βασίζεται σ’ ένα πραγματικό γεγονός, τον σχεδόν ξεκληρισμό ενός σχολείου θηλέων μιας μικρής κοινότητας Amish στην Pennsylvania το 2006 από τον «Άγγλο» γαλατά της (πέντε κοριτσάκια νεκρά και πέντε τραυματισμένα ή ανάπηρα) και περιγράφει τη μεγαλοθυμία και συγχωρητικότητα των Amish προς τον ίδιο και τη συμπαράσταση ακόμα και των γονέων των νεκρών κοριτσιών προς τη γυναίκα του.
    Η άλλη, η καλή πλευρά των Amish.

  54. Theo said

    @52: Κι εγώ, παιδάκι μου, δεν τα έγραψα για να σου αντιπαρατεθώ αλλά για να συμπληρώσω.

  55. Νέο Kid Στο Block said

    Mε συγχωρείς για το άσχετο και άκαιρον της ερώτησης, ω! συλλογική σοφία του Ιστολογίου! 🙂

    Αληθεύει ότι ο Καποδίστριας είπε (έγραψε;) «Εφόσον τα ιδιαίτερα εισοδήματά μου αρκούν διά να ζήσω, αρνούμαι να εγγίσω μέχρι και του οβολού τα δημόσια χρήματα, ενώ ευρισκόμεθα εις το μέσον ερειπίων και ανθρώπων βυθισμένων εις εσχάτην πενίαν.» ;

  56. Νέο Kid Στο Block said

    54. Nαι ,έχεις δίκιο ,συγγνώμη αν ήμουν κάπως άκομψος.Ωραίες οι συμπληρώσεις και οι παραπομπές! Βρήκα απλώς και γώ ευκαιρία, να διευκρινίσω λίγο την κατάληξη του 33.

  57. ΠανΚαπ said

    Το αδύνατο για τους λίγους γίνεται παιχνιδάκι για τους πολλούς.

    Στο Άγιο Όρος, όταν περιστασιακά προκύπτουν εργασίες που δεν είναι δυνατόν να γίνουν από ένα μόνο άτομο, εφαρμόζεται συλλογική εργασία περισσότερων ή όλων των μοναχών του κοινοβίου ή της ευρύτερης περιοχής. Καλούνται με ειδική κωδωνοκρουσία, όπως γινόταν και στα χωριά μας όταν ήταν να μαζευτούν οι κάτοικοι για κοινωφελή ή αλληλοβοηθητική εργασία.

    Είναι η λεγόμενη «παγκοινιά» ή «παγκενιά» (όλοι από κοινού).

    Γίνεται είτε για τις μεγάλες εργασίες ενός μοναστηριού π.χ. τρύγος, είτε για να τελειώσει άμεσα η δουλεία κάποιου μεμονωμένου και ανεξάρτητου από το μοναστήρι μοναχού.

    Χρησιμοποιείται και για να περιγράψει το μέγεθος της εργασίας π.χ. δυο ημέρες παγκοινιά,

    Ο Κώστας Ζουράρις στο βιβλίο «Γελάς Ελλάς αποφράς», γράφει « …, μέσα στην κοινή πράξη όλων των ίσων, φτυστών συντρόφων, μέσα σε παγγενηά ελευθερίας, με την παγκοινιά της υπάκουης αυτοθυσίας.»

  58. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    55: Κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο. Με είχε απασχολήσει λίγο. Νομίζω πως δεν το έχει ο Βλαχογιάννης στην Ιστορική Ανθολογία, αλλά αυτό δεν σημαίνει τίποτα.

  59. j7n said

    @58
    Τάδε ουκ έφη Καποδίστριας
    http://irakliotis.gr/blog/?p=2984

  60. sarant said

    Δηλαδή δεν τα είπε ακριβώς έτσι αλλά είναι συρραφή, αυτό λέει ο Ηρακλειώτης, όχι;

  61. j7n said

    Ναι, αυτό λέει.

  62. ΠΑΝΟΣ said

    #40
    περί Βαρδινογιάνναινας και λοιπών φιλανθρώπων κυριών,δεν έχω ιδέα και δεν μ’ αφορά.Εγώ μετράω,ξαναμετράω,ψάχνω από δω κι από κει,συγκρίνω εξ ανάγκης και είδα αυτό που έχω πει στο 25.Αποφεύγω τα κλισέ.

  63. elsa said

    Τι ωραίες καινούργιες λέξεις και μ’ ωραίες ιστορίες, αντίδοτα στη μαυρίλα των ημερών! 🙂
    Μια ανάρτηση για την «ξέλαση», με φωτογραφίες, από την περιοχή που ανέφερε στο #4 ο Ορεσίβιος:
    Ξέλαση, ένα υπέροχο έθιμο
    .
    Και τούτο επίσης:
    Ορτακιά, το συνεργατικό καφενείο του Ηρακλείου

  64. sarant said

    63: Μπράβο, και σε σχόλιο το ίδιο ποίημα όπως στο 4!

  65. Πάλι ένα ωραίο κείμενο .
    Πρώτα από όλα η κοινωνική αλληλεγγύη ειναι ο πυλώνας τού ευρωπαικού κοινωνικού μοντέλου και το μοντελάκι της κοινωνικής πολιτικής της κυβέρνησης ( μη το πείτε στη Τρόικα ).
    Ολοι καταλαβαίνουμε τη λέξη αλληλέγγυος. Αντίθετα η λέξη ενοχή με την έννοια που του δίνει το ενοχικό δίκαιο , δηλαδή οφειλή, υποχρέωση, δεν είναι εύκολα κατανοητή, τουλάχιστον ως προς τα αποτελέσματα της.
    Ακόμα πιο δύσκολη είναι η εις ολόκληρον ενοχή που σωστά περιγράφεται με τη βοήθεια φίλου του ιστολογίου.

    Βέβαια η εις ολόκληρον ενοχή , είτε αυτή είναι παθητική είτε είναι ενεργητική υπάρχει στο αττικό δίκαιο της κλασσικής εποχής. Επειδή η Ελλάδα είναι αθάνατη , μια ματιά στον Δημοσθένη ( και στον Ισοκράτη και στον Λυσία) φτάνει για να πεισθούμε για τις ελληνικές κομπίνες ( δεν έχουμε το μονοπώλιο,όμως)

    Στο λόγο «Κατά Διονυσόδωρου βλάβης», έχουμε ένα παράδειγμα παθητικής ενοχής.
    Δυο μέτοικοι δάνεισαν στο Διονυσόδωρο και τον Παρμενίσκο 3000δραχμές για ¨ενα εμπορικό ταξίδι πήγαινε έλα Αθήνα-Αίγυπτο: «η δε συγγραφή κελεύει εαν μη….αποτίνειν αυτούς διπλάσια τα χρήματα , τη δε πράξιν ειναι και εξ ενός και εξ αμφοίς », δηλαδη ενοχή επί ολοκλήρου και αδιαίρετη. Παρόλο το γραπτό συμβόλαιο ούτε το κεφάλαιο ούτε τους τόκους είδαν. Γιατί αυτοί ξεμπάρκαραν το φορτίο στη Ρόδο.
    Στο λόγο «Προς την Λακρίτου παραγραφήν», πρόκειται για ενεργητική εις ολόκληρον ενοχή. Ο Λάκριτος είναι κληρονόμος του Αρτέμωνα ο οποίος είχε πάρει, μαζι με τον Απολλόδωρο ένα δάνειο απο τον Ανδροκλή και τον Ναυσικράτη. Εδώ το συμβόλαιο προέβλεπε ότι οι δύο δανειστές είχαν το ίδιο δικαίωμα εφ’ολοκλήρου του δανεiου «εστω η πράξις τοις δανείσασι (…) και ενι εκατέρω των δανεισάντων και αμφοτέροις ». Οταν ο ένας από τους δανειστές ζήτησε τα λεφτά του, ο κληρονόμος του είπε οτι ούτε υπέγραψε το συμβόλαιο ούτε ήταν εγγυητής.
    Ιδιες καταστάσεις τότε και τώρα. Καλό λοιπόν πριν υπογράψει κάποιος ένα συμβόλαιο να ξέρει τι ενοούν οι νομικοί όροι οτι οι οφειλέτες ενέχονται αλληλεγγύως ( η αδιαιρέτως) και εις ολόκληρον έκαστος. Για να μην ψάχνει αυτός η ο κληρονόμος του γιατί η τράπεζα του πήρε το σπίτι…..
    Το αδιαιρέτως είναι το αντίστοιχο γαλλικό obligation indivisible

  66. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Αλληλεγγύη είναι η τρισαγαπημένη μου λέξη και την ταυτοποιώ με τη συμπόνια, υπό την έννοια πόνος=κόπος,μόχθος .Έχω κάμποσα άκρη-άκρη νου να πω.Ελπίζω ενδιαφέροντα. Πώς λέμε εκεί στο νότο την αλληλεγγύη, την αλληλοβοήθεια ; καερέτι

    http://www.politestv.gr/index.php?id=1000&article=40

  67. Αντιφασίστας said

    Καερέτι; Αυτό σημαίνει
    http://el.wiktionary.org/wiki/%CE%BA%CE%B1%CE%B5%CF%81%CE%AD%CF%84%CE%B9
    Μπράβο, βρε Έφη, κι αυτή ωραία λέξη κι ακόμα ωραιότερη η πρωτοβουλία των Χανιωτών. Άντε, ρε παιδιά, να δούμε τι θα γίνει!

  68. j7n said

    καεράτι (το), σπάνια τα καεράτια κουράγιο Κάνω καεράτι να τελειώσω, πριχού βραδιάσει

    Καερέτι, καϊρέτι = υπομονή, κουράγιο, από το τουρκικό gayret, αλλά περιέργως έτσι έχουν ονομαστεί οι τοπικές εναλλακτικές νομισματικές μονάδες σε διάφορες πρωτοβουλίες ή τα δίκτυα ανταλλαγών προϊόντων.

    https://sarantakos.wordpress.com/2012/05/30/amorgos/#more-6568

  69. Μαρία said

    66 Γκαϊρέτ’ σε μας τους Βόρειους σημαίνει προσπάθεια, όπως νομίζω και στα τούρκικα.
    Κλασική η φράση «άντε ακόμα λίγο γκαϊρέτ’», όταν κάνουμε μια κοπιαστική δουλειά.

  70. Γς said

    66,67:
    Ωχ, ανταλλακτική οικονομία, ανταλλακτικό εμπόριο και ο νους μαυ πήγε στα αυγά από κοτέτσια μέσα στην Αθήνα, παρακαλώ, που πηγαίναν στον μπακάλι για να γίνουν λάδι.

    Μέγας είσαι κύριε. Ποιος περίμενε ότι θα τα ξαναδούμε.

    Α, πρόλαβα και το δελτίο.
    Εχει γούστο!

  71. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Δεν είναι ακριβές ότι καερέτι είναι μικρή ψυχική βοήθεια. Αναφέρεται συχνότατα στις αφηγήσεις των δικών μου ότι πηγαιναν κι έκαναν καερέτι ή ερχόντουσαν σ εκείνους και τους έκαναν καερέτι οι χωριάνοι κατά το λιομάζωμα ή το θερισμό (θέρος).Δουλειές επίπονες δηλαδή.
    Το λένε και για ψυχική υποστήριξη , συμπαράσταση π.χ.σε ερωτικά βάσανα ή στην επίτοκο κατά τις ωδίνες : «Πώς να τση λησμονήσω απού ήτονε τρία εικοστετράωρα στο προσέφαλό μου όντε ν εγέννου το Γιάννη μου και μού ΄κανε καερέτι» ή
    »Είχα και το σάντολό σου (νονό) και μου ΄κανε καερέτι με το μαντολίνο, ίσαμε να μου τη δώσουνε». Από περιστατικά της οικογένειάς μου.Το δεύτερο αφορά τους γονείς μου (καντάδα με το μαντολίνο έκανε ο μπαμπάς με το φίλο του και μετέπειτα-φυσικά σύντεκνό του).

  72. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    65: Ωραίο το φροντιστήριο αρχαίου δικαίου!

    71: Η τελευταία φράση μ’ άρεσε πολύ.

  73. Γιώργος Πρίμπας said

    (σχόλιο 39)
    Η κύρια διαφορά μας είναι στο εξής. Δεν διαφωνώ συνολικά με τους απολογισμούς και τις ευθύνες των συνδικαλιστών κλπ, αλλά με τη χρήση τους. Με εξοργίζει ότι χρησιμοποιούνται, ως επιχειρήματα, προς τα κάτω για να δώσουν άλλοθι στην επιχειρούμενη εξαθλίωση της συντριπτικής πλειοψηφίας και όχι ως βάσεις των αναλύσεων του τι δεν πρέπει να (ξανα)κάνουμε.
    Χωρίς να σημαίνει ότι θα πρέπει να τους μιμηθούμε ως προς την πράξη, αφού πιθανόν στην Ελλάδα θα χρειαζόντουσαν άλλες πρακτικές, θα έπρεπε να αντιδρούσαμε στη λογική που αντέδρασαν στην Ισλανδία.
    Δεν ξέρω πόσο ταλαιπωρήθηκαν οι συνταξιούχοι από την απεργία στο μετρό (σίγουρα αρκετοί πολύ) αλλά προσωπικά (μένω Καλλιθέα – δουλεύω Αγία Παρασκευή) η μία ώρα άνετο πήγαιν’ έλα έφτασε τις τρεις ώρες τουλάχιστον με κακές συνθήκες (χωρίς αυτοκίνητο, με λεωφορεία και αρκετό ποδαρόδρομο σε άσχημες διαδρομές κλπ), αλλά αν ήταν να γίνει κάτι ας κρατούσε κι έξι μήνες. Το λέω ειλικρινά.

  74. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ω είδα πως το είχατε το καερέτι ως αμόργιον καεράτι! θαυμάσια.Οι λέξεις κύκλους κάνουν.
    Υπάρχει και αντίστοιχο της δανεικαριάς: Κατά εμάς, λένε »κάνω δανεικούς». Είναι στη βάση της αμοιβαιότητας αυτό. Για να προλάβουν π.χ. να μαζευτούν τα παραθαλάσσια λιόφυτα (λιόφυτο=ελαιώνας ,’οχι το ένα δέντρο ελιάς) που ωρίμαζαν γρηγορότερα «έκαναν δανεικούς» εναλλάξ και όλοι μαζί από το ένα χωράφι στο άλλο προλάβαιναν τη συγκομιδή στην ώρα της

  75. Αντιφασίστας said

    71: Ωραίες κουβέντες από ωραίους ανθρώπους!
    Και για να μην ξεχνιόμαστε:
    http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=748810

  76. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    75. Παίρνω πάσα
    —Καλώντας κάθε Χανιώτη «να σταθεί συμπαραστάτης, προασπιζόμενος τους ακρογωνιαίους λίθους του πολιτεύματός μας: την Ελευθερία, τη Δημοκρατία και τη Δικαιοσύνη—

    http://www.humanite.fr/28_06_2011-point-de-vue-%C2%AB-libert%C3%A9-%C3%A9galit%C3%A9-fraternit%C3%A9-et-solidarit%C3%A9-%C2%BB-475312

    ‘Ενας Ιταλός δήμαρχος προσθέτει το 1929 τη λέξη «αλληλεγγύη» δίπλα στις λέξεις έμβλημα «Ελευθερία Ισότητα αδελφοσύνη» στην προμετωπίδα του Δημαρχείου.

  77. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    MARINALEDA, Η ανδαλουσιανή πόλη των 2.600 κατοίκων-«προσωποποίηση» της αλληλεγγύης.

    http://www.legrandsoir.info/Marinaleda-un-modele-d-auto-gestion-unique-en-Europe.html

  78. Αρκεσινεύς said

    Ξέλαση, μιντάτι, δανεικούς,δανεικαριά,καερέτι,σιργιαστάδες. Λέξεις γνωστές και άγνωστες γεμάτες ανθρωπιά και αλληλεγγύη.
    Να προσθέσω και την αμοργιανή: αλλαξιμάρι, η αμοιβαία προσφορά εργασίας στο ζευγάρι, στο θέρος, στο λιομάζεμα.
    Εξυπακούεται ότι στα πλαίσια της τοπικής κοινωνίας όποιος πρόσφερε τη βοήθειά του δεν περίμενε οπωσδήποτε και ανταπόδοση.Το δόσιμο γινόταν ανυστερόβουλα, πρόσχαρα, πρόθυμα, χωρίς μεμψιμοιρία ή γογγυσμό.

    Ξέρω πως τη λ. δανεικούς τη χρησιμοποιούν στο Λασήθι, ενώ το καερέτι σ’ όλη την Κρήτη. Έτσι πράγματι είναι, ΕΦΗ ΕΦΗ;

  79. sarant said

    78: Ακριβώς, λέξεις γεμάτες ανθρωπιά.

  80. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  81. Αντιφασίστας said

    77: Και αυτή την προσπάθεια οι νεοφιλελέδες Ανδριανόπουλοι τη λοιδόρησαν σαν μια ανεδαφική ονειροφαντασία ενός παλαιοκομμουνιστή δημάρχου. Πώς μπορείς να εξηγήσεις στα βατράχια του βάλτου την απεραντοσύνη του ωκεανού;

  82. Γς said

    >Πώς μπορείς να εξηγήσεις στα βατράχια του βάλτου την απεραντοσύνη του ωκεανού;

    🙂

  83. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Σε εκκαθάριση η «Αλληλεγγύη»

    ebcache.googleusercontent.com/search?q=cache:WbKczs4DlRwJ:www.enet.gr/%3Fi%3Dnews.el.article%26id%3D196792+αλληλεγγυη+μκο+της+εκκλησίας+κοτοπουλα&cd=4&hl=el&ct=clnk&gl=gr

  84. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Μα πως γράφτηκε έτσι. Αρχοντονικοκύρη τα έκανα …της μκο. Αν γίνεται να μείνει μόνο η κούνια; (που με κούναγε και δε μ απίστωνε) που λεν οι απανωμερίτες.

  85. Per aspera said

    Η Εθνική Αλληλεγγύη ιδρύθηκε το 1941, λίγο μετά την είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα, από τις μανάδες και τις αδελφές των εξορίστων που προσφέρθηκαν κουρμπάνι στους κατακτητές.Τα 2/3 των μελών της ήταν γυναίκες, πράγμα εκπληκτικό για το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο της εποχής.Η προσφορά της δεν ξεχάστηκε ακόμη και στα χρόνια του εμφυλίου, θυμηθείτε το στίχο από το τραγούδι «Στους δρόμους θα κριθεί το δίκιο».
    Μετά ήρθε ο Βαλέσα.

  86. spyroszer said

    78. Πολύ ωραία τα λες. Και δεν ήξερα καμία απ’ αυτές τις λέξεις.
    Απ’ την άλλη υπάρχει δυστυχώς και η εφιαλτική «αλληλεγγύη». Τη λέξη αυτή την οικειοποιήθηκαν και τη διαστρέβλωσαν τα φασιστικά καθεστώτα. Το μεταξικό καθεστώς τη χρησιμοποίησε ιδιαίτερα, σε συσχέτιση και με το «οργανικόν, συντεχνιακόν νέον κράτος». Και τα εγγονάκια του Μεταξά σήμερα μιλάνε για «αλληλεγγύη μόνο για Έλληνες».
    Εδώ τα λέει ωραία ο Ζουμπουλάκης. Προσωπικά συμφωνώ με τα περισσότερα απ’ όσα λέει εδώ και θέτει τα πράγματα σε σωστή βάση:
    «…Αυτό που κάνει η Χρυσή Αυγή είναι εφιαλτικό. Η αλληλεγγύη έχει ένα γνώρισμα: είναι απροϋπόθετη. Όταν κάποιος έχει ανάγκη, έχει ανάγκη. Τελεία και παύλα. Δεν γίνεται η πράξη της αλληλεγγύης και της αγάπης να τίθεται υπό όρους και προϋποθέσεις έθνους, θρησκείας, χρώματος, κοινωνικής τάξεως, ηλικίας κ.λπ. Θεωρώ ανατριχιαστική αυτή την πρακτική της Χρυσής Αυγής και για αυτούς που την κάνουν αλλά και για αυτούς που τη δέχονται. Θα μου πείτε ότι σε κάποιον που πεινάει δεν μπορούμε να ζητάμε τέτοιου είδους ευαισθησίες. Δεν μπορώ πάντως να δεχτώ ότι λόγω αίματος και χρώματος θα φάω εγώ και για τους ίδιους ακριβώς λόγους ο άλλος θα μείνει να πεινάει. Το λέω ίσως επειδή εγώ δεν πεινάω. Δεν ξέρω, πράγματι, τι θα έκανα αν πεινούσα….
    …Εκείνο όμως που κυρίως χρειάζεται για την αντιμετώπισή της είναι μια μεγάλη και ευρεία δημοκρατική συμπαράταξη. Αυτοί που μπορούν περισσότερο να απονομιμοποιήσουν τη Χρυσή Αυγή ιδεολογικά και ηθικά, είναι οι άνθρωποι και οι θεσμοί του συντηρητικού κόσμου. Αν η υπόθεση της Χρυσής Αυγής γίνει μια μονομαχία ανάμεσα σε αυτήν και τον ΣΥΡΙΖΑ ή τον αντιεξουσιαστικό χώρο, νομίζω ότι τότε είναι χαμένο το παιχνίδι. Αντίθετα, αν η Εκκλησία εξέδιδε μια βαρυσήμαντη και ρητή, επίσημη ανακοίνωση καταδίκης της Χρυσής Αυγής ή αν έκανε κάτι παρόμοιο η Ακαδημία Αθηνών, πιστεύω ότι αυτό θα αποτελούσε σοβαρή απονομιμοποίησή της. Βεβαίως, αν δεν ξεπεραστεί η κρίση, δύσκολα θα τελειώσουμε με τη Χρυσή Αυγή…
    …Ίσως μετά το τέλος της κρίσης να περάσουμε σε πιο αλληλέγγυες κοινωνικές σχέσεις, αφήνοντας πίσω μας αυτή την εγωιστική επιδίωξη ατομικής ευμάρειας που ζήσαμε τα τελευταία χρόνια. Και αν δεν γίνουμε πιο αλληλέγγυοι, ας αποκτήσουμε τουλάχιστον μεγαλύτερη αίσθηση του δημοσίου συμφέροντος».
    http://www.epohi.gr/portal/politiki/13290-2012-12-30-18-11-56

  87. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Το δημόσιο ζητά 6,7 εκ. ευρώ από την «Αλληλεγγύη» για τα κοτόπουλα που δεν πήγαν ποτέ στο Ιράκ

    22.10.2012

    Το δημόσιο ζητά 6,7 εκ. ευρώ από την «Αλληλεγγύη» για τα κοτόπουλα που δεν πήγαν ποτέ στο Ιράκ

    http://www.iefimerida.gr/node/73143#ixzz2JxRppmXv

  88. sarant said

    84: Ποια κούνια;

  89. Γς said

    Η κούνια της παροιμίας προφανώς:
    ‘Κουνια που σε κούναγε’

    Νες πα εφί εφί?

  90. Άλλος ένας συγγραφέας, ο Παναγής Γαλαξίας, λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Παναγιώτη Αλεξόπουλου (1906 – 1991), από τα Διάσελλα Ολυμπίας, έγραψε ένα καταπληκτικό διήγημα για την ξέλαση, με τίτλο «Οι Παλιοκαστρίτες». Δεν είναι σαφές πότε ακριβώς γράφτηκε το διήγημα, αλλά πάντως πριν το 1953. Δημοσιεύτηκε στο 1ο τεύχος του λογοτεχνικού περιοδικού Αλφειός,1994.
    Επειδή ο Γαλαξίας είναι μια ιδιαίτερη – κι άγνωστη – προσωπικότητα των γραμμάτων μας, αφού έχει γράψει δεκάδες μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα, που αρνήθηκε να δημοσιευτούν όσο ζούσε, επιτρέψτε μου να σας τον γνωρίσω, επιλέγοντας κάποια αποσπάσματα από το εξαιρετικό διήγημά του «Οι Παλιοκαστρίτες»,

    « – Ακούστε χωριανοίοίοί…
    Εκείνο το Σαββατόβραδο ήταν ασέληνο, ωστόσο μες στην αστροφεγγιά κι ανάμεσα στους πευκόφυτους λόφους φάνταζε σα θαμπή ζωγραφιά το Παλιόκαστρο. Μες απ’ τις φυράδες των παρεθυριών και τις αστράχες φαίνονταν αναλαμπές και μια βαθειά σιγαλιά βασίλευε σ’ όλο το χωριό. Οι Παλιοκαστρίτες, ξεροψημένοι δουλευτάδες της γης, είχαν μαζωχτεί στα φτωχικά τους και κάθονταν γύρω – γύρω στο τζάκι με τις φαμίλιες τους όταν ακούστηκε το χωνί. Το «ακούστε χωριανοί» έπεσε σα μπόμπα στη σιγαλιά της νύχτας, χτύπησε στον απέναντι Γεράνιο Βράχο, κι αντιλάλησε στη βαθειά λαγκαδιά, ως κάτω στο Χαλικόκαμπο. Οι καρδιές πάγωσαν, τ’ αυτιά τεντώθηκαν, οι ανάσες κρατήθηκαν και τα σκυλιά σ’ όλες τις γειτονιές, απ’ τα Μπαλέικα ως την Αμμουδερή που βρίσκονταν τα γρέκια του γερο – Λιά, άρχισαν να γαυγίζουν αναστατωμένα.
    – Το ταχύ, ύστερ’ απ’ το σχόλασμα της Εκκλησιάς (συνέχισε ο απροσδόκητος ντελάλης με το χωνί του), ο Γιαννακός ο Μπαλιάς θα μαζώξει ξέλαση για να φυτέψει αμπέλι στη Στενόλακκααααα!…»
    Οι καρδιές ξανάρθαν στη θέση τους, τα στήθεια ανάσαναν μ’ ανακούφιση και τα κορμιά σάλεψαν ησυχασμένα. Γιατί, στ’ αλήθεια, το χωνί τρόμαζε το χωριό. Πόσες φορές ως τώρα δεν είχε αναγγείλει δυσάρεστα πράμματα! Άλλοτε ειδοποιούσε πως μεσοβδόμαδα θα ερχόταν ο Εισπράχτορας με τους Χωροφύλακες για να μάσει τους φόρους κι ο καθένας να φροντίσει να κάνει από τώρα το κουμάντο του για να μη φυλάξει την Ψειρού! Άλλοτε πάλι έβγανε τον αγλέορα και το έλεγε και το ξανάλεγε πως αυτό το μήνα πρέπει να εξοφληθεί η Αγροτική Τράπεζα, γιατί αλλοιώτικα θαρθούνε οι Δικαστικοί Κλητήρες, θ’ αρχίσουν τις κατασχέσεις κι άμα το Χωριό μπλέξει μ’ αυτούς, -κλάφτα Χαράλαμπε! [……………………..]
    – Κι ακούστε και τ’ άλλο λιμοκοντόροι μου, κι α΄σας λέω ψέμματα να με πάρει ο διάολος και να μ΄αλέσει ο μύλοοοοος! Ο λεβεντο – Γιαννακός θα σφάξει δυο στερφόγιδες, που τις αγόρασε απ’ το γερό – Λιάάά. Τη μια θα την κάνει στιφάδο μούρλια και την άλλη θα την ξεροψήσει με πατατούλες κι όποιος φάει θα σχοράει, που τις καλόθρεψεεε. Κι όσο για κρασί μην τα ρωτάτεεε. Το βασταγούρι με το συμπάθειο, θα κουβαλήσει, πρωί-πρωί, δυο ξυλοβάρελα στη Στενόλακκααα. Και θα’ ναι απ’ του μπαρμπα – Σοφιανού το κοκκινέλι και θα πιείτε όσο θα χωρέσει τα’ ασκί σας κι έτσι θα ξεμποχιάσουνε λίγο οι κοιλιές σας, που ‘χουνε σουφρώσει απ’ τη δίψααααααα!…
    […………………………..]
    – Κι όντας τελέψει με το καλό το φύτεμα, (συνέχισε ο ντελάλης), θα μπει στον κλήρο μια βελέντζα κόκκινη σαν του μπαρμπα – Χρόνη τη μύτη, νιοφερμένη απ’ τη νεροτριβή. Και καλότυχος, που θα τήνε σουφρώσει δηλαδή. Άμα έχει κόρη ανύπαντρη θα της τήνε δώκει προίκα κι ο γαμπρός δε θα γυρέψει τίποτ’ άλλο μια και θα πάρει μαζί με τη βελέντζα, το μύλο και τη νεροτριβήήή!… Κι α δεν έχει κι είναι γέρο – Ταρνανάς, θα διπλώνεται με τη γριά του το χειμώνα και θα γίνεται δεκαοχτώ χρονώνε τσίφτηηηης….
    […………………………………………..]

    (Ο Π. Γαλαξίας, ήταν υπεύθυνος του φορητού τυπογραφείου του ΕΑΜ Πελοποννήσου, καθήκον που του ανέθεσε ο ΕΑΜίτης Μητροπολίτης Ηλείας και Ωλένης Αντώνιος).

  91. sarant said

    Ωραίο Ορεσίβιε!

    «Βασταγούρι με το συμπάθειο»!

  92. Διόρθωση στο 90: …κι όποιος φάει θα σχοράει το γέρο – Λιά, που τις καλόθρεψεεεε.

    78. Όμορφες λέξεις…

  93. σχόλιο 73

    … αλλά αν ήταν να γίνει κάτι ας κρατούσε κι έξι μήνες. Το λέω ειλικρινά.

    Να γίνει τι αγαπητέ ; Μήπως η απεργία γίνεται για φθηνότερο μετρό ή καλύτερες υπηρεσίες; Οχι, γίνεται για να διατηρήσουν τα κεκτημένα τους οι εργαζόμενοι τα οποία είναι προνομιακά σε σχέση με κοινούς εργαζόμενους χωρίς πολιτική κάλυψη
    Γιατί θα πρέπει να υποστεί κι άλλη μείωση ο εκπαιδευτικός , ο συνταξιούχος, ο μη προνομιούχος εργαζόμενος «για να βγουν τα κουκιά» όπως λένε αυτοί που κατα κύριον λόγο διόρισαν στις καλά αμοιβόμενες θέσεις τους εκλογικούς πελάτες των ;
    Η θα κοροίδευόμαστε λέγοντας » έχουν δίκιο τα παιδιά, να πληρώσει το κεφάλαιο»
    γιατί μ’ αυτήντν λογική της διτήρησης των κεκτημένων διορίδθηκαν σε ΟΤΕ και αλλούπολλαπλάσιοι από τους αναγκαίους και μετά αντί να τους απολύσουν τους έδωσαν κίνητρα εξλοδου κάτι κατοσταριές χιλιάδες ευρώ και σύνταξη από τα 40 ή τα 50. Δεν ίδα όμως κανένα γώνα υμπαράστασης για ον συνταξιούχο που τοου φάγανε το μισό εφ’ άπαξ που ΤΟ ΕΙΧΕ ΠΛΗΡΩΣΕΙ με τις κρατήσεις του.
    Αλλά όπως ξανάπα όπου δεν υπάρχει εκλογικό ενδιαφέρον ΟΛΑ τα κόμματα σφυρίζουν αδιάφορα.

  94. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    78.αλαξιμάρι.πανέμορφο.Πού με πήγες.. «να κάμομε αλλαξές»,αλλαγή «βάρδιας» σε κάποια από κοινού κι εκούσια προσπάθεια π.χ. στο διαρκές ανακάτεμα, με τεράστια, σαν κουπί,ξυλοκουτάλα, του πιλαφιού μέσα στις σίγλες(χύτρες-τσικάλες) για πολύ κόσμο (πανηγύρι, γάμο ,γλέντι ).Ήθελε δύναμη και κόπο.Αν σκεφτείς και τη φωτιά απο κάτω να τσουρουφλίζει, η αλλαγή χεριών ήταν αναγκαία κάθε λίγο.Όπως το θυμάμαι εγώ,ήσαν άνδρες οι μαγέροι του γαμοπίλαφου.Αντίθετα τώρα, στα σύγχρονα ντοκιμαντερ, συνήθως φαίνεται να το βράζουν γυναίκες (συλλόγων,συνεταιρισμών κλπ) σε μικρότερα τσικάλια βέβαια.
    Ναι,στο Λασήθι λέμε και τις δυό λέξεις: το καερέτι ως βοήθεια,αλληλεγγύη στη θέση δηλαδή της »ξελασης» του ορεσίβιου,(τους δανεικούς στη θέση του αλλαξιμαριού σου).Αν δε λένε τους δανεικούς δυτικότερα της Κρήτης, κάποια σχετική λέξη θα χρησιμοποιούν γιατί είναι τέκνο της ανάγκης.
    Είναι περιβόλι και μπαξές ετούτη η ιστοσελίδα.
    «κι όσες τσουκνίδες βγαίνουνε μονάχες στους αγρούς, εκεί ξεμοναχιάζονται, πνιχτές στα χαμομήλια»

  95. sarant said

    94: Εσεις το κάνετε να είναι μπαξές 🙂

  96. Γς said

    94:
    >Είναι περιβόλι και μπαξές ετούτη η ιστοσελίδα.

    Κι είχαμε έναν συνάδελφο της «Ανθοκομίας και Αρχιτεκτονικής Κήπων» που διοργάνωνε και διάφορα ωραία γύρω από τα άνθη.
    Σε μια λοιπόν εκδήλωση-έκθεση είχε βάλει στη σειρά τις φοιτήτριες με καλαθάκια γεμάτα λουλούδάκια και πρασινάδες και απέναντι τους φοιτητές να κρατούνε ανθοδέσμες και να γέρνουν ελαφρώς προς τα αριστερά.
    Στη μέση οι προσερχόμενοι επίσημοι. Ετυχε να είμαι δίπλα στον Πρύτανη και του λέω:
    -Τι θα γίνει μ αυτόν εδώ; Θα μας τα πουστέψει τα αγοράκια.

    Ηταν όμως ψυχούλα. Και καλλιτέχνης. Οχι μόνο στα άνθη και στην αρχιτεκτονική των μπαξέδων. Ηταν μαέστρος στην Ευαγγελική Εκκλησία.
    Κι εκεί που συζητούσαμε στο εργαστήριο θυμήθηκε το Die Himmel rühmen του Μπετόβεν κι όρχησε να το ψάλει.
    Μας έστειλε!
    – Καλά όταν τον ψηφίζατε δεν τα ξέρατε αυτά;
    Μας ρώτησε ο παρασκευαστής, όταν έφυγε.

  97. Αντιφασίστας said

    90: Ο μητροπολίτης Αντώνιος! Τεράστια μορφή. Επικεφαλής του ΕΑΜ Πελοποννήσου και εκπρόσωπός του στις Κορυσχάδες. Το φαντάζεστε; Και, φυσικά, μετά την απελευθέρωση του αφαιρέθηκε η μητρόπολη και διορίστηκε απλός εφημέριος σε εκκλησία του Αιγάλεω. Πάλι καλά!

  98. Αρκεσινεύς said

    94. Και συ μου θύμισες άλλη σύναξη τις παραμονές του γάμου στο ψήσιμο του παστελιού, παραδοσιακού αμοργιανού κεράσματος. Το ανακάτεμα του καζανιού με 9 κιλά μέλι και σε λίγο και με ίση ποσότητα σησαμιού. Χρειάζεται γρηγοράδα, δύναμη και τέχνη στο σάλεμα. Η κούραση μεγάλη, οι θερμοκρασίες υψηλές και γι’ αυτό διαρκής εναλλαγή. Και οι καζανιές 7-10. Όλη μέρα συγγενείς και φίλοι στο πόδι και μετά όλοι πάλι στον χορό μέχρι το πρωί. Μια βδομάδα βαστούν τα περετειά και όλο το χωριό εκεί.

  99. Τι ωραία και η σημερινή ανάρτηση! Και τι ωραίες λέξεις και κυρίως έθιμα η ξέλαση, το μιντάτι! Να’σαι καλά Νικοκύρη, και συσχολιαστές!!! 🙂

    @94: Έφη, άρχισες κι εσύ να εμφανίζεις συμπτώματα εξάρτησης! 🙂 Όταν πιάσεις τον εαυτό σου να αρχίσει να πατάει μανιωδώς «ανανέωση» το πρωί όταν ξυπνήσεις μέχρι να δεις την νέα ανάρτηση, να ξέρεις ότι τα πράγματα είναι σοβαρά! 😀

    Δύτη χρόνια σου πολλά κι από μένα!!! 🙂

  100. sarant said

    97: Ο Χίου Ιωακείμ εξακολουθεί να μην έχει αποκατασταθεί.

  101. Αντιφασίστας said

    Ναι, συμφωνώ με τον Στέλιο, είναι εξαρτησιογόνος ο ιστότοπος του Νικοκύρη. 🙂

  102. Αντιφασίστας said

    Μια που αναφέρθηκες στον Ιωακείμ, Νικοκύρη, ας τον θυμηθούμε,έτσι, για να δούμε ότι δεν είναι όλοι οι ιεράρχες φασιστόμουτρα σαν τον υμνητή του Ντερτιλή:
    http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=482358

  103. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    99. τρελά γέλια ποιητά. Ότι κ είχα αυτολογοκριθεί να μη γράψω για το »ξείς πατσές» παρόλο που το πληκτρολόγησα (λέω: για αλληλεγγύη ήταν το άρθρο, θα το πάω στα πέρα αμπέλια;) και μια μαντινάδα για το καερέτι, να τη γράψω, να μην τη γράψω; ας τη γράψω:
    Ώστε* να στέκου ν τα βουνά
    ο Κόφινας κι Αρχάνε
    τόσο κι εγώ θα σ αγαπώ
    μον΄καερέτι κάνε.

    *ώστε=’ωσπου

    σ.σ. Αργώ να δω τις αναρτήσεις τις καθημερινές. Το Σαββατοκύριακο το ξενυχτάω και χαλάλι.

  104. spyroszer said

    Και εγώ δεν φανταζόμουν ποτέ ότι ένα ιστολόγιο μπορεί να είναι τόσο εθιστικό !!!

    18. Για τη φορολογία στη Τουρκοκρατία υπάρχουν κάποια πράγματα εδώ, στο βιβλίο «Δημοτική Διοίκησις εν Ελλάδι » του Π. Αργυρόπουλου – 1843. Χρησιμοποιεί και τη λέξη αλληλεγγύη με τρόπο που δείχνει ανάγλυφα τη μετάβαση απ’ την νομική στην κοινωνικοοικονομικοπολιτική (σικ) σημασία αυτής.
    Εδώ μιλά για τους άμεσους φόρους (σελ. 23): «Ο διανεμητικός φόρος έχει και τούτο το χαρακτηριστικόν, ότι το ποσόν εφ’ όλην τινά κοινότητα ή επαρχίαν επιβαλλόμενον είναι προσδιωρισμένον. Επομένως εάν τινές των φορολογουμένων εραθύμουν περί την απόδοσιν του φόρου, ή απεδήμουν εις την αλλοδαπήν, ο φόρος επέπιπτε βαρύτερος εις τα λοιπά μέλη της κοινότητος. Εκ τούτου η διαμονή εντός της κοινότητος εγένετο αναγκαστική. Εγεννάτο δε αμοιβαία τις επίβλεψις και αλληλεγγύη, αι οποίαι συνέδεον έτι μάλλον τας σχέσεις μεταξύ των μελών της αυτής κοινότητος».
    Εδώ μιλά για τα καθήκοντα των δημογερόντων (σελ. 30): «.. αστυνομία η οποία ήταν τοσούτω μάλλον αναγκαία καθόσον υπήρχε αλληλεγγύη τις μεταξύ των μελών όλης της κοινότητος, και επεβάλλετο πρόστιμον (τζερεμές) εφ’ όλην την κοινότητα δι’ αδικήματα ιδιωτικά».
    http://www.google.gr/books?hl=el&lr=&id=xwpCAAAAcAAJ&oi=fnd&pg=PA1&dq=%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CF%85%CE%B7+&ots=IuHt9IiDzR&sig=qdEWRJFhjct_4XDH-bk-ygqmWuo&redir_esc=y#v=onepage&q=%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CF%85%CE%B7&f=false

  105. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    88.Συγνώμη τώρα είδα: Το λίκνο του 83 μου από το enet.gr που το έκανα σαλάτα.Το βρήκα από άλλο λίκνο (κούνια) και το ανάρτησα στο 87. Σκαλίζουμε άτσαλα μερικές φορές το ωραίο ετούτο κηπάριον (που λεγε κι ο Σκιαθίτης) με ατσούμπαλες αναρτήσεις.

  106. sarant said

    104: Πλήρωνε τζερεμέδες, που λέμε 🙂

  107. Γς said

    Η φίλη μας η Αγάπη Νταϊφά αναφέρει στο FaceBook την ανάρτηση του Ορεσίβιου για την Ξέλαση.
    Και απαντά σε κάποιον σχολιαστή της με τούτο

  108. Γς said

    «Ευτυχώς που όταν έχουμε έλειμμα δημοκρατίας έχουμε περίσσεια αλληλεγγύης»

    Η ίδια.
    Και σχολιάζει κάποια:
    Liza Dionisiadou Η ξέλαση έγινε ξήλωση !

  109. sarant said

    Καλά λέει.

  110. Theo said

    @98: Μου θύμισες το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής στην Αμοργό το 1980. Το καράβι, γεμάτο ξενιτεμένους Αμοργιανούς που πήγαιναν στο νησί για το πανηγύρι, να αναθυμούνται τον καιρό που ζούσαν εκεί. Στο πανηγύρι, να μαγειρεύουν και να χορεύουν αποβραδίς, και το φαγητό να προσφέρεται απλόχερα σε Έλληνες και ξένους.
    Έμεινα μια βδομάδα στο νησί (στη Χοζοβιώτισσα και στο Βρούτσι), δεν είχα την ευκαιρία να το ξαναεπισκεφθώ, αλλά η Αμοργός κι οι Αμοργιανοί, ανοιχτόκαρδοι, λιτοί και φιλόξενοι, άρχοντες μέσα στο ελάχιστο που είχαν, έμειναν στην καρδιά μου.

  111. Αρκεσινεύς said

    110. Αγαπητέ Theo, σε ευχαριστώ ως Αμοργιανός για τα καλά σου λόγια για τους συμπατριώτες μου.Και σήμερα παρά την τουριστικοποίηση των λιμανιών τα συναισθήματα παραμένουν ίδια στα χωριουδάκιατου νησιού. Δυστυχώς το πανηγύρι όπως το γνώρισες δεν υπάρχει πιά. Με πόνο το λέω. Τώρα έχει χάσει όλον τον παραδοσιακό του χαρακτήρα. Έφυγαν όλοι εκείνοι που με άλλη ζέση, διαφορετικό μεράκι, άλλη πίστη το ετοίμαζαν.

  112. Καλαχώρας Λεώνικος said

    Για να είμαι ειλικρινής, λοταν είδα ότι πρόκειται για άρθρο περί αλληλεγγύης, και μάλιστα γλωσσικός, είπα ‘ουφ’ πάλι. Η αλληλεγγύη δε μ’ έπεισε ποτέ. Πάντα μου ζητούσαν κι έδινα, αλλά δεν την ένιωσα. Ήρθε και η Αλληλεγγύη του Βαλέσα, άλλο μούτρο κι αυτός, και τότε το βλέπαμε σαν καρφί στα πλευρά του ‘υπαρκτού’, ο οποίος, παρ’ όλα τα στραβά του, είτε τα βλέπαμε είτε όχι, ελπίζαμε πως κάποτε θα ωριμάσει. Αλλά ωριμάζει ο άνθρωπος;

    Και ξαφνικά!!!! Βγήκε ένα υπέροχο άρθρο, τόσο από σένα αλλά κυρίως από τους σχολιαστές, που Νοικ. Νικ., πρέπει να το παραδεχτείς, σήμερα σε ξεπέρασαν.

    Είχα γράψει από χτες, αλλά με την άλλη σύνδεση μουλάρωσε το τέτοιο σου και δε με περνάει με τίποτα. Αλλά έτσι κι αλλιώς δε χάσατε και τίποτα.

    Και τώρα έχω να μαζέψω όλον αυτό το θησαυρό από λέξεις, ιδέες, συμπεριφορές, παραδόσεις, αισθήματα και δράσεις και να τον βάλω σε συρτάρια.

    Πολύ υλικό μαζεύτηκε σήμερα!

    Δεν διαφημίζω, ούτε οι άνθρωποι χρειάζονται διαφήμιση. Αν δεν είδατε τον ‘Γιλγαμές’ στο θέατρο ΡΟΔΑ (σ’ ένα ανώγειο στη Νέα Ιωνία) κυριολεκτικά τρέξτε, ιδίως αν ξέρετε την υπόθεση. Δεν είναι φιλολογία, ούτε θέατρο. Είναι μυσταγωγία και διαδασκαλία με την αρχαιοελληνική σημασία της διδασκαλίας όσον αφορά το θέατρο.

  113. ΔουΚου said

    Τους αλληλέγγυους στη Σύρο, μπορεί και σε άλλα νησιά, τους λένε συντρέχτες.

  114. Ρουμλ. said

    Ξέλαση, μιντάτι. Ας προσθέσουμε και το γιαρντίμ του ημαθιώτικου κάμπου.
    Συνώνυμη περίπου και .το συμπάπ’, καλοσύνη, αγαθοεργία.
    Η λ. γκαϊρέτ, σε χρήση ακόμα, σημαίνει σε μας κουράγιο, υπομονή

  115. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Στην Ήπειρο,περιοχή Πωγωνίου,λέγανε για τη συμμετοχή σε ομαδική συνδρομή: «αύριο θα πάμε στο ξέφλο » -ξεφλούδισμα καλαμποκιού-τ΄Γιωργονίκου π.χ., ή «στο θέρο» (θερισμό).

  116. Solidarity for ever
    http://www.smed.gr/2012/12/solidarity-forever-2013-greek-edition.html

  117. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    La Grèce compte sur la «solidarité» de la France

    http://www.lefigaro.fr/mon-figaro/2013/02/04/10001-20130204ARTFIG00609-la-grece-compte-sur-la-solidarite-de-la-france.php

  118. @116 Βρε βρε βρε! Σαν τα ρόδα! 😀

  119. […] και τον περασμένο μήνα, που είχαμε μιλήσει για την αλληλεγγύη, έτσι και στο σημερινό μας σημείωμα θα […]

  120. spiridione said

    Έθιμα συνεργασίας και αλληλοβοηθείας του Ελληνικού λαού, του Δημ. Πετρόπουλου
    Από την Επετηρίδα του Λαογραφικού Αρχείου/ Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας (1949).
    Πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα για τα έθιμα συνεργασίας και αλληλοβοήθειας
    http://editions.academyofathens.gr/epetirides/xmlui/bitstream/handle/20.500.11855/184/ep_5_6-pages%2059-85.pdf?sequence=1&isAllowed=y

  121. sarant said

    Α μπράβο!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: