Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Σύντροφοι όλων των γλωσσών

Posted by sarant στο 11 Μαρτίου, 2013


Το σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε χτες στην κυριακάτικη Αυγή, στη στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία», η οποία κανονικά δημοσιεύεται την πρώτη Κυριακή κάθε μήνα αλλά αυτή τη φορά μετατέθηκε για τεχνικούς λόγους. Στην εδώ δημοσίευση έχω κάνει μερικές δευτερεύουσες προσθήκες. Η εικόνα είναι από το εξώφυλλο της αγγλικής έκδοσης του βιβλίου του Ρέμαρκ «Τρεις σύντροφοι» (Drei Kameraden).

200px-ThreeComradesΌπως και τον περασμένο μήνα, που είχαμε μιλήσει για την αλληλεγγύη, έτσι και στο σημερινό μας σημείωμα θα αναφερθούμε σε μια λέξη που θα μας χρειαστεί και που θα θέλαμε να ακούμε συχνότερα, τη λέξη συντροφικότητα και, μαζί μ’ αυτήν, τη λέξη σύντροφος. Κι αν η συντροφικότητα είναι λέξη σύγχρονη, του εικοστού αιώνα, ο σύντροφος μάς έρχεται από την κλασική αρχαιότητα: είναι αυτός που ανατράφηκε μαζί με κάποιον άλλον, που συνδέεται στενά μαζί του, ο συμπαραστάτης· και ήδη από την αρχαιότητα έχει πάρει και μεταφορικές σημασίες, όπως στη γνωστή αποφθεγματική φράση του Δημάρατου που μας παραδίδει ο Ηρόδοτος, ότι «τη Ελλάδι πενίη … σύντροφος εστί», η φτώχεια είναι συνυφασμένη με την Ελλάδα.

Στα νεότερα χρόνια η λέξη πήρε διάφορες επιπλέον σημασίες, έτσι σύντροφος ονομάστηκε ο συνεταίρος, και συντροφία η εμπορική εταιρεία, με την συχνή παλιότερα συντομογραφία Σία, π.χ. Γεωργόπουλος και Σία. Σύντροφος λέγεται και αυτός που ζει μαζί μας, με τον οποίο συνδεόμαστε με ιδιαίτερη συναισθηματική σχέση, το ταίρι μας, ο/η σύζυγος κάποτε, ιδίως όταν λέμε για τον σύντροφο της ζωής μας, αλλά και ο ερωτικός σύντροφος, ενώ τελευταία, όλο και περισσότερο, η λέξη «σύντροφος» χρησιμοποιείται στον Τύπο για οποιαδήποτε ερωτική σχέση εκτός γάμου, όχι απαραίτητα μακρόχρονη. Και βέβαια, η λέξη «σύντροφος» είναι προσφώνηση ανάμεσα σε μέλη κομμουνιστικών, αριστερών και σοσιαλιστικών κομμάτων ή κινημάτων.

Με αυτή τη σημασία, του ομοϊδεάτη και του συναγωνιστή, η λέξη «σύντροφος» πρέπει να εμφανίστηκε στη γλώσσα μας στα τέλη του 19ου αιώνα. Την έχω συναντήσει στην αναρχοσοσιαλιστική εφημερίδα Επί τα Πρόσω το 1896: «Αι ιδέαι ημών διαδίδονται αθορύβως εις πάσας τας πόλεις και κωμοπόλεις της μικράς ταύτης γωνίας της Γης. Εν Αθήναις οι σύντροφοί μας εργάζονται απαύστως», διαπίστωνε με ικανοποίηση ένα άρθρο. Πάντως, οι συνδικαλισμένοι εργάτες στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα συνηθίζουν να αλληλοαποκαλούνται «αδελφοί», ενώ υπάρχει και το «πολίτης», στους πρώτους σοσιαλιστές του Καλλέργη και του Δρακούλη. Εννοείται ότι όταν ιδρύεται το 1918 το ΣΕΚΕ, υιοθετεί από την πρώτη στιγμή την προσφώνηση «σύντροφοι», το ίδιο και το ΚΚΕ, ενώ τη λέξη τη χρησιμοποιούν και οι αντίπαλοι για να αναφερθούν ειρωνικά στους κομμουνιστές (π.χ. «τα συντρόφια»). Το ΕΑΜ στην Εθνική Αντίσταση προτίμησε το «συναγωνιστής» (λέξη που τη μιαίνουν σήμερα οι Χρυσαβγίτες που την έχουν υιοθετήσει), ενώ στα μεταπολεμικά χρόνια η ΕΔΑ διάλεξε το «φίλος». Μετά τη μεταπολίτευση όλα τα αριστερά κόμματα υιοθέτησαν το «σύντροφος», μαζί και το ΠΑΣΟΚ που έσπευσε να οικειοποιηθεί τα σύμβολα της αριστεράς –και την προσφώνηση αυτή τη διατηρούν ακόμα και σήμερα· οφείλουμε πάντως να αναγνωρίσουμε στο ΠΑΣΟΚ ότι εμπλούτισε την παραπολιτική ορολογία με τον όρο «συντροφικά μαχαιρώματα».

Στα ελληνικά η λέξη «σύντροφος», με τη σημασία που μας ενδιαφέρει, αποτελεί μεταφραστικό δάνειο, μάλλον από το ιταλικό compagno, που προέρχεται από το υστερολατινικό companio κι αυτό από τα λατινικά cum (συν) και panis (ψωμί), δηλαδή αυτός με τον οποίο τρώμε μαζί ψωμί· στην ίδια λέξη ανάγεται και η δική μας ταπεινή κομπανία, αλλά και το αγγλικό company. Η ιταλική λέξη, μαζί με άλλες αντίστοιχές της εμφανίστηκαν με τη σημασία αυτή από τα μέσα του 19ου αιώνα όταν οι σοσιαλιστές της Ευρώπης αναζήτησαν μια προσηγορία περισσότερο εξισωτική αλλά και πιο οικεία από τα ταξικά monsieur, sir και τα λοιπά. Τα μέλη του συμβουλίου της (πρώτης) Διεθνούς Ένωσης των Εργαζομένων, στη δεκαετία του 1860, προτιμούσαν την προσηγορία «πολίτης», αλλά ήδη από τότε εμφανίζεται και το «σύντροφος» σε κείμενα ιδίως ιταλικά. Στα αγγλικά η αντίστοιχη λέξη είναι comrade, ομόρριζη με τη γαλλική camarade, που ανάγονται και οι δύο, μέσω ισπανικών, στο λατινικό camara, (και αυτό στο ελληνικό καμάρα). Είναι δηλαδή οι camarades αυτοί που μοιράζονται το ίδιο δωμάτιο, ιδίως τον ίδιο θάλαμο στο στρατό («καμαράντ» αλληλοαποκαλούνταν και οι κρατούμενοι στα ναζιστικά στρατόπεδα, θα το θυμάστε ίσως από τους στίχους του Καμπανέλλη στο Μαουτχάουζεν του Μίκη -εδώ το τραγούδι «Ο Αντώνης» και εδώ η ιστορία για τη γέννησή του).

Και στα γερμανικά υπάρχει το Kamerad αλλά το αντίστοιχο της κομματικής προσηγορίας είναι το Genosse (γκενόσε), που σημαίνει περίπου αυτόν που απολαμβάνει το ίδιο πράγμα μαζί μας, ενώ οι Ισπανοί και οι ισπανόφωνοι λατινοαμερικάνοι έχουν το compañero (κομπανιέρο), ομόρριζο με το ιταλικό που είδαμε και πολύ γνωστό λόγω Κούβας. Διάσημο έχει γίνει και το ρωσικό товарищ (ταβάριτς), που ανάγεται σε μια λέξη товар, παλαιοτουρκικό δάνειο, που σήμαινε κατά περιόδους «στρατόπεδο» και «εμπόρευμα», άρα η αρχική σημασία της λέξης θα ήταν ο συστρατιώτης ή ο συνεταίρος.

Σύντροφοι από πολλές γλώσσες, σύντροφοι από πολλές χώρες, λέξεις που θα χρειαστεί να ξανακουστούν τώρα, με την ολομέτωπη επίθεση του κεφαλαίου κατά της εργασίας σε όλο τον κόσμο και σε όλη την Ευρώπη… καιρός να ξεσκονίσουμε τα αγωνιστικά λεξικά μας.

141 Σχόλια προς “Σύντροφοι όλων των γλωσσών”

  1. Τι μου θύμισες με το βιβλίο…το πρώτο «μεγάλο» διήγημα που διάβασα, πενήντα χρόνια πριν. Νομίζω πως ο συγγραφέας αναφερότανε και σαν Κράμερ που είναι το Ρεμάρκ διαβασμένο ανάποδα.
    Προσφώνιση «πολίτη» δεν έχω ακούσει παράστο ναυτικό για τους νεοκαταταγέντες κληρωτούς. Συνηθίζεται όμως ο όρος «συμπολίτες» από τους ΠΑΟΚτήδες προς τα σκουλήκια και τούμπαλιν, μια που ισχύει ο άγραφος νόμος να μην προφέρεις το όνομα της ομάδας που δεν χωνεύεις.
    Συνεξαδέλφους αποκαλούσα τους πλην των συναδέλφων μαθηματικών εκπαιδευτικούς.

  2. Αρκεσινεύς said

    Μετά από ένα Σαββατοκύριακο, καλημέρα, σύντροφοι και μή. Καλή βδομάδα. Απαύστως πρέπει να εργάζονται οι σύντροφοι για τη διάδοση των ιδεών.

  3. Καλημέρα κι από δω χάμω σύντροφοι και ξένοι.

  4. ΣΠΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ said

    ΣΥΝΑΔΕΛΦΕ παραμυθία ζωής τα γραφτά σου. Το… ΑΛΛΗΛΈΓΓΥΟ ήρθε σε ΈΝΑ δύσκολο Σαββατοκύριακο της ΖΩΗΣ μου ΚΑΙ ΣΟΥ ΟΦΕΊΛΩ ΈΝΑ ΜΕΓΆΛΟ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ! Νασαι ΚΑΛΑ Συνοδοιπορε σε συζυγία συντροφικότητας που εκλείπει….

  5. LandS said

    Προ τετάρτης αυγούστου, στην Πάτρα, κάτι ψιλο-αναρχικοί αποκαλούσαν ο ένας τον άλλον «ριζοσπάστη».

    Δυστυχώς προφορική παράδοση που την άκουσα μικρός. Δεν ξέρω αν ήταν απόηχος από τους Ιταλούς του προηγούμενου αιώνα αν, αν…

  6. Να μην ξεχάσουμε σύντροφοι τον Ντικ

  7. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Πολίτης (γκοσποντίν) ήταν και στην ΕΣΣΔ η προσφώνηση, παρέλειψα να το βάλω.

    4: Σας ευχαριστώ!

    5: Δεν το έχω ακούσει.

  8. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Όσο και να τα ξεσκονίσουμε τα «αγωνιστικά» λεξικά μας, 35 χρόνια αλλοτρίωσης της σκέψης και των συνηθειών των ευρωπαϊκών λαών, δεν αναιρούνται τόσο γρήγορα, εξ ού και η χλιαρή έως ανύπαρκτη αντίδραση, σε αυτή την επίθεση του κεφαλαίου. Και το χειρότερο δεν είναι τόσο η απαξίωση της εργατικής αμοιβής, αλλα το οτι οδεύουμε σε ένα κόσμο που η εργατική τάξη θα είναι αχρείαστη, την δουλειά θα την κάνουν οι μηχανές. Την δουλειά του μεταφραστή π.χ θα την κάνει (ήδη υπάρχει) ο ηλεκτρονικός μεταφραστής, πιο γρήγορα και ανέξοδα. Το ερώτημα που ανακύπτει απο ένα τέτοιο σενάριο είναι, το πλεονάζον εργατικό δυναμικό τι θα γίνει και πώς θα ελεγχθεί; Το πανηγύρι είναι μπροστά μας, με τον λαό πλήρως διαχωρισμένο σε ΚΟΜΜΑτάκια, τρομοκρατημένο απο τα ΜΜΕ, αδιάφορο ή παραλυμένο απο τον φόβο, οι λέξεις σύντροφος και συντροφικότητα, ακούγονται τουλάχιστον παράξενες. ΕΙΔΟΜΕΝ.

  9. Να εμπλουτίσουμε λίγο την… συντροφική δισκοθήκη:
    Γιάννης Ρίτσος- Σπύρος Σαμοϊλης: Φτάνει να με λες σύντροφο (Γειτονιές του Κόσμου)

    Φτάνει να με λες σύντροφο – σύντροφο, και τότε το φως θα μυρίζει όπως μυρίζει το πρωινό το γάλα στο φτωχόσπιτο της γειτονιάς.

    Φτάνει να με λες σύντροφο – σύντροφο, και τότε θα κρατάμε την πληγή μας τρυφερά στα δυο μας δάχτυλα και θα χαμογελάμε.

    Και θα χαμογελάμε σαν να κρατάμε ένα κόκκινο τριαντάφυλλο στο πρώτο ραντεβού μας με τη λευτεριά – λευτεριά.

  10. Με το «πολίτης» κάπου με μπερδέψατε. Ήταν η επίσημη προσφώνηση των πάντων στη Γαλλική Επανάσταση (citoyen), αντικαθιστώντας τα «κύριε» (μέχρι το Ναπολέοντα, αν δεν κάνω λάθος) και βέβαια τα «μαρκήσιε», «βαρόνε» και τα ρέστα. Υπάρχει κάπου και ένα άρθρο για τη λέξη «πολίτισσα» και τις χρήσεις της.
    Στη Ρώσικη, νομίζω έγινε το αντίστοιχο (για όσους δεν ανήκαν στο ΚΚΣΕ, όπου χρησιμοποιούνταν το «σύντροφε» βέβαια). Αλλά Νίκο, είσαι σίγουρος ότι το ρώσικο είναι γκασπαντίν; Δεν σημαίνει «κύριος»;

  11. ΠΑΝΟΣ said

    Ως παλιος λαμπράκης αρέσκομαι στο φίλος.Το σύντροφος ,μια χαρά είναι,δεν θα το κρίνω εγώ αυτό,αλλά μού φέρνει έντονες αρνητικές ανατριχίλες.Ας μην πούμε προσωρινώς γιατί…

  12. spyroszer said

    Ο Θάνατος του Κλέφτου
    Σαράντα κλέφταις ήμαστε, σαράντα χαραμίδες,
    Κ’ εκάμαμ’ όρκο στο σπαθί, τρεις όρκους στο τουφέκι,
    Αν αρρωστήσει ο σύντροφος, όλοι να τον βοηθούμε,
    Σαν τόθέλεν η μοίρα του, το βαρειοροιζικό του.
    Αρρώστησ’ ο καλήτερος, ο πλούσιος κι’ αντρειωμένος,
    Ένας τον άλλο κανονεί κ’ ένας τον άλλο λέγει
    «Σύντροφοι τι τον κάνουμε τον ξένο μες στα ξένα;»
    Κ’ εκείνος αποκρίθηκε με τον καυμό στα χείλη.
    «Παιδιά στα χέρια πάρτε με και μες στην αγκαλιά σας,
    Και με τα χέρια σκάψετε τη γη που θα με φάγη.
    Φουχτιά χώμα και φίλημα, φουχτιά χώμα και δάκρυ.
    Και ρίξτε με τα πίστομα να μην σας διω που πάτε.
    Κι αν δγήτε την μανούλα μου την πολυκαταρούσα,
    Όπου με καταριούτανε ταις τρεις φοραίς το χρόνο,
    Η μια ‘ταν του βαγγελισμού, η άλλη του βαγιώνε,
    Κι η τρίτ’ η πλιο φαρμακερή με το Χριστός Ανέστη,
    Μην πήτε πως απέθανα μήτε πως μ’ εσκοτώσαν,
    Μόνε πως επαντρεύτηκα πολύ μακρυά στα ξένα».

    Τραγούδια Ρωμέικα Arnold Passow 1860
    http://books.google.gr/books?id=IN8yAQAAIAAJ&pg=PA113&dq=%CF%83%CF%85%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%BF%CF%82&hl=el&sa=X&ei=o5o9Uf_9GO3A7AbejYCgAQ&ved=0CDQQ6AEwBDiiAg#v=onepage&q=%CF%83%CF%85%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%BF%CF%82&f=false

  13. Α ναι, υποτίθεται ότι «σύντροφοι» αλληλοαποκαλούνταν και οι πειρατές (θυμάμαι ακόμα ένα οργισμένο δημοσίευμα του Ριζοσπάστη κάπου γύρω στο ’85-’86 με αφορμή τη μεταγλώττιση των Στρουμφ και ένα επεισόδιο με πειρατές). Οι γενίτσαροι επίσης (yoldaş, που σημαίνει κατά λέξη συνοδοιπόρος, ενώ η σημερινή σημασία του κομμουνιστή είναι arkadaş αν κρίνω τουλάχιστον απ’ την ταινία του Γκιουνέι).

  14. 10: Κι εγώ έτσι νομίζω. Γκασπαντίν κύριος («ντα γκασπαζά» που έλεγε και η Μαρούσκα στους Δύο ξένους). Το πολίτης πρέπει να είναι κάτι σε γκρε-, γκρα-, κάτι τέτοιο (έκανα μαθήματα στον ελληνοσοβιετικό σύνδεσμο, όταν πρόεδρός του ήταν ο Βαγγέλης ο Γιαννόπουλος 🙂 ).

  15. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    11: Εντάξει φίλε!

    10-14: Πιθανότατα έχετε δίκιο, αλλά ας πει κανένας ρωσομαθέστερος. Κάτι με γκραζντάνι μπορεί να είναι το «πολίτης» αλλά για κάποιο λόγο έχω στο μυαλό μου το γκασπαντίν.

  16. spiral architect said

    Καλημέρα και καλή βδομάδα. 🙂
    Μπήκε και η άνοιξη.

    Επί του θέματος:
    – Όταν είμαστε φοιτητές οι ΚΝίτες αποκαλούσαν τους Ρηγάδες κοντοσύντροφους. 😀
    (και τανάπαλιν, όταν δεν αλληλοβριζόντουσαν στα αμφιθέατρα)
    – Οι οπαδοί των ΑΝ.ΕΛ αποκαλούνται συγκαμμένοι.
    (διαδικτυακό ανέκδοτο)
    – Επίσης κάποια μέλη της Δημιουργίας Ξανά αποκαλούν ο εις τον άλλον σύντροφο:
    Από τότε «δεν είμαστε σε κόμμα, είμαστε σε κώμα» που είπε πολύ επιτυχημένα και ένας σύντροφος εκλεγμένος στην Εθνική Επιτροπή και φίλος.
    (ασχολίαστο)

  17. Anasto said

    Να φανταστώ πως και οι συντροφιές από νότες, τα ακομπανιαμέντα, ανήκουν στην ίδια συντροφιά λέξεων;

    Το υποθέτω εγώ κι αν είναι μου λέτε.

  18. αρκάσης = σύντροφος < τουρκ. arkadas [Κωνστ. Κουκκίδη. Λεξιλόγιον Ελληνικών λέξεων εκ της τουρκικής, Αθήνα 1960, σελ. 19]

  19. bernardina said

    Αρχιτέκτονα, ξέχασες το σύντροφοι της άλλης όχθης; 🙂
    Συμφωνώ με τον Δύτη -πολίτη και πολίτισσα προσφωνούσαν οι επαναστατημένοι Γάλλοι.

    Δεν θυμάμαι αν το έχω ξαναγράψει, αλλά καμαράτο είχαν βαφτίσει οι συγγενείς μου το γαϊδούρι τους, από αντίδραση στους κατακτητές Ιταλούς και Γερμανούς που λυμαίνονταν το νησί. :mrgreen:

    Καλημερούδια, καλή βδομάδα σε όλους και όλες.

  20. 16: Spiral Architect, με τον φίλο σου του λινκ ήμασταν συμμαθητές, και βλεπόμαστε καμιά φορά στις συναντήσεις που κάνουμε, οι οποίες είναι αρκετά συχνές (συχνότερες της μίας / έτος)!

  21. cronopiusa said

    Καλημέρα και καλή εβδομάδα σε όλες και όλους
    όαση το σημερινό σας νήμα μετά το σοκ
    βίας της ελληνικής αστυνομίας εχθές το βράδυ

    μικρό αντίδωρο:
    The Paris Commune of 1871 – a brief historical background

    La Commune CD1 of 4

    La Commune CD2 of 4

    La Commune CD3 of 4

    La Commune CD4 of 4

  22. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    16: Πολύ γέλασα με τους συγκαμένους! Ξέρει και σκάκι, βλέπω, ο φίλος σου.

    17: Ναι, από την ίδια ρίζα είναι (accompagner, compagnon κτλ.)

    19: Καμαράτος, ε; Επί καραμανλικής οχταετίας είχαν πάει σε δίκη έναν πλανόδιο μανάβη επειδή είπε τον γάιδαρό του Καραμανλή.

    21: Ευχαριστούμε!

  23. Προσγολίτης said

    Καλή σας μέρα!

    Πέρα για πέρα άσχετο, αλλά δε βαριέσαι:
    Δεν είναι διαδεδομένο, μα το έχω ακούσει: συντρόφι = το βρακί.

    Περισσότερα κανείς απ’ την παρέα;
    [Θα σας θυμίσω, βέβαια, πως η θεια μου η Αμηρσούδα τρία βρακιά φορεί (χαμογελαστή φατσούλα)]

    Να είστε καλά!

  24. Αρκεσινεύς said

    ΑΣ ΤΟ ΠΩ ΠΑΡΕΝΘΕΣΗ:
    συντρόφι

  25. sarant said

    23-24: Πρώτη φορά το ακούω και εντυπωσιάζομαι, ευχαριστώ και τους δυο σας!

  26. Η παραπομπή όμως του Αρκεσινέα με κάνει να σκέφτομαι μήπως είναι μεταφραστικό λάθος του Ducange· θέλω να πω, το «συντρόφι» στη φράση θα μπορούσε να σημαίνει και (έξοδα για) διατροφή, μου φαίνεται.

  27. @25 Αμ’ εγώ; Τι μαθαίνει κανείς!

    Αρκεσινέα από τον Δημητράκο είναι το παράθεμα;

  28. Προσγολίτης said

    24

    Αρκεσιν(ευ)χαριστώ!

  29. bernardina said

    Ναι, κι εγώ για το συντρόφι με την έννοια του βρακιού το είχα πρωτοδιαβάσει στο μπλογκ της Σίλιας αν δεν απατώμαι .:-)
    Τι πλάκα! Κι εμείς, μια ζωή το συντρόφι μου και το συντρόφι μου… πού να ξέραμε; 😆

  30. Να προσθέσω στα γερμανικά και το Kumpel, που είναι βέβαια ο εργάτης στα ορυχεία, αλλά επίσης το φιλαράκι και μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με πολιτική χροιά.

  31. sarant said

    27: Κοραής είναι, μάλλον από τα Άτακτα.

    30: Ναι μπράβο, περίπου όπως λένε οι άγγλοι το mate.

  32. Αρκεσινεύς said

    22. Ο πατέρας μου είχε βόδι Μαρκεζίνη και γαϊδούρι Καραμανλή. Το πρώτο γεννήθηκε το 1954, το δεύτερο το 1963, χρονολογίες που χαρακτηρίζουν τους δυο πολιτικούς.

    31. Ναι, τ. Β΄, 338

  33. Τσούρης Βασίλειος said

    Για κάποιον που τον νιώθουμε πολύ κοντά μας λέμε ομόαιμος ή όμαιμος (ακόμη κι αν είμαστε μακρινά ξαδέρφια), ομογάλακτος, ομοτράπεζος και μην ξεχνάτε την έκφραση:
    φάγαμε ψωμί κι αλάτι μαζί
    ψωμί και κρεμμύδι
    ψωμί και ξίδι (ξδότριψια).

    23.
    Αγαπητέ Προσγολίτη δηλαδή παλιά αν παντρεύονταν κάποιος και η νύφη δεν είχε προίκα την έπαιρνε με το συντρόφι της 🙂

  34. Ηλεφούφουτος said

    Ε, ναι. «Γκοσποντίν» είναι ο «κύριος» που επανήλθε στα Ρωσικά στη μετά Γκόρμπι εποχή.

    Η προσφώνηση «πολίτη» είναι «γκραζντανίν» και χρησιμοποιόταν παράλληλα με το «ταβάρις» στην ΕΣΣΔ.
    Δεν ειναι ακριβές ότι το «ταβάρις» χρησιμοποιόταν μόνο για μέλη του ΚΚΣΕ. Ήταν η συνηθέστερη προσφώνηση για άγνωστο άντρα και μάλλον παρέμεινε η συνηθέστερη και χρόνια μετά την πρώτη της ΕΣΣΔ.
    Όσες φορές πήγα στη Ρωσία ήταν μετά την πτώση και όταν με προσφωνούσε κάποιος άγνωστος η προσφώνηση ήταν «ταβάρις» (π.χ. σε ένα ξενοδοχείο η ρεσεψιονίστρια είπε στη συνάδελφό της δείχνοντας εμένα «ο σύντροφος παραπονιέται ότι δεν λειτουργεί το ψυγείο» ) ή «νεαρέ» 🙂

    Το «γκασπαντίν» με τ αφτιά μου δεν το έχω ακούσει. Για άγνωστο υπάρχουν και οι προσφωνήσεις «άνθρωπε» (τσελαβιέκ) ή «άνδρα», για γνωστό που δεν έχεις οικειότητα όνομα και πατρώνυμο «Ηλεφούφουτ Γιεφίμοβιτς» στην περίπτωσή μου.

  35. gbaloglou said

    23 κλπ

    Διαδικτυακή αναζήτηση εντοπίζει το συντρόφι = βρακί ως τμήμα τόσο της παλαιότερης Λευκαδίτικης γυναικείας φορεσιάς (μαζί με «το πουκάμισο, το φουστάνι, το καβάδι, το κοντογούνι, την καμπλέζα, το σεγγούνι, το κοντέσι, την φλοκάτα, την ποδιά, το δέμα, την σκούφια, το κεφαλομάντηλο, τις κάλτσες) όσο και της νεότερης. [ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΕΙΔΗ ΛΕΥΚΑΔΙΤΙΚΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, κάπου εδώ]

    [Πάντως μάλλον έχει δίκαιο ο Δύτης στο 26]

  36. гражданин, θηλ. гражданка = πολίτης (από το παλαιοσλαβονικό град = πόλη, πρβ. Λένινγκραντ, Στάλινγκραντ…)
    господин, θηλ. госпожа = κύριος (ομόρριζο με τους οσποδάρους των Ηγεμονιών· «σπολλάτ, γκοσποντίνα» δεν έλεγε κι ο Μυριβήλης στις Σλαβομακεδόνισσες που τον περιέθαλψαν τραυματία;)
    Στα ρωσικά, πάντως, η κανονική ευγενική προσφώνηση ανθρώπων που γνωρίζουμε είναι απλώς το όνομα και το πατρώνυμο. Τα «Καλώς ήρθατε, Ιβάν Πετρόβιτς» κλπ. των ρωσικών μυθιστορημάτων ίσως θα έπρεπε να μεταφράζονται «Καλώς ήρθατε, κύριε Ποπώφ», έστω και επί ζημία του κουλέρ λοκάλ…

  37. Ηλεφτού, για το ταβάρις (δεν είναι λοιπόν ταβάριτς;) σε σχέση με τον πολίτη είχα στο μυαλό μου (μέσω Μπουλγκάκοφ) την πρώιμη εποχή, δεκαετία του ’20, όταν δεν ήταν όλοι οι Σοβιετικοί μέλη του Κόμματος. 😉

  38. Ηλεφούφουτος said

    34 παροράματα

    «και χρόνια μετά την ΠΤΩΣΗ της ΕΣΣΔ.»

    Απροπό προσφωνήσεις, οι πιιο χαριτωμένες χρήσεις του «νεαρέ!» (στο 52») και «πολίτη» (στο 1’03») που μου έρχονται στο μυαλό.
    http://www.youtube.com/watch?v=U8tVNknUhfY

    («Νεαρέ, τι ουρλιάζεις; -Τραγουδάω -Α, ξανατραγούδα» – οι κλασικές θείτσες που σε κάνουν σκουπίδι στο μετρό αν μπεις με παγωτό- εγώ τουλάχιστον τις πρόλαβα)
    Θα μπορούσα να το βάλω και σαν κουιζ «Ποιος είναι ο νεαρός;» αλλά είναι τόσο εύκολη στις μέρες μας η ζαβολιά.

  39. LandS said

    Από το τούρκικο αρκαντάς δεν προέρχεται και η προσφιλής στους Σαλονικιούς προσφώνηση;

    Έγραψα στο γκούγκλη citizen in russian και μούβγαλε πάνω πάνω για τους ντάουνάνντερς «για γκραζντανίν αβστράλιιε».

    Αλλά αυτό δεν είναι Αυστραλός Πολίτης μα Αυστραλός Υπήκοος.

    Σύμφωνα με το Ηλεφούφουτο είναι και πολίτης.

    Αλλά και η Википедия λέει τον Πολίτη Κέιν Гражданин Кейн.

  40. Ηλεφού:
    Εμένα με έβαλες στην πρίζα και το έψαξα λίγο. Δεν ήξερα ότι ήταν και ηθοποιός στα νιάτα του (όχι πως θα τον γνώριζα).
    Αυτή πρέπει να ήταν μια απ’ τις σοβιετικές ταινίες που λέει ο Κούντερα (για να συνδεθούμε και με τη χτεσινή κουβέντα στου Τιμπώ), όπου όλα είναι καλά κι ωραία και υπάρχουν μόνο κάτι μικροπαρεξηγήσεις, ε;

  41. LandS: το καρντάσης πρέπει να βγαίνει από το kardeş, «αδελφός» (αρχική μορφή karındaş, δηλαδή «ομοκοίλιος», ας πούμε).

  42. sarant said

    38-40: Ποιος είναι ντε;

    Ευχαριστώ για τις διευκρινίσεις, κρίσιμη η διόρθωση στο 38!

    35: Εδραιώνεται το συντρόφι 🙂

  43. Lands, υπηκόους έχουν, κυρίως ειπείν, τα βασίλεια και πολίτες οι δημοκρατίες.
    Θυμάμαι από επίσημο καναδικό φυλλάδιο για τις προϋποθέσεις εισόδου στη χώρα «U.S. citizens and British subjects».
    H Αυστραλία είναι βεβαίως τυπικά βασίλειο, δεν νομίζω όμως πως ο μέσος Αυστραλός θα πει ποτέ ‘I am an Australian subject». Αλλωστε υπήκοος της Ελισάβετ είναι, όχι της Αυστραλίας!

  44. LandS said

    #41 Και εγώ έτσι το ήξερα. Μαθαίνοντας για το αρκαντάς σκέφτηκα ότι στην υπόλοιπη Ελλάδα έχουμε φίλους, πατριώτες, σύντεκνους και κουμπάρους (στη Κύπρο) . Δεν έχουμε αδελφούς.

  45. Ηλεφούφουτος said

    39 Ναι και πολίτης και υπήκοος, και γκραζντάνστβα η υπηκοότητα.

    40 Η φράση αυτή του Κούντερα είναι για μένα χαρακτηριστική της κακοπιστίας του, γιατί αυτό το μοντέλο που περιγράφει υπήρχε και στις τσεχοσλοβάκικες ταινίες της ίδιας εποχής. Χρησιμοποιεί δηλαδή ένα στοιχείο κοινό του κομμουνιστικού μηχανισμού στον κιμηματογράφο, για να πει «κοιτάξτε πόσο κακιά είναι η Ρωσία», να δώσει δηλαδή τροφή στους διάφορους Μπερνάρ Ανρί Λεβί και στις Τέτες Παπαδοπούλου της Γαλλίας.
    Παρεπιφτού, ασφυκτικό μοντέλο υπήρχε και στις ευρείας κατανάλωσης αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας του ’50 (σε αυτή την εποχή αναφερόταν ο Κούντερα), όπου, οι ήρωες είναι πολύ καθώς πρέπει και ο εγκληματίας ή το τέρας που φέρνει την πλοκή είναι εντελώς τερατώδες. Φυσικά υπήρξαν ταινίες εκτός γραμμής αλλά το ίδιο και στην ΕΣΣΔ (π.χ. «Όταν πετούν οι γερανοί»).

    Τώρα, το συγκεκριμένο κλιπάκι δεν είναι από ταινία των ’50ας. Άλλωστε η τύπισσα στο μετρό (πρώτα «τι ουρλιάζεις;» μετά «ξανατραγούδα») μπορεί να ερμηνευθεί ως μετεξέλιξη του στενόκεφαλου γραφειοκράτη σε «σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο» επί Χρουσόφ!

  46. Κύριε Σαραντάκο, δεν κατάφερα να βρώ τον τρόπο για να σας στείλω μέιλ, οπότε αναγκάζομαι να καταχραστώ χώρο από εδώ, για να σας ρωτήσω εάν έχετε ποτέ σχολιάσει την αλλαγή στην εκφορά πολλών λέξεων -από την εποχή της περίφημης σημιτικής «πχοιότητας»-, όπως για παράδειγμα νηπχιαγωγείο, άδγεια (αυτή που παίρνουμε από την εργασία μας) κτλ.

  47. Δεν είναι αυτό; είναι ριμέικ σκηνής του μήπως;

  48. LandS said

    #43 Εμείς όμως είμαστε υπήκοοι. Έτσι δεν είναι; Αυτό εννοούσα και όχι την έννοια που βλέπουμε σε συνδυασμούς υποψηφίων δημάρχων (π.χ. Ενεργοί Πολίτες) Έχουμε και ιθαγένεια.
    Δεν λέμε Αυστραλός Πολίτης αλλά Αυστραλός Υπήκοος (ή έχει αυστραλιανή υπηκοότητα). Άλλο αν οι Αποκατινοί είναι επισήμως The Queen’s Loyal Subjects. Βέβαια τους πρώτους που πήγανε εκεί, τους πήγανε επειδή δεν ήταν και τόσο loyal.

  49. cronopiusa said

    σύντροφε της ψυχής μου, σύντροφε… compañero del alma, compañero Joan Manuel Serrat

    Μιγκέλ Ερνάντεθ, Ελεγεία (μετάφραση:Γιώργος Μίχος)

  50. sarant said

    46: Το μέιλ είναι sarantπαπάκιpt.lu, αλλά με την προφορά είμαι λίγο διστακτικός να ασχοληθώ γιατί δεν έχω δυνατότητα να πω ότι πράγματι το «πχιότητα» εμφανίστηκε με τον Σημίτη ή αν υπήρχε νωρίτερα. Όταν προπολεμικά ο Καρυωτάκης ή ο Σκαρίμπας εφαρμόζουν τη λεγόμενη «οπτική ρίμα» δηλαδή ριμάρουν τα «γένια» με την «ευγένεια» (παράδειγμα δίνω) το κάνουν σε υπέρβαση ή διαβαζόταν και έτσι η λέξη; Δεν ξέρω.

  51. Ηλεφούφουτος said

    Δεν είναι ριμέικ. Αυτό είναι.

    Από την άλλη, ταινία μιούζικαλ με κέφι, χαρούλες, τραγούδι αλλά πολιτικά καμία σχέση με όσα καταμαρτυρεί ο Κούντερα από δεκαετία ’50:
    http://en.wikipedia.org/wiki/Carnival_Night

    Κυρίαρχο στοιχείο ο κομματικός γραφειοκράτης που λογοκρίνει τα πάντα αλλά στο τελος οι εργαζόμενοι της κολεκτίβας του ξεφεύγουν και κάνουν τη γιορτή όπως την ήθελαν εκείνοι.

    Την ίδια εποχή στην Τσεχοσλοβακία ταινίες για όλη την οικογένεια ήταν όπως αυτή:
    http://www.imdb.com/title/tt0238949/?ref_=fn_al_tt_1
    ό,τι ακριβώς περιγράφει ο Κούντερα δηλαδή.

  52. LandS said

    #46
    Μεταξύ μας, αν δεν ήταν η αξέχαστη Μαλβίνα κανείς δεν θα πρόσεχε το πιότητα αντί του ποιότητα από τον Σημίτη. Ωραία κάναμε τη πλάκα μας, το φχαριστηθήκαμε ( = ευχαριστηθήκαμε, αν εννοείτε αυτό που εννοώ) αλλά δεν ήταν αυτό η πεμπτουσία του «εκσυγχρονισμού».
    Α ναι! Πάντα μπορούμε να διακρίνουμε τις ημέρες απουσίας από τα δίχτυα.

  53. cronopiusa said

    «los que mueren por la vida no pueden llamarse muertos» Cantada por El Comandante Hugo Chavez

    canta canta compañero

    Pour Mélenchon, ce que représentait Chavez «ne meurt jamais»

  54. 51 Με μπέρδεψες με τα πενήνταζ και τα εξήνταζ και είπα μήπως έκανα γκάφα και δεν ήταν ο Μιχάλκοφ.
    Ωραίο φαίνεται το σοβμιούζ.

  55. cronopiusa said

    La révolution ne sera pas télévisée (HQ) – Coup d’Etat contre Hugo Chavez

  56. Σχετικά με την ρώσικη προσφώνηση Όνομα Πατρόνυμο, μακράν η πιο ξεκαρδιστική σκηνή. Όποιος δεν την έχει δει, πρέπει οπωσδήποτε να την δει.

    Προσπαθούν να γυρίσουν σκηνή από την Άννα Καρένινα. Από το Αυστηρώς κατάλληλο των Ρέππα – Παπαθανασίου.

  57. Και στη Βουλγαρία μέχρι το 90 δεν άκουγες γκοσποντίν /γκοσποζά (κύριος/α), αλλά μόνο ντρουγκάριο /ντρούγκαρκο.

  58. Αντιφασίστας said

    Καλημέρα, σύντροφοι συνσαραντακιστές! 🙂
    Η λέξη σύντροφος δεν μου λέει τίποτα πια. Βρόμισε στα χείλη του Στάλιν και σάπισε στα χείλη »σοσιαλιστών» σαν τον Σημίτη. Πρέπει να βρούμε άλλη προσφώνηση.
    Το συντρόφι=βρακί υπάρχει και σε τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου:
    http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=12875

  59. agapanthos said

    Τα παλληκάρια τα καλά σύντροφοι τα σκοτώνουν…

  60. voulagx said

    #42 Σαραντ,το συντρόφι είναι εδραιωμένο εδώ και χρόνια. Είναι απο τις λέξεις που δεν χάνονται γιατί μeτενσαρκώνονται. 🙂

  61. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    56: Πολύ γέλασα!

  62. Christos said

    Γιατί να μην αλληλοαποκαλούνται τα μέλη του ΠΑΣΟΚ σύντροφοι; Αν ισχύει ότι σύντροφος>συν+τρέφω, ό,τι πρέπει τους κάθεται – μαζί τα φάγανε…

  63. Ηλεφούφουτος said

    58 Πολύ ωραία λέξη η λέξη σύντροφος για να την κάνω δώρο στο Στάλιν και στο Σημίτη!

  64. Αντιφασίστας said

    63: Φθαρμένο νόμισμα λόγω άνομων συναλλαγών. Σαν το »αδελφοί» στα χείλη των »χριστιανών».

  65. @56 Κώστα να ‘σαι καλά, ξεκαρδίστηκα! 😀

    @58 Πού το θυμήθηκες βρε θηρίο; 🙂

  66. aerosol said

    9: Σωραίος Allu!

  67. Αντιφασίστας said

    65: Αφιερωμένο εξαιρετικά 😉

  68. @67 Εξαιρετικός Θανάσης εζολγουέης 😉

  69. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    64 – Στα χείλη των ιερωμένων χριστιανών, ηχητικά, έχει κρατήσει την αξία της.

  70. Αντιφασίστας said

    69: 🙂

  71. 56, Ξεκαρδιστικό!

  72. Και μουσική συντροφιά με νονική παροχή: «Oigame Compay (Compadre)» και Compay Segundo από Buena Vista

  73. gbaloglou said

    58

    H παραπομπή σου παραπέμπει, μέσω σχολίου, σε περαιτέρω τεκμηρίωση μέσω των λεγόμενων Κοδαρίτικων (μαστορικής διαλέκτου).

  74. Μαρία said

    57 Τον κύριο μόνο στην εκκλησία τον άκουσα στο Κύριε, ελέησον (Γκόσποντι, πομίλου) αλλά εμένα με προσφωνούσαν γκοσπόζιτσα.

    64 Όχι μόνο χριστιανών. Χρησιμοποιείται και αντί του φίλε.

    Για τις προσφωνήσεις σύντροφος, συναγωνιστής κλπ υπάρχει σχετικό ανέκδοτο.
    Ένας κομμουνιστής οργανώνεται στο ΕΑΜ. -Γεια σας, σύντροφοι. -Γεια σου συναγωνιστή.
    Στην απελευθέρωση τον μπουζουριάζουν, βγαίνει μετά απο χρόνια και περνάει απ’ τα γραφεία της ΕΔΑ. -Γεια σας συναγωνιστές. -Γεια σου, φίλε. Το ’67 τον ξαναμπουζουριάζουν. Στη μεταπολίτευση περνάει απ’ τα γραφεία του Ρήγα. -Γεια σας, φίλοι. -Γεια. Τι γίνεται, ρε μαλάκα;

  75. physicist said

    #74(β). — Ακριβώς, στα ΠΑΟΚτσήδικα οπαδικά σάιτ π.χ. δίνει και παίρνει (αδελφέ, εγώ δεν σε αποκάλεσα ρουφιάνο ή σκουλίκι, ούτε κωλόγαυρο).

  76. Μαρία said

    75 Μετάφραση του γκαρντάση.
    Υπήρχε και θηλυκό γκαρντασίνα.

  77. Αντιφασίστας said

    74: 🙂 🙂 🙂

  78. @74 Καλό! 🙂

  79. sarant said

    74: Κοίτα να δεις που δεν το ήξερα!

  80. καὶ ἡ περικοπὴ τῆς ἡμέρας:

    «ἧσαν δὲ τινες ἐν Ἀντιοχείᾳ κατὰ τὴν οὔσαν ἐκκλησίαν προφῆται καὶ διδάσκαλοι, ὅ τε Βαρνάβας καὶ Συμεὼν ὁ ἐπικαλούμενος Νίγερ, καὶ Λούκιος ὁ Κυρηναῖος, Μαναήν τε Ἡρῴδου τοῦ τετράρχου σύντροφος καὶ Σαῦλος». Πρξ 13,1

    πάντως μιὰ ματιὰ ποὺ ἔρριξα στὰ κείμενα θύραθεν καὶ χριστιανῶν τὸ «σύντροφος-ος-ον» παίζει πολὺ καὶ στὰ τρία γένη.

  81. Αρκεσινεύς said

    74. Ωραίο. Αλλάζουμε, γιατί διαφοροποιούνται οι εποχές και οι συνθήκες.

    Για τη λέξη:

    Μοιραζόμαστε λίγο κριθαρένιο ψωμί, ένα τσιγάρο,
    μοιραζόματε ένα τραχύ ξεροψημένο όνειρο
    συντροφικάτα -δίχως πολλές κουβέντες- «καλά πάμε».
    Γ. Ρίτσος Οι γειτονιές του κόσμου

  82. Αρκεσινεύς said

    Αγαπημένο. Βέβαια του 1949

    και όχι να πείτε πούκανα και τίποτα σπουδαίο
    μόνο που πέρασα κι ακούμπησα στον ίδιο τοίχο που ακουμπή
    σατε, συντρόφια μου,
    ………………………….
    Μόνο που πόνεσα μαζί σας κι ονειρεύτηκα μαζί σας
    μόνο που σε βρήκα και με βρήκες, σύντροφε.

    Κι αύριο λέω θα γίνουμε ακόμη πιο απλοί
    θα βρούμε αυτά τα λόγια που παίρνουν το ίδιο βάρος σ’όλες τις
    καρδιές, σ’ όλα τα χείλη

  83. Αρκεσινεύς said

    80. «που είχε συναναστραφεί και συνεκπαιδευθεί μαζί με τον τετράρχην Ηρώδην»

  84. spiral architect said

    @56: Θεϊκή! :mrgreen: :mrgreen: :mrgreen:

  85. Μαρία said

    79 Αυτά τα έλεγαν οι ελευθεριάζοντες ρηγάδες. Στην ΚΝΕ ήσασταν σοβαροί 🙂

  86. Αντιφασίστας said

    Τι μου θύμισες, βρε Μαρία! Θυμάστε το ευαγγέλιο της ΚΝΕ »Για την ταξική, πατρική, δημοκρατική διαπαιδαγώγηση της νέας γενιάς» που το είχε γράψει ο Φαράκος; Δεν γράφω άλλα για τις πλάκες που τους κάναμε, από σεβασμό σε όσους φίλους σχολιαστές ήταν στην ΚΝΕ τότε (τριάντα χρόνια και βάλε πίσω). 😉

  87. Αντιφασίστας said

    »πατριωτική», βεβαίως, όχι »πατρική».Είπαμε, αλλά όχι κι έτσι! 🙂

  88. spiral architect said

    Τα στερνά τιμούν τα πρώτα. 😉

  89. Αντιφασίστας said

    Σωστό! 😉

  90. Μαρία said

    87 Βάλε και το πατριαρχική.

    Έχει αποτελέσει και αντικείμενο έρευνας. Το βιβλιαράκι το έχει ανεβάσει η Βασιλική μετατρούλου.
    http://enthemata.wordpress.com/2010/09/26/papadogiannis/

  91. munich said

    δεν θα κάτσω να υπερασπιστώ τον Κούντερα τώρα, θα ήθελα μόνο να σημειώσω ότι το μίσος για τη Ρωσία εκφράζεται από πολλούς του πρώην ανατολικού μπλοκ. Επειδή αναφέρθηκε η Τσεχία, πρόσφατα μου έλεγαν Τσέχοι «…επί ρωσικής κατοχής» εννοώντας όλη την σοσιαλιστική περίοδο της χώρας. όταν πήγα στο Βίλνιους στη ξενάγηση μου έδειξαν το κτίριο που οι Ρώσοι (έτσι μου είπαν) βασάνιζαν τους αντικαθεστωτικούς. Για Πολωνούς δεν το συζητώ είναι γνωστό ή θα βρίζουν τους Ρώσους ή τους Γερμανούς.

  92. Πάντως, δεν είναι παράλογο το εσώρουχο να το λέμε συντρόφι, ιδιαίτερα όταν οι σύντροφοι είναι και κολλητοί, «κώλος-και-βρακί» σαν να λέμε…

  93. sarant said

    ΣκύλεΒΚ, δέχεσαι χρόνια πολλά; Διότι εδώ σου δώσαμε. 🙂

  94. Αντιφασίστας said

    87:Ναι, αυτό είναι, Μαρία. Στο περίπου θυμόμουν τον τίτλο.
    »…Διαγραφές για λόγους «ανηθικότητας»/«διαφθοράς», που σχετίζονταν είτε με ομοφυλοφιλία είτε με εξωσυζυγικές σχέσεις…» Πώς αλλάζουν οι εποχές!
    91: Εμ, κοτζάμ εισβολή καταπίνεται εύκολα; Αφήνω όλα τ’ άλλα.

  95. […] https://sarantakos.wordpress.com/ […]

  96. Ηλεφούφουτος said

    91, Όντως γνωστά όλα αυτά, αλλά εδώ μιλάμε για προβεβλημένο διανοούμενο που πλασάρεται σαν μεγάλος ευρωστοχαστής. Κριτική για την εισβολή του ’68 ή τα γεγονότα της Ουγγαρίας το ’56 ή για άλλα έχει γίνει από πολλούς και σε διάφορα επίπεδα.
    Η κριτική του Κούντερα κατ εμέ έχει ρίζες μικροαστικές.

  97. munich said

    Μπορεί κ. Ηλεφούφουτε να έχετε δίκιο, δεν έχω λόγους να διαφωνήσω μαζί σας, δεν έχω διαβάσει κάτι δικό του εδώ και εκατομύρια χρόνια. Ξέρω ότι στην πατρίδα του έχουν ξυνίσει μαζί του προφανώς για την κριτική που ασκεί αλλά κυρίως γιατί γράφει τπια στα γαλλικά.
    Οι καημένοι οι Τσέχοι διανοούμενοι έχουν μαγάλη ατυχία στην Ελλάδα, πρώτα υπερπροβάλλονται για να ελξουν αργότερα εγχώριες σελέμπριτι κυρίες στο κοινό τους με αποτέλεσμα να απαξιωθούν στο φιλοθεάμον κοινό. Ο Κούντερα είχε μαθήτρια την Μιμή, ο Χαβελ φίλη τη Ντενίση… (αν και καμία από τις δύο σχέσεις δεν έδειξαν να γνωρίζουν οι Τσέχοι φίλοι μου)

  98. Μαρία said

    96
    Πολύ καλή ανάλυση με έμφαση στους Τσέχους αντιφρονούντες. Υποστηρίζει με λίγα λόγια οτι περιορίζοντας την κριτική τους στο πολιτικό παράβλεψαν τη συνάρθρωσή του με το οικονομικό και κοινωνικό με αποτέλεσμα ν’ ανοίξει ο δρόμος στο νεοφιλελευθερισμό.
    http://journal.telospress.com/content/2008/145/47.short
    σε μετάφραση απ’ τον αγαπημένο του Κιντ:
    http://www.biblionet.gr/book/179993/Feinberg,_Joseph_Grim/%CE%94%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B1_%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82_%CE%B4%CE%AE%CE%BC%CE%BF;

  99. Αντιφασίστας said

    Μπράβο στους λεβέντες Θεσσαλούς και πάντα τέτοια σ’ όλη την Ελλάδα:
    http://www.alfavita.gr/arthra/%CE%BA%CE%AC%CF%84%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%84%CF%83%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%84%CF%83%CE%AC%CE%BD%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CE%BC%CF%80%CF%8C%CE%B4%CE%B9%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%84%CE%B7-%CF%87%CF%81%CF%85%CF%83%CE%AE-%CE%B1%CF%85%CE%B3%CE%AE-%CE%BD%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%B8%CE%AD%CF%83%CE%B5%CE%B9-%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%86%CE%AC%CE%BD%CE%B9

  100. Παίρνουν εκδίκηση πού και πού αυτοί οι Τσέχοι πάντως 🙂

  101. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  102. munich said

    Πάρα πολύ ενδιαφέρον το άρθρο που μας δίνετε Μαρία, τι κρίμα να μη το βλέπουμε όλο.
    Αυτό με τους μαθητές στην Κρήτη δεν το κατάλαβα. πήγαν δηλαδή με τσάρτερ; ο κούκος αηδόνι θα τους βγήκε! και τις φάγανε από πάνω!!!

  103. Μαρία said

    100
    Ποια απ’ τις δύο αγωνιστικές παρεμβάσεις υπερασπίζεται τα «παιδιά»;

    102 Άμα γραφτείς, μπορείς να το κατεβάσεις.

  104. Γς said

    92:

    Κι οι μεταξωτοί σύντροφοι που θέλουν επιδέξιους …

  105. Αντιφασίστας said

    Οι δικοί μας μπάτσοι έχουν κάνει χειρότερα:
    http://adf.ly/1114276/banner/http://www.troktikaras.com/2010/10/1998-m.html
    Ποιος ξέρει, βέβαια, σε τι ξεσάλωμα επιδόθηκαν οι πιτσιρικάδες, αλλά και επέμβαση ειδικών δυνάμεων!

  106. 103α τουτινοί

    105 προς τι η διαφημιστική ανακατεύθυνση;

  107. Μαρία said

    106 Και ποιοι είναι οι τουτινοί; Οι παλιοί μάλλον;
    http://www.alfavita.gr/arthra/%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AD%CE%BC%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%B7%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CF%85%CF%86%CE%B1%CF%81%CF%80%CE%B1
    %CE%B3%CE%AE-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%84%CE%AF%CF%84%CE%BB%CE%BF%CF%85-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%AE%CF%82-%CE%BC%CE%B1%CF%82

  108. spyroszer said

    Ωραίο το συντρόφι το σώβρακο, το έχει και ο Δημητράκος. Επίσης ο Δημητράκος λέει συντρόφι είναι και το άμνιον του εμβρύου. Και ο Βαλλήνδας σύντροφον ή συντρόφι εν Τήνω το κοινότερον ύστερον της λεχούς.
    Ο Δημητράκος έχει και τη λέξη συντροφοναύτης: ναύτης κατά την Τουρκοκρατία και την Επανάσταση όχι με μισθό αλλά με μερίδιο στα καθαρά κέρδη. Υπάρχει σε πολλά έγγραφα της Ύδρας.

  109. Γς said

    100, 102:
    Εμ τι θέλανε την Πράγα; Στην Πάργα και πολύ τους είναι.
    Μου θύμισε το λικνο τις οργισμένες διαμαρτυρίες για τις χειροπέδες που φόρεσαν του Γιάννη Μίχα στο αεροδρόμιο των Βρυξελλών για τις ταρζανιές του.
    Εκπαιδευτικοί πολλοί εδώ μέσα θα ξέρουν τι είναι να συνοδεύεις μαθητές ή φοιτητές σε τέτοιες εκδρομές στο εσωτερικό ή το εξωτερικό.
    Και για μεν το εσωτερικό το ξεσάλωμα η φασαρία ο χαμός γίνεται κάπως ανεκτός γιατί όλοι είναι στο κόλπο, πούλμαν, ξενοδόχοι κλπ (μέσα στο κλπ είναι κι άλλα πολύ σημαντικότερα!), στο εξωτερικό όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά.
    Κι αυτοί οι συνοδοί; Πολλές φορές είναι για κλάματα.
    Ελπίζω να γίνει ΕΔΕ για δαύτους στην περίπτωση αυτή.

  110. 107 Τώρα σώθηκες! Της ανασυγκρότησης, πάντως, δεν είναι.

  111. 52. Θα μου επιτρέψετε να διαφωνήσω διαγωνίως και καθέτως. Κάποιοι το πρόσεξαν χωρίς τη βοήθεια της Μαλβίνας. Άλλωστε, τι άλλο να πρόσεχε κανείς σε εκείνους τους αφόρητα πληκτικούς λόγους του Σημίτη; Σαρδάμ και προφορά.
    Γλώσσα δεν είναι μόνο ο γραπτός λόγος, αλλά και ο προφορικός. Και δεν μιλάμε για διαλέκτους ούτε για ισοπέδωση.

  112. spyroszer said

    http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=256973

    Συντροφοναύτες, τσελιγκάτα, σμίχτες, ποχαροί.

  113. sarant said

    Δεν ήξερα πως ήταν τόσο πολλά τα συντροφικά πλοία!

  114. Γς said

    109:
    Οχι πως είμαι και κατά των πενταημέρων εκδρομών
    😉

  115. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Οι πιο πολυειπωμένοι «σύντροφοι» λέω θα είναι .
    οι σύντροφοι του Οδυσσέα,(οι ομηρικοί εταίροι). Αποδόθηκαν ποτέ με άλλη λέξη;
    Πώς να μεταφράζονται άραγε στις γλώσσες του κόσμου;

    Συντρόφισσα τ ονείρου μου
    ξεδιαλεχτή μου σκέψη
    κρυφό καρδιοφτερούγισμα
    και των ματιών μου φέξη.

    Το σύντροφο τον λέμε και ορτάκη:

    Ε ταξιδιάρη λογισμέ
    με το κορμί μου ορτάκη
    στον κόσμο μην αφήσετε
    αγύριστο σοκάκι

  116. Ρουμλ. said

    Το συντρόφι, με τη μορφή συdρόφ’, υπάρχει στη σ. 290 του Ρουμλ. Ιδιώματος.
    Ορτάκης είναι ο συναίτερος

  117. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ερωτόκριτος,

    Α΄ 33
    Mικρούλης επαντρεύτηκε, κ’ εσυντροφιάστη ομάδι
    με ταίρι που ποτέ κιανείς δεν του ‘βρισκε ψεγάδι.
    Δ΄1079
    Σύντροφος με το σύντροφο να ξεψυχούν αμάδι,
    το αίμα-ν είναι η κλίνη τως, κ’ η γης προσκεφαλάδι.

  118. sarant said

    Kαλημέρα!

    115: Κι εγώ δεν ξέρω να έχουν ειπωθεί αλλιώς.

  119. Άρτεμη said

    Καλημέρα
    γιατί μού δίνει σπούτνικ=σύντροφος;
    http://translate.google.gr/#el/ru/%CF%83%CF%8D%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%BF%CF%82

  120. sarant said

    119: Το αστείο είναι ότι στην αντίστροφη (ρωσ. προς ελλ.) δίνει σπούτνικ=δορυφόρος.
    Αλλά οι δορυφόροι ήταν εταίροι του Μεγαλέξαντρου, ίσως γι’ αυτό.

  121. Άρτεμη said

    120 Είναι όμως περίεργο 🙂

  122. Διόλου περίεργο. Σπούτνικ θα πει κυριολεκτικά συνοδοιπόρος (с=συν + путь=δρόμος + επίθημα -ник), και με την πολιτική έννοια.

  123. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Μάρτιες ολόφωτες καλημέρες!
    Επειδή ο Ομηρος έχει μεταφραστεί σε δεκάδες γλώσσες, σκέφτηκα ότι είναι ένας καλός μπούσουλας για το πως αποδίδονται οι σύντροφοι. Βέβαια φαντάζομαι θα παίζουν και οι όροι συμπολεμιστές, συνταξιδιώτες κ.α

  124. Elias said

    Στα ταϊλανδικά το αντίστοιχο του συντρόφου, είτε με την πολιτική σημασία είτε ευρύτερα, είναι σαχάι, το οποίο σημαίνει καλός φίλος. Δηλαδή υπάρχει η λέξη πούαν, που σημαίνει απλά φίλος (friend), μια πολύ γενική λέξη, καθώς και η λέξη σαχάι, που σημαίνει, ας πούμε, αδερφικός φίλος, αδερφή ψυχή.

  125. sarant said

    124: Ευχαριστώ!

  126. σούξου μούξου said

    Σπούτνικ είναι ο συνταξιδιώτης για να μην μπερδευόμαστε.Γιαυτό ονομάστηκε έτσι ο δορυφόρος.Η κοντινότερη μεταγραφή στα ελληνικά του товарищ είναι ταβάρις.Ούτε τοβάρις ούτε τοβάριτς αλλά ούτε και τοβαριστς όπως το είπε ένας σύντροφος.Η προφορά αυτού του ς δεν υπάρχει στα ελληνικά.Φέρνει λίγο στο σ βόρειων ελληνικών ιδιωμάτων. Προσφωνήσεις στα ρώσικα υπάρχουν πάμπολλες:

    Ζένσινα!-Γυναίκα! (σε άγνωστη γυναίκα,συνήθως μεγαλύτερης ηλικίας,όχι κοπέλα)
    Μουζίκ! Άνδρα,μουζίκε! (σε άγνωστο άνδρα)
    Μαλαντόι τσιλαβιέκ!-νεαρέ.
    Μάλτσικ! Νεαρέ! (πολύ νεαρός,παιδί)
    Ντέβουσκα! Κοπελιά!
    Ντέβατσκα! Κοριτσάκι! (παιδί)

    Αυτές μου ρχονται τώρα.

  127. σούξου μούξου said

    Αα, και Μουσίνα!Επίσης,άνδρα!

  128. «Ντέβουσκα» φώναζε την γκαρσόνα κάποιος στην Κιργιζία –αμφότεροι Κιργίζιοι, αλλά εκτός σπιτιού ακόμα μιλάνε στη lingua franca, τα ρώσικα.
    Αλλά δεν είναι πολύ κοινό και ένα ρώσικο αντίστοιχο του «μπάρμπα» όταν απευθύνονται παιδιά σε μεγάλους; Έτσι είχα μάθει από τις μεταφράσεις τουλάχιστον.

  129. σούξου μούξου said

    Όπως είπε και ο τηλεφούφουτος,η προσφώνιση προσώπων στους οποίους απευθύνεσαι με σεβασμό όταν γνωρίζεις πώς λέγονται είναι το μικρό όνομα (ίμια) και το πατρώνυμο (ότσιστβα).Τον Πούτιν ,π.χ.,θα τον προσφωνούσαμε Βλαντίμιρ Βλαντίμιραβιτς! Που στα ελληνικά θα πει Κύριε Πούτιν!

  130. σούξου μούξου said

    Μπάρμπα ,ντιάντια,μπορείς να αποκαλέσεις έναν μεγάλο ή αρκετά μεγαλύτερο σε ηλικία από σένα.Όχι και πολύ ευγενικό,ούτε και υβριστικό όμως. Αλλά σε καμία περίπτωση παιδί.Το ντέβουσκα είναι ουδέτερο και χρησιμοποιείται συνέχεια.

    Στα ρώσικα υπάρχει άλλη αντίληψη του τί θεωρείται υβριστικό ή όχι.´Γαλλικά´ μιλάει μέχρι και ο πρόεδρος και θεωρείται κάτι σχεδόν φυσικό.

  131. Α μπράβο, ντιαντια Βάνια δεν είναι ο θείος Βάνια; Όχι παιδί, από παιδί είπα: σε όλα τα παιδικά σοβιετικά μυθιστορήματα έτσι προσφωνούν οι μικροί ήρωες οποιοδήποτε άγνωστό τους ενήλικα.

  132. σούξου μούξου said

    Αυτό θα έλεγα τώρα,θυμηθείτε και τον ντιάντια Βάνια ,το θείο Βάνια.

  133. σούξου μούξου said

    Μια διορθωσούλα:όταν ένα παιδί απολαλεί έναν ενήλικα θείο,δεν είναι καθόλου αγένεια.Αν το πει ένας 20χρονος σε αρκετά μεγαλύτερό του θα ακουστεί κάπως.Όχι και πολύ βαρύ πάντως.

  134. Σπασίμπα, … (θα συμπλήρωνα εδώ κάποια από τις προσφωνήσεις του #126, μα δεν ξέρω ούτε φύλο ούτε ηλικία αγαπητέ/ή Σούξου Μούξου!)

  135. σούξου μούξου said

    Νιέζαστα! Παρακαλώ!

  136. Γς said

    Σούξου Μούξου.
    Σούξου Μούξου Μανταλάκια.

    Συνώνυμα: παπαριές, μπούρου μπούρου μαλακίες.

    Γράφεις.
    Μας γράφεις!

  137. σούξου μούξου said

    136 ιντί νάχουι

  138. sarant said

    Ωραία, μάθαμε και τις ρώσικες προσφωνήσεις!

  139. Φρύνις said

    ΨΥΧΗ

    Εμπρός λοιπόν πληνάδελφοι, πλήντροφοι και ξυντρόφια
    ας φάμε εδώ που ξέρουνε όλα τα κατατόπια
    Επ’ άρτω ου μόνο ζήσεται, μα θέλει και τον άρτο
    κι η ψύχα αν λείψει απ’ το ψωμί, άνθρωπο θρέφεις σκάρτο

  140. Silent Bob said

    Πάντως και οι Ισπανοί-ισπανόφωνοι κομμουνιστές το camarada χρησιμοποιούν, όχι το compañero. To compañero apño την άλλη χρησιμοποιείται πολύ με προσδιορισμούς:
    compañero de clase = συμμαθητής
    compañero de trabajo = συνάδελφος
    compañero de piso = συγκάτοικος
    compañero de la universidad = συμφοιτητής
    και άλλα.

  141. sarant said

    Μπορεί να έχεις δίκιο, και το κομπανιέρο να το πήρα από τους Κουβανούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: