Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μαθήματα γαλλικών με τον Μποστ

Posted by sarant στο 12 Ιουλίου, 2013


Καιρό έχω να βάλω γελοιογραφία του Μποστ, αλλά η παράλειψη αυτή εύκολα διορθώνεται. Το σημερινό σκίτσο το διάλεξα περίπου στην τύχη, με μοναδικό κριτήριο ότι δημοσιεύτηκε περίπου τέτοια μέρα, Ιούλιο μήνα δηλαδή, και έχει κατά κάποιο τρόπο καλοκαιρινό θέμα, αφού αναφέρεται έμμεσα στα φρούτα της εποχής, που τα διαλαλούν δύο πλανόδιοι μανάβηδες, μάλλον γνωστές φυσιογνωμίες.

mpost600717

 

Το σκίτσο δημοσιεύτηκε στην εφημ. Ελευθερία (με την οποία συνεργαζόταν ο Μποστ από τις αρχές του 1960) στις 17 Ιουλίου 1960. Την προηγούμενη εβδομάδα είχαν μεταβεί για επίσημη επίσκεψη στο Παρίσι ο πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής μαζί με τον Υπουργό Εξωτερικών Ευάγγελο Αβέρωφ, για να προωθήσουν τις πωλήσεις ελληνικών αγροτικών προϊόντων και τη σύνδεση της Ελλάδας με την ΕΟΚ. Η Γαλλία κρατούσε στάση ευμενή προς την Ελλάδα, σε αντίθεση με την Ιταλία που είχε απειλήσει να προβάλει βέτο στη σύνδεση, επειδή φοβόταν τον ανταγωνισμό από τα ελληνικά προϊόντα.

Ο Μποστ παρουσιάζει τους δυο πλανόδιους μανάβηδες, τον Καραμανλή (σερ Κοστάς ντε Ρε, επειδή απευθυνόταν συχνά με αυτή την αγενή προσφώνηση στους υπουργούς του) και τον Αβέρωφ (Εβανζέλ Τοσιτσάς, ντε μαιζόν φουντέ α Μετσοβόν, λογοπαίγνιο του fondée, που ιδρύθηκε, και της φούντας) να διαφημίζουν την πραμάτεια τους έξω από το σπίτι του Ντε Γκολ, ενώ στο βάθος φαίνεται ο πύργος του Άιφελ και ακόμα πιο πίσω ο… θηριώδης ελληνικός τιμάριθμος σε ρόλο τέρατος του ΛοχΝες, και το λοξό σιντριβάνι της Ομόνοιας.

Ο τίτλος παραπέμπει στη Ντόλτσε Βίτα του Φελίνι (Ωφελείνι!) που είχε βραβευτεί την ίδια χρονιά στις Κάννες.

Φυσικά ο διάλογος είναι σε άπταιστη ελληνογαλλική, με άφθονα λογοπαίγνια, από τη Μασσαλιώτιδα (ζουρ ντε πουάρ, του αχλαδιού, αντί ντε γκλουάρ), έως την υπογραφή του Μποστ κάτω δεξιά που έγινε «Κομπόστ».Γίνεται αναφορά και στην αποτυχημένη προσπάθεια του υπουργού Εμπορίου Λ. Δερτιλή να προωθήσει ελληνικά αγροτικά προϊόντα στην Πολωνία και άλλες «ανατολικές» χώρες.

Ο ντε Γκολ, πονόψυχος, καλωσορίζει τα «παιδιά της ευημερίας» (μόνιμο σύνθημα των κυβερνήσεων Καραμανλή η ευημερία) και δέχεται να πάρει μισό κιλό -το c’est si bon πρέπει να εννοεί το ομότιτλο τραγούδι του Ιβ Μοντάν, παρόλο που είχε βγει αρκετά παλιότερα. Η ρίμα με το «σεσηπών» (ανύπαρκτος τύπος στην κανονική γραμματική, αλλά νομιμότατος στη μποστική παραλλαγή της) είναι αχτύπητη!

Όπως συνήθως, υπάρχει και κείμενο στη μπορντούρα, που λέει την ίδια ιστορία από άλλη σκοπιά. Το αντιγράφω για να μη στραβολαιμιάζετε:

Κάτωθεν της οικίας του Καρόλου
ακούγεται μιας παθητικής βαρκαρόλου
«φέρτε και τα π’λούμε μον α μυτερό                                      —–> απίθανο λογοπαιγνιο με το «donnes-moi ta plume … mon ami Pierrot» και τον μυτερό ντε Γκολ!
νου πουλόν σχεδόν δωρεάν
νου σομ ντε πεΐ μαναβής εντού μπακαλωρεάν
Άπαν μέλλον Ελληνών
κρέμεται εκ των μελόν
Πάρτε, μαμ, Αλζέρ, Οράν,
μπούμε εις Κοινήν Αγοράν
Φρούτα λίαν απαραίτ
έχομαι και σιγκαρέτ
πουφ παφ πουφ ε καπνισιόν
φιλοσοφών συρ λε τιμών κι εβημεριασιόν
ουβρ ζενεράλ λα πορτ
μπουχτιζών μανζέ λα χορτ
δώστε πουρ τελεβιζιόν κε κονσερβατουάρ
ώστε πριν τα τινάξει ο γαϊδάρ
να σηκωθή εις τα πισινά του τα ποδάρ

 

 

Advertisements

40 Σχόλια to “Μαθήματα γαλλικών με τον Μποστ”

  1. Gpoint said

    Εκπληκτικός Μποστ !!!!

    Τι να λέμε όταν ακούγονται τέτοια γαλλικά ;

    Κατσέγιε-βου κατά-χαμά και…σιωπηλάνς !

  2. Au Pologne τοις μετρητοίς!!!

    (ή μάλλον, τοις μετρητής)

  3. Ηλεφούφουτος said

    Λε κορομουλέν ρουζ m’ a tuer!

  4. Εδώ Χρυσή Αυγή με σκοτώνει ο Δραγασάκης said

    Ευτυχώς που τα αντιγράφετε την μπορντούρα και τη διαβάζουμε κι ημείς οι πανάσχετοι. Αναρωτιέμαι αν ποτέ κανείς την διάβαζε, τότε και τώρα. Η αμαρτία μου είναι ότι δεν μπορώ να μπω στο πνεύμα του Μποστ. Ως γελοιογραφία της εποχής πρέπει να κατέχεις επίσης την ιστορία της εποχής, αλλά ο Μποστ είναι επιπρόσθετα κουραστικός για τους δικούς του λόγους. Η ανορθογραφία έχει την δικιά της χάρη, πάρα πολλές φορές τον αντιγράφω όσο αφορά την ανορθογραφία και ασυνταξία, αλλά παραμένει κουραστική. Μαζί σε όλα τα κουραστικά είναι και ο γραφικός του χαρακτήρας. Γενικά θεωρώ ότι στις επόμενες γενιές λίγη έως καθόλου απήχηση δεν έχει. Ίσως ακόμα και για την γενιά του να είναι υπερεκτιμημένος. (Πάντα ήθελα να τα πω, τα είπα και τι κατάλαβα. Ηρέμισα.)

  5. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    4: Οι δύο προλαλήσαντες από σένα είναι μειράκια.

  6. Είναι γεγονός ότι πιο εύκολα διαβάζεται η μπορντούρα σε έντυπη εφημερίδα παρά σε επιτραπέζιο υπολογιστή… Ευχαριστούμε το Νικοδεσπότη που μας απαλλάσσει από τον κόπο.

  7. tasos said

    Ο Μποστ διαβάζεται καλύτερα σε ταμπλέτα. Πολύ μπροστά από την εποχή του ήταν…

  8. Εδώ Χρυσή Αυγή με σκοτώνει ο Δραγασάκης said

    Αργότερα θα ψάξω τα λεξικά για το μειράκιο. Πάντως τη στιγμή που 80% των αναγνωστών, τότε και τώρα περισσότεροι, διαβάζουν μόνο τις επικεφαλίδες, παραξενεύομε που μερικοί καθόντουσαν και γυρνούσαν την εφημερίδα γύρο-γύρο να αποκρυπτογραφήσουν την μπορντούρα. Πρέπει να υπήρχαν όντως φανατικοί φίλοι του Μποστ. Διαφορετικά δεν θα επέμεινε σε αυτό το μεράκι.

  9. sarant said

    7: Καλό!

    8: Νεοσσοί, κοινώς βρέφη.

  10. spiral architect said

    … μειράκιον ερετρεικον!

  11. Triant said

    Τα αρκετά καλά γαλλικά που χρειάζονται για τα λογοπαίγνιά του τα ήξερε ο ίδιος ή κάποιος τον βοήθησε;
    Πάντως γέλασα πολύ και θυμήθηκα τα μαθήματα γαλλικών της μαντάμ Σουσούς (που ενθουσιασμένη από το λα πορτ ανάγκασε τον δάσκαλο να της μάθη και τα λε παραθίρ, λα καρέκλ κλπ).

  12. sarant said

    11: Ο Μποστ ήξερε πολύ καλά γαλλικά.

  13. marulaki said

    #2 Δύτη, κι εγώ εκεί κόλλησα. Φοβερό λογοπαίγνιο!

  14. Γς said

    >Πάρτε, μαμ, Αλζέρ, Οράν

    Ο πόλεμος στην Αλγερία στο φόρτε του.
    Πριν ένα χρόνο στο Οράν, πόλη με πλειοψηφία Γάλλους ο Ντε Γκολ είχε φωνάξει εκείνο το «Vive l’Algérie française ! »
    Ο πόλεμος ειδικά στο Οράν συνεχιζόταν. Τα οδοφράγματα. Ο OAS (Organisation de l’armée secrète) αργότερα. Και έμελε σ αυτή την πόλη να ακουστεί και το «Vive l’Algérie algérienne !»

    Τα συνήθιζε αυτά τα «Vive» o στρατηγός («Vive le Québec libre !»)

  15. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    Ου έλαβον πόλιν, αλλά γαρ ελπίς ευ ει κακά
    Σε ερασμιακή προφορά, οι Γάλλοι διαβάζουν κάτι ενδιαφέρον, στην φερόμενη ρήση του Αλεξάνδρου. Και το διιασκέδαζαν τα Βελγάκια, με έμαθεν Βελγίς, Φλαμμανδή, όμως, φίλη. Οι Βαλόνες ήσαν πιο…Σουσού.

  16. Triant said

    @15 έλα, να το πάρει το ποτάμι!
    ou elles avont …. a la gare elles … ( μέχρι εκεί έφτασα? και με τρώει η περιέργεια)

  17. Gpoint said

    # 11, 12

    Εξ άλλου τότε σχεδόμ όλοι στο γυμνάσιο έκαναν γαλλικά

  18. Πέπε said

    Τώρα δεν ξέρω σν ισχύει ή το βγάζω από την κεφαλή μου, αλλά θα το γράψω και βλέπουμε…:

    Οι επιρροές του Μποστ από τη λαϊκή τέχνη και οι αναφορές του σ’ αυτήν είνασι γενικώς γνωστές, κυρίως βέβαια σε ό,τι αφορά τη λαϊκή ζωγραφική. Πέρα από τη ζωγραφική, άλλη φορά είχα δει και σχέσεις με τον Καραγκιόζη. Τώρα σα να μου φαίνεται ότι κάνει ένα διακριτικό ομάζ στη λαϊκή ποίηση, και δη ως εξής:

    Το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου του σερ Κωστάς ντ’ ΕΡΕ (κι έτσι δε διαβάζεται; ) είναι δίστιχα εκ των οποίων οι δεύτεροι στίχοι πετάνε ένα σχόλιο σχετικό μεν, αλλά όχι απαραίτητο για τη σύνταξη και το νόημα, ενώ αν πάρουμε μόνο τους πρώτους στίχους βγαίνει ένα άλλο νόημα, πολύ πιο απλοϊκό και απονήρευτο (έστω και όχι τελείως) αλλά πάντως συντακτικά άρτιο. Λοιπόν, έτσι είναι γραμμένα πολλά κάλαντα. Αφενός, υπάρχουν τα κλασικά πανελλήνια κάλαντα «Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά» στα οποία, αν πετάξουμε το δεύτερο μισό κάθε δίστιχου, βγαίνει ένα πολύ πιο νορμάλ νόημα (αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά κι αρχή καλός μας χρόνος, κι αρχή που βγήκεν ο Χριστός στη γης να περπατήσει. Άγιος Βασίλης έρχεται από την Καισαρεία, βαστά εικόνα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι κλπ.). Αφετέρου, σε διάφορες περιοχές και εποχές έχουν τραγουδηθεί κάλαντα στα οποία όλοι οι πρώτοι στίχοι είναι βασικά οι γνωστοί, αλλά στους δεύτερους, εκεί που συνήθως λέμε «ψιλή μου δεντρολιβανιά», «ζαχαροκαντιοζύμωτη», «συ ‘σαι αρχόντισσα κυρία» κλπ., αναπτύσσεται ένα παράλληλο στιχούργημα σχετικό με την εκάστοτε επικαιρότητα, π.χ. κάλαντα του ελληνοϊταλικού, της Κατοχής, βενιζελικά-μεγαλοϊδεάτικα, κλπ.

  19. Gpoint said

    #16

    να βοηήσω λίγο

    πόλιν = Pauline

    ελπίς = elle(s) pisse(nt)

  20. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    18: Να σου πω, εγώ το διάβασα «ντε Ρε» επειδή έλεγε Ρε, αλλά και η δική σου ερμηνεία σωστή είναι -σωστότερη θάλεγα.

  21. Triant said

    @19
    Αμα εφεύρω μερικούς ακόμα τύπους σαν το avont κάτι θα γίνει

  22. satyrikon said

    Reblogged this on ΝΕΑ ΧΩΡΙΣ ΦΙΛΤΡΟ ΦΕΛΛΟΥ.

  23. 15, 16, 19 Εγώ το ήξερα κάπως πιο αργκοτικό, με ένα que να κολλάει ανάμεσα στις λέξεις: ουκ έλαβον πόλιν, αλλά γαρ άπασι ουκ ελπίς έφη κακά. Βλέπω τώρα ότι (αν καταλαβαίνω καλά) η φράση εμφανίζεται και στο Finnegan’s Wake.

    Βρήκα και δυο λατινικά:
    Caesarem Legato alacrem eorum («César aime les gâteaux à la crème et au rhum») και Quies qui jam angelum laetorum? Sed equos ac ego ambo te, fumans cum de suis et solido post («Qui est-ce qui a mangé l’omelette au rhum? C’est des cosaques, égaux en beauté, fumant comme des suisses et solides au poste»).

  24. Γς said

    Και κοίτα σύμπτωση:
    Τυχαία έπεσα στην Καλκούττα (με το μεγάλο θόλο) στο μπλογκ του δικού μας, του Τεό.

  25. sarant said

    23: Κάπως πρέπει να γελούσαν και οι κλασικιστές. 🙂

  26. Τέλος πάντων ολόκληρη η φράση όπως την θυμόμουν εγώ στο 23 (για να γελάσουν και οι γαλλομαθείς εκτός από τους κλασικιστές 😉 )
    «Où qu’est la bonne Pauline? A la gare à Passy, où qu’elle pisse et fait caca.

  27. Δεν είχαμε κάνει παλιότερα εδώ μια κουβέντα μ’ένα μυθιστόρημα του Ιουλιου Βερν (στις εκδόσεις Αστέρος είχε, νομίζω, κυκλοφορήσει ως «Οι Πειραταί»), όπου μια ομάδα παιδιών πειράζουν το φιλόλογό τους βάζοντάς τον να ερμηνεύσει τη φράση «νυν αδω σε, μούση, κακέ Καρ, ήδια»; Στο πρωτότυπο ήταν απλώς Mariam angelum laetarum (=Marie a mangé l’omelette au rhum) και η μετάφραση ήτανε του Καζαντζάκη!

  28. aerosol said

    Εκπληκτική η δουλειά με τα γαλλο-ελληνικά λογοπαίγνια!

  29. 27 Μπράβο μνήμη! https://sarantakos.wordpress.com/2009/08/24/skai/#comment-9132

  30. Θρασύμαχος said

    Άσχετο, αλλά μια που λέτε για γαλλικά δείτε και τα «γαλλικά» του Πειραιώς Σεραφείμ: http://www.imp.gr/2012-03-27-20-22-23/577-ο-κολοφών-των-κακών.html http://www.imp.gr/2012-03-27-20-22-23/580-κατάργηση-της-αργίας-της-κυριακής-από-το-εβραϊκό-λόμπι.html

  31. Γς said

    30:
    Ωραίο το κείμενο του Αγίου Πειραιῶς, Φαλήρου καί Ἁγ. Ἰωάννου Ρέντη για την Κυριακή που ὁ ἅγιος Ἰσαπόστολος καί Θεόστεπτος Αὐτοκράτωρ Κωνσταντῖνος ὁ μέγας, το εβραϊκό λόμπυ, ο Χατζηγάκης, ο Σαμαράς, ο Ομπάμα, η Λιάνη κτλ κτλ.

    “Πάει κι η Κυριακή μου” που είπε κι εκείνος ο ναυαγός σε ξερονήσι που έπρεπε να ικανοποιεί κάθε μέρα της βδομάδας μία από τις 6 ναυαγούς. Πάνω που νόμισε ότι ο νέος “αντρας” ναυαγός που έφτασε στο νησί θα τον ξαλάφρωνε.

    Ο άγιος λανσάρει στο κείμενο και τη μεγαλύτερη λατινική λέξη:
    «Omnesjudicesurbanaequepledesetatriumofficiacunctarumvenerabilidiesolisquiescant»

  32. MichM said

    Εξαιρετικό ,χίλια ευχαριστώ για τα κατά Μποστ γαλλικά.

  33. Καλόγερος said

    «…ενώ στο βάθος φαίνεται ο πύργος του Άιφελ και ακόμα πιο πίσω ο… θηριώδης ελληνικός τιμάριθμος σε ρόλο τέρατος του ΛοχΝες, και το λοξό σιντριβάνι της Ομόνοιας.»

    O ελληνικός τιμάριθμος εκείνη την εποχή ήταν πολύ χαμηλός, μήπως το τέρας του ΛοχΝες είναι κάτι άλλο;

    Συγχαρητήρια κύριε Σαραντάκο (Νίκο θα ήθελα να πω αλλά ας όψεται η αστική μου ευγένεια) για το μπλογκ. Η μιά ανάρτηση καλύτερη απ’ την άλλη.

  34. sarant said

    32-33: Ευχαριστώ για τα καλά λόγια!

    33: Υπάρχουν κι άλλες γελοιογραφίες του Μποστ που παρουσιάζουν τον τιμάριθμο προσωποποιημένο και πανύψηλο. Λέμε ότι ήταν χαμηλός συγκρίνοντας με τα χρόνια που ακολούθησαν, που οι άνθρωποι της εποχής δεν τα είχαν γνωρίσει.

  35. Καλόγερος said

    Ο πληθωρισμός το 1960 ήταν μόλις γύρω στο 2% (και τα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι το 1973 ο πληθωρισμός ήταν πάντα χαμηλός).
    Οι άνθρωποι της εποχής είχαν ζήσει τον υπερπληθωρισμό της κατοχής αλλά και τον υψηλό πληθωρισμό της περιόδου από την απελευθέρωση μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’50.
    Τέλος πάντων, αν το τέρας είναι όντως ο τιμάριθμος προφανώς κάτι μου διαφεύγει όσον αφορά στην ψυχολογία της εποχής. Ίσως ο κόσμος που είχε γνωρίσει την απαξίωση του χρήματος την περίοδο 1940-1953 να μην είχε εμπιστοσύνη ακόμη και να θεωρούσε την σταθεροποίηση των τιμών πρόσκαιρο και παροδικο φαινόμενο και τον υψηλό πληθωρισμό κανονική και φυσιολογική κατάσταση που αργά ή γρήγορα θα επέσρεφε. Κάτι σαν το τέρας του Λοχνες που μια βυθίζεται και μια αναδύεται.

  36. sarant said

    Καλόγερε, άλλο πληθωρισμός και άλλο τιμάριθμος. Αν οι τιμές μένουν σχεδόν σταθερές αλλά το μέσο μεροκάματο δεν φτάνει για τα χρειώδη, ο πληθωρισμός είναι 1% και ο τιμάριθμος δυσθεώρητος.

  37. Καλόγερος said

    Αγαπητέ Νίκο, ο τιμάριθμος (ή πιο σωστά ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, ΔΤΚ) και ο πληθωρισμός είναι σχεδόν το ίδιο πράγμα. Για να είμαι πιο ακριβής και τα δύο μετράνε το ίδιο πράγμα (το συνολικό επίπεδο τιμών) με διαφορετικό τρόπο.
    Και για να είμαι ακόμα πιο ακριβής και ακόμα πιο πρήχτης 🙂 , ο μεν τιμάριθμος μετρά το κόστος ενός σταθερού καλαθιού αγαθών ο δε πληθωρισμός είναι οι μεταβολές στο επίπεδο των τιμών από το ένα έτος στο επόμενο. Ο τιμάριθμος είναι ένας ακέραιος αριθμός, ο πληθωρισμός ένα ποσοστό.
    Αν λοιπόν οι τιμές μένουν σχεδόν σταθερές τότε πληθωρισμός και τιμάριθμος είναι χαμηλοί. Αν ο κόσμος δεν έχει λεφτά είναι άλλου παπά ευαγγέλιο.

  38. […] Γράφει ο συγγραφέας Νίκος Σαραντάκος στο ιστολόγιό του Sarantakos WordPress : […]

  39. Όχι, Καλόγερε. Ο πληθωρισμός είναι η ταχύτητα ανόδου του τιμαρίθμου (το λες κι εσύ άλλωστε), η λογαριθμική του παράγωγος (με τη μαθηματική έννοια). Όταν, μετά τον κατοχικό και μετακατοχικό εξευτελισμό της δραχμής (μην ξεχνούμε ότι με την απελευθέρωση ανταλλάχθηκαν 50 δισεκατομμύρια – ναι! – παλιές δραχμές προς μία νέα και το 1954 κόπηκαν άλλα τρία μηδενικά), τελευταία πράξη του οποίου ήταν η θαρραλέα υποτίμησή της κατά 50% το 1953, σταθεροποιήθηκε πια το νόμισμα, σταθεροποιήθηκε μεν μαζί του και ο τιμάριθμος, αλλά σε επίπεδα δυσβάσταχτα για τον κοσμάκη — οπότε οι γελοιογράφοι, ιδίως βέβαια της αντιπολίτευσης, πρόθυμα τον εικόνιζαν σαν γίγαντα.

  40. […] Γράφει ο συγγραφέας Νίκος Σαραντάκος στο ιστολόγιό του Sarantakos WordPress : […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: