Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

…και σε παιδί κουλούρι

Posted by sarant στο 16 Ιουλίου, 2013


Η παροιμία το λέει καθαρά, συμβουλεύει να μη δίνουμε υποσχέσεις αν δεν μπορούμε να τις κρατήσουμε: Μην τάξεις σ΄άγιο κερί και σε παιδί κουλούρι. Για τους αγίους δεν ξέρω, αλλά τα παιδιά έχουν εξελιχτεί από τότε που βγήκε η παροιμία ίσαμε σήμερα. Μπορεί ο Κώστας Βάρναλης να θυμόταν με πίκρα άσβηστη, ογδόντα χρόνια μετά, το κουλούρι που δεν θέλησε να του αγοράσει η μητέρα του, αλλά στις μέρες μας η πελατεία των κουλουρτζήδων κυρίως από ενήλικες αποτελείται.

Το κουλούρι είναι αρτοσκεύασμα, συνήθως στρογγυλό, πασπαλισμένο συνήθως με σουσάμι. Λέγεται και σιμίτι, τουρκικό δάνειο από το simit, και ίσως αντιδάνειο αν η τουρκική λέξη ανάγεται, μέσω αραβικών, στο αρχαίο σεμίδαλις (απ’ όπου το σιμιγδάλι). Όταν το κουλούρι μικρύνει και γίνει κουλουράκι παύει να είναι σχεδόν αναγκαστικά στρογγυλό και μπορεί να έχει διάφορα σχήματα, αλλά γλωσσικά, και ετυμολογικά, η λέξη κουλούρι είναι στενά δεμένη με το στρογγυλό σχήμα.

Για παράδειγμα, η κουλούρα δεν μόνο είναι το μεγάλο κουλούρι. Λέμε βέβαια λαμπροκουλούρα το γιορταστικό ψωμί που είναι ζυμωμένο σε στρογγυλό σχήμα, και με αβγό πασχαλινό αντί για τρύπα στη μέση, ενώ κριθαροκουλούρα με λάδι (βιολογικό, φυσικά) είναι, όπως αποκάλυψε ο υπουργός κ. Στουρνάρας, το μυστικό όπλο που τον βοηθάει να υπερθεματίζει ακούραστα στις απαιτήσεις της τρόικας, αλλά η λέξη έχει πολλές άλλες σημασίες, όλες δηλωτικές του δακτυλιοειδούς σχήματος.

Κουλούρα λέμε, ας πούμε, το σωσίβιο που χρησιμοποιούν τα παιδιά όταν μαθαίνουν κολύμπι (μετά, παίρνουν προαγωγή, από την κουλούρα στα μπρατσάκια). Κουλούρα λέμε και κάθε εύκαμπτο υλικό τυλιγμένο σε τέτοιο σχήμα, δακτυλίου, κυρίως μια κουλούρα σκοινί ή σύρμα. Λέμε και το στεφάνι στη λεκάνη του αποχωρητηρίου. Και πιο μεταφορικά, βέβαια, κουλούρα είναι το στεφάνι του γάμου, σκωπτικά κυρίως. «Θα τα βρεις μαζί μου σκούρα κι ας με παίρνεις γι’ αγγελούδι, θα μου βάλεις την κουλούρα και θα πεις κι ένα τραγούδι» τραγουδούσε η Μαίρη Λίντα το 1957 σε μουσική και στίχους (; ) Μανώλη Χιώτη.

Κουλούρα, ή και κουλούρι, είναι και το μηδενικό, ο κακός βαθμός στο σχολείο, τουλάχιστο σύμφωνα με τα λεξικά. Στην εποχή μου το λέγαμε, αλλά δεν ξέρω κατά πόσο τα σημερινά παιδιά το λένε ακόμα -ή μάλλον, αυτά που ξέρω καλά δεν το λένε. Κουλούρι είναι και ένας σατιρικός ιστότοπος με παρωδίες ειδήσεων, που μερικές φορές έχει πλάκα -όχι πάντα, ούτε καν πολύ συχνά.

Το κουλούρι δεν έχει σχέση με τον κόλουρο (π.χ. τον κώνο), παρόλο που κάποιοι βυζαντινοί έτσι το ετυμολογούσαν. Όμως έχει ετυμολογική σχέση με μιαν άλλη λέξη, που και σήμερα τη χρησιμοποιούμε. Δεν δηλώνει κάτι που τρώγεται, ούτε κάτι στρογγυλό, αλλά αντίθετα κάτι που το βάζουμε στο μάτι μας όταν μας πονάει. Θα το καταλάβατε, είναι το κολλύριο.

Πώς φτάσαμε από το κολλύριο στο κουλούρι;

Η αρχαία κολλύρα (ή κόλλιξ) ήταν το στρογγυλό ψωμάκι, λέξη που πιθανώς είναι δάνειο, ίσως από τα περσικά. Το υποκοριστικό της κολλύρας, το κολλύριον, είχε δυο σημασίες: στρογγυλό ψωμί ή ζυμάρι, αφενός, και σβώλος ζύμης, και γενικά σβώλος αφετέρου. Όμως η σημασία του σιγά-σιγά εξειδικεύτηκε στα φαρμακευτικά σκευάσματα που είχαν μορφή πολτού, αλοιφής. Αυτό ήταν το κολλύριον ή κολλούριον, φάρμακο γενικώς, αλλά σιγά-σιγά φάρμακο για τα μάτια, και ενώ στην αρχή δεν ήταν υγρό μετά έφτασε στη σημερινή σημασία, ένα υγρό φάρμακο για τα μάτια. Είναι ενδιαφέρον πώς αλλάζουν, σιγά-σιγά, με διολίσθηση, οι σημασίες μέσα στους αιώνες -και από το πολτώδες φαγώσιμο φτάνουμε στο υγρό φάρμακο, και μάλιστα για τα μάτια.

Επειδή το κουλούρι και η κουλούρα έχουν την απώτερη ετυμολογική τους αρχή στο κολλύριο, το λεξικό Μπαμπινιώτη προτιμά να γράφει *κουλλούρι και *κουλλούρα, παρόλο που η συσχέτιση με το σημερινό κολλύριο μόνο παραπλανητική είναι. Το ΛΚΝ και τα άλλα λογικά λεξικά γράφουν «κουλούρι», όπως όλος ο κόσμος. Έχουμε και την Κούλουρη, δηλαδή τη Σαλαμίνα, αλλά αυτή σύμφωνα με τα λεξικά που κοίταξα μάλλον δεν ετυμολογείται από το κουλούρι, αλλά, λένε, από τη λ. κόλουρος διότι έτσι είναι το σχήμα της -δεν ξέρω αν είναι πειστικό αυτό, πάντως η Κούλουρη, τουλάχιστον, δεν κινδυνεύει να γραφτεί με δύο λάμδα.

Κι έτσι κλείσαμε την κουλούρα ή έστω τον κύκλο του κουλουριού!

94 Σχόλια προς “…και σε παιδί κουλούρι”

  1. Γς said

    Καλημέρα
    Κουλούρι…

  2. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Κουλούρι…

  3. Πάνος με πεζά said

    Άσχετο μεζεδάκι :
    Το ΙΕΚ ΑΚΜΗ ξαναχτύπησε ! Μετά το δια χειλέων Κωστάλα προστακτικό «Επέλεξε το ΙΕΚ Ακμή!», σε τωρινή ραδιοφωνική διαφήμιση καυχιέται : «Το ΙΕΚ Ακμή δεσμεύεται ότι θα στηρίξει το εκπαιδευτικό έργο στην Ελλάδα (ή κάτι τέτοιο)». Έλα όμως που δεν υπάρχει «δεσμεύομαι ότι», αλλά μόνο «δεσμεύομαι να + υποτακτική ρήματος» ή «δεσμεύομαι για + ουσιαστικό»… Άρα, αγαπητό ΙΕΚ Ακμή, ή θα δεσμευτείς να στηρίξεις, ή θα δεσμευτείς για τη στήριξη. Σαν την εκπαίδευση από επαγγελματίες, δεν έχει !

  4. Dimitrios Raptakis said

    «Έφαγες το κουλούρι σου; χαμηλά τη μούρη σου!»: λέγεται στην Κρήτη, προς υπόμνηση των συζυγικών υποχρεώσεων.

  5. Νέο Kid Στο Block said

    «Κι έτσι κλείσαμε την κουλούρα ή έστω τον κύκλο του κουλουριού! »
    Πολύ ταιριαστό τέλος στο ωραίο αρθράκι Νικοκύρη! 🙂
    Γιατί-μαθηματικώς νοούμενο- τι άλλο είναι ένα κουλούρι ,παρά ένας κύκλος που περιστρέφεται στον τρισδιάστατο χώρο γύρω από ένα άξονα συνεπίπεδο του κύκλου. Ο Τόρος! Torus εις τας Βαρβαρικάς , το οποίο λέει προέρχεται από τη λατινική λέξη για το μαξιλάρι. Δεν ξέρω, πάντως θυμάμαι έναν γερμαναρά που, για λόγους που δεν παρουσιάζουν ενδιαφέρον, δεν γούσταρε τα κουλούρια-Τori (ο λατινικός πλυθηντικός του Torus, αλατίνιστοι!) και έλεγε «Torus ist mir Wulst!» (λογοπαίγνιο με τη στάνταρ έκφραση «Das ist mir Wurst!= Το ίδιο μού κάνει. @έστηκα! που λένε και στα μοντέρνα σήριαλ κατά κόρον). Wulst πάντως εις την οστρογοτθικήν Οικοδομικήν είναι το εξόγκωμα, ο τάκος, η κάποιου είδους διαδοκίδα ,που όσο να πεις μπορείς να το πεις και «μαξιλάρι»
    Ενδιαφέρον είναι ότι δεν έχουμε δική μας λέξη για τον Τόρο στα Μαθηματικά(εκτός αν έχουμε και μού διαφεύγει). Ίσως να φταίει ότι δεν είναι στα στερεά (εκ περιστροφής ή μή) με τα οποία ασχολήθηκαν οι Α.Υ.Π και ως γνωστόν η ασχολία του νεωτέρου ελληνισμού με την Τοπολογία (πλην «Πάπα») περιορίζεται στην γεωγραφική συνάφεια/συγγένεια Πρωθυπ-υπουργού/βολευτού και «πελάτη».
    Και ένα μαθηματικό αστείο: Τι είναι ένας τοπολόγος; Απάντηση: Ένας μαθηματικός που δεν μπορεί να ξεχωρίσει ένα ντόνατς από μια κούπα του καφέ! 🙂 Είναι τοπολογικώς ισοδύναμα (ομοιομορφικά , έχουν και τα δύο συνεκτική 2-πολλαπλότητα)

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

  7. Θρασύμαχος said

    Πάντως πρώτη φορά ακούω την εκδοχή «Μην τάξεις σ΄ άγιο κερί και σε παιδί κουλούρι», μέχρι τώρα το ήξερα μόνο «… του άγιου … και του παιδιού …».

  8. gmallos said

    Για τον Κίμωνα Κουλούρη τίποτα; (Πώς το έλεγε ο Κατσιφάρας; Για το θυρωρό που δεν θα τους ήξερε;)

    Κουλούρια εκτός απ’ τα στρογγυλά με το σουσάμι (τα σιμίτια δηλ.) λέμε και τα άλλα που είναι φουσκωτά και σαν τσουρεκάκια (που τα λέγαμε γιουβρέκια για να ξεχωρίζουνε).

  9. Gpoint said

    #7

    Γενικώς, η γενική δεν γενικεύεται σε τούτο το ιστολόγιο

  10. sarant said

    5: Φαντάσου να έψηνε κουλούρια ο Μέμπιους

    7: Ε, δεν απέχουν και πολύ. Προτίμησα αυτήν την εκδοχή γιατί στέκει καλύτερα το δεύτερο ημιστίχιο μόνο του.

  11. Πάνος με πεζά said

    @5 (με όλο το σεβασμό) : To ENA κουλούρι είναι στα αγγλικά «donut», και όχι «donuts», άρα και στα ελληνικά «ντόνατ». Όχι όπως λένε οι γιαγιάδες»το παιδί όλη τη μέρα παίζει με το κομπιούτερς» ! 🙂

  12. Γς said

    Και ο ξεχασμένος Κουλούρης.

    Τατσόπουλος: Να διοριστεί ο Κουλούρης στο ΔΝΤ
    (η γνωστή κόντρα του με τον Παπουτσή)

  13. Γς said

    11:
    Το τανκς

  14. Πάνος με πεζά said

    Ασφαλίζει με ένα κλιπς. 🙂

  15. spiral architect said

    @5: Έχουμε και τον τοροειδη μετασχηματιστη.

  16. stratosbg said

    Πατριώτη, το «πήγε η ψυχή μου στην κούλουρη» έχει σχέση ;;

  17. Τσούρης Βασίλειος said

    Καλημέρα σας.
    Φρέσκα κ(ου)λούρια λέει ο κ(ου)λουράς!
    Ωραία έκφραση που λέγεται πολύ στο χωριό μας.
    Απ΄το 1955 ως το 1970 περίπου, πολλοί χωριανοί έρχονταν στην Αθήνα για να πουλήσουν κουλούρια στην τάβλα (παράνομα, τους κυνηγούσαν οι χωροφύλακες και παράταγαν την τάβλα κι έφευγαν τρέχοντας) κάνοντας σημαντική περιουσία. Κάποιες φορές έβαζαν «φέσι» στον φούρνο που αγόραζαν τα κουλούρια. Φίλος μου πρωτοετής φοιτητής στη Φιλοσοφική τότε, που σπούδασε πουλώντας κουλούρια, έχασε τη φοιτητική του ταυτότητα σ΄ένα τέτοιο κυνηγητό!

    Οι μαμμές εκείνης της εποχής όταν το παιδί που γεννιούνταν ήταν αρσενικο (σιρκό) του έριχναν μια μπάτσα στον κώλο λέγοντας
    -Άει και σν Αθήνα κλουράς…- εννοώντας να μεγαλώσει και να πάει στην Αθήνα να καζαντίσει . Παλιότερα οι περισσότεροι φουρναραίοι της Αθήνας ήταν Ηπειρώτες.

  18. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    16: Κούλουρη είναι η Σαλαμίνα, είπαμε. Θέλει να πει ότι η καρδιά του/η ψυχή του από την τρομάρα πετάχτηκε μακριά.

    17: Λογάριαζα να το αναφέρω το «φρέσκα κουλούρια», το ξέχασα, καλά που το έβαλες εσύ!

  19. Νέο Kid Στο Block said

    Πάνο Με Πεζά, με όλο το σεβασμό επίσης, γνωρίζω αρκετά εγγλέζικα ώστε να ξεχωρίζω τον ενικό από τον πληθυντικό ,αλλά το ντόνατς «ντόνατς» το έμαθα μικρός (πριν μάθω τα κουτσοεγγλέζικα που έμαθα) και μάλιστα ντόνατς στο χωριό μου λέγαμε αυτό που στην Αθήνα αποκαλείται «λουκουμάς». Τον νόστιμο (και ανθυγιεινό οπωσδήποτε..) τόρο ,πασπαλισμένο με κολλώδη ζαχαρίτσα. Εν κατακλείδι, όχι ότι τρέχει και τίποτε σπουδαίο κατά τη γνώμη μου, αλλά είμαι κατά του «..τι λένε τα κοπιούτερ(Σ) και οι αριθμοί» του μακαρίτη Μητροπάνου . 🙂
    Ψηφίζω «κομπιούτερ»!

  20. stratosbg said

    Α, σε αυτή την κούλουρη αναφέρεται. Ευχαριστώ.

  21. Υπάρχει και ο Αλώπηξ Κόλουρος του Αισώπου. Πάντως για τη Σαλαμίνα, Κούλουρη ονομαζόταν λόγω και της αρχαίας ονομασίας του ακρωτηρίου Πούντα στα Αμπελάκια, Κόλουρις άκρα, αλλά σήμερα Κούλουρη λέμε την πόλη στη δυτική πλευρά.

  22. Gpoint said

    # 17

    Κάπως ωραιοποιημένα τα γράφεις. Το χτύπημα ήταν στο πάνω μέρος του κεφαλιού για να ισιάσει και να ισορροπεί καλύτερα ο…μούρχεται να κάνω γιούργια στον νταβλά με τα κουλούρια

  23. Δεν αναφέρεται ονομαστικά στην Κόλουρις άκρα παρά μόνο σαν Πούντα αλλά αυτή είναι η τοποθεσία.
    http://www.limenoscope.ntua.gr/show_port.cgi?lan=el&id=57

  24. Γς said

    Κουλούρι από το Βυζαντινό κολλίκιον;

    17, 22:

    Για Αθήνα δεν ξέρω, αλά εχει μείνει η ευχή της ηπειρώτισσας μάνας:
    “Άντε και στην Πόλη κουλουρτζής”

  25. marulaki said

    #17 Στους Ποντίους λέγεται ότι χτυπούσαν (τάχα μου) το παιδί με ένα ταψί να γίνει πλακουτσό το κεφάλι και ευχόταν ‘και στην Πόλη σημιτζής’. Φαντάζομαι για τον ίδιο λόγο. Ιστορίες του προπάππου μου.

    Νικοκύρη, τόσο νεράκι κύλησε το άρθρο σήμερα, που δεν κατάλαβα πότε τελείωσε.
    Για τα παιδάκια που μαθαίνουν να γράφουν το ‘ο’ με παρομοίωση ‘ζωγραφίζουμε ένα κουλουράκι’ είπαμε;

    Bonjour!

  26. marulaki said

    #22 Είπα να μην το πω ότι έτσι στέκει καλύτερα το σενί με τα κουλούρια 😉

  27. Γς said

    25:
    >Για τα παιδάκια που μαθαίνουν να γράφουν το ‘ο’ με παρομοίωση ‘ζωγραφίζουμε ένα κουλουράκι’ είπαμε;

    Αυτό το κουλουράκι ενηέπνευσε και τον μικρό Γς στην ορθογραφία.

    Κουλουράκι και ένα ιώτα για την τρύπα.

    Μνημονικός κανόνας του για το «μοιχός»

  28. sarant said

    25: Ναι μπράβο, κουλουράκια και μπαστουνάκια!

  29. spyroszer said

    Κουλουράκια και στην ποδοσφαιρική αργκό το 0-0.

    Πάντως υπάρχουν εθνικοί λόγοι να γράφουμε κουλλούρι. Κινδυνεύει το θεσσαλονικιώτικο κουλούρι και γενικά το κουλούρι απ’ τους Τούρκους 🙂
    http://ardin-rixi.gr/archives/9680

  30. Γς said

    25:
    >πλακουτσό κεφάλι

    Η απόλυτη φαντασίωση του γερμανού για τα κορίτσια της ανατολικής Ευρώπης.
    Για να ακουμπάει και τη μπύρα του δλδ.

  31. MelidonisM said

    4 (Πατούχας)

    — Αι, μωρέ παιδί, ανεφώνησεν ο Σαϊτονικολής ευθύμως, να μην έχω ‘γώ τη νιότη σου!

    — Έφαες το κουλούρι σου κάτω τη μούρη σου! του είπε γελώσα η σύζυγός του, ήτις ισταμένη πλησίον του υιού της, τον περιέβαλε με ακτινοβολίαν στοργής και εγίνετο διερμηνεύς της σιωπής του. Εδώ ν’ άλλου αράδα.

    3 δεσμεύομαι ότι θα εκφράζει ένα αόριστο στο μέλλον ενδεχόμενο. Το δεσμεύομαι να, αμεσότητα στο παρόν.

    ξένα κουλορόηχα:

    kulur, στα μαλτέζικα, χρώμα (από το σιτσιλιάνικο culuri/ it. colore)
    kulur στη φαροέζικη σλανγκ, κουλ, σέξι
    kulūr,k*lur στα αράβικα, χλώριο

  32. «Και σιμιτζής στην Πόλη» το ήξερα εγώ, σε συσχετισμό με τα υποτιθέμενα πλακουτσά ηπειρώτικα κρανία. Αλήθεια, Γς και άλλοι ειδήμονες, έχει καμία επιστημονική βάση αυτό;

  33. ΝεοKid, ο torus ελληνικά υποτίθεται ότι λέγεται «σπείρα» — μόνο που κανένας φυσιολογικός Έλληνας δεν το λέει έτσι, αφού για όλο τον κόσμο σπείρα σημαίνει… σπιράλ, αυτό που επισήμως λέγεται έλικα (αρχιμήδεια, λογαριθμική, τρισδιάστατη…). Θα άξιζε να κάνουμε μια προσπάθεια να το καθιερώσουμε ως «κρίκο», αφού βέβαια «κουλούρες» και «σαμπρέλες» η επιστημονική μας ορολογία δεν σηκώνει…

  34. Πάνος με πεζά said

    Όχι, νομίζω ότι το torus (ελληνιστί «τοροειδές» είναι στερεό κατ’ αρχήν με δύο καμπυλότητες, κατά τη διάμετρο και κατά την περιφέρεια (σαν φουσκωμένη σαμπρέλα δηλαδή).
    Όταν έχει μόνο μια καμπυλότητα (είναι στην ουσία τομή από κύλινδρο, λέγεται «δακτυλιοειδές» ‘η «δακτύλιος».
    Και τα δύο αυτά σχήματα δεν έχουν «βήμα» κατά την τρίτη διάσταση, όπως το σπειροειδές ή ελικοειδές.
    Μια λοιπόν που πιάσαμε την κουβέντα, θυμήθηκα και από τη Διαφορική Γεωμετρία (νομίζω) τη «σαγμοειδή» επιφάνεια. Είναι επιφάνεια με δύο κοίλα όπου το κατά Χ ας πούμε είναι προς τα άνω, καιτο κατά Υ είναι προς τα κάτω. Αυτό την κάνει να μοιάζει με σέλλα (εξ ου και «σαγμοειδής».
    Αν δεν το καταλάβατε σαν σχήμα, φανταστείτε την οροφή του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας. Στις δύο απέναντι «άκρες» «σηκώνεται», και στις άλλες δύο «κατεβαίνει».

  35. Νέο Kid Στο Block said

    33. Άγγελε, μερσί! Το «σπείρα» για τον τόρο,ομολογώ δεν το ήξερα. Παντελώς αδιαφανές (ακόμα και για μαθηματικούς υποθέτω) νοηματικά. Ας μείνουμε λοιπόν καλύτερα στον τόρο και στα τοροειδή. 🙂

  36. Γς said

    32 @ Αγγελος

    Ναι όντως είναι χαρακτηριστικό του Ηπειρωτικού τύπου στην ταξινόμηση της ανθρωπολογίας.

    Λέγεται και Αδριατικός και Διναρικός τύπος, που δίχνει πόσο διαδεδομένη είναι αυτός ο βραχυκεφαλισμός (μήκος κρανίου προς πλάτος), που είναι κατά τι πλακουτσό στην κορυφή. Διακρίνεται εύκολα από το επίπεδο σχήμα του κρανίου πάνω από τον σβέρκο. Εκεί που δεχόταν και το χτύπημα (και όχι στην κορυφή) και την ευχή περί κουλουρτζικής καριέρας.

  37. LandS said

    32. Το μόνο σωστό.
    Ήπειρος, νεογέννητο, φάπα στο κρανίο, και «άντε και στη Πόλη σιμιτζής». Τόχω καρατσεκάρει και με Γιαννιώτες, και με Πολίτες. Και έχω ακούσει από Ρωμιό, πριν λίγα χρόνια, «ο παππούς της μάνας μου ήρθε στη Πόλη από τα Γιάννενα, και άνοιξε φούρνο που έφτιαχνε σιμίτια» και απορούσε με μένα και τη γυναίκα μου που είχαμε λυθεί στα γέλια, φωνάζοντας «τι άλλο».

  38. LandS said

    Στη Τερψιθέα
    – Μικρό θες κολούρι;
    – Τσ

    Μεραρχίας & Μουλοπούλου
    – Μικρό θες κολούρι;
    – Τσ

    Στο μώλο πριν μπούμε στη βάρκα
    – Μικρό θες κολούρι;
    – Τσ

    Ανοιχτά από τα Βοτσαλάκια
    – Μικρό δεν είναι όμορφος ο Περαίας από τη θάλασσα;
    – Θέλω κολούρι

    Έ το γαμάς κύριε Πρόδρε;

  39. Jimakos said

    Να μην ξεχνάμε και τα κουλουράκια που πουλούσε με το δράμι, ο Μιχάλης απ’την Αμφιάλη, στο άσμα των Γκάτσου/Ξαρχάκου.

    Το «θα μου βάλεις την κουλούρα», είναι σε στίχους Κώστα Κοφινιώτη (μουσική Χιώτη, όπως σωστά έγραψες, Νικοκύρη).

  40. Γς said

    τσ

  41. Γς said

    40:
    Απάντηση στον LandS (# 38)

  42. LandS said

    40, 41 Την κατανόησή σας κύριε Πρόεδρε, φτωχός ψαράς είμαι!

  43. marulaki said

    #42 Σωστά, θυμόμουν λάθος για τους Ποντίους, για Ηπειρώτες λέγεται.

  44. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    Υπέροχη ανάρτηση.
    Aλλά, κόλουρος ο κοψονούρης;
    5,
    ‘διαδοκίς, κόλλιξ. Εύγε, μορφώνει ήδη η… ΕΔΤ;

  45. Γς said

    Μοστράρει ένας τούρκος στο φβ μια ελληνική επιγραφή που βρήκε στον κήπο του στο Maraş της Πόλης.
    Τι λέει ακριβώς;

  46. Akyla said

    – Μαμά, θα μ’ παρ’ς ένα κ’λουρ;
    – Δε λέμε κ’λουρ, παιδί μου: κ’λούρι!

  47. Προσγολίτης said

    Στο χωριό μου, λένε:
    «Σιγά μη σε παρακαλέσω! Μη θες να σ(ου) τάξω και καμιά κ(ου)λούρα;».

    *

    Οι μεγάλοι πειράζανε παλιά τους μικρούς:

    Ο Γιάννος (1) το καλό παιδί και τ’ άξιο παλικάρι
    γαϊδάρου κώλο φίλησε και πήρε πενηντάρι (2).
    Το πενηντάρι έδωκε και πήρ’ ένα σιμίτι
    και το πρωί σηκώθηκε μ’ ένα σκατό στη μύτη.

    –––––––––––
    (1) ο Γιώργος, ο Κίτσιος, ο Μήτρος – όποιος λάχαινε μπροστά τους.

    (2) υποθέτω πως ενν. το «πενηνταράκι» που (δεν) είχαμε τα χρόνια κείνα.

  48. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    33
    Τσέρκινο;

  49. NM said

    Γς (#45): Απ όσο μπορώ να διακρίνω: Επιτάφια στήλη είναι. Εποχή από ύστερη ελληνιστική ως πρωτοβυζαντινή. Ο «ΑΥΡCEYHPOC» (Αυρήλιος Σεβήρος?) έθαψε εκεί την γυναίκα του «ΤΗ ΓΛΙΚΙΤΑΤΗ ΓΥΝΑΚΙ..» (δοτΐκή: τη γλυκυτάτη γυναικί) της οποία το όνομα δεν διακρίνεται (ΔΟΥ…) και παρακάτω λέει ότι ήταν μητέρα των παιδιών… (μάλλον αναφέρει τα ονόματα των παιδιών τους)
    Αυτά με κάθε επιφύλαξη γιατί με σβησμένα τα γράμματα απαιτείται ψηλάφηση.

  50. Gpoint said

    Ελα ρε Γουσού…

    Ο Αυτοκράτωρ Σεβήρος λέει η επιγραφή

    Αυ(τοκράτω)ρ Σευήρος

  51. NM said

    Γς(#45): Επίσης:
    α) δεν φαίνεται να ήταν εκεί ο τάφος αλλά ότι η στήλη μεταφέρθηκε εκεί για να χρησιμέψει σε κάποια τοιχοδομή ή θεμέλιο (αυτό λένε οι σφηνωμένες πετρούλες γύρω της)
    β) Το ύφος είναι αρκετά λιτό (αρχίζει με το όνομά του και τελειώνει με το ρήμα. «Εστησα».) Αυτό παραπέμπει σε ακόμα παλιώτερη εποχή. Αλλά η «γραμματοσειρά» και η ορθογραφία παραπέμπουν σε νεότερες. Μάλλον θα ήταν λάτρης της κλασσικής αρχαιότητας.
    γ) Περισσότερα θα συμπεραίναμε αν υπήρχε στη φωτογραφία και ολόκληρο το ανάγλυφο «κουλούρι» που μέρος του φαίνεται πάνω πάνω. Αν δηλαδή στο εσωτερικό του έχει χαραχτεί σταυρός ή άλλο χριστιανικό σύμβολο (π.χ ψάρι κλπ) ή κάποιο άλλο σύμβολο που θα μας προσδιόριζε την ακριβή εποχή (την επικρατούσα»μόδα» δηλαδή)
    γ) Σε ελεύθερη και περίπου μετάφραση: «Ο Αυρσεβηρος σε μνήμη της γλυκύτατης γυναίκας του Δ , που ήταν και μητέρα των παιδιών τους τάδε και δείνα, έστησε αυτή τη στήλη.»
    δ) Ρώτα τον τούρκο φίλο σου για περισσότερα. Είμαι περίεργος για το αν έπεσα μέσα. Σίγουρα το έυρημα θα εξετάστηκε από κάποιο αρχαιολόγο.

  52. NM said

    GPoint (#50): Πράγματι το «Αυρσέυηρος» είναι λίγο περίεργο για όνομα. Αλλά ως ερασιτέχνης ρωτάς: και αν είναι ο αυτοκράτωρας πώς βρέθηκε η στήλη στην Πόλη; Και ονόμαζε τον εαυτό του με τον τίτλο «αυτοκράτωρ»; και η συντμηση υπάρχει αλλού;

  53. NM said

    «ρωτάω» ήθελα να γράψω βέβαια. Οχι «ρωτάς»

  54. MelidonisM said

    Regions : Asia Minor : Pontus and Paphlagonia

    Αὐρ. Σευῆρος
    τῇ γλυκυτάτῃ
    γυνεκὶ Δομετίᾳ
    κὲ ἡ μήτηρ
    Δομετία τῇ θυγατρὶ
    μνήμης χάριν
    ἀνέστησα.

    http://epigraphy.packhum.org/inscriptions//main?url=oi%3Fikey%3D266173%26bookid%3D587%26region%3D8%26subregion%3D37

  55. christos k said

    Βρίσκω στο μεσαιωνικό του Κριαρά (και κακώς νομίζω δεν έγινε λόγος στο άρθρο) τη λέξη «κολλουρίς» αλλά και το ¨»κολλούριον» το οποίο μάλιστα ο Κριαράς το γράφει στο μεσαιωνικό λεξικό του και ως κουλλούρι. Βλέπουμε λοιπόν οτι το κουλούρι δεν το κληρονομήσαμε απο την αρχαία αλλά από την μεσαιωνική ελληνική γλώσσα και μάλιστα με δύο λάμδα. Στη λέξη λοιπόν αυτή το παράλογο λεξικό δεν επιχειρεί τη στροφή στο αρχαϊκό παρελθόν (που κακώς κάνει με λέξεις όπως το αγώρι αφού η λέξη αυτή δεν υπήρξε ποτέ στην αρχαία Ελλάδα αλλά δημιουργήθηκε κατόπιν και μάλιστα με ο) αλλά παραπέμπει στην μεσαιωνική. Ο Παπαναστασίου θεωρεί οτι αν κρατάμε την ιστορική ορθογραφία αυτό συμβαίνει και λόγω των όσων έχουν γραφτεί σε αυτήν και έχουμε ως πολιτισμική κληρονομιά. Αυτό γιατί να μην ισχύει για την μεσαιωνική μας γλώσσα και κληρονομιά;

    Κουίζ: Ποιό λογικό λεξικό (το οποίο γουστάρω τρελά αλλά κάνω πλάκα τώρα) γράφει τη λέξη γκαστρώνω με δύο γ (γγαστρώνω) και σα να μην έφτανε αυτό εμπεριέχει και δεύτερο λήμμα «γγάστρωμα» παρόμοια γραμμένο κρατώντας σταθερά την ορθογραφία αυτή και στην ηλεκτρονική του μεταφορά στο διαδίκτυο;

    Για το κουλούρι πέρνω θέση και λέω ότι αν και το γράφω με ένα λ- μιας και έτσι το γράφει όλος ο κόσμος- ως επιστημονική πρόταση για τη γλώσσα δεν με χαλάνε τα δύο λάμδα, τη στιγμή μάλιστα που το λεξικό που την προτείνει δείνει και την σχολική ορθογραφία. Ωστόσο όπως είπα πολλά άλλα με χαλάνε στο λεξικό Μπαμπινιώτη το οποίο δεν θεωρώ παράλογο αλλά λάθος σε πολλές ορθογραφικές του προτάσεις (ενίοτε και ετυμολογικές όπως μας έχει διαφωτίσει και ο Νίκος).

  56. Γς said

    49:

    Ευχαριστώ ΜΝ.
    Περιμένω να μου απαντήσει.

    Αυρσεβήρος =Αυρήλιος Σεβήρος;
    Να και ένας άλλος Αυρήλιος Σεβήρος . Όχι ο αυτοκράτορας βέβαια, αλλά κάποιος «πραγματευτής». Από νεκροταφείο τω ν Φιλίππων (Κρηνίδες). Μιλάει κι αυτός για “γλυ[κυτά]τοις μου τέκν[οι]ς”

    54:

    Αρα είναι καταγεγραμμένη. Μας δουλεύει ο τύπος;

  57. NM said

    Ναι μας δούλεψε. Και ημείς ως εύπιστοι πέσαμε θύματα του απίστου οθωμανού !
    Οφείλεις ως Γς και ως Ελλην να επιστρέψεις το δούλεμα πάραυτα.
    Δεν ξέρω πως θα το κάνεις, είμαι σίγουρος όμως ότι θα βρεις τον τρόπο.

  58. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    ΄Ηρθα κι έπεσα απάνω στα κουλούργια.. Ω ρ α ι ό τ α τα!

    Ψιχαλίζει-ψιχαλίζει
    κι η γιαγιά μου κοσκινίζει
    να μου κάμει μια κουλούρα
    *σαν τ αφέντη μου τη λούρα * : σαν του πατέρα μου τη ζωστήρα

    Πλάθει-πλάθει κουλουράκια
    με τα δυο της τα χεράκια

    Ανεκουλουρώνω το στενό, κάνω κύκλο (να μην περάσω από κει).Συνώνυμο:
    κάνω ανεκουλουρίδα.
    Κουλούρες του δρόμου, οι στροφές.
    Κουλουργιάζεται ο σκύλος, ο κάτης κλπ και κοιμάται.(είναι κουλουργιασμένος)
    Κουλουρωμένος, ο ναρκωμένος όφης, ανεκουλουρωμένος, έτοιμος να επιτεθεί
    Ανεκουλουρωμένη γειτόνισσα, θυμωμένη έτοιμη να τσακωθεί(σαν τον όφη 🙂 )
    Κουλουργιασμένη » , ξαπλωμένη στο κρεβάτι, άρρωστη.

    28. Άκουσα πριν πολλά χρόνια,στο διπλανό μπαλκόνι, μια γιαγιά, από τα μέρη της Σπάρτης να μαθαίνει τη γραφή του «α» στο πιτσιρικάκι εγγονάκι της ως: κουλουρίτσα-μαγγουρίτσα !
    31.α. Ναι, το» ‘Εφαες το κουλούρι σου..» ,όπως το: εκόπηκε το πανί σου. «έκαμες την αράδα σου».
    -Η κουλούρα, ή οι κουλούρες του χορού και
    -«Κουλουριαστός» όμορφος χορός από τη Θράκη

  59. ΠΑΝΟΣ said

    Θυμάμαι ,παλιά, ότι στην Ομόνοια,κατά τις 7-8 το πρωΐ,κουλουράδες διαλαλούσαν την πραμάτια τους,φωνάζοντας «κουλούρια Θεσσαλονίκης».Πάντα είχα την απορία.Τα έφερναν από την Θεσσαλονίκη,και πότε; ή τα έφτιαχναν εδώ,στην Αθήνα,με τεχνογνωσία Θεσσαλονίκης; Κατέληξα στο δεύτερο…

  60. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    Σήμερα είμαι λίγο υπ’ ατμόν, οπότε δεν θα περνάω συχνά, να με συμπαθάτε.

    47: Αυτό το ξέρω κι εγώ, αλλά με κοσάρι 🙂

  61. πολὺ ὡραῖα μᾶς ἐξήγησε ὁ Νικοδεσπότης γιατί πρέπει νὰ γράφουμε κουλλούρι. τὸ γεγονὸς βέβαια ὅτι ὁ ἴδιος προτιμᾷ νὰ γράφῃ κουλούρι τὸ σεβόμεθα.

  62. marulaki said

    #59 Φαντάζομαι πάει όπως το ‘Τρίγωνα Πανοράματος’. ΠΟΠ και το κουλούρι!

  63. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    58.κουλουρίτσα -μαγκουρίτσα
    60.και το κοσάρι το δωκε και πήρε ΄να κουλούρι
    και το πρωί θηκώθηκε μ ένα θκατό θτη μούρη 🙂

    Εν τω μεταξύ πήγα στο ποίημα του Βάρναλη και μου βγήκε το κουλούρι από τη (μουσκεμένη) μύτη. Διαβάζοντας ξανά και ξανά τους σ υ γ κ λ ο ν ι σ τ ι κ ο ύ ς στίχους, κόντεψα να ρεκάξω (που λέει η ηπειρώτισσα φιλενάδα) απ το κλάμα. Ήρθα φρέσικη από τς εδικούς και με βρήκε στην καρδιά η αλήθεια του. Η αγιάτρευτη ενθύμιση. Έρχεται η σουβλιά όχι μόνο από ματαιωμένο μα κι από κρατημένο χατήρι.
    Και το σημερινό νήμα είναι πολλές ρακές

  64. Gpoint said

    # 52

    ΝΜ, το πως βρέθηκε στην Πόλη δεν σημαίνει ότι υποχρεωτικά ήταν εκεί και δεν μεταφέρθηκεαπό κάπου αλλού όταν η πόλη απέκτησε αίγλη. Και τα λιοντάρια του Πόρτο Λεόνε είναι τώρα στην Βενετιά. Αυτοκράτορες Σεβήροι υπήρξαν αρκετοί αλλά Αυρήλιος απ’ ότι θυμάμαι όχι. Τώρα να είναι κάποιος συνώνυμος του αυτοκράτορα και να συγκόβει το όνομά του λες και τον ξέρουν όλοι είναι το ίδιο ή λιγότερο πιθανό με την σύντμηση του τίτλου που ήταν και της μοδός στα πρωτοχριστιανικά χρόνια. Το να ασπαζόμαστε άκριτα την γνώμη κάποιου ανώνυμου (ή και επώνυμου) που την ανεβάζει στο ίντερνετ δεν είναι και ότι καλύτερο, χωρίς να σημαίνει πως θεωρώ πως έχω δίκιο. στην ανάγνωση της πινακίδας, απλά έχω δει «θαύματα» σε αναγνώσεις άλλων πινακίδων από ‘επώνυμους».
    Σαν παράδειγμα σου λέω πως στο Γαλαξίδι η ποδοσφαιρική ομάδα, ένα ξενοδοχείο και άλλα μαγαζιά ονομάζονται Οιάνθη ενώ Οιάνθη είναι η Ερατεινή και Χαλειον ή Χάλαιον το Γαλαξίδι. Αυτό συνέβη γιατί έτσι νόμισε ένας «επώνυμος» και έπρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια ώσπου ένας άλλος γάλλος επώνυμος να βάλει τα πράγματα στην θέση τους ενώ μια απλή ανάγνωση των Φωκικών του Παυσανία έδινε την απάντηση αλλά δεν την υπερασπιζόταν «επώνυμος» οπό όλοι συμφωνούσαν με την άποψη της «αυθεντίας»

  65. Gpoint said

    # 64

    Χαρακτηριστικά ου λέω πως πρόσφατα σε μια συζήτηση καθηγητής πνεπιστημίου εξηγούσε σοβαρά στο αγγλομαθές ακροατήριο του πως η λέξη θρίαμβος σημαίνει three (times) …ίαμβος όπου ίαμβος ήταν η πολεμική κραυγή των ελλήνων μετά την νίκη τους. Δεν αντέδρασε κανείς στην αυθεντία του…

  66. sarant said

    63: Είδες συγκλονιστικό που είναι το κουλούρι του Βάρναλη;

  67. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ένα-δύο, ένα δύο-δοκιμή
    Δεν ξέρω γιατί δεν «παίρνει» τις αράδες μου και όχι τίποτ ‘αλλο, αν ξεμπλοκάρει αργότερα, φοβάμαι μην τα περάσει 2-3 φορές και πρέπει να σβηστούν

  68. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Κουλουράκια κανελένια ήταν τα νηστίσιμα του Δεκαπεντάρη.
    Μαλακά, πάντα της ημέρας, μέγεθος όσο μια γροθιά. Φουσκωμαγουλάτα τόσο που βούλωνε η τρυπούλα στη μέση, με λίγη γυαλάδα,χορταστικά και μοσχοβολιστά. Κάθε απόγεμα τα έφερνε παραγγελιά το λεωφορείο για 3-4 γυμνασιόπαιδα του χωριού, που μας τα πούλαγαν γυρνώντας τη γειτονιά πριν τον εσπερινό σε ταβλαδάκια για 50 λεπτά το ένα. Αν γλίτωνε αποβραδίς κανένα,πες να μας έπαιρναν δυο και ν αντέχαμε τον πειρασμό, το βουτάγαμε στο πρωινό τσάι. Στο τσάι, διότι ήταν νηστεία βεβαίως,η ίδια, από του Βάρναλη ως εμένα. Α μπαρμπα Κώστα, ήσουν μεγάλος-μεγάλος ψυχανεμιστής και ψυχοανεμιστήρας και να το πω τώρα εδώ, πως μαθήτρια σε Γυμνάσιο Θηλέων στον Κολωνό, το 1974, θα πήγαινα με δυο συμμαθήτριες να τον συναντήσουμε. Άλλες θα συναντούσαν την Ελένη Καζαντζάκη κι άλλες την Ελλη Αλεξίου αν θυμάμαι καλά.Τα κανόνιζε η φιλόλογός μας που μας είχε πει πόσο σπουδαίος αλλά και πόσο ευχάριστος και φιλοπαίγμων ήταν, ειδικά με τα κορίτσια. Δεν προλάβαμε.Κάπου κοντά στα Χριστούγεννα ήταν που αρρώστησε και είπαμε ότι θα πηγαίναμε μετά τις γιορτές αλλά ξαφνικά τον τύλιξε η δροσάτη γάζα της αυγής.
    Κουλουράκια προζυμένια ήταν τα χριστουγεννιάτικα της μάνας μου.Τα ζύμωνε με πορτολακόζουμο,λάδι, ζάχαρη κι άσπρο αλεύρι. Μεγαλούτσικα κι αυτά, εύθρυπτα αλλά και συμπαγή ταυτόχρονα με ευωδιά και γεύση τη γλυκο-υπόξινη του προζυμιού.Μακράς διάρκειας,έφτιαχνε πολλά αλλά για να μας φτάσουν ως τις γιορτές τα έκρυβε σε λευκές μπαμπακερές σακούλες μέσα σε πιθάρι μα συνήθως τα ανακαλύπταμε με τα παιδικά λαγωνικά μας ρουθούνια.Ο αδελφός μου προσπαθούσε να βάζει όρθια μερικά από κάτω, για να καλύπτει τη φύρα από τα κρυφοφαγωμένα μας κάθε φορά.

  69. Πέπε said

    Πήγε ο μπάρμπας μου στην Πόλη κι είδε έναν που έτρωγε σημίτι (σιμίτι; )

    «[Κουλούρα] Λέμε και το στεφάνι στη λεκάνη του αποχωρητηρίου. Και πιο μεταφορικά, βέβαια, κουλούρα είναι το στεφάνι του γάμου, σκωπτικά κυρίως.»: Αριστουργηματική αλληλουχία!

    Αλήθεια, το όνομα Σημίτης τι σημαίνει; Σιμιτζής όχι, γιατί θα ήταν Σιμιτζής. Με τη σημιτική φυλή αποκλείεται να έχει σχέση.

    Το «κουλούρι Θεσσαλονίκης» εγώ έχω καταλάβει ότι είναι ίδιο με της Αθήνας, μόνο που εκεί το φτιάχνουν σωστά.

    http://karpathiandiaries.blogspot.gr/2008/11/blog-post.html: Μα και τα κουλούρια;

  70. tamistas said

    Κύριοι, ή με ένα λάμδα ή με δύο λάμβδα.

  71. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    70
    Οι κύριοι έχουν λάμβδα ; 🙂

  72. tamistas said

    Κυρίες μου, το αυτόν και δι’ υμάς.

  73. MelidonisM said

    @29
    Simit evi, 2.560.000 γουγλιές
    Κουλουράδικο, 370 😦

  74. Theban said

    «Η παροιμία το λέει καθαρά, συμβουλεύει να μη δίνουμε υποσχέσεις αν δεν μπορούμε να τις κρατήσουμε»
    Εγώ πάντως, όσες φορές έχω ακούσει την φράση, αυτή είχε σαν στόχο τον αποδέκτη της υπόσχεσης, το «παιδί» της παροιμίας. Δηλαδή, κάποιον που μια απλή πρόταση την «δένει» σαν υπόσχεση.

  75. Λεώνικος Καλαχώρας said

    Μην τάξεις αγιού κερί και κουζουλού κουλούρι, είναι η παραλλαγή που ξέρω ως γνήσια εγώ. Αυτό δεν σημαίνει ότι τη θεωρώ γνησιότερη των άλλων.

    Το κουλούρι δε θα το γράψω ποτέ με δύο λλ, απλώς επειδή δεν προβλέπεται να το γράψω ποτέ. Τώρα, αν προφέρω λλλλλ είναι άλλο ζήτημα.

    Φυσικά ούτε το σεμίδαλις είναι ελληνικό, ούτε ο χιτών. Τότε, το Παρίσι βρισκόταν στα Σούσα. Αργότερα, λίγο πριν πλακώσει η ρωμαϊκή λαίλαπα, ήταν στην Ετρουρία. Άργησε πολύ να φτάσει στο νησάκι που σήμερα γνωρίζουμε ως ile de France, την σιρκονφλέξ εσείς.

    .

  76. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    «Κουζουλού κι Αγιού μην τάξεις »
    κι έχει και λουρί -δε θυμάμαι κυρ Νικοκύρ πώς το λέμε αυτό το παραπέρα συμπλήρωμα
    «κι άμα τάξεις μην ξετάξεις»

  77. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    75. (Γραφαμε ταυτόχρονα ),και ναι,»μην τάξεις του αγιού κερί και κοπελιού κουλούρι» άλλη εκδοχή

  78. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    «Οι κουλουρτζήδες της Ομόνοιας» το σύνηθες παράδειγμα όταν επίκειται άδικη και τυφλή φορολόγηση κατά πάντων,κακή ώρα, τώρα.
    -Κουλούρες έχουν και τα στρογγυλά πηγάδια (τα καλούπια ,ύψους ενός συνήθως μέτρου)
    -Κουλούρες και τα βαρέλια (τα τσέρκια)
    -Γαμοκούλουρα ή γαμοκουλούρες, πεντάμορφα και πεντανόστιμα.

  79. Νατάσσα said

    Κρεματζ’λίστηκ’ απ’ το κ’λούρ’ και τσικλίστηκ’ το κριτσιλιάγκο τ’ -που λέει ο Πρεβεζάνος καλός μου, όπου κ’λούρ’ είναι ο φράχτης.

  80. Πάνος με πεζά said

    @31 : Συγγνώμη αλλά γιατί εγώ νομίζω ότι το «δεσμεύομαι ότι» δεν είναι σωστά ελληνικά; Η παραπομπή σας εξάλλου με πηγαίνει σε προεκλογικές εξαγγελίες, άρα ίσως και σε εξ ορισμού λάθος ελληνικά ! Και τί θα πει «δεσμεύομαι για κάτι αόριστο»; Εγώ αυτό το ξέρω ως «πουλάω φούμαρα». Δηλαδή είναι σωστό να πώ «δεσμεύομαι ότι μια μέρα η γη θα σταματήσει να γυρνάει»;

  81. Τσούρης Βασίλειος said

    «Ο απαισιόδοξος όταν κοιτάζει ένα κουλούρι βλέπει μόνο την τρύπα»
    δυστυχώς δεν θυμάμαι ποιος το είπε

    κλούρες λέγαμε τα λάστιχα της σφεντόνας. Καλύτερες ήταν οι γαλάζιες που τέντωναν και δεν σταμάταγαν ενώ οι κόκκινες και οι μαύρες σταμάταγαν.

    Τη νοστιμότερη σταχτοκλούρα την έφαγα στο μύλο του χωριού όταν ήμουν πέντε χρονών περίπου και ο μυλωνάς την έκανε ειδικά για μένα. Τα υλικά ήταν αλεύρι (ροκίσιο και καθάριο) αλάτι και νερό!

    Εμείς το κουλούρι το λέμε και δυάρα ( ή διάρα ). Οι χωριανοί που πούλαγαν παζαρόξυλα στην πόλη έφερναν δυάρες για τα μικρά παιδιά. Δεν ξέρω αν από κει βγήκε η έκφραση
    δεν δίνω δυάρα
    δεν δίνω δυάρα τσακιστή

  82. gmich said

    Γιαυτό όταν μιλάει ακούγεται σαν να χλιμιντρίζει;

  83. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    82. Kριθαροκίνητο

  84. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    74: Μπορεί να είναι κι έτσι, όταν το δένει κόμπο το «παιδί».

  85. MelidonisM said

    80 υπόσχομαι να/ ότι θα
    ορκίζομαι να/ ότι θα
    δεσμεύομαι να/ ότι θα

    με βουλητική, ή ειδική πρόταση + μέλλοντας,
    αναλόγως πως βολεύει το ύφος του χρήστη.

  86. Πάνος με πεζά said

    Στο βιβλίο της Παπαζαφείρη «Λάθη στη χρήση της γλώσσας μας» το «δεσμεύομαι ότι» το θεωρεί λάθος από το 1996, και επιμένω να συντάσσομαι…

  87. Πέπε said

    Δε βλέπω το λόγο να θεωρηθεί λάθος. Η λειτουργία του είναι η ίδια όπως στο «ορκίζομαι» (ότι / να) και το «υπόσχομαι» (ότι / να). Είναι ρήματα που εκφράζουν ταυτόχρονα και λόγο -είναι λεκτικά εννοώ: όταν υπόσχεσαι μιλάς, λες τι προτίθεσαι να κάνεις- και επιθυμία/πρόθεση.

    Εκτός εάν για μεγάλο διάστημα κανείς ποτέ δεν είπε «δεσμεύομαι ότι», οπότε συνήχθη ότι δε λέγεται, και ότι άρα αν ειπωθεί είναι λάθος. Ένα τέτοιο σκεπτικό θα ήταν ομολογουμένως λογικό, αλλά δεν πιστεύω να (δεν πιστεύω να; ) μην το έχει πει κανείς: δε μου χτυπάει ανοίκεια. Μπορεί βέβαια και να κάνω λάθος.

  88. Πάνος με πεζά said

    Το «δεσμεύομαι ότι θα» ακούγεται σαν «ανακοινώνω ότι θα». Αλλα η ανακοίνωση δεν έχει υποτακτική έμφαση όπως η δέσμευση. Από κει ξεκινάει η διαφωνία μου. Ως «υποτακτικό» ρήμα το προτιμώ με υποτακτική, όπως θα λέγαμε «αναγκάζομαι να», και όχι οτιδήποτε άλλο.

  89. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ο Στειακός ποιητάρης Κωστής Φραγκούλης (Ανταίος), (1905-2005) αναφέρει κι αλλιώς τη λαϊκή έκφραση για το κουλούρι:
    Μη λυπηθείς αγιού κερί και κοπελιού κουλούρι .

  90. sarant said

    89: Αντίστροφα δηλαδή από τη συνήθη παροιμία, μ’ αρέσει περισσότερο 🙂

  91. Πέπε said

    88: Τι αννοείς υποτακτικό ρήμα;
    Η Παπαζαφείρη εξηγεί γιατί το θεωρεί λάθος;

  92. Πέπε said

    εεεεεεεεεεεεεεεεεεεεεεννοείς

  93. Πάνος με πεζά said

    Θα μεταφέρω ακριβώς το απόσπασμά της (άλλη στιγμή). Εννοώ (και λόγω του αδόκιμου το έβαλα και σε εισαγωγικά) ρήμα που φανερώνει καταναγκασμό σε κάτι, όπως το αναγκάζομαι, το υποχρεώνομαι, το απρόσωπο «επιβάλλεται» κλπ. Όλα αυτά τα ρηματα λόγω του περιεχομένου τους «φωνάζουν» για υποτακτική διάθεση μετά από αυτά, αν και «θα στεκόταν» να λέγαμε «επιβάλλεται ότι θα το κάνω». Τέλος πάντων, δεν ξέρω αν το αιτιολογώ σωστά, αλλά το «δεσμέυομαι ότι θα» δε μου κάθεται με τίποτα, μου θυμίζει κάτι σαν το «μιλήσατε ότι…» ¨)

  94. Πέπε said

    Κατάλαβα. Ρήματα που ανήκουν στη γενικότερη κατηγορία όσων εκφράζουν βούληση. Κι εγώ δεν είμαι σίγουρος για τον ακριβή όρο, αλλά συνεννοηθήκαμε.

    Εξακολουθώ να διαφωνώ, για τους λόγους που παρέθεσα (ότι το ρήμα είναι επίσης και λεκτικό), αλλά τουλάχιστον συνεννοούμαστε πλήρως! Στην πλειοψηφία των διαφωνιών η μια πλευρά έχει υπόψη της κάποια πτυχή, έστω και εντελώς λεπτομερειακή, που η άλλη δεν την εχει υπόψη της, οπότε πρόκειται στην ουσία για παρανόηση. Όταν και οι δύο πλευρές έχουν μπροστά τους 100% τα ίδια δεδομένα και η διαφωνία παραμένει, είναι πλέον θέμα προτίμησης. Εδώ έχουμε φτάσει. Πιστεύω ότι η συζήτηση έχει τερματίσει. Χάρηκα στ’ αλήθεια που τα ‘παμε!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: