Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Όσα σέρνει η σκούπα του πολυνομοσχεδίου

Posted by sarant στο 26 Απριλίου, 2013


skoupaΤελικά δεν κατατέθηκε χτες, όπως είχε ανακοινωθεί, το περίφημο πολυνομοσχέδιο, το οποίο επιδιώκει να ρυθμίσει όλες τις εκκρεμότητες προκειμένου να εκταμιευτεί η επόμενη δόση. Αφού απαλείφθηκε η αντισυνταγματική διάταξη που καταργούσε τις προσωρινές διαταγές δικαστηρίων, το νομοσχέδιο-σκούπα, όπως έχει επίσης αποκληθεί, (πρέπει να) κατατέθηκε σήμερα το πρωί και υποτίθεται ότι πρέπει να ψηφιστεί ως την Κυριακή. Συνεχίζεται δηλαδή η τακτική της λειτουργίας του Κοινοβουλίου υπό έκτακτες (και οριακά συνταγματικές) συνθήκες, πότε με πράξεις νομοθετικού περιεχομένου και πότε με διαδικασίες κατεπείγοντος, που και τα δυο είναι μέτρα που θα έπρεπε να αποτελούν την εξαίρεση και όχι τον κανόνα, όπως γίνεται επί τρικομματικής. Αλλά εμείς εδώ δεν συνταγματολογούμε, αφορμή παίρνουμε από το νομοσχέδιο-σκούπα, για να δούμε πόσα σέρνει η σκούπα, να λεξιλογήσουμε δηλαδή πάνω σε αυτή τη λέξη.

Γιατί όμως ονομάστηκε «σκούπα» το πολυνομοσχέδιο; Ακριβώς επειδή περιέχει ποικίλες ετερόκλιτες διατάξεις, από τη ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων χρεών ως τις απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων κι από το άνοιγμα επαγγελμάτων ως τα χαράτσια στα ακίνητα. Όπως λοιπόν η σκούπα μαζεύει κάθε λογής αντικείμενα, όσα βρίσκει στο πέρασμά της, έτσι και αυτό το νομοσχέδιο. Παρατηρώ πάντως ότι στα σύγχρονα λεξικά μας δεν έχει λεξικογραφηθεί αυτή η σημασία της λ. σκούπα, αν και αναφέρεται η (κατά κάποιο τρόπο) παρεμφερής «επιχείρηση-σκούπα», όταν δηλαδή η αστυνομία προχωράει σε εκκαθάριση μιας περιοχής από τα «ενοχλητικά» στοιχεία.  Αλλά και στο ποδόσφαιρο σε ορισμένα συστήματα υπάρχει ένας αμυντικός παίκτης που παίζει ελεύθερος, πίσω από τους άλλους, σε ρόλο σκούπας, όπως φαίνεται καθαρά και στην αγγλική ονομασία του (sweeper), για να μαζεύει τις χαμένες μπαλιές. Στα ελληνικά τον λέμε πιο συχνά λίμπερο. Σκούπα, βλέπω στο slang.gr, είναι στην ορειβατική αργκό ο έμπειρος ορειβάτης που βρίσκεται στο τέλος της ομάδας, για να βοηθάει όσα μέλη της ομάδας καθυστερούν ή έχουν πρόβλήματα. Κοινό στοιχείο σε όλες αυτές τις καταστάσεις είναι ότι η σκούπα σαρώνει ό,τι βρίσκει μπροστά της.

Από τη σκούπα φτιάχτηκε και το ρήμα «σκουπίζω» που βέβαια, όπως προχωράει η γλώσσα, χρησιμοποιείται και σε περιπτώσεις όπου δεν χρησιμοποιούμε σκούπα -ευτυχώς δεν βρέθηκε ακόμα κανείς γλωσσαμύντορας να μας πει ότι είναι λάθος να λέμε «σκουπίζω τα δάκρυά μου» αφού τα σκουπίζουμε με μαντίλι και όχι με σκούπα! Και από το ρήμα σκουπίζω προέκυψαν και στα σκουπίδια, τα οποία, και πάλι, δεν είναι μόνο όσα μαζεύουμε με τη σκούπα αλλά όλα τα απορρίμματα. Και μέσα στα χρόνια άλλαξαν και οι σκούπες, όλο και λιγότερο χρησιμοποιούνται οι παλιές οι φτιαγμένες από σκουπόχορτο, μέσα στο σπίτι κυρίως η ηλεκτρική σκούπα ακούγεται, που βέβαια δεν σαρώνει αλλά ρουφάει και δεν έχει ανάγκη από το φαράσι.

H λέξη «σκούπα» είναι μεσαιωνική, δάνειο από τα λατινικά (scopa). Τη βρίσκουμε στα σχόλια του Τζέτζη στον Λυκόφρονα, όπου η αρχαία λέξη όφελτρον εξηγείται ως εξής: «ὄφελτρον· σαρὸν γὰρ καὶ ὄφελλα καὶ ὄφελμος ἡ σκοῦπα λέγεται». Η αρχαία λέξη όφελτρον ή όφελλα κτλ. προέρχεται από το ρήμα οφέλλω, μια άλλη αρχαία λέξη είναι το σάρον που προέρχεται από το ρήμα σαίρω (το σάρωθρον δεν είναι αρχαίο αλλά νεότερο). Η λατινική λέξη επιβιώνει αυτούσια στα ιταλικά (scopa επίσης) ενώ στα ισπανικά είναι escoba, τα γαλλικά όμως έχουν το balai. Να σημειώσουμε εδώ ότι αυτό που γίνεται στα ελληνικά, όπου ονοματίζουμε την ηλεκτρική συσκευή καθαρισμού με βάση το παλιότερο σύνεργο (ηλεκτρική σκούπα – σκούπα) δεν το βρίσκουμε σε καμιά από τις πέντε γνωστότερες ευρωπαϊκές γλώσσες (αγγλικά-γαλλικά-γερμανικά-ισπανικά-ιταλικά), όπου η ηλεκτρική σκούπα ονοματίζεται με διαφορετικό τρόπο. Στα αγγλικά η απλή σκούπα είναι broom, αλλά η ηλεκτρική σκούπα vacuum cleaner (καθαριστήρας κενού, ενώ πολύ συχνά ακούγεται και το hoover, από το όνομα της μάρκας που έγινε ουσιαστικό), στα γαλλικά aspirateur (απορροφητήρας κατά λέξη), όπως και στα ισπανικά (aspiradora), ενώ στα γερμανικά (Staubsauger) και τα ιταλικά (aspirapolvere) σημαίνει «απορροφητήρας σκόνης».

Τα σκουπίδια, αυτά που μαζεύει η σκούπα, τα λέμε και σαρίδια (από το ρ. σαρώνω), λέξη που την έχουν τα σημερινά λεξικά παρόλο που δεν πολυακούγεται, όπως επίσης τα λέμε και φρόκαλα. Φρόκαλο είναι το σκουπίδι, είναι και κατά συνεκδοχή η σκούπα (ή: φροκάλα), είναι και ο άνθρωπος ο άξιος περιφρόνησης, ο τιποτένιος, και κυρίως με αυτή τη μεταφορική σημασία ακούγεται σήμερα η λέξη.

Αυτή η τόσο περιφρονημένη λέξη δίνει ένα από τα πιο τρανταχτά παραδείγματα των απροσδόκητων παιχνιδιών που παίζει η ετυμολογία όταν έχει κέφια, μια και έχει περίλαμπρους προγόνους. Προέρχεται από το διάσημο (στον παλιό μαθητόκοσμο) ρήμα «φιλοκαλώ», αγαπώ το ωραίο, και όσοι έχουν ροπή προς τα εκκλησιαστικά θα ξέρουν ότι Φιλοκαλία είναι συλλογή πατερικών κειμένων, κι όμως από το πάνσεπτο αυτό ρήμα πρόκυψε το σημερινό φρόκαλο! Πώς; Το φιλοκαλώ, από τη σημασία «αγαπώ το ωραίο» μετατοπίστηκε και στη σημασία «εξωραΐζω, διακοσμώ» και μετά «τακτοποιώ», και βέβαια για να ταχτοποιήσουμε ένα σπίτι χρειαζόμαστε σκούπα, και πράγματι υπάρχει ο μεσαιωνικός τύπος «φιλοκάλιον» για τη σκούπα. Και: φιλοκαλώ > φλοκαλώ > φροκαλώ, νάσου το το φρόκαλο. Στην Κρήτη λένε «φινοκαλώ» και «φινοκαλίδα» τη σκούπα, που συχνά δεν είναι η αγοραστή σκούπα, αλλά πρόχειρη, φτιαγμένη από έναν θάμνο που προσφέρεται για τη δουλειά αυτή (μας τα είχε πει τις προάλλες η φίλη Έφη). Αλλού λένε «το φουκάλι».

Για τη σκούπα έχουμε και μια έκφραση: «μου είπε όσα σέρνει η σκούπα», παναπεί «με έβρισε πολύ και χυδαία, με σκυλόβρισε», μια παροιμιώδη έκφραση που έχει κάπως παλιώσει, και που καταγράφεται σε πολλές τοπικές παραλλαγές όπως: «όσα ξεσέρνει η φροκαλιά», «όσα σέρνει το φουκάλι», «όσα σούρνει το σάρωμα», φανταζόμαστε δα πόσο πολλές και ποικίλες ακαθαρσίες θα μαζεύει μια σκούπα από ένα βρόμικο πάτωμα.

Όσο για τη σκούπα του πολυνομοσχεδίου, αυτή πράγματι σαρώνει, και από τη μια απολύει, από την άλλη κόβει, από την τρίτη ισοπεδώνει ό,τι βρει στο διάβα της, σωστός οδοστρωτήρας και άρμα δρεπανηφόρο μαζί.

Υστερογραφική παράκληση: Θέλω να ανεβάσω την Κυριακή ένα διήγημα, για το οποίο συζητήσαμε τις προάλλες, και αναρωτιέμαι αν κάποιος ή κάποιοι μπορούν να βάλουν ένα χεράκι στην πληκτρολόγηση. Είναι έξι σελίδες, όχι πυκνές. Αν κάποιος θέλει να το αναλάβει, όλο ή το μισό, ας το δηλώσει στα σχόλια και θα του στείλω με μέιλ (στη διεύθυνση που δηλώνει) τις φωτογραφίες των 3 ή 6 σελίδων. Ζητάμε δηλαδή έναν ή δύο εθελοντές. Αλλιώς θα το κάνω εγώ, δεν χάθηκε ο κόσμος, μικρό είναι 🙂

108 Σχόλια προς “Όσα σέρνει η σκούπα του πολυνομοσχεδίου”

  1. oxtapus said

    Reblogged this on Oxtapus *beta.

  2. Ελπίδα Αεράκη said

    🙂

  3. gmich said

    Η σκούπα μαζεύει τα σκουπίδια που τα πετάμε ενώ τα νομοσχέδια – σκούπα μας γεμίζουν σκουπίδια – άρθρα τα οποία είμαστε υποχρεωμένοι να τα (δια)τηρούμε.

  4. – Θκούπα είναι το θάρωθρον, είχε ακουσθεί η φωνή του ψευδού της τάξης στην σχτική ερώτηση του καθηγητή όπου όλοι κάναμετους…ολυμπιακούς όταν παρακολουθούν τα σφτρίγματα της διαιτησίας στου Καραϊσκάκη…

    ώστε…vacuum cleaner, έεεε; Κι όμως με…Hoover έχω κάνει την δουλειά μου ή ήταν τόσο πολύστροφες οι Αγγλίδες που γνώρισα ;

  5. Rybak said

    Σαν κάναν το καθήκον τους
    ήσυχοι πια οι γειτόνοι
    γυρίσανε στο σπίτι τους
    κι αφήσανε στο χιόνι
    της γειτονιάς το φρόκαλο,
    τον Τζακ Ο’ Χάρα κόκαλο.

    (Αν δεν έχεις βρει κάποιον για την πληκτρολόγηση, θα χαρώ να βοηθήσω)

  6. # 5

    Ρε γμτο…

    Ξλέρω τόσους πολλούς Ο’ Χάρα κι ούτε έναν Ο’ Λύπη

  7. Alfred E. Newman said

    Να μια ακόμα σκούπα http:// http://www.youtube.com/watch?v=c2owZ1fvMFU

  8. sarant said

    Ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    4: Σωστή η αναφορά στη hoover, το είχαμε συζητήσει και πρόσφατα, έβαλα προσθήκη.

    7: Ξέρεις scopa; Σαν κοντσίνα είναι;

  9. physicist said

    Το ιταλικό scopare δεν σημαίνει μόνο σκουπίζω, ειδικά αν εκφέρεται με αντικείμενο κάποιο πρόσωπο. Υποθέτω εξαιτίας μιας σχετικής ομοιότητας στις κινήσεις.

  10. spyroszer said

    Άλλες αρχαίες λέξεις για τη σκούπα, το κόρημα, το κόρηθρο, το κάλλυντρον.
    Ο γνωστός καθαρολόγος της αρχαιότητας Φρύνιχος:
    «Ανακαλλύνειν: το σαίρειν, ο και ανακορείν λέγεται. Εξ ου και κάλλυντρον και κόρημα το σάρον.»
    Από το κόρημα και ο νεωκόρος αυτός που καθαρίζει τον ναό.
    Και μια σκούπα απ’ τον Αριστοφάνη:
    «Ω Ζευ τι ποτε βουλεύει ποιείν; Κατάθου το κόρημα. Μη ‘κκόρει την Ελλάδα»

  11. Alfred E. Newman said

    @8 Ελάχιστη σχέση. Το βιδεάκι εξηγεί πως παίζεται.

  12. Πέπε said

    Θέλω ν’ ανέβω στα ψηλά, στ’ Αγιού Γιωργιού το δώμα,
    να κόψω δυο γαρίφαλα να κάνω φροκαλίτσα,
    να φροκαλώ τη θάλασσα ν’ αράζουν τα καΐκια.
    Ένα καΐκι άραξε στου βασιλιά την πόρτα.
    Ο βασιλιάς δεν ήταν κει, μόν’ τρεις βασιλοπούλες.
    Η μια κεντάει τον ουρανό, η άλλη το φεγγάρι,
    η τρίτη η μικρότερη κεντάει το μαντηλάκι.
    Κέντα το, κόρη, κέντα το, τ’ αρ’βωνιαστ’κού σ’ μαντήλι,
    να βάλεις μέσα ζάχαρη και κόκκινη μαστίχα,
    να το πηγαίνεις στο σχολειό κι απ’ το σχολειό στο σπίτι.
    Kι αν δεν είν’ πόρτα ανοιχτή, ρίχτ’ απ’ το παραθύρι,
    να βγει ο γαμπρός με τ’ άρματα κι η νύφη με τ’ς αλ’σίδες,
    να βγει κι ένας αράπαρος με δυο καντάρια αχείλες.

    Σουρεαλισμός στη δημοτική ποίηση!
    ________________________________

    «Αυτό που γίνεται στα ελληνικά, όπου ονοματίζουμε την ηλεκτρική συσκευή καθαρισμού με βάση το παλιότερο σύνεργο (ηλεκτρική σκούπα – σκούπα) δεν το βρίσκουμε σε καμιά από τις πέντε γνωστότερες ευρωπαϊκές γλώσσες…»

    Πολύ ενδιαφέρον γλωσσικό φαινόμενο, που θα άξιζε μια δική του συζήτηση. Το αγαπημένο μου παράδειγμα είναι η φράση «τραβάω το καζανάκι»: καζανάκια (κατσαρολάκια) κανείς δε χρησιμοποιεί εδώ και γενιές, γι΄αυτή τη δουλειά, αλλά ακόμη και το τράβηγμα είναι πλέον σπάνιο αφού όλες οι συσκευές πλέον λειτουργούν πατώντας και όχι τραβώντας!
    Χαρακτηριστικό βέβαια και το «αμάξι» (ενώ η άμαξα σημαίνει μόνο αυτό που σήμαινε και παλιά). Προχείρως θυμάμαι επίσης τη λύρα, ένα όργανο που δεν έχει καμία σχέση με την αρχαιοελληνική λύρα και απλώς δανείστηκε το όνομά της όταν την υποκατέστησε στη χρήση. Σίγουρα θα υπάρχουν αρκετές δεκάδες τέτοιες λέξεις.
    _________________________________

    Και θα θυμάστε ίσως κάποιοι την ιστορία του Μάρκες σ’ ένα χωριό της ζούγκλας, χωρίς ρεύμα, όπου ο εραστής μιας κυρίας, πλούσιο και σημαντικό στην πόλη πρόσωπο, της χάρισε μια ηλεκτρική σκούπα. Παρόλο που δεν μπορούσε να τη χρησιμοποιήσει κανονικά, εντούτοις όχι απλώς την πηγαινόφερνε στα πατώματά της όλη την ώρα (σπάνιο στο χωριό τέτοιο λούσο!!) αλλά την έβαλε σε τόσο κεντρική θέση στη ζωή της ώστε πλέον μ’ αυτήν μέτραγε το χρόνο: «Δε θα ‘ταν τρεις ώρες που είχα σκουπίσει με την ηλεκτρική σκούπα, όταν ήρθε ο Τάδε και τι μου λέει;…»

  13. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Φοιτητής ων, σε εκπαιδευτική εκδρομή κάπου στη Γερμανία, σε ξενοδοχείο τρίτης κατηγορίας νωρίς το πρωί: 😛
    [knock, knock η πόρτα του δωματίου]
    – Who is it?
    [ακατάληπτα γερμανικά απ’ έξω]
    – What?
    – We want to make hoover in the room! 😮

  14. Τσούρης Βασίλειος said

    Καλημέρα σας.
    Εμείς τα σκουπίδια τα λέμε και σκούπρα. Η λέξη χρησιμοποιείται για να δηλώσει και το άσχημο ποιόν κάποιου πχ. αυτός είναι μεγάλο σκούπρο.
    Τα πολύ μικρά σκουπιδάκια τα λέμε σιούλια πχ. γέμισε το ρολόι μου σιούλια και σταμάτησε, θα το πάω στο ρολογά να το καθαρίσει ή μου μπήκαν σιούλια στα μάτια
    Σκούπα -θάμνο χρησιμοποιούσαν σχεδόν όλες οι νοικοκυρές στο χωριό πριν σαράντα χρόνια για να καθαρίζουν τις αυλές τους. Ήταν πολύ πυκνή μάλλον από πουρνάρι.

  15. Μαρία said

    «Σκούπα και φαράσι.» Παλιό …φεμινιστικό σύνθημα.

  16. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #14
    Αυτές οι σκούπες φτιάχνονταν (-νται) από λεπτά κλαδιά άγριας κρανιάς ή ζελενιάς, ενός φυτού που δεν ξέρω πώς λέγεται στην κοινή. Τα κλαδάκια καθαρίζονται και δένονται σφιχτά με σύρμα τουλάχιστον σε δύο σημεία. Είναι ένα κι ένα για το καθάρισμα κοπριάς σε στάλο!
    Σκούπρο, επίσης, μπορείς να γίνεις και από το μεθύσι.

  17. ChrisMaGR said

    «Σκούπα» λέγεται και η εξέταση στο Πανεπιστήμιο, όταν σε ένα μάθημα έχουν μαζευτεί υπερβολικά πολλοί φοιτητές που να το χρωστούν και θέλουν να τους ξεφορτωθούν.

  18. spiral architect said

    Οι παλιές σκούπες των νοικοκυράδων φτιαχνόντουσαν από τα καλάμια του σιτηρού σόργου του σαρωματικού.
    (θυμάμαι τα αυτοκόλλητα για τη φυτολογία, όπου υπήρχε το σόργο, ή σκούπα)

  19. Γς said

    4:
    Καλά βρε. Εχεις πάει και με σκούπα.

    Σκούπα: Το εργαλείο της καλής μάγισσας.

    Η μάγισσα με την ηλεκτρική σκούπα: Εργο του Τριβιζά

    Σκούπα της μάγισσας: Ασθένεια ή παραμόρφωση σε ένα δέντρο.

    Το Σόργο (Sorghum). Από την ταξιανθία του κατασκευάζονται οι σκούπες

  20. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα και τις πολύ χρήσιμες συμπληρώσεις!

  21. 19 Και ενδέχεται, σκέφτομαι τώρα, από κει να βγαίνει η εικονοποιία με τις μάγισσες να καβαλάνε σκούπες, μια και στους μάγους του Φριούλι που μελέτησε ο Κάρλο Γκίντζμπουργκ οι καλοί καβαλάνε σόργο (οι κακοί δεν θυμάμαι).

  22. Γς said

    Κι ο άλλος ο κλέφτης, που μπήκε σ ένα σπίτι στη ΝΥ και μπλέχτηκαν τα πόδια του στο καλώδιο του βακιουμ και γκρεμοτσακίστηκε στη σκάλα.
    Εκανε μήνυση στον ιδιοκτήτη και …δικαιώθηκε!

  23. # 9

    οχι μόνο στα ιταλικά

    Well, I’ve already had two beers
    I’m ready for the broom
    Please, Missus Henry, won’t you
    Take me to my room?

  24. Τσούρης Βασίλειος said

    17. Γρηγόρη αυτές οι κατασκευές προορίζονταν για σκληρή χρήση στους στάβλους. Η ζελενιά όπως και η άγρια κρανιά έχουν πολύ σκληρό ξύλο και προφανώς επιλέγονταν επειδή άντεχαν στο χρόνο.

  25. Μαρία said

    21
    Και το πρώτο τεύχος της Σκούπας έχει στο εξώφυλλο μια μάγισσα πάνω στη σκούπα της.

  26. physicist said

    #23. Α, κοίτα να δεις! Αυτή τη χρήση του broom δεν την ήξερα.

    Σκούπα είναι και η πρόκριση μιας ομάδας απέναντι σε μιαν άλλη στα πλέυ-οφφ χωρίς να χάσει ούτε ένα παιχνίδι — αλλά εδώ είναι μετάφραση του sweep, όχι;

  27. ΠΑΝΟΣ said

    Ψάχνοντας για σκουπίδια,ποιός μπορεί να καυχηθεί ότι όλα τα βρήκε,όλα τα σάρωσε;Και πολλά είναι και τον εμποδίζουν τα γυαλάκια του.(το βάζω και σε α’ πρόσωπο,κανένα πρόβλημα).

  28. Αρκεσινεύς said

    > Όσο για τη σκούπα του πολυνομοσχεδίου, αυτή πράγματι σαρώνει, και από τη μια απολύει, από την άλλη κόβει, από την τρίτη ισοπεδώνει ό,τι βρει στο διάβα της, σωστός οδοστρωτήρας και άρμα δρεπανηφόρο μαζί.

    Για την καινούρια κατοχή που όλοι βιώνουμε:

    παράξενο πώς χαμηλώνουν
    όλα τριγύρω κάθε τόσο
    εδώ διαβαίνουν και θερίζουν
    χιλιάδες άρματα δρεπανηφόρα.

    Γ. Σεφέρη:Ο γυρισμός του ξενιτεμένου

  29. Τσούρης Βασίλειος said

    17.
    Τη ζελενιά στην Άρτα τη λένε φιλίκι (Phillyrea latifolia)

  30. Μαριλένα Θ. said

    Καλημέρα! Ενδιαφέρον (και) το σημερινό άρθρο.
    Εντώ στο Λάρισα τουλάχιστον, όταν ακόμη υπήρχαν εφημερίδας πέραν της μίας, σκούπα αποκαλούσαμε την καθημερινή μας ενασχόληση με παντός είδους ρεπορτάζ, αφού κατά κύριο λόγο σε κάθε μέσο απασχολούνταν ένας, το πολύ δύο δημοσιογράφοι. Οπότε ξεκινούσες το πρωί και κάλυπτες «σκούπα», δλδ ό,τι ρεπορτάζ υπήρχε και δεν υπήρχε (υγείας, νομαρχιακό, δημοτικό, εκπαιδευτικό, αστυνομικό, δικαστικό).
    Παρεπιφτού, το ν/σ ακόμη το μαγειρεύουν, δεν έχει κατατεθεί ακόμη
    Τέλος, Νικοκύρη, προσφέρομαι και πολύ ευχαρίστως να αναλάβω πληκτρολόγηση όλου ή μέρους του διηγήματος. Και χρόνο και διάθεση έχω 🙂 Αναμένω, εάν δε βρήκες έτερους εθελοντές, στο mail μου τις κόπιες

  31. Αρκεσινεύς said

  32. #24
    Τότε λέμε για διαφορετικά πράγματα. Αλλά αυτή για τις αυλές δεν την έχουμε εμείς.
    Παρεπιφτού, Βασίλη, τα Πλαίσια αναφέρονται σαν προμηθευτής σκούπας για τα Γιάννενα το β΄μισό του 19ου αιώνα. Τώρα, πάει κι αυτή η βιοτεχνία… 🙂

  33. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    29: Το φιλίκι το βρίσκω και στα ημερολόγια του Κοτζιούλα.

    30: Μαριλένα, σ’ ευχαριστώ πολύ, θα πάρεις μέιλ 😉

  34. Γς said

    Η σκούπα και ως δημοσιογραφικό εργαλείο

  35. #29
    Αυτό πρέπει να είναι, γιατί από όσο ξέρω η ζελενιά μοιάζει με πουρνάρι (http://www.ornithologiki.gr/page_cn.php?tID=1721)

  36. #33
    Περίεργο, τόσο κοντινοί τόποι να έχουν διαφορετικά ονόματα για το ίδιο φυτό.

  37. Μαρία said

    9
    >Υποθέτω εξαιτίας μιας σχετικής ομοιότητας στις κινήσεις.

    Είσαι σοβαρός!!!
    Στην καλύτερη περίπτωση είναι σαν το σαρώνω για γκραν σουξέ π.χ Φέτος σάρωσε ο ΠΑΟΚ.
    Στη χειρότερη …άβυσσος το πουλί του Ιταλού.

  38. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Μιὰ κι ἀναφέρθηκε ἡ ἰταλικὴ ἐτυμολογία τῆς λέξεως «σκούπα» νομίζω ὅτι ἔχει γλωσσολογικὸ ἐνδιαφέρον νὰ ἀναφέρουμε πὼς τὸ ἰταλικὸ ρῆμα «scopare» ἔχει τὴν ἔννοια τοῦ «συνουσιάζομαι» χυδαϊστί. Συχνὰ οἱ Ἰταλοὶ τὸ ἀποφεύγουν καὶ προτιμοῦν νὰ χρησιμοποιοῦν στὴ θέση του τὸ συνώνυμο ρῆμα «spaziare» γιὰ τὸν ἴδιο λόγο ποὺ οἱ Ἄγγλοι ἀποφεύγουν νὰ λένε «Ι’m coming».
    Νὰ πῶ ἐπίσης ὅτι scopa εἶναι κι ἕνα δημοφιλὲς παιχνίδι ποὺ παίζεται μὲ τὴν ἰταλικὴ τράπουλα καὶ μοιάζει μὲ τὴ δική μας ξερή.
    Ἔχεις δίκιο γιὰ τὴν ἠλεκτρικὴ σκούπα, ὄντως λέγεται aspirapolvere ἀλλὰ λέγεται σπανίως καὶ scopa elettrica. Μιὰ φορὰ τὸ ἄκουσα, ἀλλὰ τὸ ἄκουσα.

  39. Aλίκη Στούκα said

    «…. να λεξιλογήσουμε δηλαδή πάνω σε αυτή τη λέξη.»

    Γιατί να μην λεξιλογήσουμε κάτω απο αυτή τη λέξη ή δίπλα ή πλαγίως έξω αριστερά;

  40. # 37
    Μη λες μεγάλη κουβέντα και βάλανετον Σπάθα να διαιτητεύσει στην Ντρομπολιτσά

    Νομίζω πως στα χωριά δένανε πρόχειρες σκούπες από ασφάκες για να σκουπίσουν το χώμα στις αυλές, ίσως το αναφέρει και ο Παπαδιαμάντης (ασθενής η μνήμη μου)

  41. Μαρία said

    38
    Το ανάφερε ο Φυσικός στο 9.

  42. Να το παίξω και λίγο Γουσου…

    Οταν στα 28 μου συνειδητοποίησα πως δεν θα καταργηθεί ο στρατός όπως πίστευα από μικρός μέχρι να μεγαλώσω, παρουσιάστηκα στο Ναυτικό…προπονημένος.
    Εμφανίσθηκα λίγο πριν την δύση του ήλιου-να γλυτώσω μία μέρα- και εφοδιασμένος-δασκαλεμένος με μια … σκούπα την οποία έκρυψα στην υποδειχθείσα καβάτζα.
    οταν κατά την διάρκεια της βασικής εκπαίδευσης-η οποία βάστηξε μόνο 25 αντί για 40 μέρες για να μην ταλαιπωρηθεί ο κληρούχας μου, γνωστός και σαν Κωστάκης- σήμαινε αγγαρεία έτρεχα στην καβάτζα και έκανα πως σκουπίζω- καταδίωξη το λέγανε τότε.Λίγες μέρες μετά έμαθα να πηγαίνω στο μεγάφωνο και να φωνάζω τον…εαυτό μου στο Διοικητήριο για να την σκαπουλάρω.

  43. sarant said

    39: Τα πάνω, κάτω, γύρω έχουν αναπτύξει και μη τοπικές (μεταφορικές, ας πούμε) χρήσεις από τα μεσαιωνικά χρόνια.

    ΛΚΝ: 5. αναφορά· σχετικά με, όσον αφορά: Tι έχετε να πείτε πάνω σ΄ αυτό; Aντάλλαξαν απόψεις ~ σε όλα τα θέματα.

  44. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    41. Ἐπανάληψις μήτηρ πάσης μαθήσεως

  45. spiral architect said

    @42: Ένας εὶναι ο ΓουΣοῦ, οὐκ ἔσονται σοὶ θεοὶ ἕτεροι πλὴν ΓουΣοῦ. 😀

  46. physicist said

    #37. Όχι βρε Μαρία, δεν αναφέρομαι σε στενή αναλογία ανάμεσα στα σκουπόξυλα και στα ιταλικά πουλιά αλλά στο ότι και στο σκούπισμα πάει μπρος-πίσω (η σκούπα) και ότι η μυσταγωγία του σκουπίσματος έχει επίσης, όπως και η άλλη, ένα άλφα ζμπρώξιμο. Δεν σου λέω ότι ξέρω ότι από κει βγαίνει, υποθέσεις κάνω.

  47. Τα λεξικά ξέρουν πολλά για τις λέξεις αλλά τίποτα για την γλώσσα.

    Να ψυχολογήσουμε πάνω σε αυτόν τον άνθρωπο, πώς σας φαίνετε; Αυτό γράψατε.

  48. physicist said

    #38. Και είσαι βέβαιος ότι scoppa elettrica δεν ήταν ο δονητής;

  49. physicist said

    scoppa scopa

  50. spiral architect said

    Όσο σχολαστικά και να σκουπίσει κανείς μετά το γλέντι, ή τη δουλειά, όλο και κάτι θα ξεχαστεί.
    Στην επόμενη γύρα φροντίσατε όπως, σκουπίσετε καλώς και όχι μόνο όσα βλέπει η πεθερά! 😉
    (φωτό από το fb του μπλογκ jungle report)

  51. Στα δημοσιογραφικά, το ρεπορτάζ-σκούπα μπορεί (με πολλές φιλοδοξίες) να προέρχεται από το αμερ΄κάνικο scoop, που όμως είναι το βαρβάτο ρεπορτάζ. (http://en.wikipedia.org/wiki/Scoop_%28term%29)

    Στα ένστολα, τώρα, έχουμε τις επιχειρήσεις-σκούπα: είτε τις κάνει η αστυνομία στα Εξάρχεια (και τις έλεγε «Αρετή») είτε στο κέντρο και τις βαφτίζει «Ξένιος Δίας». Σαν να αποκαλούμε τη σκούπα μπαγκέτα του μαέστρου, δηλαδή.

    Τέλος, στις μηχανοκίνητες εκδρομές στη φύση, «σκούπα» αποκαλούμε το τελευταίο όχημα, στο οποίο επιβαίνουν μαζί με τις εργαλειοθήκες τους οι μαστόροι ή τουλάχιστον οι πιο έμπειροι μαστροχαλαστές της παρέας, προκειμένου να μαζεύουν όσους ξεμένουν δρόμο-δρόμο.

  52. Γς said

    42, 45:
    Εχει δίκιο ο Σπάϊραλ.
    Είχα προηγηθεί εδώ.

    Ή εδώ.

  53. sarant said

    47: Ωχ, πάλι τα ίδια. Τα λεξικά καταγράφουν τις δόκιμες χρήσεις. Η χρήση του «πάνω σε ένα θέμα» με τη σημασία «σχετικά με αυτό το θέμα» είναι δόκιμη, αφού περιλαμβάνεται και στα δυο μεγάλα λεξικά μας. Αν δεν σας αρέσει είναι θέμα γούστου. Όχι ότι είναι ο μοναδικός τρόπος, μπορείς επίσης να βάλεις «σχετικά με, γύρω, για, περί» και άλλα ίσως.

    Αυτό που γράψατε εσείς, να ψυχολογήσουμε πάνω σε αυτόν τον άνθρωπο, μου φαίνετΑΙ λάθος, γιατί τον άνθρωπο τον ψυχολογείς, άρα «να ψυχολογήσουμε τον τάδε». Αν είναι να συζητήσουμε, θα έβαζα «για τον τάδε, σχετικά με τον τάδε». Θυμίζω πάντως ότι ο Ανδρέας Καραντώνης, στυλοβάτης του καθεστώτος σας, έγραψε βιβλίο με τίτλο «Γύρω στον Παλαμά» και δεν βρέθηκε κανείς να ρωτήσει αν το εννοεί κυριολεκτικά.

  54. spiral architect said

    @51α: Έχεις δίκιο Σκύλε, αυτό άλλωστε εννοεί και ο τίτλος της (όχι και τόσο καλής) ταινίας του Γούντι Αλεν: Scoop=λαβράκι στη δημοσιογραφική αργκό.
    (με πρωταγωνίστρια τη θεά Σκάρλετ Γ.) 😉

  55. spiral architect said

    @53: Ανδρέας Καραντώνης:
    Κάτι μάθαμε και σήμερα. 🙂

  56. Νίκος Μαστρακούλης said

    0: «περιέχει ποικίλες ετερόκλιτες διατάξεις»

    Μήπως «ετερόκλητες»;

  57. spiral architect said

    @56: Κι εμένα το χέρι μου, το ήτα γράφει στον ετερόκλητο = ανομοιογενή.
    Εδώ υπάρχει κουβεντούλα με ιστορικό ενδιαφέρον.

  58. sarant said

    56: Συνονόματε, οι γνώμες διίστανται εδώ. Το ΛΚΝ θεωρεί πως το «ετερόκλιτος» αναφέρεται μόνο στη γραμματική, άρα αν θες να πεις για ένα ανομοιόμορφο σύνολο θα γράψεις «ετερόκλΗτος», αλλά ο Μπαμπινιώτης θεωρεί πως η διάκριση αυτή είναι τεχνητή και συνιστά το «ετερόκλιτος» και για τις δύο σημασίες (δεν δέχεται δηλ. το ετερόκλητος). Έτσι για αλλαγή, συμφωνώ με τον Μπαμπινιώτη, αφενός επειδή με πείθουν αυτά που λέει και αφετέρου επειδή πρώτη φορά τον βλέπω να αποκαλεί τεχνητή μια διάκριση και λέω να τον τιμήσω. Αξίζει όμως χωριστό άρθρο.

  59. Το σάρωθρο χρησιμοποιήται στα μηχανήματα έργων για την περιστρεφόμενη βούρτσα που σκουπίζει τις σκόνες από το οδόστρωμα πριν πέσουν ασφαλτικά, αλλά όλο και περισσότερο πια λέγεται και αυτό …σκούπα.

    ΝΑ προσθέσουμε τις σκουπαμάρες λέξη που χάνεται μαζί με τα μεγάλα ιστιοφόρα. Ήταν π΄ριοσθετα πανιά που έμπαιναν στα μεγάλα ιστιοφόρα, είναι τα πανιά με αριθμό 5 εδώ http://archive.org/stream/DeLaQuilleALaPommeDeMat/marine_paasch#page/n285/mode/2up ο Σεγδίτσας (σελίδα 96 του pdf εδώ http://www.eugenfound.edu.gr/appdata/documents/books_pdf/e_j00002.pdf) ότι προέρχεται από το ιταλικό scopamare.

  60. Alexis said

    #0: Από τη σκούπα φτιάχτηκε και το ρήμα “σκουπίζω” που βέβαια, όπως προχωράει η γλώσσα, χρησιμοποιείται και σε περιπτώσεις όπου δεν χρησιμοποιούμε σκούπα -ευτυχώς δεν βρέθηκε ακόμα κανείς γλωσσαμύντορας να μας πει ότι είναι λάθος να λέμε “σκουπίζω τα δάκρυά μου” αφού τα σκουπίζουμε με μαντίλι και όχι με σκούπα!

    Σε κάποιες ντοπιολαλιές πάντως χρησιμοποιείται το «σφουγγάω» για τέτοιες περιπτώσεις, ενώ για το σκούπισμα με σκούπα χρησιμοποιείται συχνά και το «σαρώνω».

  61. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    61. Νὰ μὴν ξεχάσουμε ὅτι τὸ τελευταῖο δρομολόγιο τοῦ μετρό στὸ Παρίσι λέγεται καὶ «balait» ἐπειδὴ σκουπίζει ὅλους τοὺς σταθμούς

  62. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    60: Ναι, σωστό.

    61: Ναι, balai.

  63. Anasto said

    Το μαλλί σκούπα το ανέφερε κανείς ή όλα εγώ πάλι; 😛

    Συμπαθάτε με που θα επαναλάβω την οφτοπικιά αλλά μόλις το εννιάχρονο (κουκουβαγιάκι μου) που γύρισε από ορθοπαιδικό ανακάλυψε(;) κι άλλη λέξη με δυο συνθετικά ίδιας ρίζας και τρώγομαι να το μοιραστώ: Παιδοορθοπαιδικός (είπε κι έτρεξε να αποφύγει τις ορδές τον υποστηρικτών του «ε»).

  64. Φανατικός said

    #60: Το «σαρώνω» έχω την αίσθηση πως λέγεται κυρίως στη Ρούμελη. Εξού και το «σάρωμα» -αντί για σκούπισμα- που λένε οι γιαγιάδες μας. Πάντως στο χωριό μου -Ρούμελη- υπάρχει και η έννοια «σαρωματού» για τις γυναίκες επαγγελματίες.

  65. Τσούρης Βασίλειος said

    58.
    Αχταρμάς δηλαδή ( δεν το θυμήθηκα προχτές με τις «τούρκικες λέξεις¨για να το γράψω ) ή κυκεώνας ( εγώ ήξερα ότι είναι σούπα δημητριακών αλλά η wiki λέι για ποτό)

  66. marulaki said

    Να προσθέσω και την οριζόντια σάρωση, ήτοι σκανάρισμα. Αλλά μάλλον δε σχετίζεται με το σκούπισμα, οπότε θα προσθέσω ότι ακούγεται κάτι σχετικό όταν κάποιος σαρώνει τα βραβεία, τους επαίνους, τα όσκαρ ή σαρώνει γενικώς. 🙂

  67. leonicos said

    @13 S.A. Εμένα μου είπε: putzen! putzen das Zimmer

  68. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    67: Οι μετανάστριες στη Γερμανία το 1960 ντρέπονταν να πουν πού δουλεύουν -στις πούτσες να πούμε ότι δουλεύουμε;

  69. 6,
    …πολλούς Ο’ Χάρα…

    …και πολλούς Ο’ Χαίρ(ε), όπως, πχ, όταν ο στίχος του εθνικού μας ύμνου «Χαίρ’ ώ χαίρ’ (ελευθεριά)» ακούγεται με αμερικάνικη προφορά «Hare, O’ Hare» ή «Hair, oh hair».

  70. 4,
    …To hoover σχεδόν άγνωστο στον Νέο Κόσμο (η φίρμα υπάρχει).
    Το vacuum χρησιμοποιείται και σαν ρήμα:
    Ι vacuum = Καθαρίζω με ηλεκτρική σκούπα.

  71. 26, 37,
    Ενδιαφέρον, είχα παραπονεθεί γι’ αυτό παλιότερα.

  72. physicist said

    #71. — Ναι, Μιχάλη, το βλέπω. Εγώ από την άλλη μεριά δεν χαλιέμαι με τη χρήση «σκούπα οι Μπουλς τους Σέλτικς στα πλέυ-οφφ της Ανατολής» γιατί δείχνει ακριβώς το 4-0 ή το 3-0, ενώ «σάρωσαν οι Μπουλς τους Σέλτικς» θα μπορούσε και να σημαίνει απλώς νίκη με μεγάλο σκορ.

  73. physicist said

    #70. (This) vacuum sucks. 😉

  74. 73, 🙂 🙂

  75. πάρτε κι ἕνα χορό, ἀπὸ τὸ 1,10 καὶ μετά.

  76. # 70

    Ξέρω πως υπάρχουν άνθρωποι στον Νέο Κόσμο. Υπάρχουν και γυναίκες ;

  77. spiral architect said

    @67, 68: Ουχ! 😳
    Mου είχαν πει συγγενείς, όταν τους το ανέφερα ότι, το «hoover» σαν ρήμα για το σκούπισμα με την ηλ. σκούπα το έλεγαν οι Έλληνες μετανάστες στις ΗΠΑ, όπως αντίστροφα έλεγαν «το κάρο», ή «το τουνέλι». 😀
    Μάλλον πρόκειται περί αγγλισμού της διασποράς λόγω της φίρμας, που κατά βάση έφτιαχνε (και ακόμα φτιάχνει) ηλ. σκούπες, παρκετέζες και πλυντήρια.

  78. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    75: Τι μαθαίνει κανείς!

  79. agapanthos said

    Στη δεκαετία του 80 υπήρχε μια πολύ πετυχημένη διαφήμηση της ηλεκτρικής σκούπας Φίλιπς, όπου «Η σκούπα Φίλιπς ρουφάει τη σκόνη από μακριά»

    Στα τέλη της δεκαετίας του 90 το συγκρότημα «Τα Φώτα Που Σβήνουν» παρουσίαζε στις ζωντανές του εμφανίσεις μια εξαιρετική διασκευή. Αρχικά τραγουδούσαν τους στίχους ως είχαν στη διαφήμιση, και μετά «Ο ασφαλίτης ρουφάει τη σκόνη, ο ΕΚΑΜίτης ρουφάει τη σκόνη κ.ο.κ., από μακριά»

    Η διασκευή είχε εξαιρετική απήχηση στο κοινό τους και ήταν μια από τις πιο πετυχημένες καλλιτεχνικά (μαζί με την Αρζεντίνα των Χειμερινών Κολυμβητών), αλλά φυσικά δε δισκογραφήθηκε ποτέ.

  80. Πέπε said

    75: Αυτή η εξελληνισμένη και αστεία εκδοχή της πόλκας χορεύεται σε διάφορα νησιά. Αυτοί πρέπει να είναι Λεριοί, ε; Στη Ρόδο έχω ακούσει ότι, αντί για «αλλαγή», το σύνθημα ήταν «Σαγκελετά»!
    Το οποίον σημαίνει changez les dames (σανζέ λε νταμ, αλλάξτε ντάμες).

  81. spyroszer said

    Ναι, φαίνεται πως έχει δίκιο ο Μπαμπι, λάθος το γράφουμε το ετερόκλητος. Το ΛΚΝ τα λέει κάπως μπερδεμένα, αν καταλαβαίνω καλά λέει ότι είναι λάθος το ετερόκλητος, αλλά το δέχεται προφανώς λόγω της χρήσης… δεν ξέρω. Πάντως εφόσον είναι σημασιολογικό δάνειο από το heteroclite, που ανάγεται στο αρχαίο ετερόκλιτος (ουσιαστικά που σχηματίζουν κλίσεις με διαφορετικά θέματα), έχουμε επέκταση της σημασία της λέξης αυτής (σύνολο προσώπων ή πραγμάτων που τα στοιχεία τους είναι άσχετα μεταξύ τους) και όχι νέα λέξη ετερόκλητος (που δεν υπάρχει στα αρχαία).

  82. Μαρία said

    58, 81
    Το 1887 εμφανίζεται ένα ετερόκλητος (βλ. Κουμανούδη) σαν αντίθετο όμως του αυτόκλητος. Κι έτσι ίσως άρχισε το μπέρδεμα.

  83. spyroszer said

    Δυο ωραία αποσπάσματα του Βήματος απ’ το μακρινό 1999, την εποχή Σημίτη, όπου μαλλον τότε γεννήθηκαν τα νομοσχέδια σκούπες, μεσ’ την πρεμούρα του εκσυγχρονισμού. Κρίμα πάντως που δεν έχουμε άλλη λέξη στα ελληνικά για την ηλεκτρ. σκούπα, θα μπορούσαμε να ονομάζουμε έτσι σήμερα τα πολυνομοσχέδια αυτά, αφού τα ρουφάνε όλα.
    Βηματοδότης 30-7-2000:
    «Στη δημοσιοϋπαλληλική «αργκό» («συνθηματική γλώσσα», κατά το Λεξικό Μπαμπινιώτη) όταν ένα νομοσχέδιο ρυθμίζει πολλά και διαφορετικά μεταξύ τους θέματα αποκαλείται «σκούπα». Ο χαρακτηρισμός αυτός σε συνδυασμό με τα… «greeklish» που επιβάλλει ενίοτε η χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών φαίνεται ότι επισημοποιείται από το υπουργείο Δημόσιας Διοίκησης. Γιατί το λέω; Διότι όπως εμφανώς φαίνεται στο κάτω μέρος του κειμένου του νομοσχεδίου της κυρίας Βάσως Παπανδρέου, που κατατέθηκε τις προηγούμενες ημέρες στη Βουλή, αυτό καταχωρίστηκε στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του υπουργείου με τον ακόλουθο… εκπληκτικό τίτλο: «Εγγραφά μου/skoupateliko/sxedionomou»! * »
    http://www.tovima.gr/relatedarticles/article/?aid=124659&wordsinarticle=%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%BF%CF%83%CF%87%CE%B5%CE%B4%CE%B9%CE%BF%3b%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%80%CE%B1
    Βασίλης Χιώτης 17-10-1999:
    «Σκούπες» και «κουρελούδες»
    Και τα ίδια τα νομοσχέδια όμως που κατατίθενται στη Βουλή τους τελευταίους μήνες αντιμετωπίζουν προβλήματα συνοχής καθώς όλο και συχνότερα τα άρθρα τους αποτελούν συρραφή ανομοιογενών διατάξεων.
    Οι βουλευτές θυμούνται ακόμη τον υπουργό Ανάπτυξης κ. Ευ. Βενιζέλο να υπερηφανεύεται στη Βουλή ότι το νομοσχέδιό του περιέχει 1.000 διατάξεις! Θυμούνται επίσης ότι τα τελευταία χρόνια έχουν κατατεθεί στη Βουλή αρκετά νομοσχέδια με τίτλο «Ρυθμίσεις διαφόρων θεμάτων», νομοθετήματα τα οποία κατά κανόνα αποκαλούνται «σκούπες» ή πολυνομοσχέδια από την κυβερνητική πλειοψηφία και «κουρελούδες» ή «φρουτιέρες» (επειδή περιέχουν κάθε λογής φρούτο) από τους βουλευτές της αντιπολίτευσης. Το πρόβλημα ίσως να μην ήταν τόσο σοβαρό αν υπήρχε σχετική άνεση χρόνου στη συζήτηση των νομοσχεδίων αυτών. Οπως προκύπτει όμως από τα στατιστικά στοιχεία των συνεδριάσεων, η κυβέρνηση αφιέρωσε κατά μέσον όρο λιγότερες από τρεις συνεδριάσεις για την ψήφιση κάθε νομοσχεδίου (2,8 συνεδριάσεις για την ακρίβεια) τους τελευταίους μήνες. Καθ’ όλη τη διάρκεια της τριετίας εξάλλου αφιερώθηκαν τρεις συνεδριάσεις ανά νομοσχέδιο, γεγονός που σημαίνει ότι οι βουλευτές είχαν συνήθως στη διάθεσή τους ελάχιστα λεπτά (μερικές φορές και δευτερόλεπτα) για να εκφράσουν όλοι μαζί τις απόψεις τους για κάθε άρθρο.
    http://www.tovima.gr/relatedarticles/article/?aid=115240&wordsinarticle=%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%BF%CF%83%CF%87%CE%B5%CE%B4%CE%B9%CE%BF%3b%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%80%CE%B1

  84. Μαρία said

    83
    Υπάρχει όμως μια ουσιαστική διαφορά με τα παλιά. Αυτά ήταν πολυσκούπες, ενώ τα πρόσφατα σε συσκευασία «άρθρο μόνο»!

  85. spyroszer said

    84. Να σωστά, όλα σε ένα νοικοκυρεμένα !!!

  86. sarant said

    82: Σωστά.

    84: Πράγμα που τα κάνει απείρως πιο προβληματικά.

  87. leonicos said

    @47 κ. Στούκα… ρίχνετε μια δεύτερη ματιά σ’ αυτά που γράφετε! Σας υποστηρίζω και μ’ έχετε κάνει ρεζίλι με τις ανορθογραφίες σας. Τις προηγούμενες τις αποσιώπησα. Ευτυχώς που καταργήθηκαν οι τόνοι, γιατί φοβάμαι ότι θ’ αναζητούσατε κι εσείς το όμικρον περισπωμένη και το έψιλον περισπωμένη, σαν τον ελληνοβαρεμένο δωδεκαθεϊστή ηλεκτρονικό μου που κατασκεύαζε τους υπολογιστές Δῆλος.

  88. leonicos said

    @14 Βασίλη, το ‘σκούπρα’ δεν το έχω ξανακούσει αλλά είναι πολύ ενδιαφέρουσα λέξη γιατί δείχνει πόσο καλά λειτουργεί η γλώσσα και χρησιμοποιεί τα μορφήματά της, σε πείσμα κάποιων απλοποιούντων και αποποιουμένων (συντομογραφία ΑΑ)

  89. Να προσθέσω ότι την «σκούπα» την συναντάμε και στην ποδοσφαιρική ορολογία: σκούπα λέγεται ο τελευταίος αμυντικός, το «λίμπερο», για ευνόητους λόγους. Τώρα βέβαια που οι ομάδες επιπέδου παίζουν «ζώνη», χωρίς «σκούπα», τη λέξη την ακούμε μόνο στα τοπικά (πρωταθλήματα).

  90. 87: έψιλον περισπωμένη δεν τα κατάφερα, αλλά όμικρον περισπωμένη, μια χαρά βγαίνει κλέβοντας λίγο και χρησιμοποιώντας τα εκτεταμένα λατινικά 😉 Õ õ. Μπα σε καλõ μας!

  91. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    -«ψεκάστε σκουπίστε τελειώσατε» κι αυτό το πολυποδοσχέδιο.
    -Πολυνόμος «σκούπα»,σπρώχνει τα σκουπίδια κάτω από το χαλί.
    -Επιχείρηση «σκούπα», λένε συχνά ότι κάνουν οι αστυνομίες , οι σκέτες και οι δημοτικές.
    Τη σκούπα ανάποδα, μπας και ξεκουμπιστούν .
    – νομοσχέδια- σκούπα αυτοί ; Σκουπόξυλα (θα ΄πρεπε) εμείς.

    Φυσάει ένας αέρας που σαρώνει
    ενθύμια παλιά και φυλακτά
    Οι ήρωες το σκάνε απ’ την οθόνη
    ξυλάρμενοι τραβάνε στ’ ανοιχτα
    ……………………………………………
    Φυσάει ένας αέρας που σαρώνει,
    μα εγώ είμ ένα τραγούδι αλλοτινό
    στου δρόμου το λιοπύρι και το χιόνι
    αγύριστο κεφάλι θα γυρνώ.
    ………………………………………………
    Αλκης Αλκαίος «αγύριστο κεφάλι»

  92. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Σαρωθροποιείον «η ορέα Βουλίς»

  93. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    91: Έτσι!

  94. Κατ’αρχάς καλησπερίζω τον Νικοκύρη μας,ευχόμενη πάντα υγεία και δύναμη με ό,τι καταγίνεται κι ένα μεγάλο ευχαριστώ πάντα για το »σβάρνισμα»και το »λιάνισμα»στις ρίζες της κάθε ελληνικής και μη λέξης ! Δε μπορώ να μη θυμηθώ εδώ ένα απ’ τα αγαπημένα μου τραγουδάκια, σαν γιαγιά πού ‘μαι,και πάω,σήμερα μαθαίνοντάς το μόλις απ’τον γιόκα μου,για το όγδοο εγγόνι μου, πρώτα ο Θεός, νάμαστε καλά…Παίζοντας πάντα με τα εγγόνια μου λοιπόν ό,τι παιγνίδι παλιό ειδικά υπάρχει και μαθαίνοντάς τους ό,τι παιδικό τραγουδάκι υπάρχει,,δε παραλείπω να τους πω και το :
    »Ενα δύο τρία, πήγα στη κυρία, μού ΄δωσε ένα μήλο, μήλο δαγκωμένο,
    τόδωσα στη κόρη ,έκανε ένα αγόρι,
    τό ‘πανε Θανάση, σκούπα και φαράσι..!!»
    Θα χαρώ επίσης πάρα πολύ να βοηθήσω στην πληκτρολόγηση σαν πιο παλιά στο κουρμπέτι του γραφιά, απ’ την εποχή της γραφομηχανής ακόμα..Καλό ξημέρωμα και καλό σαββατοκύριακο ξεκούραστο…

  95. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Εκτός από τα φινόκαλα και τη φινοκαλίδα είναι και το φυτό
    ο παράσυρος και η παρασύρα του. Μου φαίνεται δεν την ξανάπαμε την παρασύρα.
    «Μια παρασύρα, μια χόρτινη σκούπα», ζητούσαν οι γυναίκες από το μπακάλικο. Αυτές οι πλακέ που τους βάζουν και κοντάρι για ευκολία και για ξαράχνιασμα.
    Τις παρασύρες από βούρλα, πράσινες στρογγυλές, για τη χωμάτινη αυλή, τις έπλεκαν και τις πούλαγαν παπούδες από τα ορεινά, μέσα σε καλάθες στα σκαρβέλια του γαϊδουριού τους

  96. Γς said

    94:
    >μαθαίνοντάς το μόλις απ’τον γιόκα μου,για το όγδοο εγγόνι μου

    !

  97. sarant said

    94: Καλησπέρα, ευχαριστώ πολύ -γιαυτή τη φορά βρέθηκε εθελοντής, την άλλη φορά!

    95: Ναι, κάπου τη διάβασα την παρασύρα σας 🙂

  98. Σκουπίζω, πλένω, και σιδερώνω.

  99. leonicos said

    @90 Kώστα, στα ελληνικά όχι στα πορτογαλικά, παιδί μου!

    @95 Έφη, τι ειναι τα σκαρβέλια; Τα πλαϊνά, τα λαγαρά που λέμε για τις κατσίκες, ή το σαμάρι;

  100. leonicos said

    Ερώτηση: Πώς θωκίζουμε ένα κοτόπουλο;

    Απάντηση: Το βάζουμε στην κατσαρόλα με λίγο καυτό λάδι και το τσιγαρίζουμε

  101. Γς said

    17:
    >“Σκούπα” λέγεται και η εξέταση όταν σε ένα μάθημα έχουν μαζευτεί πολλοί φοιτητές και θέλουν να τους ξεφορτωθούν.

    Όπως εδώ
    (έχει και τη λέξη του … Καρμπόν)

  102. Γς said

    100:
    >Το βάζουμε στην κατσαρόλα με λίγο καυτό λάδι και το τσιγαρίζουμε

    Το κοτόπουλο έ;

  103. EΦΗ ΕΦΗ said

    Καλημέρα, του Λαζάρου το Σαββάτο σήμερο.
    97. και «‘Οσα σύρνει η παρασύρα», σημαίνει έσυρε πολλά βάσανα.Τράβηξε πολλά.Συνώνυμο » του λιναριού τα πάθη».
    99. Καλημέρα. Σκαρβέλια είναι οι δυο ξύλινες προεξοχές, σαν κυρτά μικρά κέρατα, στο πίσω μέρος του σαμαριού που στερέωναν με σκοινί ή κρέμαγαγαν απ ευθείας, τα φορτωμένα.
    100. Ε γυναίκα, πιάσε να φοβερίσεις το κρέας μιαολιά να μην το πετάξομε άδικα, έλεγε ο παπούς. Τσιγάριζαν λίγο το κρέας (για να μη χαλάσει). Μήπως αναλογικά θωκίζουμε- «θωρακίζουμε» ; ή «θωπεύουμε» 🙂
    Ακόμη κάτι:Σε πιο παλιά λαλιά, ακουγότανε το κριάς ή κριγιάς (το κρέας).
    «Ελάτε την Κυριακή το βράδυ ν αποκριγιώσομε ομάδι».(την τελευταία των Απόκρεω)

  104. Πέπε said

    Έφη, δεν ξέρω από πού ακριβώς είσαι, αλλά από την Απάνω Ρίζα (Γέργερη και γύρω χωριά), όπου έχω φίλους, και το κριγιάς έχω ακούσει, τουλάχιστον σε μαντινάδες (σε ζωντανό λόγο δεν είμαι βέβαιος), και βεβαίως τα διάσημα τοπικά Αποκριγιώματα.

  105. EΦΗ ΕΦΗ said

    104. Ανατολικώτερα. Από τη «Διαόλου Μάνα» 🙂 έτσι γράφει το…διαβατήριο,:)
    Εχεις δίκιο:

    Την πεθερά μου να τη δω
    κριγιάς εις το παζάρι
    να τη μ πουλού ν οκά-οκά
    κι άθρωπος να μη μ πάρει 🙂 🙂

    για σήμερο:
    -Λέτε κατά κει λαζάρους, τα καλαμπόκια -κεφαλές; πριν τα ξεσπυριάσουνε;
    «Κοντώ(άραγε) εγενωθήκανε οι λαζάροι να βάλομε ένα-δυο στα κάρβουνα»; περιεργαζόταν η γιαγιά τους «γύρους» με τις καλαμποκιές στα περιβολάκια- τέλη Αυγούστου

  106. Nikolas said

    ‘Σκούπα’ χρησιμοποιούμε και στις ποδηλατικές ομάδες τον τελευταίο ποδηλάτη, ώστε να ενοχλούμε όσο το δυνατόν λιγότερο τους υπόλοιπους οδηγούς στους δρόμους!

  107. Νίκος Μαστρακούλης said

    57, 58, 81, 82: Άργησα να δω τα σχόλια.
    Δεν είχα υπ’ όψη μου τις νεότερες εξελίξεις στην ετεροκλιτολογία, και πολύ ενδιαφέρον το νήμα στη Λεξιλογία.
    Συνολικά πειστικά τα επιχειρήματα (όχι ότι θα βιαστώ ν’ αλλάξω χούι) 🙂

    Μαρία (82), η σκέψη σου ακούγεται εύλογη και (εν μέρει διαισθητικά) το βρίσκω πιθανότατο.

  108. EΦΗ ΕΦΗ said

    Την Κατοχή έκαναν αλεύρι κι ύστερα ψωμί από το σκουπόχορτο.
    ” Το ψωμί μοιραζόταν με το δελτίο -τριάντα δράμια ανά άτομο- κι ήταν σαν λάσπη, … από καλαμποκάλευρο, χαρουπάλευρο, έως και σκουπάλευρο! “«Συνταγές της Κατοχής» (εκδ. Μαραθιά)
    Να μπεί στο σωστό νήμα το σκουπάλευρο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε <span>%d</span> bloggers: