Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τα κόκκινα αβγά του Εμμ. Ροΐδη

Posted by sarant στο 5 Μαΐου, 2013


Το φετινό Πάσχα του ιστολογίου κινείται στον αστερισμό των αβγών, αφού ήδη ανέβασα αβγολογικό θέμα τη Μ. Πέμπτη και τη Μ. Παρασκευή. Για σήμερα, ανήμερα Πάσχα, διάλεξα ένα μικρό πασχαλινό άρθρο του Εμμανουήλ Ροΐδη, που αρχικά δημοσιεύτηκε στην Πασχαλινή Ακρόπολι, στις 24.4.1888, πριν από 125 χρόνια δηλαδή. (Θυμίζω και το περσινό μας πασχαλινό διήγημα, τη Θυσία του Ν. Λαπαθιώτη).

Το άρθρο του Ροΐδη το πήρα από ένα πασχαλινό τεύχος του Μπουκέτου, του 1925, αλλά μετά έκανα αντιπαραβολή με το κείμενο που υπάρχει στα πεντάτομα Άπαντα. Ο χωρισμός σε παραγράφους είναι του περιοδικού, στα Άπαντα όλο το κείμενο είναι σε μια μεγάλη παράγραφο. Διατηρώ την ορθογραφία του πρωτοτύπου, αλλά το έχω μονοτονίσει.

(Αν και η ώρα που γυρίζει ο οβελίας δεν είναι στιγμή κατάλληλη για φιλολογικές έρευνες, αναρωτιέμαι ποιος είναι ο συγγραφέας που επικαλείται ο Ροΐδης όταν λέει «κατά τον Βένφεϋν». Μαντεύω ότι είναι ο Γερμανός ανατολιστής Theodor Benfey, οπότε το «ν» είναι της αιτιατικής!, αλλά αν κάποιος ξέρει καλύτερα και δεν έχει παρτίδες με τον οβελία ας μας πει).

Και φυσικά, το ιστολόγιο εύχεται σε όλους ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ!

Τα κόκκινα αυγά

Ζητήσας πολλάκις να μάθω διατί τρώγομεν αυγά την Λαμπρήν, και διατί μόνον τότε τα θέλομεν κόκκινα και σκληρά, όχι μόνον ημείς αλλά και όλοι από τον Πόλον μέχρι του Ισημερινού οι χριστιανοί, ηναγκάσθην επί τέλους να κατατάξω την απορίαν μου μεταξύ των αλύτων. Περί τούτου τω όντι ουδέν λέγουσιν ο νόμος και οι προφήται, ουδέ καν οι Ευαγγελισταί, αν δε ερευνήση τις δέκα σοφούς, είναι βέβαιος ότι θα λάβη παρ’ αυτών άλλας τόσας διαφόρους απαντήσεις, απαραλλάκτως ως αν τους ηρώτα ποίον είναι το ιατρικόν της φθίσεως ή το άριστον των πολιτευμάτων. Κατά τινάς μεν το ωόν είναι σύμβολον της αναστάσεως, διότι καθώς συντρίβει ο νεοσσός το κέλυφος, και αναπηδά ζων εξ αυτού, ούτω και ο Ιησούς από του μνήματος την πλάκα. Κατ’ άλλους όμως οι ταύτα διδάσκοντες είναι αγράμματοι και το χειρότερον ασεβείς, τα δε πασχαλινά ημών αυγά κατάγονται κατ’ ευθείαν γραμμήν από εκείνα τα οποία οι κακότροποι Ρωμαίοι ετοποθέτουν ζέοντα υπό την μασχάλην των χριστιανών μαρτύρων, ως γίνεται ακόμη και σήμερον, αν πιστεύσωμεν τους κακόγλωσσους, εις τα υπόγεια της ημετέρας αστυνομίας. Περί τούτων όμως ουδέν θέλουσι ν’ ακούσωσιν οι Σημειολόγοι οι επιμένοντες ότι το ωόν ήτο σύμβολον της γονίμου Ίσιδος και η καθ’ ωρισμένας εορτάς αυγοφαγία έθιμον φοινικικόν μεταδοθέν εις τους εβραίους και τους έλληνας, ως μαρτυρεί ο κρόκος αυτού, όστις κατά τον Βένφεϋν (β’ 179) είναι αυτόχρημα ο Χαλδαϊκός κορκόμ.

Διατί δε βάφονται τα αυγά κόκκινα, τούτο εξηγούσαν οι Ραβίνοι διδάσκοντες ότι, κατά τον Μωσαϊκόν νόμον, όχι μόνον όλα τα τρωγόμενα την ημέραν του Πάσχα, αλλά και αυτοί οι τοίχοι των οικιών πρέπει να κοκκινίζωνται με το αίμα του σφαζομένου αρνίου, προς εξιλέωσιν του Αγγέλου της καταστροφής. Κατά τον Αίλιον όμως Λαμπίδιον οι Ραβίνοι δεν ηξεύρουν τι λέγουσι, τα δε πρώτα ερυθρά αυγά δεν εβάφησαν, αλλ’ εγεννήθησαν κόκκινα από τας αυτοκρατορικάς όρνιθας την ημέραν της γεννήσεως του Αλεξάνδρου Σεύκρου, ως χαρμόσυνος οιωνός της μελλούσης φιλίας του προς τους χριστιανούς.

Πολύ όμως διάφορος είναι η εξήγησις του Πηδαλίου, του διδάσκοντος ημάς ότι: «Όταν οι Εβραίοι είπον: Το αίμα αυτού εφ’ ημάς και επί τα τέκνα ημών, εκοκκίνησαν όλα τα πράγματα όπου είχαν εις τας οικίας των, ακολούθως δε και τα αυγά, όθεν και οι Χριστιανοί εις ενθύμησιν του θαύματος, κοκκινίζομεν τα αυγά εν τη αναστάσει» (Πηδάλ., Λειψ. 1800, σελ. 204). Τας πλείστας άλλας της απορίας ταύτης λύσεις δεν έχω προχείρους εις την μνήμην μου, πλην μόνης της του Πανοσιωτάτου Εξάρχου του Αγίου Τάφου εν Βλαχία Ναθαναήλ, όστις, ερωτηθείς εν πασχαλινώ συμποσίω περί των κοκκίνων αυγών, μοι απήντησεν: «Τρώγε και μη ερεύνα».

Ακρόπολις Πασχαλινή 24.4.1888

Advertisements

59 Σχόλια to “Τα κόκκινα αβγά του Εμμ. Ροΐδη”

  1. Gpoint said

    Αληθώς ο κύριος !!!

    (μου αρέσει πιότερο η αντευχή της ευχής, αυτό το αντί μου βγαίνει γενικώς)

    Εξοχος ο Ροΐδης και απίθανη νταβανόπροκα το «Τρώγε και μη ερεύνα»

    Σας χαιρετώ και πάω εις το καθήκον του οβελιστή !!

  2. Άρτεμη said

    Δέν ψήνουμε, δέν μαγειρεύουμε – εκτός από κάτι γρήγορα μπριζολάκια – άρα χρόνο έχουμε
    Φημολογείται πως αναστήθηκε πάλι; Αληθεύει;
    Κόκκινα αυγά είπατε; http://www.e-kazamias.gr/%CE%9F%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82/%CE%91/%CE%91%CE%B2%CE%B3%CE%AC.html
    Ωστόσο, και εκτός από τα όνειρα, λέγεται πως το κόκκινο χρώμα συνδέεται με τα έμμηνα = γονιμότητα και φυσικά με τη σελήνη – εξ ού και το όνομα αυτού που κατ’ ευφημισμόν λέγεται περίοδος: δέν έχει να κάνει μόνο με τη γυναικεία περιοδικότητα αλλά και με κείνη τής σελήνης, που άλλωστε έδωσε την ιδέα τής Τριπλής Θεάς (παρθένα, ώριμη και γριά) 🙂
    Ελπίζω να μήν σοκάρονται οι συνομιλητές 🙂
    Να είμαστε ευτυχισμένες, – οι και σήμερα Πάσχα και κάθε μέρα όσο μπορούμε

  3. Θρασύμαχος said

    Διατηρείτε «την ορθογραφία του πρωτοτύπου», τότε όμως γιατί όχι και στον τίτλο; Χαλάλι αν ήταν αλλουνού τα αυγά, όμως ειδικά ο Ροϊδης αν το δει θα στριφογυρίσει, μέρα πού ‘ναι.

  4. dtel said

    ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ !

    Η Ανάσταση του Χριστού από το εκούσιο πάθος Του, ας οδηγήσει και στην

    δική μας, από το ακούσιο πάθος μας.

  5. Άρτεμη said

    «Κατά τον Αίλιον όμως Λαμπίδιον οι Ραβίνοι δεν ηξεύρουν τι λέγουσι, τα δε πρώτα ερυθρά αυγά δεν εβάφησαν, αλλ’ εγεννήθησαν κόκκινα από τας αυτοκρατορικάς όρνιθας την ημέραν της γεννήσεως του Αλεξάνδρου Σεύκρου, ως χαρμόσυνος οιωνός της μελλούσης φιλίας του προς τους χριστιανούς» Τα θαύματα είναι κοινοί τόποι από γενέσεως κόσμου μέχρι σήμερα. Έχει και ο Δον Καμίλο το θαύμα του με κότες που γεννούν αυγά με το σήμα τού χριστιανοδημοκρατικού κόμματος, ενώ το κοτέτσι τού Πεπόνε γεννιούνται αυγά με το σφυροδρέπανο 😉

    (επειδή είναι διασκευή, η εκδοχή σφυροδρέπανο υπάρχει μόνο, νομίζω, στο πρωτότυπο)

    Μία από τις πιο αποδεκτές ερμηνείες στις μέρες μας είναι πως το κόκκινο συμβολίζει το αίμα και τη θυσία του Ιησού. Μία εξήγηση που δίνεται συχνά, λέει ότι η Παναγία πήρε ένα καλάθι αυγά και τα πρόσφερε στους φρουρούς τού Ιησού, ικετεύοντάς τους να του φέρονται καλά. Όταν τα δάκρυά της έπεσαν πάνω στα αυγά, αυτά βάφτηκαν κόκκινα! Μία άλλη ιστορία συνδέει το κόκκινο χρώμα με τη Μαρία Μαγδαληνή. Οταν ο Ρωμαίος αυτοκράτορας ενημερώθηκε για την Ανάσταση του Χριστού, τη θεώρησε τόσο απίθανη «όσο και το να βαφτούν τα αυγά κόκκινα». Η Μαρία Μαγδαληνή τότε, χρωμάτισε μερικά αυγά κόκκινα και του τα πήγε για να του επιβεβαιώσει το γεγονός. Μία παραλλαγή της παραπάνω ιστορίας, θέλει μία γυναίκα να μην πιστεύει την είδηση της Ανάστασης Του Ιησού και να λέει: «Όταν τα αυγά που κρατώ θα γίνουν κόκκινα, τότε θα αναστηθεί και ο Χριστός». Και τότε αυτά έγιναν κόκκινα. Ή ακόμα, κάποιοι λένε ότι ένα μικρό κορίτσι κρατώντας ένα καλάθι αυγά περνούσε από το σημείο στάυρωσης του Κυρίου και κοντοστάθηκε για να προσκυνήσει, με αποτέλεσμα το αίμα Του να στάξει πάνω στα αυγά και να τα βάψει κόκκινα.

  6. Νέο Kid Στο Block said

    Καλημέρα και χρόνια πολλά κι αμνημόνευτα σε όλους!
    Οβελίας και κουκουρέτς φέτος γιοκ! Σιεφταλί του Αλή και σπέαρ-ριμπς και πάλι καλά να λέμε.
    «Τρώγε και μη ερεύνα!» Έξοχος ο Έξαρχος! 🙂 Kι ο Ροΐδης βέβαια. Κι ο Νικοκύρης που τον αναπάραξε. (κάνει και ράιμ αυτό, με τον οβελία που κατασπάραξε…τυχερέ!)

  7. Πανίκος said

    Με Ροίδη μας ευχήθηκες Νικοκύρη? Ήμαρτον! Θα εκοκκίνησουν όλα τα πράγματα όπου έχεις εις της οικία σου, συμπεριλαμβανομένου του πληκτρολογίου κ του ποντικίου σου! Καλημέρα, υγεία!

  8. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και τις καλύτερες ευχές μου για υγεία, αγάπη, αλληλεγγύη!

    3: Τη διατήρησα και στον τίτλο του άρθρου του Ροΐδη την ορθογραφία, όχι όμως στον τίτλο του δικού μου άρθρου. 🙂

  9. Μαρίνα said

    Καλημέρα!!!Χρόνια πολλά!!!

  10. psyxroskianapodos said

    Καλημέρα, δεν έχω κάτι ουσιώδες να πώ επί του άρθρου, απλά να ευχηθώ τα καλύτερα σε όλους. Και τη μάσα με ρέγουλα παιδιά, μην πάθουμε καμιά δυσπεψία μέρα που’ναι.

  11. Γς said

    Κόκκινα αβγά.
    Κανονικά θα ταίριαζε αυτό.
    Αλλά ας βάλουμε κάτι πιο φρέσκο, που είναι και λιγότερο τοξικό.
    Χρόνια πολλά!

  12. ANGELIKI said

    ΓΙΑΤΙ ΣΒΥΝΕΙΣ ΤΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΡΑΙΑΣ ΚΥΡΙΑΣ??
    Κ.

  13. Άρτεμη said

    Από βικιπαίδεια, με την ερώτηση: Ισχύει;
    Η έκφραση «Όχι άλλο κάρβουνο» σημαίνει ότι κάποιος έχει απαυδήσει με μια κατάσταση ή τη συμπεριφορά ενός άλλου προσώπου. Η φράση έγινε περισσότερο γνωστή απ’ την κινηματογραφική ταινία «Ορατότης Μηδέν» (1970) του Νίκου Φώσκολου και είναι η σπαρακτική κραυγή του Άγγελου Κρεούζη (που ενσαρκώνει ο ηθοποιός Νίκος Κούρκουλος) στο δικαστήριο, όπου προσπαθεί να περιγράψει τις συνθήκες που οδήγησαν σ’ ένα πολύνεκρο ναυτικό ατύχημα.

    Η καταγωγή όμως της φράσης αυτής προέρχεται από παλαιότερο ναυτικό παράγγελμα στα ατμοκίνητα (με κάρβουνο) πλοία προκειμένου να σταματήσει η «ανθράκευση» του λέβητα στο μηχανοστάσιο, όταν η αναπτυσσόμενη θερμοκρασία πλησίαζε στα ανώτερα όρια ασφαλείας.

    Σήμερα πολλοί είναι εκείνοι που πιστεύουν ότι αυτός ήταν ο πραγματικός λόγος (δηλαδή της υπέρμετρης ανθράκευσης με σκοπό την επίτευξη μεγαλύτερης ταχύτητας) στο ναυάγιο του Τιτανικού και όχι η πρόσκρουση σε παγόβουνο

    και τα θυμήθηκα επειδή η γειτονιά μυρίζει κάρβουνο 🙂

  14. Προσγολίτης said

    Φίλοι μου, ευχές για χρόνια πολλά και καλά σε όλους σας!

    *

    Και κάτι από Σκαρίμπα: «Γιατί οι χριστιανοί λέγανε “Χριστός Ανέστη”, “Αληθώς Ανέστη”; Μήπως και τότε υπήρχαν μερικοί που αμφέβαλαν για την ανάσταση;».

    Και βεβαιότατα ΔΕΝ ΕΧΩ καμιά πρόθεση να θίξω τις θρησκευτικές πεποιθήσεις ΚΑΝΕΝΟΣ. Αναφέρω τον «μπαρμπαΓιάννη» απλώς και μόνον επειδή βρίσκω πολύ πετυχημένη-έξυπνη την παρατήρησή του.

    Και πάλι ευχές!

  15. Χριστός Ανέστη λοιπόν και φέτος! Άντε και στα δικά μας! 🙂

    Ωραίος ο Ροΐδης δέσποτα, ωραίος και εσύ που τον ανακάλυψες και μας τον παρουσίασες! 🙂

    Χρόνια πολλά σε όλους! Καλές μάσες σήμερα! 😀

  16. Γς said

    13
    >Η έκφραση «Όχι άλλο κάρβουνο» […] και τα θυμήθηκα επειδή η γειτονιά μυρίζει κάρβουνο.

    Ορκίσου!
    Με πλήγωσες κατάκαρδα. Πάνω που έλεγα ότι το θυμήθηκες το «Όχι άλλο κάρβουνο» από την πάρα πάνω ανάρτησή μου :

    >Αλλά ας βάλουμε κάτι πιο φρέσκο, που είναι και λιγότερο τοξικό.

    Να είσαι καλά να με διαβάζεις
    😉

  17. oxtapus said

    Reblogged this on Oxtapus *beta.

  18. Γς said

    >τα θέλομεν κόκκινα και σκληρά, όχι μόνον ημείς αλλά και όλοι από τον Πόλον μέχρι του Ισημερινού οι χριστιανοί

    Γιατί άραγε εξαιρεί τους Χριστιανούς της μισής Αφρικής, της Ωκεανίας, της Νοτίου Αμερικής;

  19. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα! Ευχές!

  20. Νίκος Μαστρακούλης said

    Θερμές ευχές σε όλες και όλους, Χρόνια Πολλά κι ευτυχισμένος ο καινούργιος Πάσχας! 🙂

    0: Ο Βένφεϋς (καρασίκ) μοιάζει να είναι όντως ο Theodor Benfey, αλλά δεν βρήκα κάπου το έργο του «Lexicon of Greek Roots» για να εξακριβώσω αν ο Ροΐδης αναφέρεται σε αυτήν την πηγή.

    Όμως μου έκανε εντύπωση το περί κρόκου και κορκόμ, οπότε είπα να ρίξω μια ματιά.

    Βλέπω ότι κορκόμ ονομάζεται σήμερα σε διάφορες χώρες της κοντινής (ή μη) Ανατολής ο ινδικός κρόκος, δλδ. ο κουρκουμάς. Και ότι στα Ύστερα Λατινικά curcum (με προέλευση το κορκόμ) ονομαζόταν ο γνήσιος κρόκος, το σαφράνι. Κάποιοι γράφουν ότι η περσική πήρε τη λέξη κορκόμ από το αραμαϊκό κουρκουμέ (κάτι που θα ήταν γενικά συμβατό με τον ισχυρισμό περί «Χαλδαίων»).

    Αυτά (αν ισχύουν) οδηγούν στη σκέψη ότι ο κρόκος του αυγού πήρε το όνομά του από τον κρόκο το φυτό, που πήρε το δικό του όνομα από το πιθανώς μεσοποταμιακό κορκόμ – κουρκουμέ.

    Όμως δεν έχω πρόσβαση σε κατάλληλες έγκυρες πηγές για να ελέγξω την ακρίβεια των παρπάνω στοιχείων. Αν κάποιος ή κάποια μπορεί να συνεισφέρει, η περιέργειά μου θα είναι ευγνώμων!

    Νικοκύρη, μετά τις Οπωροφόρες Λέξεις και το επόμενο που σχεδιάζεις για τα λαχανικά, υποψιάζομαι ότι θα ακολουθήσουν τα μπαχαρικά…

  21. ΣοφίαΟικ said

    Πολλές ευχές κι από εδώ. Ενδιαφέρον έχιε το ότι το κατάστημα, όπως και άλλα, μαζέυει διαφόρων ειδών πελάτες που αφρίζουν μόλις ακούνε για θρηκεία (και χτυπιούνται υπέρ της κατάργησης των παραδόσεων), αλλά το Πάσχα επιδίδονται στην παραδοσιακή λατρεία της μάσας.

    Για να ζηλέψει ο νεοκίντ (6), εμείς εδώ παϊδάκια.

  22. To «αληθώς ανέστη» διακηρύσσει βέβαια την πίστη του Χριστιανού ότι όντως συνέβη το απίστευτο αυτό γεγονός, υποπτεύομαι όμως ότι μπορεί να έχει και σχέση με τις θεολογικές έριδες των πρώτων αιώνων, όταν ορισμένοι υποστήριζαν ότι τα πάθη και ο θάνατος (και συνεπώς και η ανάσταση) του Χριστού, ή καν η σωματική του φύση, ήταν μόνον εικονικά· ίσως δηλαδή να ξεκίνησε ως απάντηση της ορθοδοξίας στους ισχυρισμούς των δοκητιστών και παρόμοιων αιρετικών και να έμεινε ως ευχή και όταν αυτοί είχαν πια τελείως ξεχαστεί.

  23. Υπάρχει τελικά καμιά πειστική εξήγηση για το συνήθειο των κόκκινων αυγών; Ξέρουμε τουλάχιστον από πότε άρχισε;

  24. Gpoint said

    Οβελισμός τέλος, οβελιοφαγία τέλος, απελθέτω απ εμού το κατσίκιον τούτο. 4,5 κιλά ήταν με τη συκωταριά μαζί, ας ναλάβουν τα τέκνα μου ό,τι περίσσεψε, εγώ μαζί με την χθεσινοβραδυνή μαγειρίτσα έκλεισα ως φαγάς αμνοεριφίων για ένα χρόνο. από αύριο μόνο ό,τι κολυμπά ή φυτρώνει !!
    Μέρες που είναι, αναμένων πότε επιτέλους θα γίνω τω όντι συνταξιούχος, αναπολώ κάποιες δημοσιοϋπαλληλικές φάσεις !

  25. Άρτεμη said

    13 Ομολογώ την αμαρτία μου: πρώτα διάβασα τη δική σου ανάρτηση και μετά πήγα στην βικιπαιδεία. Αν σού στείλω μαντήλι με τα δάκρυα τής μεταμέλειάς μου που δέν το ανέφερα, θα με συγχωρήσεις; 🙂

  26. Άρτεμη said

    23 Omne vivum ex ovo, δηλαδή πάντα τα ζώντα προέρχονται από το αυγό. Κόκκινα βάφανε τα αυγά αιώνες πριν από κάθε άλλον οι πέρσες, αλλά και οι ένδοξοι ημών πρόγονοι, τουλάχιστον λιγοι εκ τών «ενδόξων» 🙂 που τα συσχέτιζαν με το ορφικό αυγό, δηλαδή με την αρχή τής ζωής. Είχα αντιγράψει για λόγους αναφοράς από ιστοσελιδα που δέν θυμάμαι πια τα ακόλουθα: Στις αρχές του Χριστιανισμού το αβγό συμβόλιζε την αρχή της ζωής, όπως η κότα βγαίνει μέσα από αυτό. Η κατανάλωση του αβγού συμβόλιζε το τέλος της νηστείας. Κατά το Μεσαίωνα η κατανάλωση των αβγών ήταν απαγορευμένη κατά τη νηστεία και σ’όλες τις μέρες νηστείας σκορπισμένες μέσα στη χρονιά. Τον 11ο αιώνα στην Ευρώπη ξεκίνησε μία παράδοση κατά την οποία γιορταζόταν το Πάσχα ως αφετηρία της νέας χρονιάς και τα αβγά έγιναν το δώρο της ημέρας, συμβολίζοντας τη ζωή (και την γονιμότητα). Έναν αιώνα μετά τα αβγά ευλογήθηκαν από την εκκλησία και ο βασιλιάς της Γαλλίας μοίραζε αβγά στην πλατεία της κεντρικού ναού μετά την κυριακάτικη λειτουργία την ημέρα του Πάσχα. Τον 18ο αιώνα υπάλληλοι της γαλλικής αυλής, υπεύθυνοι για το φαγητό του παλατιού, ταξίδευαν στις περιοχές γύρω από το Παρίσι σε αναζήτηση των πιο μεγάλων αβγών. Στην Ιταλία υπάρχει η παράδοση να δίνουν στα μωρά ένα αβγό για ευτυχία και υγεία, η ίδια παράδοση υπάρχει και στην Κίνα.
    από άλλη ιστοσελίδα (http://www.in2life.gr/features/notes/articles/126707/article.aspx?singlepage=1) αντιγράφω κάτι πασχαλινό που ξεχάσαμε: Μια από τις μακροβιότερες πασχαλινές παραδόσεις που συνοδεύει τον οβελία, είναι η ωμοπλατοσκοπία. Αυτό ήταν το καθαρευουσιάνικο όνομα της «τέχνης» να μαντεύεις το μέλλον από την ωμοπλάτη, τη σπάλα, του ψητού αρνιού.

    Για την ιστορία να σημειώσουμε ότι το θέμα αποτέλεσε τη διδακτορική διατριβή (!) του λαογράφου και ακαδημαϊκού Γ. Μέγα, που βασιζόταν σε χειρόγραφο του 13ου αιώνα. Δυο αιώνες νωρίτερα για το ίδιο θέμα είχε ασχοληθεί σε πραγματεία του ο πολυγραφότατος βυζαντινός «πανεπιστήμων» Μιχαήλ Ψελλός.

    Σύμφωνα με τη γραπτή αυτήν παράδοση από την ωμοπλάτη μαντεύονται «κατάστασις αέρος, πραγματείας έκβασις και οδοιπορίας. Κίνδυνος θανάτου, ζωής διάρκεια και λοιπών πραγμάτων τελείωσις…»

    Υπάρχουν πολλές μαρτυρίες κατά τις οποίες η ωμοπλατοσκοπία ήταν εδραιωμένη συνήθεια στους κλεφταρματολούς της τουρκοκρατίας. Ο ιστορικός Ι. Φιλήμων ασχολείται μαζί της σημειώνοντας ότι η «καλή ή κακή έκβασις μιας μάχης εκρέματο από την καλήν ή κακήν μάντευσιν της πλάτης…»

    Η ωμοπλατοσκοπία, όπως επισημαίνουν οι περισσότεροι λαογράφοι, έχει τις ρίζες στις ιεροσκοπίες των αρχαίων, όταν εξετάζονταν τα σπλάχνα των σφαγίων, προκειμένου να προβλεφθούν τα μελλούμενα.

    Στη συλλογή του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας ένας δάσκαλος από την Πρέβεζα, απαντώντας σε σχετικό ερωτηματολόγιο, δίνει τις εξής διευκρινίσεις:

    Κάθε σφαχτό δηλοί και πάντοτε ή μόνον καθ’ ωρισμένας ημέρας;

    Μόνον εις ωρισμένας ημέρας, έως το Πάσχα, της Αναλήψεως, δηλούν. Πρέπει δε το αρνί να είναι ψητό και ουχί βραστό.

    Εξετάζεται μόνον η δεξιά πλάτη ή και η αριστερά;

    Εξετάζεται μόνον η δεξιά πλάτη.

    Ποία ακριβώς σημεία εξετάζονται προς μαντείαν;

    Εξετάζονται σκιαί, γραμμαί, τρύπες ή στίγματα επί της ωμοπλάτης και δηλούν ασθένειαν ή θάνατον του νοικοκύρη ή άλλου μέλους της οικογενείας, γέννησιν άρρενος ή θήλεος τέκνου, εσοδείαν σιτηρών και πλούτον, πόλεμον και νίκην, επιτυχίαν ή αποτυχίαν επιχειρήσεως κτλ.

    Σε άλλη περιγραφή, για το έθιμο, όπως συναντάται σήμερα, ένας κτηνοτρόφος το περιγράφει ως εξής:«Κάθε σφαχτό δηλάει κατά το νοικοκύρη… Ο,τι είναι γραμμένο, είναι στην τάξη… αληθεύει».

    Σύμφωνα μ’ άλλες περιγραφές τα κοιλώματα στη σπάλα εικονίζουν μνήματα, θανάτους κι άλλα παρόμοια. Οι σκιές προμηνύουν πένθη και οι κόκκινες γραμμές αιματοχυσία. Το νεύρο από την κορυφή της ωμοπλάτης «απεικονίζει το βαλάντιον του οικοδεσπότου, προαγγέλλον πλούτον μεν, εάν τύχη χονδρόν, πενίαν δε και αθλιότητα αν τύχη ισχνόν…»

    Σκωπτικά ο Φιλήμων σημείωνε για όλα τα σχετικά: «Αι συμπτώσεις ηνωμέναι με τας κινδυνώδεις προλήψεις της αμαθείας, έμελλεν να δώσωσιν και εις τα κόκκαλα του ζώου επήρειαν θείαν? Το φύσει άκακον ζώον καθίσταται παραδόζως και άπνουν μάλιστα, το υποκείμενον απεχθείας και λύπης εις την ζώνην της τοιαύτης διαγνωστικής».

    Στην πορεία το έθιμο έχασε τη μαντική ισχύ του και έχει, όπως κι άλλα, ψυχαγωγικές διαστάσεις. Εδώ, αλλά και σ’ άλλους λαούς, όπου παρατηρείται.

  27. Άρτεμη said

    Πάλι ειπα πολλά, αλλά ας το βουλώσω πλέον με ένα επεξηγηματικό – καθόλου … επιστημονικό φυσικά – τού Ξενόπουλου από τη Διάπλαση
    βρίσκεται εδώ – πώς το λέτε το κοπυπέιστ είπαμε; 😉

    Αγαπητοί μου,

    ια φίλη μας, αν θυμάστε, ρώτησε τις Αποκριές πώς κι από τι επικράτησε το παράξενο έθιμο του μασκαρέματος· κι η Διάπλαση* της εξήγησε στην Αλληλογραφία* πως είν’ ένα λείψανο ειδωλολατρικό. Ένας φίλος μας σήμερα μας κάνει την ίδια ερώτηση για το έθιμο των κόκκινων αυγών. Άραγε η ιδια εξήγηση θα χωρούσε; Είναι κι αυτό έν’ από τα ειδωλολατρικά εκείνα έθιμα που, τροποποιημένα λιγάκι, πέρασαν και στο χριστιανισμό; Ποιος ξέρει! Το βέβαιο είναι πως το αυγό, σα σύμβολο γονιμότητας, ήταν ιερό κάποιας θεάς που τη λάτρευαν οι αρχαίοι Φοίνικες —της Ίσιδος νομίζω— και πως γι’ αυτό η αυγοφαγία, σε κάποιες γιορτές εκεί πέρα, ήταν έθιμο θρησκευτικό. Λένε λοιπόν οι σοφοί πως το έθιμο των Φοινίκων πέρασε ύστερα στους Έλληνες και στους Εβραίους κι απ’ αυτό η εβραϊκή κι η χριστιανική αυγοφαγία του Πάσχα. Λείψανο δηλαδή ειδωλολατρικό, λιγάκι τροποποιημένο. Αλλά πώς τροποποιήθηκε; Και γιατί τα πασχαλιάτικ’ αυτά αυγά επικράτησε να τα τρώμε κοκκινοβαμμένα;

    Εδώ οι γνώμες χωρίζονται. Άλλοι λένε πως είναι από ένα θαύμα που έγινε στην Ιερουσαλήμ την ημέρα της Σταύρωσης. Τη στιγμή δηλαδή που οι Εβραίοι εφώναξαν «το αίμα αυτού —του Χριστού— εφ’ ημάς και επί τα τέκνα ημών»*, στα σπίτια τους βάφτηκαν κόκκινα όλα τα τρόφιμα που είχαν για το Πάσχα, άρα και τ’ αυγά. Και για ενθύμηση αυτού του θαύματος οι χριστιανοί από τότε βάφουν τα πασχαλιάτικ’ αυγά τους κόκκινα. Άλλοι πάλι λένε πως το θαύμα που θυμίζει το βάψιμο αυτό έγινε αργότερα στη Ρώμη. Την ημέρα δηλαδή που γεννιόταν εκεί κάποιος αυτοκράτορας —δε θυμούμαι τώρα ποιος— που έμελλε να γίνει κατόπι φίλος και προστάτης των κατατρεγμένων χριστιανών, οι όρνιθες της παλατιανής αυλής (με την κυριολεξία εδώ), για να προαναγγείλουν αυτό το χαρμόσυνο, γέννησαν κόκκιν’ αυγά. Μπορεί κανείς να διαλέξει όποιο απ’ αυτά τα θαύματα του αρέσει καλύτερα και να πιστέψει —τίποτα δεν εμποδίζει— πως απ’ αυτό προήλθε το έθιμο.

    Άλλοι, ωστόσο, τ’ αποκρύβουν και τα δύο. Κανένα θαύμα, σας λένε. Οι χριστιανοί τρώνε αυγά το Πάσχα, γιατί συμβολίζουν την Ανάσταση. Όπως δηλαδή το κλωσοπουλάκι σπάζει το τσέφλι* και βγαίνει απ’ τ’ αυγό του, έτσι κι ο Χριστός σήκωσε την πλάκα και βγήκε απ’ τον τάφο του. Και τα βάφουμε κόκκινα τ’ αυγά του Πάσχα, είτε για να τα κάμουμε ακόμα πιο χαρούμενα σύμβολα, αφού το κόκκινο είναι το χρώμα της χαράς, είτε γιατί κι αυτό, μαζί με τόσα άλλα, το πήραμε απ’ τους Εβραίους που έβαφαν το Πάσχα όλα τους τα πράγματα κόκκινα, ακόμα και τους τοίχους των σπιτιών τους, σα με το αίμα του αρνιού που έσφαξαν για ενθύμηση άλλου περιστατικού της Ιεράς Ιστορίας τους. Γιατί μήπως και το πατροπαράδοτο, το απαραίτητο αρνί του χριστιανικού μας Πάσχα, δεν κατάγεται από εκείνο που έσφαξαν οι Εβραίοι την παραμονή της Εξόδου από την Αίγυπτο και με το αίμα του έβαψαν τις πόρτες τους, σημάδι για να μη μπει στα σπίτια τους, τη φοβερή εκείνη για τους Αιγύπτιους νύχτα, ο εξολοθρευτής Άγγελος;

    Αυτά τέλος πάντων λένε οι σοφοί για την καταγωγή των κόκκινων αυγών. Καθώς βλέπετε, είναι κάπως δύσκολο να εξακριβωθεί η αλήθεια. Αλλά τι μας μέλει! Φτάνει που το έθιμο είν’ όμορφο κι αθώο. Ούτ’ αίμα χύνει ούτε πόνο προξενεί. Λίγη βαφή στο τσουκάλι που θα βράσουν, και τ’ αυγά βγαίνουν από κει μέσα πασχαλιάτικα. Αλλού —γιατί το χριστιανικό αυτό έθιμο είναι παγκόσμιο—, τα βάφουν και τριανταφυλλιά και γαλάζια και χρυσά ή τα χρυσοστολίζουν. Αλλά πιο γνήσια, πιο πασχαλιάτικ’ απ’ όλα μου φαίνονται τα δικά μας, τα καθαυτό κόκκινα. Είναι, αλήθεια, το χρώμα της χαράς, όπως το μαύρο είναι της λύπης. Φτάνει να ιδούμε μπροστά μας ένα μόνο κόκκινο αυγό, για να αιστανθούμε πως κάτι ευχάριστο, κάτι χαρούμενο ήρθε ή πλησιάζει. Και μου φαίνεται πως αυτός είναι κι ο μόνος λόγος που αγαπήθηκε, γενικεύτηκε κι επικράτησε το έθιμο, απ’ όποιο θαύμα κι αν γεννήθηκε, απ’ όποια άλλη θρησκεία κι αν πέρασε στη δική μας. Είναι όμορφο κι αθώο. Κι αποτελεί μια απ’ τις μεγαλύτερες παιδιάτικες χαρές του χρόνου!

    Θυμούμαι την τεράστια εντύπωση που μου ‘καναν τα κόκκιν’ αυγά σαν ήμουν μικρός. Και το σχήμα τους κι η γεύση τους ακόμα μου φαινόταν πως άλλαζε μαζί με το χρώμα τους. Τα ‘βλεπα πιο στρογγυλά, πιο μεγάλα, πιο ωραία. Κι ενώ τ’ άσπρα αυγά δεν τα ‘τρωγα με καμιά εξαιρετική ευχαρίστηση, τα κόκκινα πασχαλινά ήταν για μένα αληθινή αμβροσία*! Όταν τα ‘σπαζα, έμενα εκστατικός μπροστά στην απροσδόκητη ασπράδα που είχαν τα τσέφλια τους από μέσα και που έκανε μια τόσο ζωηρή αντίθεση με την κοκκινάδα της επιφάνειας. image306Ακόμα και το κιτρινάδι, κοντά στο κόκκινο, το ‘βλεπα αλλιώτικο. Πόσα χρώματα σ’ ένα πασχαλιάτικο αυγό ανοιγμένο! Σωστό λουλούδι! Κι όταν την Πρωτομαγιά απέξω απ’ τις πόρτες των σπιτιών, κατά το έθιμο του τόπου μου, έβλεπα σκορπισμένα μαζί με άλλα λουλούδια και κομματάκια από τσέφλια κόκκινων αυγών, μου φαίνονταν κι αυτά σαν αληθινά ροδοπέταλα…

    Όλες αυτές οι παιδιάτικες εντυπώσεις μου ξαναγεννιόνταν κάθε Πάσχα, όταν είχα τα κορίτσια μου μικρά κι έβλεπα την ασύγκριτη χαρά τους μπροστά στα κόκκιν’ αυγά. Τίποτα, τίποτα δεν τα χαροποιούσε περισσότερο! Ούτε τα πρωτοχρονιάτικα δώρα. Κι όταν μεγάλωσαν λίγο και μπορούσαν κι αυτά κάτι να κάνουν στο σπίτι, μονάχα τους ήθελαν ν’ αγοράζουν κάθε χρόνο τη βαφή και μονάχα τους —με τι φασαρία, Θε μου*!— να βάφουν τ’ αυγά του Πάσχα.

    Μα και σήμερα, που στο σπίτι μου δεν υπάρχουν πια μικρά παιδιά και που τα κόκκιν’ αυγά, χωρίς καμιά φασαρία τα βάφει η νοικοκυρά ή η υπηρέτρια αδιάφορο, η θέα τους μας χαροποιεί όλους, γιατί μας ξανακάνει αμέσως παιδιά. Κι αυτό βέβαια συμβαίνει σ’ όλα τα σπίτια…

    Σας ασπάζομαι!

    ΦΑΙΔΩΝ

    *Διάπλαση: εννοεί το παιδικό περιοδικό Η Διάπλασις των Παίδων *στην Αλληλογραφία: είναι η στήλη του περιοδικού που απαντούσε στις επιστολές των μικρών αναγνωστών του *«εφ’ ημάς και επί τα τέκνα ημών»: να πέσει επάνω μας και πάνω στα παιδιά μας *το τσέφλι: το τσόφλι του αυγού *(η) αμβροσία: η τροφή των αρχαίων θεών του Ολύμπου, που τους έκανε αθάνατους. Μεταφορικά σημαίνει το πολύ νόστιμο φαγητό *Θε μου: Θεέ μου

  28. Νέο Kid Στο Block said

    Άλλος είναι ο πραγματικός λόγος για το βάψιμο των αβγών. Τα παλιά χρόνια ,μη νομίζετε! οι άνθρωποι αντιστοίχου » κύρους» και εξουσίας με το Σαμαρά ή τον Μπένι χιλ και τον Ντάισελμπλούμενγκάρτεν σήμερα, ήταν μεν το ίδιο άπληστοι και ανήθικοι γενικά, αλλά ήταν κομματάκι πιο λογικοί και πρακτικοί. Φορολογούσαν ό,τι έβλεπαν πως είχες πάνω σου (όχι σαν τους σημερινούς που φορολογούν πραγματικές αλλά και φανταστικές(imaginary) περιουσίες και εισοδήματα). Έτσι υποχρέωναν τους φτωχούς ή πλούσιους αγρότες να βάφουν τα αυγά τους κόκκινα για να φαίνονται! Τίποτε πιο μουντό και «άχρωμο», άρα και δύσκολα εντοπίσιμο, από ένα αυγό! Ενώ με ένα κοκκινάκι (ή σωμονάκι ή κιτρινάκι) το βλέπεις από 200 γυάρδες. 🙂

    Στα σοβαρά τώρα (όχι δηλαδή ότι θεωρώ εντελώς απίθανη την φορομπηχτική εξήγηση πιο πάνω..) αυγά διακοσμούν οι άνθρωποι εδώ και 60.000 χρόνια. Έχουν βρεθεί στην Αφρική διακοσμημενα-χαραγμενα αυγά στρουθοκαμήλου,από τότε.
    Για να μην ξεχνάμε τον Φαμπερζέ και τα αυγά των τσάρων.

  29. Gpoint said

    Περί του χρ’ωματος των ωών την περίπτωση να έπασχαν μια εποχή οι κότες από επιδημία αιμορροΐδων την έχουμε καλύψει ;

  30. 14 Πορευομένων δὲ αὐτῶν ἰδού τινες τῆς κουστωδίας ἐλθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀπήγγειλαν τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἅπαντα τὰ γενόμενα.
    Καὶ συναχθέντες μετὰ τῶν πρεσβυτέρων συμβούλιόν τε λαβόντες ἀργύρια ἱκανὰ ἔδωκαν τοῖς στρατιώταις λέγοντες·
    εἴπατε ὅτι οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς ἐλθόντες ἔκλεψαν αὐτὸν ἡμῶν κοιμωμένων.
    Καὶ ἐὰν ἀκουσθῇ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἡγεμόνος, ἡμεῖς πείσομεν αὐτὸν καὶ ὑμᾶς ἀμερίμνους ποιήσομεν.
    Οἱ δὲ λαβόντες τὰ ἀργύρια ἐποίησαν ὡς ἐδιδάχθησαν. Καὶ διεφημίσθη ὁ λόγος οὗτος παρὰ Ἰουδαίοις μέχρι τῆς σήμερον. Ματθ. 28,11-15

  31. Άρτεμη said

    29 κάτι τέτοιο εννοείς;
    http://www.inews.gr/135/ta-choun-paixei-oi-skopianoipistevoun-oti-mia-kota-gennise-avgo-me-ton-ilio-tis-verginas.htm

  32. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα -πάει κι αυτός ο οβελίας, και του χρόνου!

    13-25: Συγνώμη, σε ξέχασα για το κάρβουνο. Πολύ αμφιβάλλω με την εξήγηση της Βικιπαίδειας, θεωρώ σίγουρο ότι η φράση έγινε παροιμιώδης από την ταινία, και μάλιστα όχι τότε που παίχτηκε αλλά πιο πρόσφατα. Για να μεταπειστώ, πρέπει να δω να χρησιμοποιείται σε κείμενο με μεταφορική σημασία πριν από την ταινία.

  33. Γς said

    29, 31:
    -Μωρή τα δικά μου αυγά είναι ποιο μεγάλα. Τα πουλάνε 1 δραχμή και 20 λεπτά. Ενώ τα δικά σου 1.10.
    -Σιγά μη σκίσω τον πωπό μου για μια δεκάρα.

  34. Άρτεμη said

    32 είναι σίγουρο πως έχεις δίκιο
    33 λες το βάψιμο τών αυγών από τέτοιον συναγωνισμό να ξεκίνησε;

  35. Γς said

    Τελικά πιάσαμε και τα γλωσσολογικά μας στο πασχαλινό τραπέζι.
    Κύματι θαλάσης. Που δεν είναι Κύμα της θαλάσσης ο ένας. Που το έγραψε η Κασσιανή ο άλλος. Που παντρεύτηκε ο Θεόφιλος τη Θεοδώρα ο τρίτος. Που ήταν καλό κουμάσι ενώ η Κασσιανή αγία κι ας την έχουν μπλέξει με την πόρνη. Η Μαγδαληνή δεν ήταν τέτοια. Ηταν από την Μάγδα.
    Όπως η Μαλαγκένια από την Μάλαγα, εγώ.
    Καλέ δεν μιλάμε για την Θεοδώρα του Ιουστινιανού αλλά γι αυτήν που αναστήλωσε τις εκόνες, που είναι στο Μπάρι τώρα, όπως ήταν και ο Αγιος Σάββας, αλλά τον ξαναπήγαν πίσω (τα κόκκαλά του) στα Ιεροσόλυμα.
    Και ο Αγιος Σάββας. Α, που τον έχουν στα όπα όπα οι Σέρβοι. Μέχρι και παραπόταμο του Δούναβη στο Βελιγράδι. Εγώ.
    Πάλι κοτσάνα είπα.
    Όχι καλέ αυτός ήταν άλλος. Βασιλιάς της Σερβίας.
    Κι ο Κουροσάβας; Η άλλη.
    Α, ναι ο κούρος, ο γιός του Σάββα.

    Είπαμε ότι ο οίνος λύνει τη γλώσσα . αλλά εδώ την … κιόλας

  36. spiral architect said

    «Τρώγε και μη ερεύνα».
    Το μήνυμα της ημέρας. 🙂
    Χρόνια πολλά και ες αύριον τα σπουδαία.

  37. Costas said

    14 (22, 30)
    Φυσικά και αμφέβαλλαν, όπως κάθε λογικός άνθρωπος. Γι’ αυτό και ο Παύλος στην Προς Κορινθίους επιμένει ότι όλη «η πίστις ημών» κρέμεται από την Ανάσταση. Οπότε δεν με εντυπωσιάζει σαν ιδιαίτερα ευφυής η παρατήρηση του μπαρμπα-Γιάννη: αυτονόητη τη βλέπω, σχεδόν περιττή. Άλλωστε η χριστιανολογία θεολογία δέχεται ασμένως –για να μην πως σεμνύνεται– ότι το χριστιανικό δόγμα της ενσάρκωσης και της ανάστασης είναι κάρφος στο μάτι της λογικής, σκάνδαλο για τας «Αθηναίων πλοκάς».

    Καλό πάντως είναι να διορθωθεί ο Αίλιος Λαμπίδιος του Ροΐδη σε Αίλιο Λαμπρίδιο. Όσο για τον Αλέξανδρο Σεύκρο, δεν ξέρω. Γουγλίζοντας Alexander Seucrus τον βρίσκω 9 φορές σε λατινικά κείμενα της κακιάς ώρας (της κακιάς ώρας βέβαια είναι και τα δικά μου λατινικά…). Η Wikipedia δεν τον έχει και, τελικά, μήπως πρόκειται απλώς για τον πασίγνωστο Alexander Severus;

  38. Costas said

    χριστιανολογία θεολογία, διάβαζε: χριστιανική θεολογία

  39. Πέπε said

    @26, 27:
    Άρτεμη, ευχαριστούμε πολύ. Ιδιαίτερα για την παράθεση της Επιστολής, που με συγκίνησε.
    Όμως για την ωμοπλατοσκοπία έχω δύο απορίες:
    α) Τι το ιδιαίτερα πασχαλινό έχει; Κάθε αρνί που σφάζαν και έτρωγαν δεν του διάβαζαν και τη σπάλα; Εντάξει, δεν έτρωγαν και κάθε μέρα αρνί, αλλά και από τη Λογοτεχνία και από ιστορίες αγωνιστών κλπ. θυμάμαι περιστάσεις άσχετες με το Πάσχα.
    β) Όταν λέμε «ένα από τα μακροβιότερα έθιμα», δεν υπονοείται ότι επιβιώνει ακόμη; Υπάρχει κανείς που να διαβάζει τη σπάλα επί των ημερών μας, έστω και για λόγους ψυχαγωγικούς;

  40. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ευχές πέρα ως πέρα. «Ως πέρα του περού»,απ ελέγασι παλιά.

    Αυγολόγιον πασχάλιου μηνός Μαϊου, σήμερα. Ωραίο.
    «Σαράντα αυγά σαράντα μπουκιές» η μόνιμη επωδός -απάντηση στην κουβέντα των μεγάλων το Πάσχα: «Σώνει μπλιό,πόσα ήφαες; θα σκάσεις». Τα κόκκινα αυγά καθαριζόντουσαν και καταβροχθιζόντουσαν πριν προλάβεις ν ακούσεις καλά καλά το δεύτερο τσαφ από το «κώλο-κώλο» τσούγκρισμα, και πηγαίναμε «γι άλλα».
    Από προχθές ήθελα να το πω και το ξέχναγα, το παλιό δελτίο τιμών που το λέγανε κάθε πρωί στο ράδιο (δελτίο της αγορανομίας κάπως έτσι) : «Ωά 75 γραμμαρίων , 0,25 λεπτά κλπ.» Από τα τσακάλια-ψαχτίρια εδώ αν βρει κανείς αρχείο, νομίζω έχει πλάκα. Η γλώσσα, ημικαθαρεύουσα, η χροιά «συμπαγής»,στρογγυλή, μονότονη, ίδια χρόονια. Σε ηλικία δημοτικού θυμάμαι το δελτίο αυτό μετά τις πρωινές ειδήσεις από τη μεγάλη ραδιάρα μας κι ενώ έλεγε τις τιμές εγώ σιχτίριζα να φτιάξω την τσάντα για το σχολείο.

  41. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    40 «ωά ημέρας 75 γραμμαρίων» μήπως;

  42. christos k said

    Χρόνια πολλά και από εμένα. Καλό Πάσχα σε όλους.

  43. Alexis said

    Χρόνια πολλά και από μένα σε όλους τους συν-σχολιαστές και σε όλον τον κόσμο.

    Για τ’ αυγά δεν έχω κάτι να προσθέσω, αλλά θα κάνω δύο παρατηρήσεις (διαπιστώσεις μάλλον) η μία σχετική με τη σημερινή γιορτή και η άλλη σχετική με το …κάρβουνο που αναφέρθηκε παραπάνω.

    Συγκρίνοντας τη σημερινή εποχή με τις μνήμες που έχω από παιδί (δηλαδή 30-40 χρόνια πίσω) παρατηρώ ότι αφενός η ευχή «Χριστός Ανέστη» τείνει να αντικατασταθεί σε μεγάλο βαθμό από το πιο ουδέτερο και «κοσμικό» «Χρόνια Πολλά», αφετέρου ότι οι άνθρωποι συνηθίζουν πλέον να εύχονται «Χρόνια Πολλά» σε πολύ περισσότερες ημέρες του χρόνου απ’ ότι παλιότερα. Παλιά θυμάμαι ότι τα «Χρόνια Πολλά» λέγονταν μόνο ανήμερα των Χριστουγέννων και του Πάσχα, άντε και λίγες μέρες μετά. Τώρα παρατηρώ ότι τα Χρόνια Πολλά ξεκινάνε για μεν τα Χριστούγεννα από τις 22-23 Δεκέμβρη για δε το Πάσχα από τη Μ. Τετάρτη! Επιπλέον έχουν καθιερωθεί και σε άλλες μικρότερες γιορτές όπως Καθαρή Δευτέρα, Δεκαπενταύγουστο, Εθνικές Εορτές κλπ.

    #32, όντως η φράση «όχι άλλο κάρβουνο» έγινε παροιμιώδης από την ταινία, όμως η απορία μου είναι η εξής: Η ταινία είναι του 1970 και υποτίθεται ότι ο Κούρκουλος περιγράφει ένα σύγχρονό του ναυάγιο. Υπήρχαν το 1970 πλοία με κάρβουνο; Μήπως η φράση ήταν ήδη κάτι σα στερεότυπο στη γλώσσα των ναυτικών της εποχής και φυσικά κατάγεται από παλιότερες εποχές, όταν οι μηχανές έκαιγαν κάρβουνο;

  44. Αρκεσινεύς said

    Χρόνια πολλά σε όλους με υγεία και αγάπη.

    Για τα αυγά του Πάσχα, την ωμοπλατοσκοπία και τον αυριανό εορτάζοντα άγιο Γεώργιο, από τον Ν. Πολίτη.

    http://www.kentrolaografias.gr/files/pdf/ekdoseis/kl_dh_pol_a1/Laografika_Summeikta_t_A.pdf

  45. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    37: Κώστα, πολύ εύστοχες παρατηρήσεις. Ξανακοίταξα τα Άπαντα και έχει Λαμπίδιο και Σεύκρο, ένας πόντος μείον για τον επιμελητή. Το πρωτότυπο (Πασχαλινή Ακρόπολις 1888) δεν μπορώ να το βρω.

  46. -Μου λέει ο Τζώνης: «αυτό που σου δίνω δεν είναι αρνί, είναι κούκλα!». Δείγμα αγάπης του παλιού επαγγελματία για την δουλειά του…

    -Με την ευκαιρία, πόθεν η γνωστή, παροιμιώδης έκφραση περί αδυναμίας βαφής αβγών;

    -Χρόνια πολλά!

  47. ΝΜ said

    Costas (#37): Λέτε λοιπόν να είναι ο Αλέξανδρος Σεβήρος; Αυτός που πεθαίνοντας είπε το αγαπημένο μου ρητό: ¨Ήμουν το παν και αυτό δεν είναι τίποτᨻ ;

  48. Άρτεμη said

    39 Για τον …. ενεστώτα δέν φταίω, απλώςαντέγραψα την επιστολή και το άρθρο, χωρίς να προσπαθώ να το κάνω επίκαιρο, μόνο και μόνο λόγω πασχαλινού αρνιού. Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.

    άσχετο τώρα από το http://www.sansimera.gr/hnews/36#ixzz2STxN4wcj και χωρίς- ξανά – παρέμβαση χρονική, επειδή μού άρεσε η μέθοδος τού αλείματος

    : “Φωτιά” θα πάρουν σε λίγες μέρες οι σούβλες και τα κάρβουνα για να “φιλοξενήσουν” τα παραδοσιακά πασχαλινά εδέσματα. Αρνί, κατσικάκι και κοκορέτσι θα έχουν την τιμητική τους στο πασχαλινό τραπέζι, ωστόσο ελάχιστοι είναι εκείνοι που γνωρίζουν ότι όλες οι παραπάνω γεύσεις αλλά και ο τρόπος παρασκευής τους ήταν γνωστά στους αρχαίους Έλληνες, πριν από πέντε χιλιάδες χρόνια!

    Όταν, μάλιστα, έψηναν στη σούβλα και καθώς δεν υπήρχαν τότε πινέλα, αλλά ούτε και λαδολέμονο, βουτούσαν ένα κλαδί από πεύκο σε χυμούς από άγουρο σταφύλι και άγουρο δαμάσκηνο και άλειφαν το κρέας προσδίδοντάς του μια ιδιαίτερη γεύση από φρούτα και ρετσίνι. Για να παρασκευάσουν κοκορέτσι μαρινάριζαν τα έντερα σε ξύδι, νερό και μέλι. Το ξύδι λειτουργούσε ως αντισηπτικό και αφυδάτωνε το έντερο από τα πολλά λίπη, ενώ το μέλι δημιουργούσε μια καραμελωμένη κρούστα. Οι επίσημες ονομασίες στην αρχαία ελληνική ήταν “πλεκτή” για το κοκορέτσι και “γαρδούμιο” για τη γαρδούμπα.

    Με τον ίδιο τρόπο, ο σεφ Νίκος Φωτιάδης φτιάχνει σήμερα αρνί και κοκορέτσι για την οικογένειά του – και όχι μόνο – ωστόσο διευκρινίζει ότι αντί για κλαδί από πεύκο χρησιμοποιεί πευκοβελόνες στο ψήσιμο των αμνοεριφίων. “Το κοκορέτσι είναι καταγεγραμμένο στα έργα του Ομήρου, ο οποίος μας αποκαλύπτει ότι το έφτιαχναν από την αρχαία Ελλάδα. Οι λεπτομέρειες, μάλιστα, που αφορούν την παρασκευή του είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες” αναφέρει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ και τονίζει ότι όσοι δοκιμάζουν το κοκορέτσι που φτιάχνει με την ίδια συνταγή, μένουν εντυπωσιασμένοι από το αποτέλεσμα. “Το μέλι στο κοκορέτσι δεν είναι τόσο εμφανές, ωστόσο η παρουσία του στο ψήσιμο προσδίδει μια εξαιρετική υφή στο τελικό αποτέλεσμα” προσθέτει. Επισημαίνει, πάντως, ότι οι σούβλες δεν αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα στην αρχαία Ελλάδα, καθώς δεν καταναλώνονταν μεγάλες ποσότητες κρεάτων.

    Σήμερα, πέραν της γνωστής σε όλους σούβλας, κάθε τόπος έχει τη δική του πασχαλινή παράδοση που περιλαμβάνει πολλές και διαφορετικές παραλλαγές – από το κλέφτικο στη Μακεδονία και το ρίφι με πάτουδα στη Νάξο μέχρι τη γάστρα στην Ήπειρο και τα γαρδούμια στην Κρήτη.

    Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα νησιά, όπου – στις περισσότερες περιπτώσεις – το αρνί είναι γεμιστό με διάφορα χόρτα και ρύζι και ψήνεται στο φούρνο. Το ρίφι με πάτουδα της Νάξου είναι ουσιαστικά ερίφιο με σέσκουλα, κουτσουνάδες από τις παπαρούνες που βγαίνουν το Πάσχα, μάραθο, μυρώνια και φρέσκο κρεμμυδάκι.

    Λίγο βορειότερα, στη Μυτιλήνη, η παραδοσιακή συνταγή επιβάλλει το αρνί να είναι γεμιστό με σκέτο ρύζι, χωρίς χόρτα, αλλά με κουκουνάρι, σταφίδες και εντόσθια.

    Στην Ήπειρο κυριαρχεί η γάστρα, στο ίδιο μήκος κύματος με τη ρεβυθάδα της Σίφνου. Μέσα στο σκεύος, το κρέας “συνοδεύεται” από χόρτα του βουνού που ευδοκιμούν στην περιοχή και μετά το μαγείρεμα προτίθεται αυγολέμονο. Στην Πάτρα, η παραδοσιακή συνταγή υπαγορεύει το αρνί να ψήνεται μαζί με κοιλιές και ποδαράκια, ενώ στη Μάνη το αποκαλούμενο ρεγάλι μοιάζει με κρέας κοκκινιστό με λίγο ζουμί και κόκκινη σάλτσα.

    Στην Κρήτη, η παραδοσιακή κατσαρόλα είναι εκείνη που “φιλοξενεί” έναν ξεχωριστό μεζέ, που φτιάχνεται με τρεις διαφορετικούς τρόπους, τα γαρδούμια. Αυτά παρασκευάζονται είτε με το ποδαράκι του αρνιού με το νύχι, τυλιγμένο με εντεράκι, είτε με την κοιλιά του αρνιού τυλιγμένη σε εντεράκι, είτε με το συκώτι, τη μπόλια και το έντερο.

    Ένας άλλος τρόπος μαγειρέματος, εναλλακτικός της σούβλας, του φούρνου ή της γάστρας είναι το κλέφτικο, που συναντάται σε κάποιες περιοχές της Μακεδονίας, αλλά και σε άλλα μέρη της χώρας. Φέρει την ονομασία του από την περίοδο της τουρκοκρατίας, όταν οι αρματωλοί και οι κλέφτες για να μην τους αντιληφθούν οι Τούρκοι, άνοιγαν έναν λάκκο στο χώμα, τοποθετούσαν κάρβουνα και το κρέας του αρνιού δεμένο μέσα δέρμα του και σκέπαζαν πάλι με κάρβουνα και χώμα. Το κρέας ψηνόταν χωρίς οσμές και καπνούς, ώστε να μην γίνεται αντιληπτό και οι παρασκευαστές του είχαν για αρκετές μέρες φαγητό, καθώς ήταν αρκετό να σκάψουν λίγο το χώμα για να βγάλουν λίγες μερίδες ακόμη.

    Η ιδέα του ψηφίσματος χωρίς αέρα ενσωματώθηκε στο χτιστό φούρνο, η είσοδος του οποίου χτίζεται με πηλό και σπάει την επόμενη μέρα, αφού έχει ψηθεί το κρέας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. “Η συνήθεια του θαψίματος υπήρχε από τα αρχαία χρόνια για καθαρά χρηστικούς λόγους και πήρε νέα μορφή όταν οι αρχαίοι Έλληνες υιοθέτησαν από τους αρχαίους άραβες τον χτιστό φούρνο. Η είσοδός του χτίζεται για να μην υπάρχει καθόλου αέρας, διαφορετικά το κρέας θα καεί. Με το άναμμα, όμως, του φούρνου, την τοποθέτηση του φαγητού και το χτίσιμο της πόρτας διασφαλίζεται μια σταθερή θερμοκρασία, ιδανική για ένα ομοιόμορφο ψήσιμο επί πολλές ώρες” σχολιάζει ο κ. Φωτιάδης.

    Διαφορετικές συνταγές, κατά τον σεφ, υπάρχουν πολλές και για τη μαγειρίτσα και αφορούν την παρουσία ή μη διαφόρων χόρτων, αρωματικών και ειδών εντοσθίων.

    Ιδιαίτερη θέση, άλλωστε, στο γιορτινό μακεδονικό τραπέζι έχουν και οι τζιγεροσαρμάδες, φτιαγμένοι με ψιλοκομμένα εντόσθια, ρύζι, σταφίδες, κουκουνάρι και δυόσμο μέσα στη μπόλια του αρνιού. Η αντίστοιχη συνταγή στην Ήπειρο είναι το λεγόμενο τρίμμα που φέρει μέσα στην μπόλια τα εντόσθια αλλά και χοντροκομμένα πασχαλινά αυγά και φρυγανισμένο ψωμί. Σε πολλές περιοχές, επίσης, κυριαρχεί το σπληνάντερο, κατά το οποίο το παχύ έντερο των αμνοεριφίων γεμίζει με τη σπλήνα, με ρύζι κανέλα, καρπούς και σταφίδες, ενώ δεν λείπει και το κεφαλάκι, ένας μεζές που σερβίρεται στη λογική ότι δεν πετιέται ποτέ τίποτα φαγώσιμο.

    Τσουρέκια και γλυκά ολοκληρώνουν το πασχαλινό τραπέζι με την απαραίτητη γλύκα που επιβάλλει ένα επιδόρπιο. “Τα τσουρέκια άρχισαν να φτιάχνονται από τα βυζαντινά χρόνια και έχουν δεχτεί επιρροές από την ανατολή και τα αρώματά της.

    Οι παραλλαγές τους ανά περιοχή εξαρτώνται από τους λαούς με τους οποίους συνεργάζονταν ή με τους οποίους πολεμούσαν οι λαοί του βυζαντίου” τονίζει ο κ.

    Φωτιάδης. Δεν παραλείπει, μάλιστα, να αναφέρει τα γλυκά επιδόρπια με τυρί που σερβίρονται στα νησιά, όπως τα καλτσούνια στην Κρήτη, τα πιτάκια με ανάλατη μυζήθρα και κανέλα στη Νάξο και τα μελιτίνια στη Σαντορίνη.

    Παραδοσιακές γεύσεις συνταγές και τρόποι μαγειρέματος χιλιάδων χρόνων επιβιώνουν ακόμη στις περισσότερες περιοχές της χώρας, περνούν από γενιά σε γενιά και κατά καιρούς συγκεντρώνονται σε βιβλία μαγειρικής και σχετικές εκδόσεις χάρη στο μεράκι και το φιλότιμο κάποιων ανθρώπων. “Είναι, όμως, κρίμα που οι όποιες προσπάθειες είναι αποσπασματικές» λέει ο κ. Φωτιάδης και εύχεται να υπάρξει κάποια στιγμή μια συνολική συντονισμένη μελέτη με στόχο μια συνολική καταγραφή.

  49. Γς said

    48:
    Ωραίο το λίκνο για σου για το «νόστιμο» (όχι ήμαρ) αλλά «Το κοκορέτσι που είναι καταγεγραμμένο στα έργα του Ομήρου».

    Εχει και μερικά μεζεδάκια όπως :
    Για το ξύδι που «αφυδάτωνε το έντερο από τα πολλά λίπη»

    Και πολλά άσκοπα εισαγωγικά όπως:
    >και τα κάρβουνα για να “φιλοξενήσουν” τα παραδοσιακά πασχαλινά εδέσματα
    >κατσαρόλα που “φιλοξενεί” έναν ξεχωριστό μεζέ
    >το κρέας “συνοδεύεται” από χόρτα του βουνού

    Λέει και για γάστρα.
    Κι ήταν μια πελώρια πλαστική γλάστρα στο καροτσάκι μιας που περιμέναμε μαζί με τόσους άλλους μπρός στους χασάπηδες του Σκλαβενίτη προχτές.

    -Μαντάμ μην κάνεται κανα αστείο και τη βάλετε στο φούρνο, θα λειώσει. Δεν ξέρω κι αν χωράει κι όλας.
    -Στο φούρνο;
    -Ναι. Στην περίπτωση που έχετε μπλέξει τη γάστρα με τη γλάστρα.

  50. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    48: Για την εγκυρότητα του άρθρου δεν βάζω το χέρι μου στη φωτιά. Θα μ’ ενδιέφερε η συγκεκριμένη αναφορά στον Όμηρο, ας πούμε,
    Αυτά με τις «επίσημες» (σικ) ονομασίες επίσης είναι ύποπτα γιατί στο λεξικό μου βρίσκω ότι η πλεκτή ήταν είδος ψαράδικου καλαθιού, και άλλα πράγματα όχι φαγώσιμα.
    Και το «γαρδούμιο» (σικ πάλι) είναι δάνειο από τα λατινικά (caldumen), άλλωστε η λ. γαρδούμιον βρίσκεται σε βυζαντινά μόνο κειμενα, χίλια πεντακόσια και βάλε χρόνια μετά τον Όμηρο.

  51. Πέπε said

    #48: Μου τρέχουν τα σάλια. Και σκέψου ότι κι εγώ από Πάσχα έρχομαι, δεν είναι ότι …στερήθηκα!

    Παρατηρήσεις:

    1. Το αρχαίο κοκορέτσι με αυτό το μίγμα μελιού θα πρέπει να είναι ενδιαφέρον!
    2. Το καρπάθικο βυζάντι (μάλλον < βυζανιάρικο, δηλ. ρίφι γάλακτος) είναι στη λογική του νησιώτικου γεμιστού κατσικιού, με ρύζι και εντόσθια, που ψήνεται όλη νύχτα σε σφραγισμένο φούρνο. Το σκεπάζουν ολόκληρο με ζύμη για να μη στεγνώσει, που μετά την πετάνε (σήμερα συνήθως αλουμινόχαρτο αλλά μερικοί το κάνουν και με τον παλιό τρόπο).
    3. Άλλη παραλλαγή είναι το καλύμνικο μουούρι που, τουλάχιστον σήμερα, το τρώνε και εκτός Πάσχα, αρκετά συχνά. Άμα μείνει, τις επόμενες μέρες, στο ξαναζέσταμα, σπάνε και καναδυό αβγά μέσα για να "ζωντανέψει". Χλιδάτες, μπερκετλήδικες τροφές!
    4. Ο τζιγεροσαρμάς πρέπει να είναι ό,τι κορυφαιότερο έχει βγάλει η ελληνική κουζίνα, και από τα κορυφαία επιτεύγματα γενικώς του ελληνικού πνεύματος.
    5. «…το κεφαλάκι, ένας μεζές που σερβίρεται στη λογική ότι δεν πετιέται ποτέ τίποτα φαγώσιμο». Ε όχι δα! Η λογική είναι ότι δεν πετάμε το καλύτερο! Μυαλά, μάτια…

    Αν λίγο πολύ όλο το Αιγαίο ψήνει αρνί ή ρίφι στο φούρνο, γιατί άραγε έχει επικρατήσει το σουβλιστό ως "πανελλήνιο"; Άλλωστε και σε μέρη της Β. Ελλάδας έχω ακούσει ότι σχετικά πρόσφατα ακόμα το σουβλιστό ήταν άγνωστο. Να είναι θέμα αυξημένου κύρους της στεριανής Παλιάς Ελλάδας στα πρώτα χρόνια του ελεύθερου κράτους; Ή πιο πρόσφατη ιστορία, θέμα τηλεόρασης;

  52. gmallos said

    #48 «…Λίγο βορειότερα, στη Μυτιλήνη, η παραδοσιακή συνταγή επιβάλλει το αρνί να είναι γεμιστό με σκέτο ρύζι, χωρίς χόρτα, αλλά με κουκουνάρι, σταφίδες και εντόσθια. …»

    Μπα. Κουκουνάρι δεν παίζει. Κάστανα μπαίνουν στη γέμιση. Και το δύσκολο είναι να καταφέρεις να βρεις (ή να διατηρήσεις) κάστανα τέτοια εποχή.

    Για τα άλλα τα είπα κι άλλοι:)

  53. gmallos said

    τα είπαν κι άλλοι 🙂
    Το ν φαγώθηκε και δεν είναι που δεν θα οξυγονωθεί ο εγκέφαλος, αλλά δεν βγάζει και νόημα έτσι

  54. gmallos said

    #40 Σίγουρα είχε δελτίο τιμών το πρωί; Γιατί εγώ το θυμάμαι το βράδυ, γύρω στις οχτώμισι. «Ωά, ωοσκοπούμενα, λευκά, μετά σφραγίδος, πρώτου μεγέθους, άνω των 63 γραμμαρίων».

  55. Earion said

    Χρόνια πολλά κι από μένα στον Νικοκύρη και σε όλους. Ευχές καθυστερημένες αλλά από καρδιάς.

    Να προσθέσω και τη δική μου παραίνεση δίπλα σε αυτήν του Costas (#37). Ο «συγγραφέας» (τον βάζω σε εισαγωγικά γιατί είναι φανταστικό πρόσωπο) Αίλιος Λαμπρίδιος υποτίθεται ότι έγραψε μερικές από τις βιογραφίες των Ρωμαίων αυτοκρατόρων που περιέχονται στο ιστορικό έργο-συμπίλημα που ονομάζεται Historia Augusta. Μπερδεμένη ιστορία. Και ο Ρωμαίος αυτοκράτορας ήταν ο Αλέξανδρος Σεβήρος, δεν χωρά αμφιβολία (όπως στο #47). Μαντεύω και πώς έγινε η παρανάγνωση: ο Ροΐδης έγραψε Σευῆρου (τότε ακόμα η γραφή ήταν με ύψιλον) και το ήτα με περισπωμένη διαβάστηε ως κάππα. (Σεβήρος, άλλο ένα κύριο όνομα που άλλαξε ορθογραφία, από ύψιλον σε βήτα. Κάποτε πρέπει να πεισουμε κι αυτούς που δεν τους αρέσει η Βαβαρία με βήτα. Θέλει γερή επιχειρηματολογία, αλλά θα την κάνουμε).

  56. Πέπε said

    Se non e vero κλπ.:

    Παλιά λέει, όχι πολύ παλιά, μέχρι τον καιρό που τη νηστεία την τηρούσε αυστηρά ο περισσότερος κόσμος, το Πάσχα ήταν η χρυσή εποχή για τους επαγγελματίες του θανάτου (πεθαμενατζήδες κλπ.): αφανισμένος ο άλλος από 50 μέρες νηστεία, που τη Μεγάλη Εβδομάδα και κατεξοχήν τη Μ. Παρασκευή γινόταν ακόμη πιο άγρια, ριχνόταν στο αρνί και σ’ όλα τα παραφερνάλια με περισσότερη πείνα αλλά και λιγούρα (νηστεία δε σημαίνει υποχρεωτικά ξενηστικωμάρα, αλλά και σχετικά χορτάτος να είσαι, τους κρεατομεζέδες τους έχεις επιθυμήσει), κάναν λοιπόν μεγαλύτερες καταχρήσεις από τους σημερινούς, με αποτέλεσμα να παθαίνουν νταμπλάδες σαν τις μύγες. Εντωμεταξύ, λέμε μεν ότι αν για αρκετό καιρό δεν τρως πολύ «κλείνει» το στομάχι και μετά δεν μπορείς να φας πολύ ακόμη κι αν θες, αλλά η μαγειρίτσα το βράδυ του Μ. Σαββάτου φρόντιζε να το ξεκλειδώσει, οπότε πάει κι αυτή η ασφαλιστική δικλείδα.

    Μετά, η χαλάρωση των θρησκευτικών ηθών, και η (διακριτική αλλά υπαρκτή, ό,τι και να λέμε) είσοδος του υγιεινισμού, κατάφεραν καίριο πλήγμα στον κλάδο, που αυτές τις μέρες περίμενε όλο το χρόνο να κάνει κι αυτός Πάσχα.

  57. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα και χρόνια πολλά και από εδώ!

    56: Δεν το είχα σκεφτεί, ενδιαφέρον!

    55: Δύσκολα θα έβαζε περισπωμένη ο Ροΐδης όταν η λήγουσα είναι μακρά, όπως στο Σευήρου. Αλλά από εκεί θα έγινε η παρανάγνωση, έστω και με οξεία.

  58. Οι εβραίοι βάφουν αυγά βράζοντάς τα με κοκκινωπά κρεμμυδότσουφλα, και ακολούθως τα ψήνουν κι όλας ‘caminados’ και σε ladino ‘jaminados’

    @27 Άρτεμη
    αμβροσία, όντως το φαγητό των αθανάτων, κατ’ ουσία το φαγητό που τους έκανε αθάνατους, ενώ το νέκταρ είναι απλώς ‘υπέροχο ποτό’.

    Λεξιλογικά όμως:
    αμβροσία = αθανασία, α στερ. + [mrt]. Από την ίδια ρίζα ο βροτός (θνητός), [βρ > βορά, βιβρώσκω, βρώσις, βρώμα = φαγητό], Μώρος (σύντροφος η αδελφός της Νύκτας) και μόρσιμος (= σχετικός με τον θάνατο, αναγγέλλων τον θάνατο κ.ο.κ.). Η σανσκριτική είναι murtiu = θάνατος και η αμβροσία = amrta (το r με τελίτσα από κάτω, ως φωνήεν)

  59. Μαρία said

    58
    Η βορά κλπ είναι απο άλλη ρίζα.
    Μώρος είναι ο Θωμάς 🙂 Ο μόρος και Μόρος, γιος της Νύχτας, σχετίζεται ετυμολογικά με το μείρομαι, μοίρα κλπ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: