Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Κομπάρσοι και πρωταγωνιστές

Αναρτήθηκε από τον/την sarant στο 25 Απριλίου, 2013


Τον τελευταίο καιρό γίνεται λόγος για τριγμούς που παρατηρούνται στον κυβερνητικό συνασπισμό, ας πούμε με το αίτημα του Υπουργού Εργασίας για παραίτηση του διευθυντή του ΟΑΕΔ ή τις φήμες για επικείμενο ανασχηματισμό. Ένα προχτεσινό άρθρο που διάβασα στο Βήμα έχει τον τίτλο “Δεν είμαστε κομπάρσοι“, φράση που υποτίθεται ότι απεύθυναν οι δυο ελάσσονες εταίροι, ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ, στον πρωθυπουργό. Βέβαια, παραφράζοντας τη μακαρίτισσα Μάργκαρετ Θάτσερ θα μπορούσαμε να πούμε ότι “Το να είσαι ισότιμος εταίρος είναι όπως το να είσαι κυρία. Αν πρέπει να λες στους άλλους ότι είσαι, τότε δεν είσαι”. Ωστόσο, αυτά είναι για όσους πολιτικολογούν, οπότε εμείς, που ως γνωστόν λεξιλογούμε, θα τα αντιπαρέλθουμε και θα πάρουμε απλώς αφορμή από τον τίτλο του άρθρου για να εξετάσουμε τη λέξη κομπάρσος.

Σύμφωνα με τα λεξικά, κομπάρσος είναι, με την κυριολεκτική έννοια της λέξης, ο ηθοποιός (του κινηματογράφου, του θεάτρου ή της τηλεόρασης) που εμφανίζεται σε μικρό και συνήθως βωβό ρόλο. Ο κομπάρσος σπάνια λέει κάτι, κι αν πει θα είναι δυο-τρεις λέξεις και θα λογαριάζεται για τυχερός. Πολλές φορές οι κομπάρσοι είναι φίλοι του σκηνοθέτη, χωρίς θεατρικές σπουδές, αν και μπορεί επίσης να είναι άσημοι ηθοποιοί. Ο διασημότερος κομπάρσος στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου είναι ασφαλώς ο Χρούντι Μπάκσι, κατά κόσμον Πίτερ Σέλερς, ο οποίος κατάφερε να ανατινάξει το πανάκριβο ψεύτικο φρούριο στην κλασική κωμωδία “Το πάρτι” θέλοντας να δέσει τα κορδόνια των παπουτσιών του. “Θα φροντίσω να μην ξαναπαίξεις ποτέ σε ταινία!” του λέει, στα όρια της αποπληξίας, ο παραγωγός. “Εννοείτε και την τηλεόραση;” ρωτάει αυτός πριν τον πάρουν στο κυνήγι. Και πράγματι ο παραγωγός έγραψε το όνομά του με σκοπό να τον βάλει στη μαύρη λίστα, αλλά κατά λάθος το πρόσθεσε στον κατάλογο των προσκεκλημένων σ’ ένα τρελό χολιγουντιανό πάρτι… και η συνέχεια επί της οθόνης.

Από την άλλη, η πιο διάσημη κομπάρσα του παλιού ελληνικού κινηματογράφου είναι η Βίκυ, με εμφανίσεις σε αρκετές ταινίες, σε μερικές από τις οποίες λέει και κάτι περισσότερο από ένα “γεια σας”. Μάλιστα, σε μια από αυτές χορεύει κιόλας, και επειδή ο παραγωγός την αναφέρει στο ζενερίκ έμεινε και το όνομά της, όχι όμως και το επώνυμο. Περισσότερα στο λινκ, αλλά ας προσπεράσουμε το βάρβαρο “η κομπάρσος”. Η λέξη κλίνεται κανονικότατα, ο κομπάρσος – η κομπάρσα.

Το αστείο είναι ότι στα ιταλικά, απ’ όπου πήραμε τη λέξη σύμφωνα με τα λεξικά, και όπου γεννήθηκε ο όρος, ο κομπάρσος λέγεται la comparsa, είτε πρόκειται για άντρα είτε για γυναίκα, ακολουθείται δηλαδή ο θηλυκός τύπος. Η λέξη είναι μετοχή παρακειμένου του ρήματος comparire (= εμφανίζομαι, παρουσιάζομαι). Η ιταλική λέξη, που υπάρχει από τον 17ο αιώνα (δηλαδή από το θέατρο, πολύ πριν από τον κινηματογράφο) έχει περάσει και σε μερικές άλλες γλώσσες, αλλά δεν είναι η μοναδική διεθνής.

Στα γαλλικά, όπου υπάρχει και η λ. comparse, χρησιμοποιείται εξίσου για τους κομπάρσους η λέξη figurant, που κι αυτό είναι μετοχή (ενεστώτα), του ρήματος figurer, που σημαίνει περίπου εμφανίζομαι. Η γαλλική λέξη έχει περάσει και σε καναδυό ακόμα γλώσσες, ενώ τα γερμανικά χρησιμοποιούν τη λ. Statist, από το λατινικό stare, επειδή οι κομπάρσοι “στέκονται” (ακίνητοι, συχνά, και πάντως βουβοί). Κοινή περίπου η αφετηρία της οροδότησης, και στις τρεις παραπάνω γλώσσες ο κομπάρσος στέκεται, απλώς εμφανίζεται, δεν μιλάει. Στα αγγλικά πάλι, ο κομπάρσος λέγεται extra, που δείχνει καθαρά τον επικουρικό χαρακτήρα του. (Μια παρένθεση: στο θεατρικό λεξικό του Λάσκαρη βρίσκω ότι στα γαλλικά ο comparse είναι ο όρος που χρησιμοποιείται στις μεγάλες παραγωγές και figurant στις άλλες, αλλά κι ο ίδιος λέει ότι η διάκριση αυτή δεν τηρείται πάντοτε).

Αυτόχθονη ελληνική λέξη για τον κομπάρσο δεν ξέρω αν έχει προταθεί από κανέναν οπαδό του γλωσσικού καθαρισμού, από εκείνους που πρότειναν να λέμε σκωληκίδια τα μακαρόνια και αμφίψωμο το σάντουιτς. Στον Λάσκαρη βρίσκω ότι τα βουβά πρόσωπα στο αρχαίο θέατρο είχαν τη συλλογική ονομασία “το δορυφόρημα”. Κομπάρσους έχει και το θέατρο, αλλά ο κινηματογράφος, φυσικά, τους χρησιμοποιεί σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Διάβασα στη Βικιπαίδεια ότι στην ταινία Γκάντι χρησιμοποιήθηκαν 100.000 αμειβόμενοι κομπάρσοι και 200.000 εθελοντές. Πάω στοίχημα ότι δεν γράφτηκαν τα ονόματά τους στο ζενερίκ!

Μοιραία, η λέξη “κομπάρσος” απέκτησε και μεταφορική σημασία: είναι κάποιος που διαδραματίζει ασήμαντο ρόλο σε μια υπόθεση, που δεν παίρνει αποφάσεις. Ίδια μεταφορική σημασία έχουν οι αντίστοιχες λέξεις σε πολλές γλώσσες.

Πότε μπήκε στα ελληνικά η λέξη κομπάρσος; Λέω, στις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα, αλλά αυτό το λέω χωρίς να έχω διαβάσει την ιστορία του θεάτρου μας. Ο Κουμανούδης δεν περιλαμβάνει τη λέξη στη Συναγωγή του, αλλά ίσως να την αγνόησε επειδή ήταν ξενόφερτη. Με το ψαχτήρι της Εθνικής Βιβλιοθήκης (που δεν είναι αλάνθαστο) βρίσκω αρκετές εμφανίσεις της λέξης στις αρχές του 20ού αιώνα, βρίσκω και μια του 1899, κυριολεκτική (μιλώντας για μια θεατρική υπερπαραγωγή στο Παρίσι -μάλιστα η λέξη δεν είναι σε εισαγωγικά, άρα είχε ήδη καθιερωθεί στη γλώσσα). Με την ευκαιρία, να πω ότι, παρόλο που τα λεξικά ομοφωνούν ότι τη λέξη την πήραμε από τα ιταλικά, δεν είμαι τόσο βέβαιος: τον 19ο αιώνα, και μάλιστα στο δεύτερο μισό του, δανειζόμασταν λέξεις κυρίως από τα γαλλικά. Βέβαια, μπορεί η λέξη να πέρασε πρώτα από τα ιταλικά στην Κέρκυρα και στα άλλα Επτάνησα, που από θεατρική και γενικά καλλιτεχνική άποψη ήταν τον 19ο αιώνα πολύ πιο μπροστά από την υπόλοιπη Ελλάδα.

Όσο για τη μεταφορική σημασία της λέξης “κομπάρσος”, η πρώτη εμφάνισή της που βρίσκω στα σώματα κειμένων είναι από το 1902, σε πολιτικά συμφραζόμενα -λίγο πριν από κάποιες εκλογές, λέγεται για τον συνδυασμό ενός κόμματος, ότι συμπληρώθηκε με “κομπάρσους”.

Η ίδια έννοια, του προσώπου -σε έναν οργανισμό, φορέα κτλ.- που ελάχιστα επηρεάζει τις αποφάσεις δίνεται και με τη φράση “είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης” (κάποτε και “ο πέμπτος τροχός της αμάξης”), ενώ πιο λαϊκά λέμε “είναι η τελευταία τρύπα του ζουρνά” ή “η τελευταία τρύπα της φλογέρας”. Σε αντιδιαστολή με τους κομπάρσους έχουμε, προφανώς, τους πρωταγωνιστές, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Μεταφορικά, στη δημοσιογραφική γλώσσα και προκειμένου για κομματικούς μηχανισμούς έχουμε επίσης βαρόνους ή πρωτοκλασάτους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ένας δευτεροκλασάτος είναι κομπάρσος, θα υπάρχουν και ενδιάμεσες βαθμίδες.

Είπαμε πιο πάνω ότι στα ιταλικά ο κομπάρσος είναι comparsa, αλλά στα ισπανικά comparsa είναι μια μεγάλη ομάδα χορευτές και χορεύτριες που προχωρούν χορεύοντας στα λατινοαμερικάνικα καρναβάλια, ενώ ακολουθεί ένα άρμα πάνω στο οποίο παίζουν οι μουσικοί. Το υποκοριστικό είναι comparsita, και κομπαρσίτα είναι ένα από τα πιο γνωστά ταγκό -ταιριάζει να κλείσουμε το άρθρο με λίγη μουσική:

About these ads

104 Σχόλια to “Κομπάρσοι και πρωταγωνιστές”

  1. Γς είπε

    Καλημέρα
    Κομπάρσος.
    Και πολύ το απολάμβανα όταν έλεγα:
    - Εγώ ήμουν πρωταγωνιστής σ αυτή τη σχέση! Εσύ ήσουν απλώς κομπάρσος.
    Κακός ε;

  2. Allu Fun Marx είπε

    Καλημέρα..
    Έχει κι ο Μπιθικώτσης μια “κομπαρσίτα”…και μάλιστα Βενετσιάνα, με μάτια πλάνα

  3. Γς είπε

    2:
    Κι άντε τώρα να καθαρίσουμε

  4. Allu Fun Marx είπε

    Και συνεχίζουμε το πρόγραμμά μας με Λ. Μυτιληναίο και το τραγούδι “Κομπάρσος” (“Το θέατρο που παίζει η καρδιά σου”)

    http://www.youtube.com/watch?v=fCKHaxhxQ4Y

  5. Γς είπε

    4:
    Αφιετρώσεις κάνετε;

    Από τον Γς στη Λούλα:
    -Ησουν και πολύ κομπάρσα Λούλα!

  6. Γς είπε

    Αφιερώσεις! (Κόντεψε να βγεί ..κτρώσεις)

  7. Ανδρέας «Κουπονιώτης» είπε

    Νίκος Φέρμας,
    ο μεγαλύτερος κομπάρσος του ελληνικού κινηματογράφου!
    Καλημέρα

  8. Πάνος είπε

    @7 : Μήπως τα έχεις μπερδέψει. Ο κομπάρσος συνήθως δεν έχει λόγια, έχει πολύ λίγα λόγια και πάντως δεν έχει “τύπο” κομμένο και ραμμένο πάνω του. Ο Φέρμας ήταν “καρατερίστας”, “ρολίστας”, “τυπίστας” (στο ρόλο του μάγκα), και γενικώς “μπουντέλι” (=στήριγμα) της ταινίας, όπως άλλωστε και αρκετοί άλλοι. Καμία από τις παραπάνω λέξεις δεν είναι ελληνική ή εύηχη, αλλά αντιπροσωπεύει ακριβώς το συγκεκριμένο ηθοποιό.

  9. Γς είπε

    Κομπάρσοι και κασκαντέρ.

    Βρέθηκα στο χώρο ενός παλιού καλού μου φίλου και μπούκαρα στο γραφείο του με το αλέγκρο ύφος μου (εκείνο το φυσικό μου το χαζοχαρούμενο).

    -Είναι ο Μιχάλης μέσα; Λέω στην ιδιαιτέρα του (Διευθύνων σύμβουλος παμμέγιστης εταιρείας ο Μιχάλης)
    Τα έχασε η δεσποινίς:
    -Γνωρίζεται τον κύριο Μιχαήλ Τ.;
    Και βέβαια!

    Κι αρχίζω και τις λέω φανταστικές ιστορίες που γυρίζαμε έργα ως κομπάρσοι και ειδικά για τα δήθεν κατορθώματα αφεντικού της που ήταν κασκαντέρ και πήδαγε από τον τρίτο όροφο που έβγαινε μέσα από το αυτοκίνητο που είχε πάρει φωτιά που.. που… Μέχρι που μπήκε ο Μιχάλης.

    -Δεν ήξερα κύριε Διευθυντά ότι είχατε κάνει καριέρα στον κινηματογράφο.
    -Ευτυχώς που ήρθα εγκαίρως, πριν σε βγάλει και σένα στο κλαρί.

  10. sarant είπε

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    Αλλουφάνη, μπράβο γιατί την κομπαρσίτα του Μπιθικώτση είχα σκοπό να τη βάλω και την ξέχασα!

    7-8: Με πρόλαβε ο Πάνος. Κανονικά ο Φέρμας δεν είναι κομπάρσος, ο κομπάρσος βία να μιλάει. Συμφωνώ με τον Πάνο.

  11. spiral architect είπε

    Καλημέρα. :)
    “Δεν είμαστε κομπάρσοι, είμαστε συγκυβερνήτες … ακόμη”!
    (άπαιχτος Γιάννης Ιωάννου)

    Η τέχνη τού να είσαι κομπάρσος
    …Το βλέμμα τους δεν θα συναντήσει το δικό σας στη σκοτεινή αίθουσα. Η φωνή τους δεν θα φθάσει στα αφτιά σας, το όνομά τους δεν θα φιγουράρει στους τίτλους τέλους, το πρόσωπό τους δεν θα το δείτε καθαρά στη μεγάλη οθόνη. Και αν το διακρίνετε σε κάποια γωνία του πλάνου, είναι καταδικασμένο να χαθεί γρήγορα από τη μνήμη σας. Και όμως, χωρίς αυτό το πρόσωπο οι σκηνοθέτες θα περιορίζονταν σε ταινίες «δωματίου» και οι εντυπωσιακές σκηνές πλήθους που λατρεύει ο αμερικανικός κινηματογράφος, χωρίς βέβαια να τις περιφρονεί και ο ευρωπαϊκός, δεν θα μπορούσαν ποτέ να γίνουν «πραγματικότητα». …
    Tι σας θυμίζει; :roll:

    Οι εκδοχές του κομπάρσου σλανγκιστί.

    O πιο διάσημος κομπάρσος του κόσμου:

  12. Ανδρέας «Κουπονιώτης» είπε

    8. Εχεις δίκιο, ο Φέρμας ήταν όλα αυτά που λες και κάτι παραπάνω :)

  13. Νέο Kid Στο Block είπε

    Συμφωνώ επί της ουσίας για τον Φέρμα. Γίγας! Στα ελληνικά νομίζω όμως ότι λέγοντας κομπάρσος εννοούμε συνήθως ιεραρχικά κάτι παραπάνω από την κυριολεξία της λέξης. Εννοούμε αυτό που οι αμερικάνοι λένε Β role .

  14. oxtapus είπε

    Reblogged this on Oxtapus *beta.

  15. bernardina είπε

    Καλημέρα.
    Οι παλιοί θεατράνθρωποι έλεγαν κοντάρια τους κομπάρσους που συμμετείχαν στις παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας. Ίσως επειδή συνήθως στέκονταν στο βάθος κρατώντας δόρατα ή ραβδιά. Α, να, το λέει και το σλανγκρ.

    Κι αν σε ξένισε η κομπάρσος, εκείνο το της πελάτου πώς σου φάνηκε; :-)

  16. Γς είπε

    11:
    >Δεν είμαστε κομπάρσοι, είμαστε συγκυβερνήτες

    Δεν είμαστε Ζουλού δεν είμαστε Παπούα,
    είμαστε η άγρια φυλή των Λιλιπούα

  17. [...] https://sarantakos.wordpress.com/2013/04/25/comparsi/ [...]

  18. Allu Fun Marx είπε

    @5: Φυσικά και κάνουμε αφιερώσεις… :)

    Πάντως ένας όρος που χρησιμοποιείται για τους κομπάρσους από τους ανθρώπους των καλλιτεχνικών κύκλων είναι το “βοηθητικός ηθοποιός” : http://goo.gl/l2MYE

  19. Επίχαρμος είπε

    Θυμήθηκα τώρα κι αλλους δυο από τον ελληνικο κινηματογραφο της περιοδου 1950-1970. Έναν μάλλον ψηλό, μελαχρινο με μουστακάκι που έπαιζε πάντα τον αστυνομικό, κι εναν σχετικά ηλικιωμένο, κοντό με πολυ χοντρα γυαλιά, που τον είδαμε σε δεκάδες ρολάκια.Ξέρει κανείς ονόματα;

  20. Νέο Kid Στο Block είπε

    Nίκο, οι Βησιγότθοι (όχι οι Οστρογότθοι) χρησιμοποιούν και αυτοί νομίζω αρκετά το extras , ίσως γιατί το Statist έχει επικρατήσει λόγω επικυριαρχικής για τον “κρατιστή” Στέητιζμ κ.λπ. Statism-Statist

  21. Νέο Kid Στο Block είπε

    19.Kώστας Παπαχρήστου (ο Αγησίλαος που τον έκλεψε ο Τζανετάκος στο δολάριο της Τρούμπας) :-)
    (o ψηλός λεβεντάνθρωπος, συνήθως μπάτσος ή γενικά κάποιος με “κύρος”)

  22. Allu Fun Marx είπε

    Ο Βέγγος “κομπάρσος” του σωματείου κομπάρσων “το ελληνικό Χόλιγουντ”….

  23. sarant είπε

    11: Ωραία :)

    15: Κοντάρια, μπράβο!

    20: Τώρα με μπερδεύεις -εννοείς Γερμανούς ή Ισπανούς; Γερμανούς κατά πάσα πιθανότητα, αλλά και οι Ισπανοί extras λένε (δεν θα μπορούσαν να πουν statist άλλωστε).

  24. Γς είπε

    Σ αυτό το φιλμ έπαιζε κι ο ο Μέγας Γκουσγκούνης, κομπάρσος στο ρόλο ενός τροχονόμου!

  25. τυφλόμυγα είπε

    Πρωταγωνιστές ήταν οι κομπάρσοι στις ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Υπάρχουν αμέτρητες παρόμοιες σκηνές στη φιλμογραφία του.

    Καλό και το σημερινό άρθρο. Καλημέρα. :)

  26. Νέο Kid Στο Block είπε

    E,βλέπεις που καταλαβαίνεις μόνος σου για ποιους λέω; :-)
    Mια από τις ευλογίες των Αράβων στην Ιβηρική (εκτός από το βασικό ότι τους παρέλαβαν ψηλούς ξανθούς και άχαρους και τους παράδωσαν μελανούρια κι όμορφους!) ήταν και το Εstadisticas Estupidos. :-)

  27. Τσούρης Βασίλειος είπε

    Αν θυμάμαι καλά και ο Χίτσκοκ σε αρκετές ταινίες του έπαιρνε ρόλο κομπάρσου, έκανε ένα πέρασμα χωρίς φυσικά να λέει ούτε μια λέξη.

  28. spiral architect είπε

    @24: Ο Κώστας Γκουσκούνης γεφύρωσε την αντίθεση του ηθοποιού και του κομπάρσου.
    Ξεκίνησε σαν κομπάρσος στη “Θεία απ’ το Σικάγο” (δεν αναφέρεται στο καστ) έπαιξε σε κάποιες ταινίες σαν ηθοποιός, π.χ. στην “Αγνή του λιμανιού”, έγινε πορνοστάρ στις γνωστές :wink: ταινίες (εδώ νοείται ως ηθοποιός) και στο τηλεοπτικό “ο Χριστός ξανασταυρώνεται”, που παρεμπιπτόντως ξαναπροβάλλεται αυτές τις μέρες απ’ την ΕΤ1, έκανε το ρόλο του σεΐζη του αγά σαν κομπάρσος.
    (και ήταν και φωτογράφος στο Χολαργό)

  29. Νέο Kid Στο Block είπε

    27. Bασίλη,ναι ο Χίτσκοκ. Κι από τους δικούς μας το συνήθιζε ο Σακελάριος.

  30. Νέο Kid Στο Block είπε

    Για κάποια χρόνια ,πριν κάμποσο καιρό, αν δεν θυμάμαι πολύ λάθος, η μεγαλύτερη αμοιβή ηθοποιού ήταν κάποια μίλιον μπακς που είχε πάρει ο Μάρλον Μπράντο για τον εντελώς κομπαρσίτα ρόλο του μπαμπά του Ζούμπερμαν Καλ-Ελ στον πλανήτη Κρύπτονα. :-)

  31. bernardina είπε

    Ποιος παράγγειλε καμέο Χίτσκοκ;
    Ορίστε! :-)

  32. Επίχαρμος είπε

    27, 29 cameo

  33. sarant είπε

    Μπράβο Μπέρνι!

    Αν το εξετάσουμε αυστηρά, οι εμφανίσεις καμέο είναι άλλη περίπτωση ή ειδική περίπτωση κομπάρσων (και έχει και η λέξη το ετυμολογικό της ενδιαφέρον).

  34. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου είπε

  35. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου είπε

    34. Μοῦ διέφυγε ἡ προηγούμενη δημοσίευση

  36. Γς είπε

    >και ήταν και φωτογράφος στο Χολαργό [Γκουσγκούνης]

    Σκέψου λέει να στέλνεις τη γυναίκα σου στο φωτογράφο της γειτονιάς να της εμφανίσει το φιλμ και να μην ξέρεις ποιος είναι.
    [παρέα μέσα στο σκοτεινό θάλαμο]

    Ηταν για μένα μια ευχάριστη έκπληξη όταν πριν χρόνια σταμάτησα στο Χαλάνδρι για να ρωτήσω κάτι. Ο άνθρωπος που περιποιόταν τα λουλούδια του ευχαρίστως ήρθε να με βοηθήσει και μου έδωσε οδηγίες με το ωραίο ύφος του και την χαρακτηριστική του φωνή, πως θα βρω αυτό που ζητούσα.
    Ηταν τόσο άνετος και ανεπιτήδευτος, όπως και στα έργα που έπαιζε.
    Ο Αθηνόδωρος Προύσαλης.

  37. nestanaios είπε

    Η λέξη αφορά “ειδικούς επιστήμονες” και συγκεκριμένα τους “καλλιτέχνες” ηθοποιούς και σκηνοθέτες. Είναι μια λέξη την οποία μόνο αυτοί χρησιμοποιούν και όπως έλεγαν οι παλαιοί, ⟨⟨ οὐ δεῖ δὲ ὅμως τὰ κατὰ διάλεκτον ἰδιάζοντα εἰς κοινὸν παραλαμβάνειν. ⟩⟩

  38. Τσούρης Βασίλειος είπε

    Ανέκδοτο σχετικό:
    Σε γυρίσματα καουμπόικου έργου ( και ποιός δεν έβλεπε πριν 35 χρίνια ) με πολλούς ινδιάνους και καουμπόιδες κομπάρσους. εκπρόσωπος της εταιρείας παραγωγής επισκέπτεται το σκηνικό ( εξωτερικό χώρο) και μόλις βλέπει τις χιλιάδες κομπάρσων λέει στον σκηνοθέτη
    - Ωραία όλα αλλά ποιός θα τους πληρώσει όλους αυτούς, θα μας κοστίσει ο κούκος αηδόνι
    Και ο σκηνοθέτης
    - Μπα στην τελευταία σκηνή χρησιμοποιούμε αληθινές σφαίρες! :)

  39. Μια καλτ κομπάρσα για την οποία δεν φαίνεται να ξέρει κανείς τίποτα:

    Αυτό το ποστ του Κουκουζέλη μοιάζει να συγκεντρώνει ό,τι έχει γραφτεί σχετικά –αν και θυμάμαι ότι (ως συνήθως) και ο Γς ήταν εκεί! ;)

  40. Νέο Kid Στο Block είπε

    Bασίλη, πάλι για γουέστερν ψάχνει ο αμερικάνος σκηνοθέτης για κομπάρσους στο χωριό της σιέστας στο Μέχικο.
    Ρωτάει τον έναν, ρωτάει τον άλλον ,όλοι σιέστα και ραχάτι, τελικά καταλήγει στον “Χοσέ τον δραστήριο”.
    -Χοσέ! είσαι να κάνεις τον κομπάρσο; Θα πληρωθείς καλά!
    -Και τι θα κάνω;
    -Τίποτε σπουδαίο. Θα κάθεσαι σε μια γωνία και πού και πού θα σηκώνεις το σομπρέρο και θα διώχνεις τις μύγες.
    -Ουφού… εσύ βρε Γκρίνγκο δεν ψάχνεις για κομπάρσο,αλλά για κασκαντέρ!

  41. Αρκεσινεύς είπε

    29. Σακελλάριος κομπάρσος: Το δόλωμα 1 h 04′
    H κόρη μου η σοσιαλίστρια 50΄30΄΄

  42. bernardina είπε

    #33 Αν το εξετάσουμε αυστηρά, οι εμφανίσεις καμέο είναι άλλη περίπτωση ή ειδική περίπτωση κομπάρσων (και έχει και η λέξη το ετυμολογικό της ενδιαφέρον).

    Ανοίξαμε και σας περιμένουμε. :-D Ευχαριστούμε για την έμπνευση. Και για το μπράβο. :-)

  43. sarant είπε

    39-41: Μωρέ μπράβο τεκμηρίωση!

  44. Γς είπε

    39:
    >αν και θυμάμαι ότι (ως συνήθως) και ο Γς ήταν εκεί!

    Ναι. Το ανέφερα πριν κανά δυο ώρες στο σχ. 24

  45. 44 A μπράβο –πού να φανταστώ ότι βρισκόταν πίσω από τον Γκουσγκούνη τροχονόμο!

  46. Stazybο Hοrn είπε

    Πάντως πέμπτο τροχό και φλογέρα, εδώ πρωτάκουσα, νικοκύρη.

  47. Τσούρης Βασίλειος είπε

    40
    Καλό Neo Kid. Πριν 25 χρόνια περίπου στο πετροδάσοςή Θεόκτιστα (μια μικρή γεύση του τοπίου εδώ http://www.flickr.com/photos/dkilim/3497471663/ ) στο Μονοδένδρι Ζαγορίου πληρώθηκα δυο μέρες σαν κομπάρσος. Ήταν από τα πιο εύκολα λεφτά που έβγαλα ποτέ γιατί με επέλεξαν για χιλίαρχο (τέλος πάντων για υψηλόβαθμο αξιωματικό) αλλά η στολή μόλις την φόρεσα μου ήταν κοντή και στενή και δεν πήγαινε να είμαι απλός λεγεωνάριος! Των φίλων που συμμετείχαν κανονικά τους βγήκε ο πάτος.
    Ειδικά τον Βολιώτη Κρ— τον είχαν δέσει σε ένα δέντρο γυμνό και τον γέμισαν από πάνω μέχρι κάτω με αίματα και μετά το τέλος του γυρίσματος που κατέβηκε στο χωριό για να πλυθεί όταν τον είδε μια βάβω στο δρόμο λιποθύμησε!

  48. gpointofview είπε

    Σήμερα πάντως η κομπάρσα που δεν μιλάει λέγεται γλάστρα

  49. sarant είπε

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    46: Η φλογέρα υπάρχει π.χ. στα απομνημονεύματα του Γιάννη Παπαϊωάννου

    47: Σε ποια ταινία;

  50. Τσούρης Βασίλειος είπε

    Δυό ήλιοι στον ουρανό του Σταμπουλόπουλου. Η ταινία βγήκε αργότερα .

  51. Αρκεσινεύς είπε

    Η γυναίκα μου θυμήθηκε τον Σακελλάριο περιπτερά στο ” Καλώς ήρθε το δολάριο” 14’50”

  52. spiral architect είπε

    @48: Σωστός Τζι! :D
    (αν και με την ένδεια που έχει πέσει, μαράθηκαν κι αυτές και αποσύρθηκαν απ’ τα τηεοπτικά πλατό)
    Βέβαια κάποιοι πολιτικοί που ισχυρίζονται ότι δεν είναι κομπαρσοι, ποτίζουν τις γλάστρες τους και είναι περίφανοι γί’ αυτό:

    Είναι δε χαρακτηριστικό ότι παρότι είναι περήφανος για τις γλάστρες και τα λουλούδια στο μπαλκόνι του, δεν υπάρχει κανένα φωτογραφικό ντοκουμέντο που να το επιβεβαιώνει. :P :P

  53. gpointofview είπε

    Υπήρχαν και περιπτώσεις που ολόκληρο το (μικρό) χωριό έπαιζε ρόλούς κομπάρσων σε μια ταινία. Τέτοια περίπτωση ήταν το “Τα ψάρια βγήκαν στην στεριά” του Κακογιάννη που γυρίστηκε στο Γαλαξίδι. Είχε φοβερή πλάκα να βλέπεις τους “πρωταγωνιστές” ( όσους απέμειναν ) 50 χρόνια μετά να παρακολουθούν την προβολή του έργου και να βλέπεις την διαδρομή της ζωής τους αποτυπωμένη στα πρόσωπα και τα κορμιά τους

  54. Christos Takas είπε

    27, 29. κ. Τσούρη και νέο Kid, ο Χίτσκοκ κάνει ένα πέρασμα σε όλες τις ταινίες του, χωρίς εξαίρεση. Ακόμα και στην ταινία του “Lifeboat” που διαδραματίζεται ολόκληρη σε μία σωσίβια λέμβο και δεν υπάρχει χώρος για κομπάρσους, φρόντισε να υπάρχει η φωτογραφία του σε μια εφημερίδα που περνάει επιπλέοντας δίπλα στη βάρκα.

    Άσχετο, αλλά ενδιαφέρει τον Γς: στην ίδια ταινία κάποιος του παραπονέθηκε επειδή η πρωταγωνίστρια Tallulah Bankhead (http://www.imdb.com/name/nm0000845/?ref_=tt_ov_st) δεν φορούσε εσώρουχο. Ο Χίτσκοκ απάντησε: “I don’t know if this is a matter for the costume department, makeup, or hairdressing.”

  55. π2 είπε

    Με πρόλαβε η Μπερναρντίνα για τα κοντάρια. Γενικώς, έχω την εντύπωση πως υπάρχουν κάμποσοι θεατρικοί όροι που δεν καταγράφονται στα λεξικά. Ούτε στο κοντάρι ούτε στο σεντόνι καταγράφεται η θεατρική σημασία.

    Και ναι, νομίζω πως τώρα είναι η ώρα να ξαναπιάσουμε το αλαλούμ. :)

  56. ΠΑΝΟΣ είπε

    Ανθρωπινότατος, ο γλυκύτατος Φέρμας και γνωστός…μερακλής.

  57. Ενδιαφέρον το άρθρο σου Νικοκύρη αλλά λόγω ελλείψεως χρόνου σχολιάζω βιαστικά.

    Ο κομπάρσος δεν είναι ηθοποιός. Η περισσότεροι είναι συνταξιούχοι διαφόρων επαγγελμάτων, άνεργοι, ημιαπασχολούμενοι κλπ. Ο κομπάρσος κάνει συνήθως αυτό που θα αρνιόταν να κάνει κάθε επαγγελματίας ηθοποιός: να είναι απλώς ένα μέρος του ντεκόρ. Αυτός που απλώς βαδίζει σ’ ένα δρόμο για να μη φαίνεται ότι ο ηθοποιός ζει σε έρημη πόλη. Αυτός που κάνει απλώς ηλιοθεραπεία τη στιγμή που ο ηθοποιός “καμακώνει” την όμορφη κλπ. Είναι όμως κάποτε και το γκαρσόνι που σερβίρει καφέ στον πρωταγωνιστή. Κι αν ο σκηνοθέτης του έχει πει: όταν σερβίρεις τον καφέ πες “έφτασεεεε”, τότε ο κομπάρσος κάνει διαρκώς πρόβες. Κι αν τύχει κάποιος άλλος κομπάρσος να τον πλησιάσει και να τον απασχολήσει, αυτός του λέει επιτιμητικά: “Θα μ’ αφήσεις να μάθω το ρόλο μου;” [Σχετική τηλεταινία είχε σκηνοθετήσει ο Παύλος Τάσιος με τίτλο "Μήτσος ο κομπάρσος"].

    Οι κομπάρσοι πριν χρόνια διαμαρτυρήθηκαν, γιατί η λέξη έχει απαξιωθεί. Τότε η κινηματογραφική πιάτσα υιοθέτησε τη γαλλική αντίστοιχη λέξη: φιγκιράν. Για άγνωστους λόγους η λέξη δεν περπάτησε. Κι έτσι πλέον στο όρντινο (δηλαδή στο φύλλο χαρτιού που αναρτιέται κάθε μέρα και γράφει τα βασικά του γυρίσματος της επομένης, όπως: ώρα προσέλευσης της κάθε ειδικότητας, φώτα, αμάξια, φροντιστήριο, σκηνές που γυρίζονται, ηθοποιοί κλπ) δεν γράφονται κομπάρσοι ή φιγκιράν αλλά: ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ.

  58. gmallos είπε

    Άσχετο αλλά μιας και αναφέρθηκε ο καθαρμός για τα μακαρόνια: άκου “σκωληκίδια”. Αλευροσωλήνες δεν σου κάνουν;

  59. ilperea είπε

    >> “”αλλά στα ισπανικά comparsa είναι μια μεγάλη ομάδα χορευτές και χορεύτριες που προχωρούν χορεύοντας στα λατινοαμερικάνικα καρναβάλια, ενώ ακολουθεί ένα άρμα πάνω στο οποίο παίζουν οι μουσικοί.”

    Με το συμπάθιο, αλλά δεν είναι μόνον αυτό στα Ισπανικά η λέξη comparsa.

    Καταρχάς, τα λεξικά της RAE και το Diccionario de la lengua española © 2005 Espasa-Calpe δίνουν και τις ερμηνείες (ή χρήσεις) που έχουμε στα Ελληνικά, ήτοι κάποιος ο οποίος θεωρείται ότι κατέχει μια δευτερεύουσα θέση ή κάποιος του οποίου η γνώμη δεν μετράει ή του οποίου η παρουσία δεν λαμβάνεται υπόψη.

    Κατά δεύτερο λόγο, η λέξη αυτή δεν χρησιμοποιείται μόνον για να περιγράψει ομάδες μεταμφιεσμένων στα λατινοαμερικάνικα καρναβάλια αλλά και τις ομάδες των (επίσης μασκαρεμένων) “”Χριστιανών και Μαυριτανών”” κατά τις εορταστικές εκδηλώσεις των Moros y Cristianos που τελούνται ετησίως σε διάφορες περιοχές της Ισπανίας (στο νότο, στα Κανάρια και στις Βαλεάρες).

    Ε, δεν έχουν όλη τη δόξα οι λυγερόκορμες της Ν.Αμερικής. ;-)

    ΥΓ. Α, και τα πιο πάνω λεξικά επίσης αναφέρουν ότι η λέξη προέρχεται από το ιταλικό comparsa.

  60. Είναι La comparsita ή La cumparsita; (Στο γκοογκλ και τα δύο.) Ισπανικά/ιταλικά μήπως; Ίσως comparsita στην Ελλάδα λόγω Eduardo Bianco;
    (Θυμάμαι, πάντως, σε πλάκα γραμμοφώνου του παππού μου που το είχε με u.)

  61. ilperea είπε

    La cumparsita ονομάζεται το γνωστό τάνγκο. Comparsita είναι το υποκοριστικό του comparsa στα Ισπανικά.

  62. sarant είπε

    59: Ευχαριστώ για τις διευκρινίσεις!

  63. spyroszer είπε

    Στα αγγλικά χρησιμοποιούν και τη λέξη walk-on το ‘χω δει και μια λέξη the walkon. Walk-on part.
    Από τους Pink Floyd
    And did you exchange
    A walk on part in the war
    For a lead role in a cage?
    Και εδώ ένα θεατρικό, “A Walk On Part: The Fall of New Labour”
    http://www.sohotheatre.com/whats-on/walk-on-part

  64. nestanaios είπε

    Ο κομπάρσος δεν είναι άσχημη λέξη και για αυτό τον λόγο έχει “περπατήσει”. Επιδέχεται το ετυμολογείν (διαιρείν).

    Χωρίζομεν τες συλλαβές κομ + παρσ + ος. Αφαιρούμε την πτωτική κατάληξη ος και τρέπομεν το μ σε ν για να έχομεν Κον + παρσ. Η Κον είναι η γνωστή στους Έλληνες πρόθεση ΣΥΝ για να έχομεν μια ελληνικότατη λέξη ΣΥΝΠΑΡΣΟΣ..

    Και τι εννοεί η συλλαβή ΠΑΡΣ; Βλέποντας το Σ γνωρίζομεν ότι εδώ έχομεν μέλλοντα. ΠΑΡΣΩ. Ο ενεστώτας είναι πάρω της πέμπτης των βαρυτόνων συζυγίας. ΠΑΡΩ, ΠΑΡΣΩ, ΕΠΑΡΣΑ ο αόριστος. Με τον ίδιο τρόπο έλεγαν οι Αιολέες ⟨⟨ ΦΕΡΩ, ΦΕΡΣΩ, ΕΦΕΡΣΑ⟩⟩. Προσέξτε, εδώ έχομεν πάρω και όχι παρῶ το οποίον προκύπτει από την έκτη των βαρυτόνων συζυγία και συγκεκριμένα από τα ρήματα ΠΑΡΕΩ, ΠΑΡΑΩ και ΠΑΡΟΩ. Αυτά τα ρήματα ,κατόπιν εκθλίψεως, μας δίδουν το περισπώμενο παρῶ. Αυτά τα ρήματα επίσης μας δίδουν τα τρία ρήματα εις μί. Εκ του ΠΑΡΕΩ έχομεν το εις μι πάρημι της πρώτης των εις μι συζυγίας. Εκ του ΠΑΡΑΩ, έχομεν το εις μι πάραμι, με το Α της παραληγούσης μακρόν, της δευτέρας των εις μι συζυγίας. Εκ του ΠΑΡΟΩ, έχομεν το εις μι πάρωμι της τρίτης των εις μι συζυγίας. Όλα αυτά εκ της έκτης των βαρυτόνων συζυγίας αλλά, ξανά λέγω, το ρήμα πάρω ανήκει στην πέμπτη των βαρυτόνων συζυγία, έχει σχέση με την πρόθεση παρά και εννοεί λίγο πολύ το παραβρίσκομαι, συνυπάρχω και τα όμοια. Ο μέλλων είναι πάρσω, πάρσομαι για να έχομεν συμπάρσω, συμπάρσομαι. Το ρηματικό όνομα αυτού είναι ο σύμπαρσος και η σύμπαρσα.

    ΚΑΛΗ ΧΩΝΕΨΗ.

  65. spiral architect είπε

    Τέρμα!
    Τελείωσε!
    Ενας είναι ο πρωταγωνιστής!
    Ανοίγετε το λίκνο με δική σας ευθύνη, προσοχή στην κάρτα γραφικών, ευχέλαια, γάτες … ξέρετε εσείς. :shock:

  66. sarant είπε

    Ναι, χρειαζόταν η προειδοποίηση :)

  67. spyroszer είπε

    Η Τζούλια Όλντερ μεταφράζει απ’ τα γαλλικά στα αγγλικά τον τίτλο του διηγήματος του Μπόρις Βιαν “Le figurant” (από τη συλλογή διηγημάτων “Les fourmis”, στην αγγλική έκδοση “Blues for a black cat and other stories), “The Walkon”.
    http://books.google.gr/books?id=j3M9rmDiw9gC&pg=PR24&dq=the+walkon+boris+vian&hl=el&sa=X&ei=jUV5UaayBfOT0QX7r4CoAg&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=the%20walkon%20boris%20vian&f=false
    Μάλιστα παρέλειψε το συγκεκριμένο διήγημα απ’ την αγγλική έκδοση, κρίνοντάς το, όπως λέει, μη αξιόλογο, ενώ αντίθετα στην ελληνική έκδοση είναι πρώτο πρώτο και έδωσε τον τίτλο στη συλλογή.
    http://www.diabazoume.gr/?toid=21

  68. Μαρία είπε

    Ο κομπάρσος του θεάτρου εδώ και πολλά χρόνια λέγεται φιγκυράν. (Γουγλίστε το)
    π.χ.
    http://www.ntng.gr/default.aspx?lang=el-GR&page=64&item=2318

  69. sarant είπε

    Και φιγκιράν επίσης:
    http://www.kyriakosathanasiadis.gr/108399595

  70. leonicos είπε

    Comparsa, heremita κ.ο.κ. στα ιταλικά υπάρχουν αρσενικά σε a. Στα ελληνικά δεν υπάρχουν θηλυκά σε –ης, -ας, ενώ υπάρχουν σε –ος. Βεβαίως, αν πω ‘της κομπάρσου’ θα με πάρετε με τις λεμονόκουπες και δικαίως. Πιστεύω ότι η λέξη είναι αρσενική ανεξάρτητα από το φύλο του υποκειμένου.

    @1Γς, πρώτος και με ύφος!
    Και πώς γίνεται σε μια σχέση με δύο… ο ένας να είναι κομπάρσος; Εκτός κι αν είμαι ελλειμματικής φαντασίας.
    Χτύπησες και την ιστορία στο@9… καλά τα πας

    Έχω δουλειά! Θα επανέλθω

  71. Μαρία είπε

    69
    Ρίξ’ το ( με υ) και στα γουγλοβιβλία να δεις έναν Ουράνη του ’60.

  72. Alexis είπε

    Ο Γκουσγκούνης έχει παίξει τον καφετζή και στην πολύ καλή ταινία του Γιώργου Τζαβέλλα “Μιά ζωή την έχουμε”
    (στο 11:05, με …μαλλιά. Η ταινία είναι του 1958, άρα είναι μάλλον η πρώτη του του κινηματογραφική του εμφάνιση)

    [youtube http://www.youtube.com/watch?v=stPeNdsnat8&w=420&h=315%5D

  73. Alexis είπε

    …τρία “του” αντί για ένα…
    Γμτ, …με αποσυντόνισε ο Γκουσγκούνης :smile:

  74. Ανδρέας είπε

    Όσον αφορά το κοντάρι και τους κομπάρσους δεν είδα κανείς να αναφέρθηκε στον Shakespeare, του οποίου το όνομα περιγράφει τον ρόλο του επάνω στην σκηνή. Αυτός που κουνά τα κοντάρια. Αυτό μας έλεγε μία καθηγήτρια αγγλικών στο σχολείο. Αλλά δεν ξέρω αν ισχύει.

    Στη βιομηχανία του Hollywood πάντως υπάρχουν διαβαθμίσεις για τους ηθοποιούς. Υπάρχουν extras με μη ομιλούντες ρόλους. Το να πει κανείς ατάκα τον προβιβάζει σε άλλη κατηγορία, αυτή του speaking part. Οπότε και πληρώνεται πολύ καλύτερα. Σε ανεξάρτητη παραγωγή (Juno, 2007), σαν ηθοποιός χωρίς ατάκα, μία γνωστή μου πληρώθηκε 800$ για δύο μέρες γύρισμα. Βέβαια δεν είχε ατάκα, αλλά μάλλον δεν εθεωρείτο κομπάρσος. Στις σαπουνόπερες υπάρχει το λεγόμενο Under-5, δηλαδή ρόλος που λέει λιγότερες από πέντε ατάκες. Γενικά, το σύστημα εκεί είναι πολύ αυστηρό και οριοθετημένο.

  75. Aris-tourgimata είπε

    -57, 68 Φίλος, παλιός κομπάρσος του Εθνικού, κάποτε με διόρθωσε ενοχλημένος που τον ανέφερα ως κομπάρσο “φιγκυράν, παρακαλώ”.

    -Έχω ακούσει τον χλευαστικό χαρακτηρισμό “κομπαρσίτα” για νέα κομπάρσα που φιλοδοξούσε ν αγίνει ηθοπιοός.

    -Ο παλαίμαχος ηθοποιός και λογοτέχνης Αλέκος Χρισοστομίδης (92 ετών σήμερα) στο Θεατρικό Γλωσσάρι που εμπεριέχεται στο βιβλίο-ντοκουμέντο που έγραψε “Το λαϊκό θέατρο” (εκδόσεις Σμυρνιωτάκης) δίνει τους εξής ορισμούς:
    Κομπάρσος: Βουβό, διακοσμητικό πρόσωπο / φυγκιράν
    Κοντάρι: Βουβό πρόσωπο, κατ’ επέκταση όχι καλός ηθοποιός “αυτός που κρατούσε το κοντάρι στο εθνικό θέατρο”

  76. Γς είπε

    Μου άρεσε αυτό

  77. sarant είπε

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  78. Τσούρης Βασίλειος είπε

    54. κ Christo Taka και σε μια σκηνή των γυρισμάτων που προανέφερα ο βοηθός σκηνοθέτη υποχρέωσε τις ηθοποιούς αλλά και τις κομπάρσες να βγάλουν τα εσώρουχά τους-αν ηταν άσπρα-. Ήταν ντυμένες μαινάδες και ανέβαιναν στους σχηματισμούς των βράχων για να ξεσκίσουν τον πρωταγωνιστή. Η μηχανή λήψης (Arriflex αν θυμάμαι καλά) ηταν σε χαμηλότερο σημείο και το άσπρο χρώμα του δημιουργούσε πρόβλημα. Τι να πεις, η τέχνη θέλει θυσίες!

  79. Πέπε είπε

    «Η ίδια έννοια, του προσώπου -σε έναν οργανισμό, φορέα κτλ.- που ελάχιστα επηρεάζει τις αποφάσεις δίνεται και με τη φράση “είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης” (κάποτε και “ο πέμπτος τροχός της αμάξης”), ενώ πιο λαϊκά λέμε “είναι η τελευταία τρύπα του ζουρνά” ή “η τελευταία τρύπα της φλογέρας”. »

    Ο ζουρνάς, πιο κάτω από την τελευταία κανονική τρύπα, έχει μία ή περισσότερες έξτρα, που δεν τις πατάει κανένα δάχτυλο και που δε χρησιμοποιούνται στο παίξιμο (ο λόγος που υπάρχουν είναι κάπως εξειδικευμένος για να τον αναλύσουμε εδώ). Πράγματι λοιπόν, ελάχιστα επηρεάζουν τις αποφάσεις! http://sphotos-b.xx.fbcdn.net/hphotos-snc6/p480x480/300157_10200727367934954_1504123164_n.jpg

    Οι φλογέρες δεν έχουν τέτοιες τρύπες, ή πάντως δεν είναι κανόνας να έχουν. Στην περίπτωση της φλογέρας μάλλον πρόκειται απλώς για μεταφορά της έκφρασης από ένα όργανο σε άλλο.

    Όσο για τον τροχό, δεν είναι «ο τελευταίος» αλλά «ο πέμπτος». Ο πέμπτος τροχός υποθέτω πως είναι η ρεζέρβα, άρα -σε μια υποθετική κυριολεξία- μπορεί και να επηρεάσει, αλλά μόνο αφού έχει προηγηθεί κάθε άλλη πιθανή λύση.

  80. sarant είπε

    Α μπράβο, και περίμενα να μας εξηγήσεις για την τελευταία τρύπα!

    Ωστόσο, με τον τροχο υπάρχουν και οι δυο εκφράσεις, και τελευταίος και πέμπτος:
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%87%CF%8C%CF%82&dq=

    και ο τελευταίος είναι πολύ συχνότερος (γκούγκλισε).

  81. Μαρία είπε

    79, 80
    Χα, χα! Οι άμαξες δεν είχαν ρεζέρβες. Είχαν 4 ρόδες, οπότε η έκφραση αναφέρεται σε κάποιον άχρηστο κι ασήμαντο. Είτε 5ος πεις όπως οι Γάλλοι απ’ όπου μεταφράσαμε την έκφραση (γι’ αυτό κι η καθαρεύουσα) είτε τελευταίος (το 5ος είμαι χιλίων ετών και το άκουσα εδώ) δεν αλλάζουν πολλά πράματα.
    La cinquième roue du carrosse.
    http://www.cnrtl.fr/definition/carrosse

  82. EΦΗ ΕΦΗ είπε

    Κομπάρσοι και πρωταγωνιστές
    Το δάχτυλο απόψε δείχνει το φεγγάρι,

    Πανσέληνος και έκλειψη απόψε Με μικρή διάρκεια και κάλυψη του φεγγαριού .
    Το τέλος έκλειψης της παρασκιάς στη 1:11 ώρα της 26ης Απριλίου. Πηγή: http://www.lifo.gr

  83. gmich είπε

    Απορώ γιατί θέλουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο δράμα που παίζεται .

  84. spiral architect είπε

    @83:
    Θες να σε λατρεύουν; Πήγαινε στην Ινδία και κάνε «μουουου». :wink:
    Ο ηθοποιός Τζων Τορτούρο στο “Quiz Show” (1994)

  85. ΕΦΗ ΕΦΗ είπε

    83. Ταιριάζει το (παλιό) ανέκδοτο με τη φωτογράφιση στο Γολγοθά. Από χθες έλεγα να το γράψω, να μην το γράψω… Άστο μην μπλέξουμε γιατ έχει ονομετεπώνυμο.
    “Βουβή Εβδομάδα” τη λέγαμε ετούτη, γιατί δεν είχε Χαιρετισμούς την Παρασκευή.
    Καλημέρες

  86. Πέπε είπε

    80, 81:

    Ναι, ήταν υπερβολή που έγραψα «δεν είναι ο τελευταίος τροχός αλλά ο πέμπτος»: κι εγώ τον ακούω συχνά τον τελευταίο. Αλλά ο πέμπτος βγάζει πιο πολύ νόημα: από τους τέσσερις κανονικούς τροχούς της αμάξης κανείς δεν είναι πιο τελευταίος από τους άλλους!

    Μαρία, δεν ήξερα ότι είναι από τα γαλλικά. Πολύ ωραία παρατήρηση το «γι’ αυτό και η καθαρεύουσα». Νομίζω ότι η άμαξα έχει, έστω κάποιες φορές, ρεζέρβα, αλλά και να μην έχει δεν αλλάζει τίποτε φοβερό στο νόημα…

  87. Μαρία είπε

    86
    Πρόκειται για παλιά γαλλική παροιμιακή φράση στο σχήμα του αδύνατου: Αυτός χρησιμεύει όσο και ο πέμπτος τροχός της άμαξας (ή άλλη παρόμοια: όσο ο καυτηριασμός σ’ ένα ξύλινο πόδι) για να δηλώσουν οτι κάποιος δεν χρησιμεύει σε τίποτα.
    Καθαρευουσιάνικες εκφράσεις κάτι μεταξύ σφύρας και άκμονος, κάτι μεταξύ τυρού και αχλαδίου ή έλαμψε δια της απουσίας του κλπ φωνάζουν απο μακριά οτι μεταφράστηκαν απ’ τα γαλλικά.

  88. spiral architect είπε

    Οι παλιές σκούπες των νοικοκυράδων φτιαχνόντουσαν από τα καλάμια του σιτηρού σόργου το σαρωματικού.

  89. spiral architect είπε

    @88 … άκυρο και άσχετο. :oops:

  90. Νέο Kid Στο Block είπε

    Eγώ , μια σκούπα ξέρω. Τη σκούπα στο στούκι! :lol:

  91. sarant είπε

    88-90: Εδώ δεν έχει σκούπες!

  92. Νέο Kid Στο Block είπε

    Θα μπορούσα να το έβαζα σαν κουίζ,αλλά θα ήταν δύσκολο, εξειδικευμένης γνώσης γαρ. Οι ακριβότερες “σκούπες” στο Ελλάντα , ήταν οι “σκούπες-οδοντίατρος(περίπου)” :mrgreen:
    Στην εργολαβική αργκό “σκούπα” καλείται μια εργολαβία που συμαζεύει-μερεμετίζει τα αμαρτωλά (ή μη) κατάλοιπα μιας “κυρίως εργολαβίας”. Ο περίπου οδοντίατρος διατέλεσε πετυχεμένος υπουργός δημ.εργων και πριν παραδώσει ευκλεώς το υπουργείο φρόντιζε να κλεινει “εκρεμότητες” με… σκουπίτσες ,που τελικά κόστιζαν όσο όλο το έργο ή και παραπάνω…
    Γλέντια!!

  93. Γς είπε

    85:
    >Ταιριάζει το (παλιό) ανέκδοτο με τη φωτογράφιση στο Γολγοθά

    Θυμάμαι σε μια πασχαλιάτικη εκπομπή στην TV, αμέσως μετά το “Χριστός Ανέστη”.
    Ο Πέτρος Φιλιππίδης (ανερχόμενο αστέρι τότε) λέει στην ψύχρα το ανέκδοτο με τον Χριστό και τους δυο ληστές που κάνουν χαβαλέ πάνω στους σταυρούς, μέχρι που έρχεται κάποιος και φωνάζει “Τουρίστες!”. Και παίρνουν όλοι το περίλυπο ύφος. Ειδικά ο Ιησούς έκανε κάτι γκριμάτσες, που ο Π.Φ. τις μιμείτο σκασμένος στα γέλια (εκτός τόπου και χρόνου ασφαλώς)

  94. leonicos είπε

    Αφού ο Γς έγραψε κάτι εκτός τόπου και χρόνου θα τον μιμηθώ.
    (Αν δεν είχε συμβεί αυτό, τα ίδια θα έγραφα, μην ανησυχείτε)

    α) Όλοι ξέρετε ότι η λέξη γεοπόνος γράφεται με ‘ω’. Κι εγώ σας λέω πως μπορεί να γραφτεί και με ‘ο’ και να είναι εξίσου σωστή.
    β) Ο Ρωσικός κέραμος αναφέρεται στην (σχετικώς) αρχαία ελληνική γραμματεία.

    Για ν’ απαντήσετε στο πρώτο, πρέπει να διαβάσετε τον Βενετσιάνικο Καθρέφτη του Σαραντάκου πατρός. Για το δεύτερο, να πάτε στην έκθεση για το Ναυάγιο των Αντικηθύρων. Έληγε μεθαύριο (απίθανη χρήση παρατατικού, εννοώ ήταν προγραμματισμένο να λήξει μεθαύριο) και πήρε παράταση μέχσρι 31 Αυγούστου, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Προγραμματίστε τουλάχιστο μιά ώρα μόνο γι’ αυτό.

  95. sarant είπε

    Α, ωραίο αίνιγμα το πρώτο!

  96. Άρτεμη είπε

    ξαναμπαίνει η άσχετη μεγαλοφυία μου να πετάξει την κοτσάνα τής ημέρας που θυμήθηκε συνειρμικά.
    Γνωστή η Μαε Γουέστ για τα αποφθέγματά της. Σε συνέντευξη έχει περιγράψει τις (δέν είναι κομπάρσες αλλά είναι κοντά η έννοια) κοπέλλες, το κόρο, που τραγουδούν ψευτοχορεύοντας πισω της στις παραστάσεις της, τις λεγόμενες back up girls που περίπου σημαίνει βοηθητικές. “Κυριολεκτικός ο όρος”, επεξήγησε η γερασμένη πλέον σταρ. “Τους λέω συνεχώς back up girls” (=”κάντε πιο πίσω, κορίτσια” για να μήν γίνεται η σύγκριση ανάμεσα στα νιάτα τους και την ηλικία της) :)

  97. leonicos είπε

    Σε μεσοβέζικα ‘θα έληγε μεθαύριο’ (η έκθεση) με τη σημασία ‘επέπρωτο να….’ αλλά δεν το γράφω για να μη βγάλει σπυράκια κάποιος εδώ μέσα.

    Για να σας βοηθήσω σχετικάμε το πρώτο ερώτημα, λέω ότι ο Γς (παράδειγμα φερνω) ΔΕΝ είναι γεοπόνος διότι προφέρει κανονικότατα το ρ. Επίσης ούτε εγώ είμαι γεοπόνος, μολονότι επίσης προφέρω κανονικότατα το ρ, και της ίδιας περίπου ηλικίας με τον Γς.
    Φυσικά ο Γς μπορεί να εφεσιβάλει και να πει πως κι εγώ είμαι γεοπόνος. Και ποιος μπορεί να του φέρει αντίρρηση; Όταν αρχίσουννα κηνηγάνε… άντε ν’ απόδείξεις ότι δεν είσαι ελέφαντας.

    Είδατε το ‘Θα σε πάρω να φύγουμε’; Παραήταν βέβαια παρελθοντολογικό. Με ξεπερνούσε κι εμένα (και τον Γς).

    Μην τον ακούτε. Δεν είναι τόσο μεγάλος. Το λέει για να θαυμάζουν τις ικανότητές του.

  98. leonicos είπε

    Βρε παδιά, τώρα το είδα. Από πότε έγινα Leonicos; Εγώ Λεώνικο με ήξερα εδώ μέσα; Ποιος με άλλαξε;

    Γενικά αυτό το μπλογκ δε με πάει. Όλο ταυτότητα μού ζητάει, και τώρα μου εκλατίνισε το όνομα.

    Εδώ έχω θέμα. ლეონიკოს, μου αρέσει, Лэонико ή Лёни μου αρέσει, לאון μου αρέσει, αν και δεν είναι πια σωστό, αλλά με λατινικούς χαρακτήρες δε μου αρέσει γιατί μοιάζει μ’ αυτά τα Γρίκλις που τα απεχθάνομαι

  99. leonicos είπε

    @88,89 Γιατί; Εμένα μ’ άρεσε και πήγα και το διάβασα. Δεν ήξερα πως είναι τόσο σπουδαίο φυτό το σκουπόχορτο.

  100. leonicos είπε

    Βέβαια η σκούπαείναι σε άλλο έργο!

  101. sarant είπε

    Λεώνικε σε διαβεβαιώνω ότι το ιστολόγιο δεν έχει ανάμιξη στον μεταγραμματισμό σου!

  102. Γς είπε

    88,89,99:
    >Δεν ήξερα πως είναι τόσο σπουδαίο φυτό το σκουπόχορτο.

    Το μελετά και η κυρά μου.
    Όχι όμως για σκούπες, αλλά για την παραγωγή βιοντήζελ.

  103. Πέπε είπε

    88, 89, 99 αλλά κυρίως 102:

    Ποιο βιοντίζελ, εδώ από το σκουπόχορτο παράγεται η Μπίρα των Κάφρων! (λινκ #88)

    Κ. Λεώνικε, με το c δε θα έπρεπε να έχετε παράπονο. Υποκρύπτει ένα σκεπτικό ακριβώς αντίθετο από των γκρίνγκλις.

  104. EΦΗ ΕΦΗ είπε

    Την Κατοχή έκαναν αλεύρι κι ύστερα ψωμί από το σκουπόχορτο.
    ” Το ψωμί μοιραζόταν με το δελτίο -τριάντα δράμια ανά άτομο- κι ήταν σαν λάσπη, … από καλαμποκάλευρο, χαρουπάλευρο, έως και σκουπάλευρο! “«Συνταγές της Κατοχής» (εκδ. Μαραθιά)

Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 7,500 other followers

%d bloggers like this: