Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ρώμος Φιλύρας: Άπαντα τα ευρεθέντα κι ένα αθησαύριστο ποίημα

Posted by sarant στο 9 Ιουνίου, 2013


ρφ b188373Ένα σημαντικό βιβλίο κυκλοφόρησε, χωρίς τυμπανοκρουσίες, πριν από μερικούς μήνες, η δίτομη συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του Ρώμου Φιλύρα με τίτλο «Ποιήματα – Άπαντα τα ευρεθέντα», σε φιλολογική επιμέλεια του Χ. Καράογλου και της Αμαλίας Ξυνογαλά. Στον Ρώμο Φιλύρα (1888-1942) είχα αφιερώσει ένα άρθρο πέρυσι το καλοκαίρι, είναι από τους ποιητές που θεωρώ πολύ σημαντικούς, και θα χαρακτήριζα «εκδοτικό γεγονός» την έκδοση, μια και ως τώρα τα ποιήματα του Φιλύρα ήταν διεσπαρμένα σε πολλά και δυσεύρετα βιβλία. Πρώτος είχε επιχειρήσει τη συγκέντρωση των ποιημάτων του Φιλύρα ο Αιμ. Χουρμούζιος το 1938, και εξέδωσε έναν τόμο με τις συλλογές που είχε κυκλοφορήσει ο Φιλύρας πριν κλειστεί στο Δρομοκαΐτειο, απευθύνοντας παράλληλα έκκληση σε όλους τους ενδιαφερόμενους να του στείλουν ό,τι υλικό είχαν ενόψει της έκδοσης άλλων τόμων. Με τον πόλεμο, το σχέδιο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, και, το χειρότερο, χάθηκε και το υλικό που είχε συγκεντρώσει ο Χουρμούζιος. Οπότε, σήμερα ο Καράογλου και η Ξυνογαλά έρχονται να συνεχίσουν αυτό που άφησε μισοτελειωμένο ο Χουρμούζιος, 75 χρόνια μετά. Αποτέλεσμα είναι μια δίτομη έκδοση, ο πρώτος τόμος με τα ποιήματα ως το 1923 (μαζί και τα ‘παραλειπόμενα’, που δεν είχαν συμπεριληφθεί σε συλλογές) και ο δεύτερος από το 1924 ως τον θάνατο του Φιλύρα. Οι δυο τόμοι πιάνουν πάνω από 1000 σελίδες και προσφέρονται σε συγκριτικά χαμηλή τιμή (35 ευρώ με την έκπτωση, παίζει ρόλο και το γεγονός ότι ο εκδοτικός οίκος είναι πανεπιστημιακός) αλλά στους καιρούς που περνάμε το ποσό αυτό είναι σίγουρα κάθε άλλο παρά ευκαταφρόνητο.

Η δουλειά των επιμελητών είναι υποδειγματική τόσο στην έρευνα όσο και στην επιμέλεια. Τα ευρετήρια (τίτλων και πρώτων στίχων) βοηθούν την αναζήτηση, υπάρχει γλωσσάρι με τις δύσκολες λέξεις (μαζί και όσες έπλασε ο μέγας γλωσσοπλάστης Φιλύρας), ενώ καταγράφονται και οι μεταγενέστερες δημοσιεύσεις κάθε ποιήματος. Χάρηκα που είδα εναρμονισμένη την ορθογραφία με τα σημερινά. Οι επιμελητές έχουν συγκεντρώσει ποιήματα από πολλές πηγές, έχουν αποδελτιώσει αρκετά έντυπα, κι όμως ξέρουν κι οι ίδιοι ότι η συλλογή τους έχει αναπόφευκτες ελλείψεις. Αντιγράφω από τον πρόλογο (που είναι γραμμένος το 2012): Η ανά χείρας συγκεντρωτική δίτομη έκδοση -κατά σύμπτωση, στις 9 Σεπτεμβρίου τρ.έ., συμπληρώνονται εβδομήντα χρόνια από τον θάνατο του Φιλύρα- κάνει προσιτό στους σημερινούς αναγνώστες το μέγιστο μέρος του (δημοσιευμένου και αδημοσίευτου) ποιητικού έργου αυτού του «ελάσσονος» αλλά σημαντικού (παραδοσιακού μα και νεωτερικού) ποιητή των αρχών του 20ού αιώνα και του Μεσοπολέμου· πιστεύουμε ότι η έκδοσή μας θα συμβάλει τόσο στην πληρέστερη γνωριμία μας με την ποιητική φωνή του Φιλύρα, την εξέλιξη και τις διακυμάνσεις της, όσο και, γενικότερα, στη μελέτη του νεοελληνικού λυρισμού. Όπως δηλώνεται στον υπότιτλο «Άπαντα τα ευρεθέντα», η έκδοσή μας έχει ελλείψεις. Αφενός, λανθάνουν και άλλα δημοσιευμένα ποιήματα (άγνωστο πόσα) και, αφετέρου, είναι βέβαιο ότι έχουν χαθεί οριστικά ή λανθάνουν πολλά αυτόγραφα. Συγκεκριμένα, δεν βρήκαμε τα αυτόγραφα του Αρχείου Γ. Φτέρη και του Φακέλου Ενώσεως Συντακτών, που είχε δει ο Κόρφης, καθώς και το υλικό που είχε συγκεντρώσει ο Αιμ. Χουρμούζιος. Είχαμε, όμως, την τύχη να βρούμε αυτόγραφα έξι αδημοσίευτων ποιημάτων στο αρχείο του γλύπτη Φωκίωνα Ρωκ, στο Μ.Ι.Ε.Τ., καθώς και ένα μικρό μέρος των αυτογράφων που είχε δώσει ο ποιητής στον Ηλία Ζιώγα. Τη μεγαλύτερη ευχάριστη έκπληξη αισθανθήκαμε τον Ιούλιο του 2008, όταν, στο νεοαποκτηθέν, τότε, από το ΕΛΙΑ, Αρχείο Μιλτιάδη Μαλακάση, βρήκαμε έναν ταχυδρομικό φάκελο που περιέχει τριάντα έξι φύλλα με ισάριθμα δακτυλογραφημένα ποιήματα (δεκαέξι από τη Θυσία και άλλα είκοσι), καθώς και τέσσερα χειρόγραφα φύλλα από άγνωστο (του Μαλακάση;) γραφικό χαρακτήρα με μεταφρασμένο ένα ποίημα του P. B. Shelley.

Το ιδιαίτερο με τον Φιλύρα είναι ότι από τότε που τον έκλεισαν στο Άσυλο, χάριζε ποιήματά του, με τις φούχτες μάτσα τσαλακωμένα χαρτιά, σε όποιον τον επισκεπτόταν. Ποιήματα άλλοτε μεγαλοφυή και άλλοτε παραληρηματικά, συχνά και τα δυο μαζί, άλλα μισοτελειωμένα κι άλλα καθαρογραμμένα. Πολλά από αυτά δημοσιεύτηκαν σε έντυπα της εποχής, άλλα λανθάνουν και κανείς δεν ξέρει πόσα τέτοια χαρτιά βρίσκονται σε χέρια ιδιωτών και πόσα έχουν χαθεί και πεταχτεί. Οπότε, κανείς δεν μπορεί να βεβαιώσει ότι δεν θα βρεθούν αύριο κι άλλα ποιήματα.

Πιο σωστά, είμαστε μάλλον βέβαιοι ότι θα βρεθούν, πολύ περισσότερο που σήμερα θα σας παρουσιάσω ένα τέτοιο, αθησαύριστο, ποίημα του Φιλύρα. Βλέπετε, κατά καιρούς έβρισκα, στις παλιές εφημερίδες και τα περιοδικά που σκαλίζω, ποιήματα του Φιλύρα, και τα έστελνα στον Χ. Καράογλου (που με ευχαριστεί, στον πρόλογο του έργου, μαζί με άλλους, για τις «βιβλιογραφικές υποδείξεις»). Επειδή βέβαια δεν ήξερα τι έχει ήδη συγκεντρώσει, από τα 50 που του έστειλα είναι ζήτημα αν θα του ήταν άγνωστα τα δύο ή τρία. Κάποτε σταμάτησα να στέλνω επειδή κατάλαβα ότι έχει σταματήσει η συγκέντρωση του υλικού κι έχει αρχίσει η έκδοση του έργου. Και τώρα που κοιτάζω τα ηλεσυρτάρια μου, βλέπω ότι έχω αποδελτιώσει γύρω στα πέντε ποιήματα που δεν υπάρχουν στα «Άπαντα τα ευρεθέντα», ενώ επίσης έχω καμιά δεκαπενταριά άλλες δημοσιεύσεις καταγραμμένων ποιημάτων. Όλα αυτά θα τα στείλω βέβαια στους επιμελητές, ενδεχομένως αφού τα κάνω πρώτα μια μικρούλα δημοσίευση σε κάποιο λογοτεχνικό περιοδικό, αλλά, βέβαια, σκοπός ήταν να έχουν ενσωματωθεί στην τωρινή έκδοση. Τι να κάνουμε, αυτά είναι τα πλεονεκτήματα των ηλεβιβλίων.

Το γλωσσάρι της έκδοσης περιέχει πάνω από 300, αν μέτρησα καλά, λέξεις, μερικές από τις οποίες είναι λίγο-πολύ γνωστές, αλλά οι περισσότερες δεν υπάρχουν στα μεγάλα λεξικά μας. Περιέχονται επίσης και λέξεις χωρίς ερμήνευμα, εκεί που οι επιμελητές δεν βρήκαν πουθενά τη σημασία τους’ συνήθως, πρόκειται για λεξιπλασίες του Φιλύρα. Αντιγράφω, έτσι για να πάρετε ιδέα, την αρχή του Α: αγιάζι, αγούρμαστος, αγραυλώ, αζάπης, αιθερωμός, ακράμου, ακροπρεπίδι, ακροσυρμή, αλέστα, άληστος, άλικος, αλίμονος, αλκόβη, αλόη, αλτέα. Το «ακράμου» είναι φιλυρισμός που δεν ξέρουμε τι σημαίνει, μάλλον γενική του «άκραμος» (που επίσης δεν ξέρουμε τι σημαίνει), ο αιθερωμός είναι επίσης φιλυρισμός αλλά ερμηνεύεται ως «μετατροπή σε αιθέρια και άυλη κατάσταση», το αγιάζι μάλλον θα το ξέρετε όλοι (ή πέφτω έξω; ) Δυστυχώς οι επιμελητές δεν διαβάζουν το ιστολόγιο ή τέλος πάντων τούς ξέφυγε το προηγούμενο άρθρο μας για τον Φιλύρα, όπου είχαμε δώσει, σωστή πιστεύω, ερμηνεία της λέξης «των περεολουκών», που τώρα έμεινε ανερμήνευτη στο γλωσσάρι.

Το αθησαύριστο ποίημα που σας υποσχέθηκα δημοσιεύτηκε στο Ημερολόγιο «Σατανάς», μια περιοδική έκδοση σατιρικού-φιλολογικού χαρακτήρα, που έβγαινε κάθε Δεκέμβριο, στο τεύχος του 1930, άρα που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1929. Είναι ένα σονέτο αφιερωμένο στον Όσκαρ Ουάιλντ, ίνδαλμα των νεορομαντικών σαν τον Λαπαθιώτη, αλλά όχι του Φιλύρα, απ’ όσο ξέρω.

ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΪΛΝΤ

Όταν μια κόπια έκανες την εποχή σου,
ζητώντας τραγικότητα στη φύση
και στη ζωή, στη φυλακή αναζήσει
κι εκεί ‘χε η σκέψη σου στην ξεστοχή σου.

Σαλώμη, Τραγωδία η πρόθεσή σου
ξέπεσε στ’ άσχημο, να ξεδιαλύσει
τον Πόνο από την κόσμηση, η αισθητική σου
χλεύη, κατάντια, αυτοεξευτέλισμα να χύσει.

Και στη λοκάντα, σαν εβγήκες ξεχασμένος
από σοφούς ποιητές και νέους ανθρώπους
πικρός, στυγνός, καλός κι αγνοημένος

Ξεψύχησες μονάχος σ’ άλλους τόπους
κι ο λοκαντιέρης στον πελάτη του στεφάνι
τον όποιον μ’ άγιο σεβασμό σού βάνει.

[Το κείμενο της δημοσίευσης έχει «χλένη» στον όγδοο στίχο αλλά είναι ολοφάνερο τυπογραφικό λάθος]

Έχετε διαβάσει και καλύτερα σονέτα, αλλά δεν παύει να είναι μια ψηφίδα στο έργο του ποιητή, πολύ περισσότερο χρήσιμη που δεν έχουν γραφτεί και πολλά ποιήματα για τον Όσκαρ Ουάιλντ (ο Λαπαθιώτης, ας πούμε, δεν θυμάμαι να έχει γράψει ποίημα για το ίνδαλμά του· δοκίμια, ναι).

36 Σχόλια προς “Ρώμος Φιλύρας: Άπαντα τα ευρεθέντα κι ένα αθησαύριστο ποίημα”

  1. leonicos said

    Για σκεψου!

  2. leonicos said

    Ακόμα να ξυπνήσουν τα σαϊνια; Συνήθως χτυπ΄ζαω από το 50 και μετά.

  3. leonicos said

    Κυριακάτικη ραστώνη. Άντενα χαθείτε όλοι σας. Κι έχω κάνει και αρχείο από το πρωί.
    Καλά εσείς την Κυριακή δεν τη ζείτε;

    Ποιος είναι για Ηρώδειο το βράδυ; Ιπτάμενος Ολλανδός, που δεν είναι ούτε ιπτάμενος ούτε ολλανδός.

  4. Γς said

    Καλημέρα

    >Σαλώμη, Τραγωδία η πρόθεσή σου

    Κι επιτέλους κατάλαβα ότι στην σαλώμη του Οσκαρ Ουάϊλντ παρέπεμπε ο Καρατζαφέρης με τη δήλωσή του ότι ο Σπηλιωτόπουλος είναι η «Σαλώμη του Καραμανλή»,
    ΟΚ, Συνεχίστε

  5. leonicos said

    Περί Φιλύρα, βεβαίως, αργότερα,διότι την ανάρτηση δεν τη διάβασα ακόμα!

  6. Γς said

    Μας την είχε στημένη ο Λεώ

  7. leonicos said

    Θα δώσουν πργματικά;καραμέλες στους πρώτους; Να μην είναι ζελεδάκια!

  8. Γς said

    Λυκουμάκια Λεώ

  9. Άρτεμη said

    Γιατί και πώς βρέθηκε στο Δρομοκαΐτειο; Έχω την εντύπωση πως ήταν λόγω σύφιλης και πως λόγω εγκλεισμού (και συγχρωτισμού καθημερινά με την παράνοια τρελλάθηκε).
    Βρίσκω στο διαδίκτυο αυτό εδώ (που σε συνδυασμό μάλιστα με το τραγούδι http://www.youtube.com/watch?v=Xs_XUoMiPxc γίνεται σπαραχτικό, αν και δέν το θεωρώ σπουδαίο ποίημα):

    Σκαραμαγκάς
    Σαν κέντημα γύρω οι βράχοι κ΄ οι λόφοι του Κορυδαλλού
    στο λιμανάκι, ονειρεμένο, του γραφικού Σκαραμαγκά
    κ΄ οι βάρκες στην ακρογιαλιά, που βάζουν πλώρη αργά γι΄ αλλού
    τα παραγάδια και τ΄ αγκίστρια κ΄ οι πετονιές αραδαριά.

    Όλος γαλήνιο αραξοβόλι ο κόλπος του Σκαραμαγκά
    κι αντίκρυ η θρυλική Ελευσίνα, Κούντουρα, Μάντρα και τα Βίλλια
    κόττερα μάγα, καραβάκια, τράτες, που σέρνονται αργά,
    κι άλλα πλεούμενα που φεύγουν γοργά και παίρνουν φόρα μίλια.

    Γλυκόχρωμα γαλάζια ως πέρα τα τρεμοσάλευτα νερά,
    τα κύματα μ΄ αφρόν ολάσπρο, κάπου στο βάθος των κατάρτια
    και τα βουνάκια και τα βράχια, τα δεντελλένια στη θωριά
    και κάποτε και κάπου – κάπου πανάκια ολόλευκα και ξάρτια.

    Κι απ΄ όλα, από τις αχτιβάδες, και τα πετράδια στ΄ ακρογιάλι
    ως τα βουνάκια και τα ψάρια, που τ΄ αγκιστρώνουν πετονιές
    λάμπει μια υγεία και μιαν αύρα φυσάει σα νίκη ή μαϊστράλι
    πνέει απ΄ τα βάθη κ΄ ένα ρέμα, παίρνει και ρέει απ΄ τις ρονιές.

    Κι απ΄ το Δαφνί, τη Σαλαμίνα, το Ναύσταθμο κι ακόμα πέρα
    ο θρίαμβος των τοπίων παίρνει και βασιλεύει γραφικά
    σμίγουν το χώμα, το χαλίκι κ΄ οι γλάροι στο γλαυκό του αιθέρα
    και νανουρίζεται η ψυχή μας στο κύμα αιθέρια και γλυκά.

  10. Γς said

    >αν και δέν το θεωρώ σπουδαίο ποίημα

    Με λίγο Γκάτσο όμως που έβ αλες;

  11. Άρτεμη said

    Γς ο συνδυασμός Γκάτσου – Φιλύρα – Χατζιδάκη σκοτώνει 🙂

  12. Γς said

    Ναι σκοτώνει. Τέλειο. Μας τελείωσες, μας έστειλες πρωί πρωί.

  13. Γς said

    Είναι τα προεόρτια της γεροντικής άνοιας που μπλέκω τη λεωφόρο Unter der linden με τον ποιητή στην πύλη του Βρανδεμβούργου κάτω από τον Αγγελο της Νίκης;

  14. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα σχόλια!

    9: Αυτό είναι από τα ποιήματα του Δρομοκαϊτείου. Λίγο περισσότερα λέω στο προηγούμενο άρθρο:
    https://sarantakos.wordpress.com/2012/08/05/filyras/

  15. Γς said

    Μιάμιση ώρα πέρασε και κανείς δεν ποστάρει.
    Ας συνεχίσουμε το #13.

    Βέβαια αυτά εσείς τα ξέρετε, αλλά εγώ δεν ήξερα ότι το όνομα που διάλεξε ο ποιητής έχει σχέση με τις φιλύρες της λεωφόρου του Βερολίνου και όλες τις φιλύρες γενικώς.
    Ηταν λέει η Φιλύρα, η Ωκεανίς Φιλύρα, νύμφη.
    Που την λιμπίστηκε ο Κρόνος, αλλά τον έπιασε στα πράσα η κυρά του η Ρέα και για να της ξεφύγει μεταμορφώθηκε σε άλογο.
    -Θα σου δείξω εγώ ρε!. Λέει η Ρέα. Και του έκανε η Φιλύρα ένα μπέμπη μούρλια. Ένα ωραίο αλογοανθρωπάκι. Τον Κένταυρο.
    Κι ήταν να ανοίξει η γη να την καταπιεί η μάνα του. Γι αυτό και την έκανε δέντρο ο Κρόνος. Την φιλύρα.
    Εμ, τι νομίζατε;

  16. Ηρώ Διαμαντούρου said

    Αγαπημένος ποιητής… Θα σπεύσω να το πάρω, ευχαριστούμε για την ενημέρωση Νίκο!

  17. Δημήτρης Μ. said

    Καλημέρα.

    Το “ακράμου” είμαι φιλυρισμός.

    Προφανώς «είναι φιλυρισμός».

  18. Ηλεφούφουτος said

    Ένα πράγμα που μ ενοχλεί στα γλωσσάρια είναι ότι εξηγούν λέξεις όπως το αγιάζι και αφήνουν άλλες ανεξήγητες. Ιδίως με ενοχλεί όταν προδίδουν μηχανική επεξεργασία του λεξιλογίου.
    Αναρωτιέμαι παρεπιφτού αν στο συγκεκριμένο γλωσσαρι εξηγείται η λέξη «στυγνός» με τη σημασία φυσικά που έχει στο συγκεκριμένο ποιήμα.

    Βέβαια ακόμα κι ένα γλωσσάρι όπως θα το ήθελα δεν θα μπορούσε να μου εξηγήσει ένα σωρό πράγματα που δεν καταλαβαίνω στο ποιήμα για τον Ό. Ουάιλντ.
    Τι ρόλο παίζει το «όποιον» π.χ. στο «τον όποιον μ’ άγιο σεβασμό σού βάνει» ή πού κολλάει το στεφάνι του λοκαντιέρη ή αυτό το «αναζήσει» από πού κρέμεται;

  19. Το βιβλίο το είδα προχθές στην Πολιτεία, δεν ήξερα κάτι γι αυτό και εκτός που έπαθα σοκ είχα μόνο 32 ευρώ πάνω μου, αλλιώς… 😉

    Λοιπόν, συμφωνώ ότι είναι μεγάλο γεγονός για μας που χρόνια ψάχναμε και δεν βρίσκαμε Φιλύρα παρά σε παλιές ανθολογίες. Θα το ξεκοκαλίσουμε, ασφαλώς. (μόλις βρω τα 3 ευρώ που μου λείπουν).

    Τώρα για τον Λαπαθιώτη, κι εγώ δεν θυμάμαι αν έγραψε συγκεκριμένο ποίημα για τον Ουάιλντ, αλλά το μότο στο «Εκάτης Πάθη» είναι από τη Σαλώμη, να υπενθυμίσω: http://www.sarantakos.com/liter/lapathiotis/ekath.html

  20. Άρτεμη said

    14 Ευχαριστώ

  21. spiral architect said

    @15: Σαν φιλύρα ξέρουμε εμείς τη φλαμουριά.

  22. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    19: Σύμφωνοι για το μότο.

    18: Το ποίημα αυτό, βέβαια, δεν είναι στο βιβλίο, άρα δεν έχει παρθεί υπόψη στο γλωσσάρι. Ο λοκαντιέρης θα κολλάει στο ότι ο Ουάιλντ πέθανε σε ξενοδοχείο.

  23. Μαρία said

    18 (22 δεν ρώτησε αυτό ο Ηλεφού)
    Πώς καταλαβαίνω το γρίφο. Το όποιον το διάβασα απ’ την αρχή στον όποιον πελάτη. Πελάτης και σου δηλώνει το ίδιο πρόσωπο.

  24. sarant said

    23: Αφού αναρωτήθηκε για το ‘στυγνός’

  25. Γς said

    21 @ Spiral Architect

    Μα γι αυτήν μιλάμε. Την Tilia platyphyllos.

    Την Linden.

    Η Φιλύρα, το Τίλιο των Κερκυραίων, η Φλαμουριά των περισσοτέρων ελλήνων

  26. Γς said

  27. Μαρία said

    24 Για πολλά αναρωτήθηκε.
    Γιά πες για το αναζήσει και τη δικιά σου εκδοχή για το στεφάνι στον πελάτη.

  28. leonicos said

    H φλαμουριά είναι το το πιο ευκολογλυπτο ξύλο, χωρίς ρόζους και νεύρα να σε πάνε όπου θέλουν αυτά ή να σου χαλάνε τη δουλειά. Στο αγροτικό ιατρείο μού έφεραν ένα κλαδί διαμέτρου 8-10 εκατοστών που το έκοψα (έβαλα να μου το κόψουν) σε φέτες κι έφτιαξα αντίγραφα ή απομιμήσεις αρχαίων σφραγιδολίθων, ελλείψει soapstone στα Βαρδούσια. Οι ίδιοι προτιμούσαν άλλα ξύλα για ρόκες και για λαβές γκλίτσας. Δυστυχώς με την επάνοδο στον ‘πολιτισμό’ έπαψανόλες αυτές οι ευγενικές ενασχολήσεις.

    Ενδιαφέρων ο Φιλύρας, αλλά αν παραπέσουν και μερικά ποιηματάκια του, μην πούμε πως έγινε κανένα κακό. Και 1000 σελίδες Φιλύρα… παρά είναι πολύ. Πιστεύω ότι δεν αντέχεται. Θα το πάρω αλλά δεν πιστεύω ότι θα το διαβάσω. Στο κάτω κάτω, σας χρωστάω μια περίληψη του βιβλίου του Γιαννόπουλου ‘Πότε και πόθεν οι Έλληνες’ αλλά με δυσκολεύει το γεγονός ότι δεν μπορώ να υιοθετήσω όλα όσα λέει ο Γιαννόπουλος, και δεν έχω καμιά δουλειά, ούτε με κάλεσε κανείς, να γράψω έστω κι ελαφρώς αρνητική κριτική. Η ολοκληρωτική άρνηση των μεταναστεύσεων και του ντιφιζιονισμού κατά τη γνώμη μου αφήνει περισσότερα ερωτηματικά απ’ όσα ‘κλείνει’ το βιβλίο. Αν παρακολουθεί το μπλογκ, ας μου περάσει το ι-μέιλ του να κουβεντιάσω μαζί του πρώτα.

    Εξάλλου πιστεύω ότι όταν τη γλώσσα την τραβάμε στα άκρα ή και πέρα από αυτά, δεν γράφουμε πια στη συγκεκριμένη γλώσσα αλλά σε μια άλλη δικής μας επινόησης. Δηλαδή πιθανώς ο Φιλύρας να είναι ο σημαντικότερος ποιητής της φιλυρικής γραμματείας, αλλ’ ίσως πολύ ‘ιδιόλεκτος’ για να είναι και της ελληνικής

  29. sarant said

    28: Λεώνικε, τον Γιαννόπουλο τον άφησα εκεί που έμπαινε στο καλύτερο, για να τον διαβάσω απερίσπαστος… και μετά έπιασα άλλα και τον ξέχασα. Δεν νομίζω ότι αρνείται ολοκληρωτικά τις μεταναστεύσεις, αλλά δεν τις θεωρεί κλειδί για όλα.

    27: Για το στεφάνι συμφωνώ μαζί σου, και παρόμοια το «αναζήσει» νομίζω πως πάει στο «είχε» του επόμενου στίχου, δηλ. στη φυλακή είχε αναζήσει η σκέψη σου

  30. Γς said

    28 @ Λεώ

    Πες ακόμη γιατρέ μου πως το γνωστό μας τίλιο (το φλαμούρι) είναι από τα φύλλα της και τους ανθούς της.
    Το βότανο με τις τόσες ευεργετικές ιδιότητες (ηρεμιστικό, διουρητικό, ήπιο στυπτικό) που προλαμβάνει την αρτηριοσκλήρωση και την υπέρταση.
    Που χαλαρώνει τα αιμοφόρα αγγεία και να επουλώνει τα τοιχώματά τους.

  31. Μαρία said

    Στη βρύση τη βουνίσια …

  32. Γς said

    31:

    Καλή η Γιαμαούρα αλλά και η Μούσκουρη

    Am Brunnen vor dem Tore

    Da steht ein Lindenbaum

    Ich träumt in seinem Schatten

    So manchen süßen Traum

    Ich schnitt in seine Rinde

    So manches liebe Wort

    Es zog in Freud und Leide

    Zu ihm mich immer fort

  33. […] https://sarantakos.wordpress.com/2013/06/09/filyras-2/ […]

  34. Ηλεφούφουτος said

    Συνεχίζω σε ένα άρθρο που θα άξιζε περισσότερη προσοχή και σχολιασμό.

    Μαρία και Νίκο, πράγματι κι εγώ δεν μπορώ να σκεφτώ άλλες ερμηνείες για το όποιον και αναζήσει.

    το «στυγνός» το έφερα ως παράδειγμα, γιατί συχνά συμβαίνει σε αυτό που αποκαλώ μηχανική κατάρτιση γλωσσαρίου να αγνοούνται λέξεις που ναι μεν χρησιμοποιούνται και σήμερα η σημασία τους όμως είναι διαφορετική.
    (Βλέπω βέβαια ότι το Λεξικό Τριανταφυλλίδη διατηρεί τη σημασία «σκυθρωπός» (προσωπικά μόνο απ την καρυωτακική μπαλάντα για τους άδοξους ποιητές την ξέρω)- κακώς κατ εμέ, αφής στιγμής δεν βάζει τουλάχιστον κάποιον χαρακτηρισμό σε συντομογραφία μπροστά που να προειδοποιεί π.χ. το μαθητή να μην τη χρησιμοποιήσει σε δικό του κείμενο).

    Αυτή η μηχανική προσέγγιση δυστυχώς βλέπω να υπάρχει και σε σοβαρά λεξικά, όπως στο μεσαιωνικό του Κριαρά, όπου παραλείπονται σημασίες λέξεων, προφανώς γιατί ο λεξικογράφος δεν αναρωτήθηκε αν η κύρια σημασία του λήμματος ταιριάζει σε όλα τα αποσπάσματα που έχει αποδελτιώσει, π.χ. για το «γοργός»
    απουσιάζει η σημασία «βλοσυρός, δυσάρεστος στην όψη», με την οποία χρησιμοποιείται κάπου στο Φορτουνάτο (δεν το έχω τώρα πρόχειρο).

  35. Ηλεφούφουτος said

    Όσο για το λοκαντιέρη, η απορία μου αφορά το στεφάνι του. Ξέρω ότι ο Ουάιλντ πέθανε σε φτηνό ξεονοδοχείο αλλά με το στεφάνι υπονοείται κάποια αναγνώριση εκ μέρους του ξεονοδόχου προς τον ποιητή, πράγμα που δεν καταλαβαίνω. Δεν ξέρω καμία σχετική ιστορία.

  36. Δυστυχώς με μεγάλη καθυστέρηση είδα το σχόλιο του Λεώνικου (σχόλιο 28), οπότε έστω και αργά οφείλω μια απάντηση. Όπως σωστά επισημαίνει ο κ. Σαραντάκος (σχόλιο 29), το βιβλίο δεν αρνείται ολοκληρωτικά τις μεταναστεύσεις. Για παράδειγμα, αποδέχεται ένα μεγάλο μεταναστευτικό κύμα μη ελληνόφωνων πληθυσμών στον ελλαδικό χώρο και στο Αιγαίο στις αρχές της Νεολιθικής Εποχής, κάτι που π.χ. άλλοι επιστήμονες αρνούνται. Το email μου μπορεί να το βρει κανείς εύκολα ακολουθώντας τις οδηγίες στο εξώφυλλο του βιβλίου και φυσικά είμαι στη διάθεση κάθε αναγνώστη για οποιαδήποτε ερώτηση, παρατήρηση, κριτική, κλπ. Επ’ ευκαιρία, ευχαριστώ τον κ. Σαραντάκο και την φιλοξενία και την ανοχή του για την «παρείσφρηση» του βιβλίου μου στις συζητήσεις των αναρτήσεών του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: