Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Δύσπεπτη ομελέτα

Posted by sarant στο 17 Ιουνίου, 2013


Το άρθρο του πρωθυπουργού στην προχτεσινή Καθημερινή έφερε στο προσκήνιο και στις κουβέντες μας μια παροιμία που συχνά ακούγεται από και για τους πολιτικούς, ότι «δεν γίνεται ομελέτα χωρίς να σπάσεις αβγά», παροιμία που φιλοδοξεί να συνοψίσει το προφίλ αποφασιστικότητας και πυγμής που προσπαθεί να υιοθετήσει ο κ. Σαμαράς. Βέβαια, αν στην διαπροσωπική επικοινωνία έχουμε τη «γλώσσα του σώματος» που φανερώνει τις μύχιες διαθέσεις μας, έστω κι αν με τα λόγια λέμε το αντίθετο, έτσι και στη γραπτή επικοινωνία θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε πως υπάρχει η «γλώσσα της στίξης», που και από αυτήν μπορούν να βγουν κάποια συμπεράσματα. Και το άρθρο του πρωθυπουργού, που μέσα σε 840 λέξεις όλες κι όλες καταφέρνει να χρησιμοποιήσει 10 φορές θαυμαστικά, 17 φορές εισαγωγικά και 8 φορές αποσιωπητικά (αν μέτρησε σωστά ο Γεωργακόπουλος), δίνει την εντύπωση ότι πίσω από την πρόσοψη της πυγμής κρύβεται αρκετός εκνευρισμός, ίσως και πανικός, αφού κι ο ίδιος ο κειμενογράφος δείχνει να αμφιβάλλει για την ισχύ των ισχνών επιχειρημάτων του, αλλιώς δεν θα χρησιμοποιούσε τόσο σπάταλα τα δεκανίκια της στίξης -σαν τον κουτοπόνηρο μάγειρα που ρίχνει με τις φούχτες τα μπαχαρικά στο φαγητό του για να κρύψει την ευτέλεια των υλικών και τη δική του απειρία. Όμως εμείς εδώ δεν επικοινωνιολογούμε, αλλά λεξιλογούμε, κι έτσι το σημερινό άρθρο θα το αφιερώσουμε στην ομελέτα και στην παροιμία με τ’ αβγά που πρέπει να σπάσουν.

Η ομελέτα βέβαια θα μας απασχολήσει κυρίως από γλωσσική και φρασεολογική άποψη -συνταγές μην περιμένετε από μένα, αν και πρόκειται για ένα από τα (όχι πολλά) φαγητά που ξέρω να φτιάχνω. Η λέξη ομελέτα λοιπόν είναι δάνειο στα ελληνικά από το γαλλικό omelette, λέξη που έχει γίνει διεθνής, αφού τη βρίσκουμε σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Βέβαια, επειδή δεν θέλει και πολλή φιλοσοφία να χτυπήσεις αβγά και να τηγανίσεις το μίγμα, παντού υπήρχαν παρόμοια φαγητά που είχαν άλλα ονόματα -πιο κάτω θα δούμε και τα ελληνικά- αλλά χάρη στην αίγλη της γαλλικής κουζίνας η γαλλική λέξη επιβλήθηκε σχεδόν παντού, με αξιοσημείωτη εξαίρεση τα ισπανικά, όπου το tortilla (τορτίγια) άντεξε.

Η γαλλική λέξη, πάλι, έχει περάσει από σαράντα κύματα, κι αν σας πω ότι η ομελέτα είναι (ετυμολογικό) ξαδερφάκι της λαμαρίνας θα με κοιτάξετε δύσπιστα, κι όμως είναι έτσι. Το γαλλικό omelette, σύμφωνα με την εκδοχή που δέχονται όλα τα λεξικά, προέρχεται από έναν τύπο amelette, ίδιας σημασίας, ο οποίος μάλλον προέκυψε με αντιμετάθεση από έναν αμάρτυρο *alemette, και αυτός με αλλαγή επιθήματος από το alumelle, alemelle, το οποίο ανάγεται, με κακό χωρισμό του άρθρου (la lemelle -> l’alemelle) από το lamelle, που είναι η λάμα, το έλασμα, από το λατινικό lamella (έλασμα, μικρό πιάτο), υποκοριστικό του λατ. lamina (έλασμα). Η ομοιότητα της ομελέτας, που είναι χαρακτηριστικά επίπεδη, με το πιάτο, έδωσε στα παλαιά γαλλικά τη μεταφορική αρχικά σημασία που τελικά επικράτησε.

Όσο για την παροιμία, ότι «δεν γίνεται ομελέτα χωρίς να σπάσουν αβγά», που έχει βέβαια την έννοια ότι για κάθε σημαντικό επίτευγμα χρειάζονται και κάποιες θυσίες, ότι το κάθε τι έχει το τίμημά του, τη δανειστήκαμε μάλλον από τα αγγλικά μετά τον πόλεμο, αλλά σύμφωνα με τα λεξικά η έκφραση έχει γαλλική την απώτερη αρχή της’ δεν αποκλείω να την έχουμε δανειστεί και από τα γαλλικά απευθείας, αλλά χρειάζεται ψάξιμο στα σώματα κειμένων για ν’ αποφανθούμε με βεβαιότητα. Πάντως, δεν είναι καθαυτό λαϊκή παροιμία, περισσότερο χρησιμοποιείται στον δημοσιογραφικό και πολιτικό λόγο, αφού αποτελεί αγαπημένη φράση των πολιτικών, που ξεχνάνε βέβαια να διευκρινίσουν ότι τ’ αυγά που θα σπάσουν δεν θα είναι δικά τους αλλά του κοσμάκη, ενώ την ομελέτα θα τη σερβίρουν κατά προτεραιότητα στην άρχουσα τάξη και στους ημετέρους τους.

Πολύ συγγενική με την ομελέτα είναι η επτανησιακή στραπατσάδα (βενετικό δάνειο, από την ίδια ρίζα απ’ όπου προέρχεται και το πανελλήνιο «στραπάτσο»), ενώ στην Πελοπόννησο και αλλού υπάρχει ο καγιανάς ή καϊγανάς (από τα τουρκικά). Και στα δυο φαγητά πρωταγωνιστεί, πλάι στ’ αβγά, η ντομάτα. Η στραπατσάδα έχει και τυρί φέτα, ενώ ο καγιανάς συχνά έχει παστό χοιρινό, αλλά ασφαλώς θα υπάρχουν πολλές παραλλαγές. Η πανελλήνια λέξη που είχαμε πριν από την ομελέτα, και που ακόμα χρησιμοποιείται, για το φαγητό που φτιάχνεται από χτυπημένα τηγανισμένα αβγά, είναι το σφουγγάτο. Η λέξη ετυμολογείται από τον σπόγγο, σφόγγο, επειδή η υφή του σφουγγάτου θυμίζει σφουγγάρι. Η λέξη υπάρχει τουλάχιστον από τα μεσαιωνικά χρόνια -στον Πτωχοπρόδρομο βρίσκουμε σφουγγάτα αλλά και διπλοσφουγγάτα. Σε ένα μεταγενέστερο κείμενο, του Δαμασκηνού Στουδίτη (του 16ου αιώνα), έχουμε και τον ορισμό του σφουγγάτου σε γλώσσα πολύ όμοια με τη σημερινή: το δε σφουγγάτον ηξεύρετε τι είναι; αυγά συντετριμμένα και τηγανισμένα με κρομμύδια και άλλα μυρωδικά. Ότι το σφουγγάτο μπορούσε να είναι και εκλεκτό έδεσμα, μας το δηλώνει παροιμία «τι ξέρει ο βλάχος από σφουγγάτο;», που τη βρίσκουμε και με πολλές άλλες παραλλαγές και άλλα εδέσματα, και που τη λέμε για να δείξουμε ότι κάποιοι είναι ανίκανοι να εκτιμήσουν την ποιότητα.

Υπάρχει και μια άλλη παροιμία, ή ίσως παροιμιόμυθος, που θα μπορούσε να την πει κανείς και σε σχέση με την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί σήμερα: «Ακριβά τα σφουγγάτα του», που λέγεται όταν κάποιος πληρώνει πολλαπλάσιο το όφελος που άντλησε. Η παροιμία έχει βέβαια παλιώσει, αλλά ακόμα ακούγεται, και έχει την αρχή της στον εξής μύθο: Κάποτε, ένα παιδί άφησε μέσα στον ναό του Αγίου Γεωργίου ένα αφουγγάτο, τάμα στον άγιο. Τέσσερις περαστικοί έμποροι που μπήκαν λίγο πιο μετά στον ναό το είδαν και δεν αντιστάθηκαν στον πειρασμό, έτσι όπως μοσκοβολούσε ζεστό ακόμα. Κάθισαν λοιπόν και το έφαγαν, και για να δικαιολογήσουν την ιερόσυλη πράξη τους είπαν ότι έτσι κι αλλιώς ο Άγιος δεν θα το έτρωγε και ότι σε αντάλλαγμα θα του άναβαν. Όταν όμως έφαγαν και σηκώθηκαν να φύγουν, διαπίστωσαν με τρόμο ότι έχουν κολλήσει στα μάρμαρα και δεν μπορούν να σηκωθούν. Παρακάλεσαν λοιπόν τον Άγιο, κι ύστερα έριξαν ένα φλουρί στο παγκάρι, αλλά και πάλι δεν μπορούσαν να ξεκολλήσουν, και μόνο όταν άφησαν ένα φλουρί ο καθένας τους μπόρεσαν επιτέλους να σηκωθούν και να βγουν απ’ το ναό. Και βγαίνοντας σοφότεροι είπαν: «Αη Γιώργη, ακριβά τα πουλάς τα σφουγγάτα σου, κι άλλη φορά δεν θα ξαναγοράσουμε από σένα».

Και τούτα εδώ τα σφουγγάτα που θέλει να μας μαγειρέψει ο μάγειρος-πρωθυπουργός, μπορεί να στοιχίσουν ακριβά -είτε στον ίδιο, είτε στη χώρα. Γιατί μπορεί να είναι νόστιμο και θρεπτικό φαγητό η ομελέτα, αλλά θέλει και τον τρόπο της. Ακόμα κι αν δεν είναι κανένα πιάτο υψηλής γαστρονομίας, αφού, είπαμε, κι ένας ερασιτέχνης σαν κι εμένα την κουτσοκαταφέρνει, για να φτιάξεις ομελέτα δεν χρειάζεται μόνο να σπάσεις αβγά, πρέπει να έχεις φροντίσει για λάδι, να έχεις ένα μπολ για να χτυπήσεις τ’ αβγά, με δυο λόγια να έχεις κάνει μια στοιχειώδη προετοιμασία -κάτι που οφθαλμοφανώς δεν έχουν κάνει οι μαθητευόμενοι μάγ(ειρ)οι που έχουν τα ηνία της κυβέρνησης στα χέρια τους, που με τους χειρισμούς τους μοιάζουν σαν να ρίχνουν τα τσόφλια στο τηγάνι και τα αβγά στο πάτωμα, ή σαν να σπάνε τ’ αβγά πετώντας τα στον τοίχο ή στο κεφάλι των εταίρων τους, με αποτέλεσμα όχι απλώς να έχουν σπάσει τ’ αβγά, αλλά να κινδυνεύει να σπάσει και το ίδιο το κυβερνητικό σκεύος και να πάρει φωτιά όλη η κουζίνα. Μένει να δούμε ποιος θα πληρώσει τελικά την ομελέτα.

81 Σχόλια to “Δύσπεπτη ομελέτα”

  1. Γς said

    Καλημέρα
    Εντάξει δεν εναι από τα καλύτερα, αλλά είναι για ομελέτα

  2. spiral architect said

    Καλημέρα και καλή βδομάδα. 🙂
    Στην εύανδρον Άνδρον του Εμπειρίκου φτιάχνουν τη φρουτάλια.

  3. Γς said

    > omelette,[…] προέρχεται από έναν τύπο amelette,
    Α ρε Ντίνα (#1) τι σου έφεραν οι αγράμματοι…

    >Σφουγγάτο
    Ετσι τις έλεγε τις ομελέτες της η μανιάτισσα γιαγιά μου. Και θα πρέπει να είναι βενετσιάνικο μαζί με τις τόσες άλλες βεμνετσιάνικες λέξεις που είχαν επιβιώσει και που χρησμοποιούσε.

  4. Γιώργος Πρίμπας said

    Το αυγό προϋποθέτει κότα να το κάνει. Η συγκυβέρνηση την έχει σφάξει προ πολλού

  5. Νέο Κid said

    Καγιανάς ηρωικός και σντ Ρούμεgλ! Χωρίς παστά και παρελκόμενα. Το σφουγγάτο ούτε που το είχα ξαναματακούσει. Να συνεισφέρω και το κυπριακό «αφκά με τα κολοκούθκια» ,ένα από τα βασικά τάπας του «μεζέ»

  6. argosholos said

    Καλά αυτά, αλλά υπάρχει ένα πρόβλημα:
    Συνήθως η ομελέτα από τη μια πλευρά καίγεται και κατσαρώνει και από την άλλη είναι νερουλή. Πως μπορώ να τη τινάξω στον αέρα με το τηγάνι έτσι ώστε να γυρίσει και από την άλλη πλευρά για να τηγανιστεί, χωρίς να μου ρθει στη μούρη;

  7. Γς said

    Σφουγγάτο, σφουγγάρι.
    Θα πρέπει να είναι αντιδάνειο από το ιταλικό spugne που προφανώς είναι από το σπόγγος

  8. spiral architect said

    Έτοιμοι, αρχίζουμε.
    Μάγκες τη στρουμφίζουμε.
    Βγάλτε τα βιβλία σας.
    Σώστε την υγεία σας.

    Πρώτη ώρα ανάγνωση.
    Μου τη δίνει η ανάγνωση.
    Δεύτερη αριθμητική,
    ομελέτα με τυρί.
    Ποιος θα’ ρθει στον πίνακα;
    Μου τη δίνει ο πίνακας. …

  9. Γς said

    8:
    Καλώς τα Στρουμφάκια.
    Αχ, τα χρειαζόμασταν.
    Μου έφτιαξαν την ημέρα. Και τη βδομάδα.

    😉

  10. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    Όταν έχεις το σπόγγος-σφόγγος-σφουγγίζω κτλ. και έχεις κι ένα φαγητό με σπογγώδη υφή, γιατί πρέπει να είναι δάνειο ή αντιδάνειο από τα βενετικά η λέξη σφουγγάτο; Τόσο στόκοι ήταν οι βυζαντινοί;

  11. Τίτλος Εξώς Χριστοδούλου said

    Καλ’ ομελέτα κι έρχεται. Το βέβαιον, έως τυπικόν, είναι ότι κανείς δεν ρωτά τα αυγά αν θέλουν να τα σπάσουν… Για την ώρα, ας προσέχει μην πέσει και σπάσει, καβάλλα στον αψηλό του τοίχο, ο Humpty Dumpty..

  12. Γς said

    10:
    Ναι δίκιο έχεις.
    Κάτι ξέρεις παραπάνω εσύ από σπό σφόγγους και σφουγγαρίσματα “ανεπιθύμητων αναρτήσεων”.
    Σπόγγος, σπόντα καμία σχέση. Την έπιασες πάντως τη σπόντα μου φαντάζομαι.

  13. Γς said

    > omelette,[…] προέρχεται από έναν τύπο amelette

    Ε, τώρα με όλα αυτά αρχίζω και καταλαβαίνω πως μπορεί να βγήκε η έκφραση
    “Μας έσπασε τα ώα (λέμε τώρα)”

    “Άτιμα ώα” που έλεγε ο Τσιφόρος στην ιστορία του θαυματοποιού με το κανονάκι του, που μας θύμισε ο Τζι σε άλλο νήμα.

  14. Γς said

    11:
    >Καλ’ ομελέτα κι έρχεται

    Νάτο και το ραμόνι!
    Το ομελετήσαμε κι ήρθε

  15. Γς said

    Αυγά ομελέτα
    Αυγό μελάτο
    Κάποια σχέση;

  16. gbaloglou said

    Νίκο προσοχή με τον Δαμασκηνό Στουδίτη: όπως μου σφύριξε κάποτε ο άλλος Νίκος, ο μέγας απών του ιστολογίου, το μόνο κείμενο του Θησαυρού του που κατάφερε να βρει το TLG είναι μεταγενέστερο και «μεταφρασθέν εις την κοινήν γλώσσαν» — τόσο μεταγενέστερο που μιλάει για ατμόπλοια και σιδηροδρόμους!!!

    Εἶναι ὀλίγη γνῶσις πῶς κάμνει ἄνθρωπος καράβι καὶ περιπατεῖ εἰς τὴν θάλασσαν; εἶναι ὀλίγη τέχνη τῶν ἀτμοκινήτων μηχανῶν, ἀτμοπλοίων, καὶ σιδηροδρόμων; ἢ καὶ αἱ ἄλλαις τέχναις ὁποῦ ἐννόησεν ὁ ἄνθρωπος, εἶναι ὀλίγης γνώσεως;

  17. sarant said

    16: Αυτό δεν το ήξερα, αλλά επειδή το σφουγγάτο δεν θέλει τεχνολογία αιχμής κι επειδή η λέξη ήδη μαρτυρείται στον Πτωχοπρόδρομο δεν μας πειράζει και πολύ.

  18. Tortilla στον Νέο Κόσμο είναι λεπτή πίτα, από αλεύρι σταριού ή καλαμποκιού. Πάγια ερώτηση σε εστιατόρια Tex-Mex: «Wheat or flour tortillas for your fajitas

    Το λατινικό lamella ζει ακόμα στην επιστημονική γλώσσα, όπως εδώ, στην δομή συμπολυμερών, δεξιά. Τώρα που το σκέφτομαι, και η ομελέτα πολυμερές είναι.

  19. physicist said

    #18. — Γεια σου Μιχάλη με τα συμπολυμερή σου! Μιας και σε πέτυχα, τις λαμέλες και τα μηκύλια τα μεταφράσαμε, το microemulsion πώς το λέμε;

  20. 19,
    Ξέρω γω;
    Μικρογαλάκτωμα μήπως;
    (Δεν είναι η περιοχή μου, οπότε αυτοσχεδιάζω.)

  21. spiral architect said

    @18: Μιχάλη, η fajita απ’ ότι δείχει η σύνθεση των υλικών της, πρέπει να είναι πολύ νόστιμη.
    (μόνο τορτίγια έχω φάει και αυτή δεν είμαι καθόλου σίγουρος αν ήταν η αυθεντική μεξικάνικη)

  22. physicist said

    #20. — Ναι, ωραία ιδέα, το μικρογαλάκτωμα ακούγεται καλό. Σπογγώδης φάση (sponge phase) εναλλακτικά.

  23. tsompanakos said

    Όλα για την ομελέτα στο θρυλικό βιβλιαράκι του γνωστού παιχταρά:
    http://www.protoporia.gr/i-ethniki-fasoylada-kai-i-omeleta-p-47968.html

  24. 21,
    Η φαχίτες είναι όντως θαυμάσιες!
    Και για να ενισχύσω την εθνική μας υπερηφάνεια, να αναφέρω ότι ανάμεσα στις καλύτερες συγκαταλέγονται οι φαχίτες του Pappasito’s, μιας από τις αλυσίδες εστιατορίων που έχει δημιουργήσει η ελληνική οικογένεια (τρίτης γενιάς) ονόματι – τι άλλο – Pappas στο Χιούστον.

  25. spiral architect said

    Εναλλακτική μέθοδος σπασίματος αυγών για ομελέτα
    – Ο Αντώνης Σαμαράς αναφέρει πως ο κόσμος περιμένει από την κυβέρνηση να σπάσει αυγά γιατί μέχρι τώρα του έχει σπάσει μόνο τ’ αρχίδια.
    – Συντονισμένη προσπάθεια παρασκευής ομελέτας από δίκροκα αυγά.
    (για το ΓουΣού) 😉

    Ιστορικά η έκφραση «δεν γίνεται ομελέτα χωρίς να σπάσεις αυγά» πρωτακούστηκε απ’ το στόμα του Δρακουμέλ, όντας πρωθυπουργός το ’90-’93 διέλυσε την τότε ΕΑΣ και εκχώρησε τα λεωφορεία της σε ιδιώτες-ΚΤΕΛετζήδες αντί ενός χιλιάρικου (δραχμών, για να μη ξεχνιόμαστε) δημιουργώντας τα αλήστου μνήμης ΣΕΠ.

    Προστατευόμενός του, τότε Υπ.Εξ. και Βρούτος του (παρέα με τον Κάσσιο Συμπιλίδη) ήταν ο Αντώνης Σαμαράς.

  26. Αβγά said

    http://www.answerbag.com/q_view/63181

  27. sobibor43 said

    Δεν θα μπορούσε και να είναι δείγμα αμμορφωσιάς αυτή η επαναλαμβανόμενη χρήση των σημείων στίξης; Οι σύμβουλοι του (μουρούτ και σία) δεν έχουν δώσει και την εντύπωση ιδιαίτερα μορφωμένων ανθρώπων, ειδικά αν προσέξει κανείς τα πόσα ψεύτικα βιογραφικά κυκλοφορούν ανάμεσα τους…

  28. spiral architect said

    @24: Μιχάλη, αυτόν τον Harris Pappas τον είχε πάρει το μάτι μου σε ένα επεισόδιο μιας σειράς εκπομπών της ΕΡΤ περί μεταναστών στην Ελλάδα και αντίστοιχα Ελλήνων μεταναστών στο εξωτερικό. Θαρρώ ότι, έχει μεξικανή σύζυγο, εξ ης και η μεξικανική κουζίνα.

    Δυστυχώς το ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ, όπου θα έβρισκα την εκπομπή , το’ χουν ρίξει. 😦

  29. aerosol said

    Διάβασα το άτεχνο πόνημα του πρωθυπουργού μας και αυθορμήτως: σιγά τ’ αυγά!
    Τα «έβαλε με τους ισχυρούς» κλείνοντας την ΕΡΤ… Τσίπα γιοκ.

  30. spiral architect said

    @27: Ψάχνοντας να βρω την εκπομπή της ΕΡΤ που έλεγα, είδα ότι σας ταΐζει καλά η Pappas family κει κάτω! 😯

  31. Ασφαλώς!

  32. Γς said

    25:
    >για το ΓουΣού

    πα μαλ
    😉

  33. 27,
    Δεν έχω δει την εκπομπή. Όταν, με το καλό ξανανοίξουν το αρχείο – ελπίζω – θα την ψάξω.

  34. Γς said

    29:
    Ηθελε κάποτε να μας βγάλει έξω το αφεντικό στο Πανεπιστήμιο του Τέξας.
    Πήγαμε σε ένα Γκρικ Ρέστοραντ στο Χιούστον της οικογενείας Πάππας.
    Και πιάνω κουβέντα στα ελληνικά με το διευθυντή. Πολύ ωραίος.
    Η πλάκα είναι όμως όταν ο μεγάλος ζήτησα να πληρώσει το λογαριασμό, ο Πάππας του είπε «νάθιν’»
    Τα έχασε. Δεν το πίστευε.

    -Ε, έτσι είμαστε εμείς οι έλληνες. Και πέταξα και στήθος.

  35. #29 εκείνος ήτανε στο Βέγκας.

  36. Trampoukos said

    «στην Πελοπόννησο και αλλού υπάρχει ο καγιανάς ή καϊγανάς (από τα τουρκικά).»

    Υπάρχει και στην κυπριακή διάλεκτο ως καϊκανάς (αλλά και ως καϊκαμάς ή καϊκαράς).

  37. Εξαρτάται απ’ τα αυγά επίσης:

  38. Gpoint said

    Ω, μελέτα την ομελέτα, νικοκύρη και πρόσεχε οι κρόκοι να είναι κίτρινοι γιατί έτσι είναι όταν οι κότες ίναι αλανιάρες, το πορτοκαλί χρώμα στον κρόκο είναι καλό για το μάτι αλλά όχι για τη γεύση

    Το μυστικό της καλή ομελέτας δεν σας το λέω γιατί είστε μαρτυριάρηδες

    Κατ’ άλλους η ονομασία προήλθε από γαλλόφωνους που προμήθευαν με αβγά κάποιον ταβερνιάρη ονόματι Μελέτη και τα έστελναν au Melete

  39. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    Θα λείψω για μερικές ώρες, ελπίζω να είστε φρόνιμοι και να μη σπάσετε αβγά!

  40. Παραλλαγή said

    «Η στραπατσάδα έχει και τυρί φέτα…»
    Το βασικό χαρακτηριστικό της στραπατσάδας (στα μέρη μου τουλάχιστον) δεν είναι η φέτα αλλά η φρέσκια ντομάτα.

  41. περαστικός said

    Καλημέρα,
    σφουγγάτο λέγεται και ένα είδος τυροκροκέτας που φτιάχνουν στην Κύθνο.

  42. «Χτυπητά ή μάτια;» ήταν η ερώτηση όταν έμπαινε το τηγάνι στο μάτι μικρός. Το δε σφουγγάτο, ομελέτες με χόρτα, ή κολοκυθάκια, και παρόμοια, το έμαθα στη μεγαλόνησο. Την στραπατσάδα, ως όρο, επίσης, στο νότο, και ως τεχνική/πιάτο κυρίως στο πρωινό, και με σαφή διαφορά από την ομελέτα: χτυπάς μεν τα αυγά, αλλά με στόχο την ανομοιογένεια, χοντρά κομμάτια, αντίθετα με τη «λαμαρίνα» της ομελέτας.

  43. Γς said

    39:
    αυγά;

  44. Avonidas said

    «Η λέξη ετυμολογείται από τον σπόγγο, σφόγγο, επειδή η υφή του σφουγγάτου θυμίζει σφουγγάρι.»

    Με την ευκαιρία, πάρτε και λίγη μεταχρονολογημένη στρατιωτική αργκό: την ομελέτα που μας φτιάχνανε τη λέγαμε «Μπομπ Σφουγγαράκη», γιατί όχι μόνο στην υφή, αλλά και στη γεύση θύμιζε σφουγγάρι.

    Κι όταν είχαμε το βράδυ ομελέτα, όποιος φουκαράς είχε το άλλο πρωί καλλιόπη υπέφερε βάναυσα 😉

  45. spiral architect said

    @35: Σωστά Στάζι, αυτός ήταν! 🙂

  46. Vouts said

    Εθαρρείς κι τ’ Αεργί το φούστρον!
    Σαν τα σφουγγάτα τΑη Γιωργιού στα Ποντιακά
    http://olastakarvouna.blogspot.gr/2006/11/blog-post_25.html

    Η παράδοση απο πού ξεκίνησε Νικοκύρη;;

  47. Γνωστό το σφουγγάτο στους παλιούς αναγνώστες του Παντεχνή (Τρώτε τραγανόν σφουγγάτον, είναι αφράτον).

  48. Τσούρης Βασίλειος said

    18,21
    κ.κ Μιχάλη Νικολάου, spiral architect

    Θυμήθηκα τον Τζιμ Άνταμς και τον Πεπίτο Γκονζάλες του (Μικρού Σερίφη, Μικρού Αρχηγού, Μικρού καουμπόυ) με τον Πεπίτο να σκέφτεται την Τσιχουάουα και τις ¨τορτίγιες κον φριχόλες» που του άρεσαν πολύ. Η μετάφραση που θυμάμαι ήταν ¨φασουλόψωμο με πιπεριές».

    Μέχρι το 1970 περίπου στο χωριό υπήρχαν πολλές αλεπούδες που έτρωγαν τις κότες. Οι κυνηγοί που σκότωναν αλεπού ( έπαιρναν κι επιδότηση απ΄το κράτος) την έδεναν σε ένα ξύλο και την περιέφεραν στις γειτονιές και οι νοικοκυρές τους γέμιζαν ένα μεγάλο καλάθι με αυγά. Οικολόγους δεν είχαμε τότε στο χωριό! 🙂

  49. Μαρία said

    47
    Γνωστό το σφουγγάτο και σε μας για τη στραπατσάδα (χωρίς τυρί, μόνο με ντομάτα), που την έμαθα αργότερα, ενώ τα καγιανά στα γεράματα απο Μανιάτες.

  50. NM said

    Λέγεται ότι ειπώθηκαν από νεοδημοκράτες πολιτικούς (δηλαδή έναν, ξέρετε ποιόν):
    1. «Είπαμε να σπάσεις αυγά για να φτιάξεις ομελέτα ρε Σαμαρά. Αλλά όχι να μας ταϊσεις και τα τσόφλια».
    2. «Ειχα δηλώσει στο παρελθόν ότι θα μείνει στην ιστορία ως ο πολιτικός που έριξε τον ευεργέτη του. Είχα κάνει λάθος. Η ιστορία θα καταγράψει τον Σαμαρά ως πρωθυπουργό του οποίου το μεγαλύτερο επίτευγμα ήταν να ρίξει τον εαυτό του».
    ………………….
    Απίστευτο κι όμως αληθινό:
    Ακούω στην ΕΡΤ τώρα τον Ανθιμο να επιτίθεται στην κυβέρνηση.
    Μετά απ’αυτά που λέει δεν θα εκπλαγώ καθόλου αν ο επ. Καλαβρύτων κάνει αίτηση να γίνει μέλος του ΣΥΡΙΖΑ.
    (απίστευτη η κωλοφαρδία αυτού του παιδιού)

  51. gmallos said

    Ε, όχι και να δώσεις συνταγή από δω, ρε Νικοκύρη. Εμείς δηλαδή τι κάνουμε; Κλέφτες θα γίνουμε;

    Σφουγγάτο λέμε στο χωριό μου αυτό που εκτός από αυγά έχει και «κρομμύδια και άλλα μυρωδικά» (που λέει κι ο δικός σου όποιος και νάναι) και βασικά και κολοκύθι.

    Στραπατσάδα δε, τα αυγά με (φρέσκια συνήθως) ντομάτα. Στη Γέρα το λένε και καγιανά αν και στην Ηλεία (Ορισίβιε;;;) τον συνάντησα με παστό χοιρινό. Και το αστείο να έχει μετατοπιστεί η έννοια και να λένε καγιανά ό,τι έχει γουρούνι κι ας λείπει η ντομάτα ή το αβγό.

  52. Στα καθ’ ημάς. Ομελέτα έτσι σκέτα, είναι σχεδόν πάντα με πατάτες και όταν είναι με οτιδήποτε άλλο (χόρτα, κολοκυθάκια κτλ) προσδιορίζεται. Σφουγγάτο είναι μόνο με αυγά, άντε και με φέτα. Στραπατσάδα ή ομελέτα με ντομάτα, είναι όπως λέει ο Στάζυ αυγά με ντομάτα σπασμένα και ανακατεμένα αλλά όχι χτυπημένα. Η γιαγιά μου το έλεγε «φαΐ της ανάγκης». Καγιανάς είναι αυγά μάτια ψημένα στη ντομάτα με μεγάλα κομμάτια φέτα και ό,τι καυτερό έχετε ευχαρίστηση.

  53. 42,
    Stazy (kai σπάζει 🙂 ) εννοείς την διαφορά ομελέτας και scrambled eggs – ομώνυμο κομμάτι τζαζ από το τελείωμα του Frasier.

  54. ΠΑΝΟΣ said

    Πολλές ομελέτες βλέπω,πέραν των εδώ αναφερομένων.Μάς έχουν κάνει το μυαλό ομελέτα.

  55. Αριστείδης Καρατζόγλου said

    Αιτωλία υπάρχει η στραπατσάδα όπως και η αλιάδα, και αυτή επτανησιακή λέξη, αν θυμάμαι καλά.
    @5, στ’ Ρούμιλ’ μ’ αρέσ πλιότιρου.

  56. cronopiusa said

    La tortillita la española
    Tiene albúmina pirúmina
    Es la única que tiene movimiento
    Y se la puede dar la vuelta
    No da vómito ni cólico
    Dextrógiro en la sartén de sol

    Aquí no pasa ná
    esto es un cachondeo
    porque todos los cargos
    y nombramientos
    han sido a dedo.

    DEDOCRATAS

  57. Άρτεμη said

    Εντελώς, μα εντελώς, άσχετο και συγγνώμη, αλλά μόλις έλαβα αυτό το μήνυμα την ώρα που διαβάζω για ομελέτες, και δέν κρατιέμαι να μήν το βάλω http://www.aragma.gr/arthro/%CF%83%CE%BA%CF%8C%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%AC%CE%BB%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%AC-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B7-%CF%83%CF%86%CE%B5%CE%BD%CF%84%CF%8C%CE%BD%CE%B1-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%AD%CE%B3%CE%B9%CE%BD%CE%B5-%CF%83%CF%8D%CE%BC%CE%B2%CE%BF%CE%BB%CE%BF-%CE%BF%CF%81%CE%B3%CE%AE-%CF%83%CE%B5-%CF%8C%CE%BB%CE%BF-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%BF

  58. Γς said

    Μόλις ακούω ότι ο Βενιζέλος πάει στη σύσκεψη (Σαμαρα, Βενιζέλου, Κουβέλη) με ένα σχέδιο: Που μπορούν να βρεθούν οι 2 χιλιάδες τόσοι εργαζόμενοι για να μην απολυθούν οι της ΕΡΤ.
    Μπράβο Χοντρούλη!

  59. Γς said

    Η αποκτήνωση της πολιτικής

  60. #53 Ναι, Μιχάλη, πάνω-κάτω στραπατσάδα ≃ scrambled eggs

  61. panayacht said

    Το σφουγγάτο με κρέας στα χωριά του Μαλεβιζίου λέγεται αβγοκαλάμουρα (από την Κρητική κουζίνα των Ψιλάκηδων). Έχει και συνταγή: αβγοκαλάμουρα μαλεβιζιώτικα με κιμά. Δεν αναφέρει το είδος του κρέατος, οπότε αυτοσχεδιάζουμε (δες και ομελέρτα). 🙂

  62. Scrambled legs (baby how I love your legs) ήταν λέει και οι στίχοι εργασίας του ΜακΚάρτνι για το μετέπειτα Yesterday.

  63. gmallos said

    #60 Τα scrambled eggs γίνονται λόγο διαφορετικά. Ρίχνεις τα αυγά στο τηγάνι και τα ανακατεύεις εκεί μέσα, σ’ αντίθεση με την ομελέτα που τα ρίχνεις χτυπημένα. Στην στραπατσάδα τώρα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν κι οι δυο προηγούμενοι τρόποι: αν τα έχεις χτυπήσει, πάλι πρέπει να τα δουλέψεις λίγο για ν’ ανακατευτούν με την ντομάτα, απ’ την άλλη όμως γίνονται πιο αφράτα.

  64. Οι γαλλομαθείς/-τραφείς τα ξέρουν και «αυγά μπρουγέ» –ή δεν είναι το ίδιο;

  65. Ωχ, τώρα το είδα, φυσικά στο 62 ο στίχος είναι Scrambled eggs (baby how I love your legs)

  66. Michail Dim. Drakomathioulakis said

    Αχ, συγκινήθηκα που διάβασα για το σφουγγάτο!!!
    Έτσι λέμε ακόμα στην Κρήτη τις ομελέτες μας, είτε είναι με κολοκυθάκι, πατάτα, ντομάτα (κλασσική συνταγή της γιαγιάς, που άρεσε τρελά στον παππού), είτε με πικρόχορτα (απ’ αυτά που είχαμε βρασμένα την προηγούμενη, περίσσεψαν κι έκαναν εξαίρετο πρωϊνό), είτε με φασολάκια φρέσκα ή ό,τι άλλο.
    Μόνο την «κλασσική» ομελέτα με πατάτες θυμάμαι τη μητέρα μου να λέη ομελέτα, όλα τ’ άλλα σφουγγάτα.

    Στην Ισπανία θυμάμαι πάντα να μιλάμε για «tortilla de patatas» (ομελέτα με πατάτες), με δύο μεγάλες σχολές, «con cebolla» (με κρεμμύδι) ή «sin cebolla» (χωρίς κρεμμύδι). Την αποκαλούσαν καμιά φορά και «tortilla española» (ομελέτα Ισπανική), σε αντιδιαστολή με την «tortilla francesa» (ομελέτα Γαλλική), που ήταν μόνο χτυπημένα αυγά, χωρίς πατάτες και κρεμμύδια.

    Στη Λατινική Αμερική «tortilla» είναι πράγματι είδος λεπτής πίττας, κλασσικά από καλαμπόκι.

    Το βιβλίο του Πετρόπουλου για τη φασολάδα και την ομελέτα υπάρχει ανεβασμένο εδώ:

  67. Voulagx said

    #42 Σωστός, Στάζυμπο, χτυπητά αυγά ανακατεμένα με τυρί και μετά βούτες στο λάδι, α ναι και διπλα ενα πιάτο τυρί για τη γεύση- την ομελέτα την έμαθα πολύ αργότερα.

  68. sarant said

    Ευχαριστώ και εδώ για τα νεότερα σχόλια! Οι διαφορές ορολογίας είναι μάλλον αναπόφευκτες προκειμένου για συνταγές και φαγητά.

  69. π2 said

    Ομελέτα έτσι σκέτα, είναι σχεδόν πάντα με πατάτες και όταν είναι με οτιδήποτε άλλο (χόρτα, κολοκυθάκια κτλ) προσδιορίζεται.

    Χμμ, αν είναι έτσι έχω ένα πρόβλημα ορολογίας στη διατροφή μου. Μόνο με πατάτες δεν θα το χαρακτήριζα ομελέτα αλλά «μπα, δεν θέλω». Εγώ ομελέτα λέω μόνο την «με οτιδήποτε άλλο». Χωρίς κρεμμύδι (απαραιτήτως), πιπεριά, κάνα κολοκυθάκι, «οτιδήποτε άλλο», δεν αξίζει τον κόπο.

    Τώρα είδα το πρωθυπουργικό άρθρο. Έμεινα άναυδος κι εγώ από τα σημεία στίξης (πολύ χαρακτηριστικά, κλείνει με εισαγωγικά που δεν ξεκινούν πουθενά). Και το χειρότερο απ’ όλα είναι ότι πιστεύω πως το έγραψε μόνος του. Χρύσανθοι, Φαήλοι και πρωθυπουργικοί σύμβουλοι που σέβονται τον εαυτό τους δεν θα έγραφαν έτσι.

  70. 65,
    Δεν είσαι μακρυά!

  71. Tyremporas said

    Μίγμα ή μείγμα;

  72. sarant said

    71: Και οι δυο ορθογραφίες συνηθίζονται. Πρέπει να γράψω κάποτε γι’ αυτό….

    (Μιγάς ή μειγάς; )

  73. eran said

    Αυγά τσακλατιστά, που έλεγε και μια ψυχή… (<τσακλατίζω = χτυπάω, στο αγρινιώτικο ιδίωμα – αναρωτιέμαι από πού να προέρχεται).

  74. nikos__alfa said

    Μηγάς* .

    .
    .

    *
    Ένας συμμαθητής μου.

  75. Νίκος Παναγιωτόπουλος από Πάτρα said

    Μια μικρή αλλά σημαντική λεπτομέρεια για τις ομελέτες.
    Οταν φτιάχνουμε πολλές, κάθε φορά πρέπει να χτυπάμε τ’ αυγά
    σε άλλο σκεύος και όχι στο ίδιο. Διαφορετικά οι επόμενες μυρίζουν
    αυγουλίλα, Επισης για να φουσκώσει θέλει στο χτύπημα και λίγο γάλα
    και πριν σερβιριστεί να μπεί για λίγο με το τηγάνι σε δυνατό φούρνο.
    Το αποτέλεσμα ειναι εκπληκτικό γευστικά και οπτικά.

    Χαιρετισμούς σε όλους

  76. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    -«Αυγά δαρτά», άλλη μια ομελέτα, σφουγγάτο κλπ

    -Να΄χαμε κ ίντα να ΄χαμε
    σαράντα αυγά σφουγγάτο
    και μια χερομυλόπιτα
    σαν τ΄αλωνιού τον πάτο.
    Αστεία μαντιναδούλα που τη λέγανε στο ταχτάρισμα μωρών.
    -«Αυτουνού τα σφουγγάτα του είναι ακριβά», λέμε για τους κάπως ακατάδεχτους ανθρώπους που έχουν υπερβολική εκτίμηση, για τον εαυτό τους και τα υπάρχοντά τους (αρνητική κριτική δηλαδή)

    Νικοκύρη ,άσε με να γράφω τα αυγά, αυγά . Μ ανοίγουν την όρεξη καλύτερα 🙂 Τα αβγά, σα να γαβγίζουνε!
    Α, προ ημερών στην Ιεράπετρα, όπου έχουν εκτροφείο στρουθοκαμήλων (κάπου γύρω), έλεγαν ότι ένα αυγό τους κάνει ομελέτα για δέκα (;) άτομα

  77. Γς said

    72:
    >Μιγάς ή μειγάς;

    Και επειδή ρώτησα για το «μελάτο» (#15)

    μελάτο ή … μουλάτο;

  78. RaspK said

    Καϊγγανάς ή καϊγκανάς στις Σέρρες, από Σερραίο γνωστό μου, τον φιάνουν με φέτα θρουλισμένη μαζί με τ’ αυγά και συνοδεία πελτέ στο τέλος. Στην Κρήτη λέμε και σφουγάτο σε κάποιες περιοχές, αλλά πάντοτε σφου(γ)γάτο και όχι ό,τι άλλο, και φιαχνόταν κυρίως με χορταρούδια, εναλλακτικά σύγλινα ή πατάτες.

  79. Silvechild said

    Ποιο είναι το συστατικό για την πιο νόστιμη ομελέτα του κόσμου – εκτός από την αγάπη;
    http://fridge.gr/67858/audio-video-disco/omelette/

  80. Per aspera said

    76 Μια άλλη αθυρόστομη εκδοχή που έλεγε γελώντας πονηρά με συνομήλικες γραίες η αδελφή της γιαγιάς μου:

    Να΄χαμε κ ίντα να ΄χαμε
    σαράντα αυγά σφουγγάτο
    και την …..λή στα κάρβουνα
    και το ………νι στο πιάτο.

    Το ωραιότερο σφουγγάτο τότε στην Κρήτη ήταν με αγριόχορτα που μαζεύαμε όλα τα μικρά για να παίξουμε.

  81. […] https://sarantakos.wordpress.com […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: