Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Σατιρικοί στίχοι για την 4η Αυγούστου

Posted by sarant στο 5 Αυγούστου, 2013


Το σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε χτες, 4η Αυγούστου, στην κυριακάτικη Αυγή, επετειακά, αντί για τη συνηθισμένη μου στήλη «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» και βασίζεται σε ένα παλιότερο επετειακό άρθρο του ιστολογίου. Οπότε το δημοσιεύω εδώ σήμερα, έστω κι αν η επέτειος πέρασε -πείτε ότι διαβάζετε την χτεσινή εφημερίδα, καλοκαίρι είναι στο κάτω κάτω. Σε αντιστάθμισμα για το ανεπίκαιρο, έχω προσθέσει στο άρθρο αφενός κάποιους συνδέσμους και αφετέρου ένα αυτόγραφο σατιρικό του Λαπαθιώτη (στον οποίο κατά σύμπτωση ήταν αφιερωμένο το χτεσινό άρθρο) που το είχα ξεχάσει.

1-sarantakosswstoΤο καθεστώς της 4ης Αυγούστου ήταν τυχερό, με την έννοια ότι δεν είχε το συνηθισμένο κακό τέλος των δικτατοριών, αλλά έπεσε μετά τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα. Δεν πέρασε έτσι από φάση ανοιχτής παρακμής, ενώ τα κοσμοϊστορικά γεγονότα που ακολούθησαν, ο πόλεμος και η Κατοχή, το μεγαλείο της Εθνικής Αντίστασης, ο Εμφύλιος Πόλεμος, βοήθησαν στο να ξεχαστεί η δικτατορία, όσο κι αν η γύμνια του καθεστώτος ήταν φανερή (δείτε, ας πούμε, τι λέει ο Σεφέρης στο Πολιτικό Ημερολόγιο για την ποιότητα των τεταρταυγουστιανών που είχαν τοποθετηθεί σε καίριες κρατικές θέσεις).

Για τον ίδιο λόγο, δεν είναι πολλοί οι σατιρικοί στίχοι για την 4η Αυγούστου. Σατιρικά έντυπα κυκλοφορούσαν βέβαια, αλλά η λογοκρισία δεν άφηνε καμιά χαραμάδα για κριτική. Να πούμε παρεμπιπτόντως ότι σε ένα από αυτά τα έντυπα, τον Διαδοσία, δημοσιεύτηκε πρώτη φορά το τραγούδι της 4ης Αυγούστου, το γνωστό «Γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελά πατέρα», που αποδίδεται στον θεατρικό συγγραφέα και ευθυμογράφο Τίμο Μωραϊτίνη. Ο γιος του πάντως, ο δημοσιογράφος Γιώργος Μωραϊτίνης, υποστηρίζει, με πειστικά επιχειρήματα, ότι πρόκειται για παλιούς επιθεωρησιακούς στίχους γραμμένους για την 25η Μαρτίου, που το καθεστώς τούς οικειοποιήθηκε χωρίς να ρωτήσει τον στιχουργό (και πράγματι οι εικόνες του τραγουδιού είναι ανοιξιάτικες, όχι αυγουστιάτικες).

Πάντως, όπως θυμόμαστε και από την πιο πρόσφατη χούντα του 1967, σε συνθήκες δικτατορίας ακόμα και ο παραμικρός υπαινιγμός παίρνει διαστάσεις. Η Βαρβάρα, το ρεμπέτικο του Παναγ. Τούντα, μπορεί να ήταν απλώς ένα από τα πολλά ρεμπέτικα με πονηρούς στίχους:

«Η Βαρβάρα κάθε βράδυ στη Γλυφάδα ξενυχτάει
και ψαρεύει τα λαβράκια, κεφαλόπουλα, μαυράκια

[…]

Ένας κέφαλος βαρβάτος, όμορφος και κοτσονάτος
της Βαρβάρας το τσιμπάει, το καλάμι της κουνάει
Μα η Βαρβάρα δεν τα χάνει, τον αγκίστρωσε, τον πιάνει
τον κρατά στα δυο της χέρια και λιγώνεται στα γέλια».

Θεωρήθηκε όμως ότι περιείχε υπαινιγμό για τη ζωηρή κόρη του δικτάτορα, και γι’ αυτό γνώρισε τεράστια εμπορική επιτυχία — πριν απαγορευτεί. Ο Πέτρος Κυριακός είχε πει πάνω στο θεατρικό σανίδι «Θα το πω κι ας το πιω» (το ρετσινόλαδο) –και το ήπιε.

Ο σατιρικός ποιητής και επιθεωρησιογράφος Πωλ Νορ, δηλαδή ο Νίκος Νικολαΐδης (ή Νίκος Λαΐδης) προτίμησε κάτι άλλο: έγραφε στη Βραδυνή γλυκανάλατα ποιήματα που όμως έκρυβαν ένα μυστικό. Ένα παράδειγμα, οι «Λυρικοί λήροι», δημοσιευμένοι το 1937 στη Βραδυνή:

Χαρά απ’ άκρη σ’ άκρη!
Εστέρεψε το δάκρυ.
Σ’ όλα τα μάτια λάμπει
ελπίδας άγιο φως!

Μέρα με την ημέρα
εδώ σ’ αυτή τη σφαίρα
σε κάθε καρδιά θάμπει
ανασασμός κρυφός.

Σ’ όνειρα πλάνα
τώρα θα ζήσω!
Όλα τα πλάνα
φευ, παρατώ!
Άστα κι ας πάνε!
Σαν θα ψοφήσω,
Ίσως γυρίσω
στον κόσμο αυτό
μα με άλλη μούρη
όρθιο γαϊδούρι.

Σαν ποίημα είναι μάλλον φρικαλέο, αλλά βέβαια το γούστο είναι στην ακροστιχίδα, που απαρτίζεται από το πρώτο γράμμα του κάθε στίχου, και που διαβάζεται: ΧΕΣΕ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΦΑΣΙΣΜΟ. Σε άλλο ποίημα το κρυφό μήνυμα ήταν ΖΗΤΩ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, και ούτω καθεξής. Με τον καιρό το μυστικό το έμαθαν πολλοί και κάποιος καλοθελητής το σφύριξε στον Μανιαδάκη. Ειδοποιημένος τελευταία στιγμή, ο Πωλ Νορ πρόλαβε να φύγει στο εξωτερικό. Περισσότερα για τον Πωλ Νορ μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Ο καλός ποιητής Μάρκος Τσιριμώκος, τεχνίτης της αθηναϊκής σχολής, έγραψε πολλές παρωδίες και σάτιρες για το καθεστώς, που διαβάζονταν σε συναντήσεις μεταξύ φίλων (και δημοσιεύτηκαν το 1945 στο αριστερό λογοτεχνικό περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα). Ξεσηκώνω ένα ποίημα:

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

Ποτέ σου να μην πεις τη σκάφη σκάφη
κι ούτε πως βρίσκεις την Ελλάδα σάπια.
Στείλαν πολλούς ως τώρα στην Ανάφη
κι ήρθε ο καιρός να κάνουμε την πάπια.

Κι αν βάλθηκε να υμνεί του Πινκ τα χάπια,
κι αν μας περνάει το μπρούτζο για χρυσάφι,
ο τύπος τά που γράφει άλλος τα γράφει!
Στ’ αυγά σου κάτσε, κάνοντας την πάπια.

Τα χάπια του Πινκ ήταν ένα καταπότιο «διά πάσαν νόσον» που είχε μεγάλη πέραση στις πρώτες δεκαετίες του αιώνα. Κι άλλο ένα ποίημα του Τσιριμώκου, για την υποχρεωτική «χαρά και εργασία» που προωθούσε το καθεστώς Μεταξά στο πλαίσιο του δικού του σαξές στόρι:

ΧΑΡΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ

Σα χτες και σα προχτές την πάσα μέρα
να ’χουμε πανηγύρια και γιορτές,
στο κάθε παραθύρι και παντιέρα,
και προβολείς τη νύχτα και φωτιές.

Να καίγεται παντού το πελεκούδι,
να βγάλει ο τόπος όνομα γλεντζέ,
σα θα χορέβει νηστικό τ’ αρκούδι
και βάλ’ η Ζαφειρίτσα φερετζέ.

Κι οι λέρες οι χαφιέδες κι όσοι βλάκες
στην Αθήνα τη νέα και παλιά
θα βάζουν στα μεγάφωνα τις πλάκες
ύμνων — για τη χαρά και τη δουλιά.

lapmetaxasΕπίσης ανάμεσα σε φίλους κι από χέρι με χέρι κυκλοφορούσε και το εξής επίγραμμα του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, που βλέπετε το αυτόγραφό του αριστερά όπως υπάρχει στο αρχείο του ΕΛΙΑ.

Ο Μεταξάς, που προς στιγμήν είχε ποζάρει γι’ «άνθρωπος».

κι απράγμων, διεκήρυσσε τον βίον του γλυκύν,

επανελθών σφοδρότερος εις την πολιτικήν,

ιδού που τα κατάφερε να γίνει πάλι-άνθρωπος…

4.1.1937

Ομολογώ ότι δεν έχω εντρυφήσει στη ζωή του δικτάτορα κι έτσι δεν ξέρω σε ποιο γεγονός αναφέρεται ο Λαπαθιώτης όταν λέει ότι αποσύρθηκε επιδεικτικά (αλλά προσωρινά) από την πολιτική.

Τον επόμενο χρόνο, ο Λαπαθιώτης έμελλε να προκαλέσει την τεταρταυγουστιανή λογοκρισία με ένα προκλητικό του ποίημα που το… διόρθωσε –δείτε περισσότερα εδώ.

Με τον θάνατο του δικτάτορα στις 29 Ιανουαρίου 1941, ο Γιώργος Κοτζιούλας έγραψε ένα ποίημα στο οποίο δεν μασάει τα λόγια του. Καθώς είναι πολύ μεγάλο, παραθέτω μόνο τα τέσσερα πρώτα τετράστιχα που δίνουν μια καλή ιδέα για το υπόλοιπο:

29 Γενάρη – ετούτη, ετούτη δω
τη μέρα ξεφαντώνω εγώ, κι όχι την άλλη
πού ’θελε εκείνος ο φριχτός, ο Οξαποδώ,
το πενταπίθαμο ανθρωπόμοιαστο βουβάλι.

Πάει το βαρύ σκοτάδι τέσσερω χρονώ,
πάει ο βραχνάς που μας επλάκωνε τα στήθη.
Σωριάστηκε όμοια με τσουβάλι από σανό
κι όπως πατάς σκορπιόν έτσι κι αυτός διαλύθη.

Δεν έπεσε όμως από χέρι εκδικητή,
τον ζούληξε μονάχα η φτέρνα του θανάτου.
γιατί στην κλούβα όπου είχε ο τύραννος κλειστεί
μόνο τους δήμιους κάποτε άφηνε κοντά του.

Σιγουρεμένος όπως φρούριο κινητό,
μα έντρομος πάντα κάτου απ’ τα ματογυάλια
κρυφάκουε των μαρτύρων, αχ, το βογγητό,
χοροπηδώντας όλο απάνθρωπη αναγάλλια.

(το υπόλοιπο εδώ)

Όσο κι αν αγαπώ τον ποιητή και άνθρωπο Κοτζιούλα, βρίσκω ότι ένας ομότεχνός του έθαψε τον δικτάτορα πολύ πιο αποτελεσματικά. Εννοώ τον Ασημάκη Πανσέληνο (που έχει γράψει και πολλά γουστόζικα για τον Μεταξά στο αυτοβιογραφικό του αριστούργημα «Τότε που ζούσαμε»). Ο Πανσέληνος έγραψε το εξής θαυμάσιο τετράστιχο για τον θάνατο του δικτάτορα:

Στα χέρια επάνω οι φίλοι μου οι πιστοί
με φέρανε στο σπίτι το στερνό μου,
δι’ εγκυκλίου με κλάψαν όλοι οι Έλληνες
που με είχαν αγαπήσει δια νόμου.

Αυτό λέγεται, θαρρώ, σφάξιμο με το μπαμπάκι.

51 Σχόλια to “Σατιρικοί στίχοι για την 4η Αυγούστου”

  1. spiral architect said

    Καλημέρα, καλή βδομάδα και απεταξάμην την εθνοσωτήριον. 😀

    Κι οι λέρες οι χαφιέδες κι όσοι βλάκες
    στην Αθήνα τη νέα και παλιά
    θα βάζουν στα μεγάφωνα τις πλάκες
    ύμνων — για τη χαρά και τη δουλιά.

    Θα έλθει και το φθινόπωρο … 🙄

  2. Θρασύμαχος said

  3. spiral architect said

    Ένα εξαιρετικά τεκμηριωμένο ιστορικό άρθρο για τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου μπορείτε να διαβάσετε στο χθεσινό (4-8) «Ρ».

  4. spiral architect said

    «Του Πινκ τα χάπια» (το λίκνο τον ξεσήκωσα απ’ την παλιά ανάρτηση και ένα σχόλιο του Πιδύου) κυκλοφορούσαν τότε στην Ελλάδα και τα συνταγογραφούσαν οι γιατροί;

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Μόνο δυο μήνες πέρασαν και το σαξές ξέφτισε εντελώς…!

    4: Δεν ξέρω αν τα συνταγογραφούσαν, αλλά σίγουρα κυκλοφορούσαν γιατί έχω δει πολλές φορές διαφημίσεις σε εφημερίδες.

  6. Gpoint said

    Ούτε εγώ » έχω εντρυφήσει στη ζωή του δικτάτορα», αν θυμάμαι καλά όμως από την «Τερέζα» του Φρ. Γερμανού είχε ακολουθήσει κάποιο διάστημα τον Β. Κων/νο στην εξορία του στην Ιταλία και επανήλθε μετά.
    Επίσης λέγεται πως τον φάγανε με σουλφαμίδα όταν κρύωσε γιατί δεν ήθελε να προκαλέσει την επέμβαση του Χίτλερ προελαύνοντας στην Αλβανία κάτι όμως που βόλευε τους Εγγλέζους μιας και θα τους έδινε μια ανάσα, όπως και έγινε μ’ αυτούς που τον διαδέχθηκαν.
    Επίσης στα υπέρ του το ότι πολέμησε τον ιταλικό φασισμό και φρόντισε την άμυνα των συνόρων..
    Γενικά.συνήθως την δικτατορία την συνδέομε με στρατιωτικούς ενώ ο Μεταξάς ήταν πολιτικός, μάλλον σαν «δοτός» θα έπρεπε να χαρακτηρίζεται, κάτι σαν τον Πίπη τον Μαρκεζίνη ένα πράμα, μόνο που αυτός δεν πρόλαβε να μακροημερεύσει και τον έφαγε ο Ιωανλιδγς

  7. spiral architect said

    @6: Δοτός ή στρατιωτικός δεν παύει να ήταν δικτάτορας. Ούτως ή άλλως και οι επόμενοι δοτοί ήσαν, είτε ήσαν πολιτικοί (Λογοθετόπουλος, Ι. Ράλλης) είτε στρατιωτικοί (Τσολάκογλου).
    Για την άμυνα κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, ίσως και να μην μπορούσε να κάνει διαφορετικά. Λογικά με την ανακοίνωση του τελεσίγραφου απ’ τον Εμμανουέλε Γκράτσι θα πρέπει να έμεινε παγωτό, λόγω «ιδεολογικού κρεμάσματος» απ’ τους συνοδοιπόρους του.
    (κάτι είχα διαβάσει στο παρελθόν επ’ αυτού)

  8. αλζ said

    Ο Κοτζιούλας είχε μικρότερο ή μεγαλύτερο αδελφό, τον Γιάννη; Από τα πρόχειρα ψαξίματά μου δεν βρήκα κάποια σαφή αναφορά, αλλά κι εκείνος ήταν από την Πλατανούσα, έγραφε επίσης ποιήματα, και εξ αυτών θεωρώ ήταν μάλλον συγγενής.
    Με την ευκαιρία δυο παρατηρήσεις του δικηγόρου του διαβόλου : ο Μεταξάς δεν ήταν γερμανόφιλος, όπως υποστηρίζεται (και εδώ) αλλά αγγλόφιλος και αποδεδειγμένα όργανο της αντίστοιχης πολιτικής. Η άλλη παρατήρηση (που θα μας πήγαινε πολύ μακριά) είναι ότι αρκετοί γνωστοι λόγιοι και λογοτέχνες, όχι στην πρώτη τους νεότητα, δηλαδή έχοντες νουν πλέον, μετακινήθηκαν με υδραργυρική ευκολία από θετικά διακείμενοι προς το καθεστώς της 4Α σε θετικά διακείμενους,δυο τρία χρόνια αργότερα, προς άλλους πολιτικούς ορίζοντες! Και η λίστα είναι μακριά….Αυτό που θέλω να πω είναι ότι κάποια στιγμή για να αφήσουμε πίσω μας τα όσα έγιναν από την εποχή του Βυζαντίου και εντεύθεν και να δούμε τι κάνουμε τώρα, μάλλον θα πρέπει να δεχθούμε (και να δεχτούν οι πολιτικές παρατάξεις) ότι τίποτε στην ιστορία δεν είναι άσπρο-μαύρο.

  9. atheofobos said

    Εντέλλεστε όπως διοργανώσετε αυθόρμητον λαϊκήν υποδοχήν!

    Η εγκύκλιος αυτή της εποχής της δικτατορίας μπορεί να μην περιέχει στίχους αλλά αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα των ανθρώπων που την πλαισίωναν οι οποίοι άθελα τους, προσέφεραν την καλύτερη σάτιρα για το καθεστώς!

  10. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    8 : Ναι, στην πρώτη εκδοχή του άρθρου αυτού αναφερόταν ότι πολλοί λόγιοι συνεργάστηκαν με έντυπα του καθεστώτος της 4Αυγούστου, και η απάλειψη εδώ δεν έγινε για αποσιώπηση. Και ο Καζαντζάκης έδινε κείμενο (με ψευδώνυμο) στη Νεολαία.

    Για το άλλο που λέτε, ο Γιάννης Κοτζιούλας ήταν νεότερος και είχε κι αυτός λογοτεχνικές ανησυχίες, αλλά δεν ξέρω καθόλου τα βιβλιογραφικά του, θα εκτιμούσα κάποιες πληροφορίες. Απ’ όσο ξέρω έμεινε στην Πλατανούσα δηλ. δεν κατέβηκε για σπουδές στην Αθήνα και πέθανε το 1941.

  11. Προσγολίτης said

    Κι ένα σχετικάσχετο:
    «Εκεί, στην Αίγυπτο, είχανε Βασιλευόμενη Δημοκρατία.
    Όχι ταυτόχρονα. Άλλοτε βασιλευόμενη, άλλοτε δημοκρατία. Και στο τσακίρ κέφι, δικτατορία – για να σπάσει το μονότονο».

    Έλενα Ακρίτα, «Το μήλο βγήκε απ’ τον Παράδεισο».
    Όταν σε κουράζει ένα «βαρύ» βιβλίο, αυτό της Ακρίτα είναι μάνα καημένη!.

    Καλές αντοχές! (1) Ζέστες, ακρίβεια, αναπαραδιά – και βάλε.

    –––––––––––
    (1) Αντέχει ως ευχή;

  12. @6 Μα και ο Μεταξάς μέχρι τα πενήντα του στρατιωτικός ήταν και στη μετέπειτα πολιτική καριέρα είχε επαφές με το στράτευμα και ιδιάιτερα στους φιλοβασιλικούς αξιωματικούς., ενδεικτικό έιναι όιτ έιχε διοριστέι από τον βαισλιά Φεώργιο Υπουργός Στρατιωτικών χωρίς να ρωτηθεί ο Πρωθυπουργός Δεμερτζής (τα ίδια πήγε να κάνει και ο ανιψιός του Γεωργίου ο Κωνσταντίνος τριάντα χρόνια μετά).

    Για την άλλη ανακρίβεια ότι δήθεν προάσπισε την άμυνα της χώρας και την προετοίμασε για τον πόλεμο ας δούμε τι λέει η σχετική έρευνα του Ιού (http://www.iospress.gr/ios2006/ios20061105.htm):

    «Θα ‘πρεπε, ίσως, να το περιμένουμε. Η φετινή επέτειος του ελληνοϊταλικού πολέμου αποδείχθηκε μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την (ανεπίσημη, αλλά πανηγυρική) αποκατάσταση του «αδικημένου» Ιωάννη Μεταξά από τα περισσότερα ΜΜΕ. Και, ταυτόχρονα, για τη διακριτική αποκάθαρση της συλλογικής μας μνήμης από τα τελευταία υπολείμματα της κριτικής των μεταπολιτευτικών χρόνων προς τον εγχώριο φασισμό, προπολεμικό και κατοχικό.

    Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια αυτής της αποκατάστασης: στα αφιερώματα που έδωσαν τον τόνο του γιορτασμού, ο Μεταξάς εξυμνείται όχι μόνο για το «Οχι» της 28ης Οκτωβρίου 1940, αλλά και για τα εξοπλιστικά προγράμματά του – κυρίως αυτά.

    *Για τον πρώην ευρωβουλευτή της Ν.Δ. (και νυν εισηγητή των συνταγματικών μας μεταρρυθμίσεων) Γιάννη Μαρίνο, π.χ., ο Μεταξάς «ήταν ο πρώτος αντιστασιακός, κι ας μην αναφέρεται αυτό» στην «επιμελώς παραποιημένη ιστορία της χώρας μας του 20ού αιώνα». «Οι Ιταλοί θα έκαναν αναίμακτη παρέλαση στην Αθήνα, αν ο δικτάτορας δεν αντέκρουε με το υπερήφανο ΟΧΙ του τον ομοϊδεάτη του Μουσολίνι και -το ακόμη σημαντικότερο- αν δεν είχε μεριμνήσει κατά την περίοδο 1936-1940 για την προετοιμασία και τον εξοπλισμό των ενόπλων δυνάμεων» («Το Βήμα», 29.10.06).

    *Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Λεωνίδας Μπλαβέρης της «Απογευματινής» θεωρεί πως «το θαύμα» του ’40 οφείλεται κατά κύριο λόγο στους «συστηματικούς όσο και αθόρυβους» εξοπλισμούς που έβαλε μπροστά ο Μεταξάς μόλις πήρε την εξουσία. Εκτιμά μάλιστα πως «ο αγώνας αυτός της προς πόλεμο προετοιμασίας της χώρας μας ήταν τιτάνιος, καθώς οι Ε.Δ. είχαν παραμεληθεί πλήρως από όλες τις κυβερνήσεις μετά το οδυνηρό τέλος της Μικρασιατικής Εκστρατείας» (27.10.06).

    *Αλλά και ο Π. Μαλούχος δεν φείδεται καλών λόγων για το Μεταξά, που «προετοίμασε στρατιωτικά τη χώρα όσο πιο αποτελεσματικά μπορούσε» («Καθημερινή», 28.10.06). Μπορεί, στο κάτω κάτω της γραφής, να επικαλείται τα ενθουσιώδη εύσημα που απονέμουν στο δικτάτορα οι συνομιλητές του, Γρηγόρης Φαράκος και Μίκης Θεοδωράκης.

    Να υποθέσουμε ότι όλοι αυτοί που κατακεραυνώνουν την «παραποιημένη ιστορία» των μεταπολιτευτικών χρόνων, εξυμνώντας την πολεμική προπαρασκευή του Μεταξά, μάλλον δεν έχουν μπει στον κόπο να ξεφυλλίσουν ούτε καν τις επίσημες (μετεμφυλιακές) εκδόσεις του ΓΕΣ ή τα βιβλία των «αλβανομάχων» στρατηγών.

    Αν το έκαναν, θα διαπίστωναν ότι οι υπέρογκες πολεμικές δαπάνες της 4ης Αυγούστου ουδόλως συνέβαλαν στην απόκρουση της ιταλικής επίθεσης, καθότι μονομερώς προσανατολισμένες στην απόκρουση του βουλγαρικού κινδύνου και -το κυριότερο- απόλυτα αναχρονιστικές: 2 ολόκληρα δισ. δρχ. έφυγαν για τα οχυρά της «Γραμμής Μεταξά» στην Ανατ. Μακεδονία, έναντι μόλις 1½-2 εκατομμυρίων (ένα τοις χιλίοις!) που δαπανήθηκαν στην ελληνοαλβανική μεθόριο! Τις παραμονές του πολέμου η στρατιά της Ηπείρου δεν διέθετε αντιαρματικά όπλα, το δε απόσπασμα της Πίνδου το πρωί της 28ης Οκτωβρίου «ευρέθη άνευ εφεδρικών πυρομαχικών»! Οσο για τα ορειβατικά πυροβόλα που συνέβαλαν στην απόκρουση των Ιταλών, αυτά είχαν αγοραστεί το 1925-26, πολύ πριν τη μεταξική δικτατορία (Σπ. Λιναρδάτος, «Η εξωτερική πολιτική της 4ης Αυγούστου», σ. 283-322).

    Και να σκεφτεί κανείς ότι, σε αντίθεση προς τις μεσοπολεμικές δημοκρατικές κυβερνήσεις, το καθεστώς Μεταξά επιβάρυνε τον ελληνικό λαό με τερατώδεις στρατιωτικές δαπάνες αλλά ο «ιδιοφυής» δικτάτορας αποδείχθηκε ανίκανος να παρακολουθήσει τις εξελίξεις στο χώρο της στρατηγικής, προτιμώντας να ταΐσει τις στρατιές των εργολάβων που ανέλαβαν την κατασκευή της Γραμμής «του».

    Ψιλά γράμματα, βέβαια, όλα αυτά για τους όψιμους υμνητές του. Και καλά, βιβλίο δεν ανοίγουν. Τη λαϊκή έκφραση «πήγε υπέρ αεροπορίας», που (εμπνευσμένη από τους αναγκαστικούς εράνους και τις κατασχέσεις τραπεζικών μικροκαταθέσεων από τον δικτάτορα) σημαίνει λεφτά πεταμένα στο βρόντο, δεν την έχουν ακούσει;

    Φυσικά, λίγοι έφτασαν στο επίπεδο των «Φακέλων» του Mega, που κατόρθωσαν να απονείμουν εύσημα στο Μεταξά για… φιλελευθερισμό (βλ. διπλανή στήλη). Ομως, η πιο ενδιαφέρουσα λαθροχειρία των φετινών επετειακών αφιερωμάτων δεν αφορά το πρόσωπο του ίδιου του Μεταξά αλλά το διακριτικό «ξέπλυμα» των δωσιλόγων επιγόνων του.»

    Βεβαια ίσως πρέπει να διορθώσουμε τον Ιό στο θέμα των οχυρών της Ελληνοβουλγαρικής μεθορίου (γραμμή Μεταξά) αφού δεν έγιναν για να βγάλουν λεφτά οι εργολάβοι όπως λέει ο Ιός αλλά έγιναν στα πρότυπα μιας ξεπερασμένης αντίληψης για τον πόλεμο. Έτσι πέταξαν ακόμα περισσότερα λεφτά κοι οι Γάλλοι για την γραμμή Μαζινό και οπως με τα οχυρά της γραμμής Μεταξά οι Γερμανοί απλά την …παρέκαμψαν.

    Παρόμοια κατάσταση διάλυσης είχε και το (Βασιλικό τότε) Πολεμικό Ναυτικό όπως διαβάζουμε εδώ http://www.mezeviris.gr/theprewar.html

  13. Δυο μικρές παρατηρήσεις μόνο, για κάποια σχόλια :
    Ο Μεταξάς ήταν στρατιωτικός και όχι πολιτικός, με αρκετά μεγάλη δράση στους βαλκανικούς πολέμους, αποστρατεύθηκε το ’17 ως συνταγματάρχης, και το ’21 ανακλήθηκε στην υπηρεσία, προήχθη σε υποστράτηγο και ξανααποστρατεύθηκε αμέσως…..
    Ήταν, και παρέμεινε, γερμανόφιλος, το ’17 που ο Βενιζέλος προσχώρησε στην ανταντ, (κατηγορήθηκε ότι) μαζί με την βασίλισα Σοφία, ασκούσαν κατασκοπία υπέρ των κεντρικών δυνάμεων. Αργότερα, θάυμαζε απεριόριστα τις ιδέες αλλά και την πρακτική των χιτλερικών, και κοπιάριζε πολλά σημεία τους (χαιρετισμός, ΕΟΝ, προπαγάνδα και φρασεολογία). Δεν μπορούσε όμως να στραφεί ανοιχτά υπέρ του άξονα, η χώρα ήταν γερά δεμένη στο άρμα της Αγγλίας….

  14. physicist said

    #12. — Παναγιώτη, το πρόβλημα με την αξιοπιστία του Ιού το επισήμανες ο ίδιος: με το να φυτέψει στην αφήγηση την πληροφορία για τους εργολάβους του Μεταξά που φάγανε λεφτά, και με το να πολώσει λεκτικά τις εξηγήσεις που δίνει, βάζει τον αναγνώστη σε αμφιβολία και για τα υπόλοιπα που γράφει, έστω κι αν έχει δίκιο.

    Διάβολε, τουλάχιστον μια απλή παράθεση των στοιχείων της αντικειμενικής πραγματικότητας (καταμερισμός των στρατιωτικών δαπανών πριν τον Πόλεμο, υποδομές του στρατεύματος, κατάσταση της Ογδόης Μεραρχίας από άποψη επάνδρωσης και πολεμικού υλικού κλπ.) χωρίς την εμπάθεια της αντιπαράθεσης με τον πολιτικό αντίπαλο θα έπρεπε να είναι δυνατή.

  15. Αυτό που μου άρεσε στις έρευνες του Ιού έιναι ότι διαχώριζε την είδηση (ή τα ευρήματα της έρευνας) από το σχόλιο, κάτι που δεν το βλέπουμε συχνά στη δημοσιογραφία πια. Επειδή είναι δημοσιογραφική έρευνα και όχι επιστημονική μπορεί κάποιος να διαβάσει τα δεδομένα και να αξιολογήσει αν συμφωνέι με την άοπψη του δημοσιογράφου ή όχι. Είναι προφανώς από τους δημοσιογράφους που θέλουν να έχουν άποψη. Και βέβαια παραθέτει βιβλιογραφία και πηγές ώστε να ελέγξει κάποιος τα στοιχεία ή αν θέλει να ψάξει περισσότερο

    Στην προκειμένη περίπτωση τα στοιχεία είναι στην πρηγούμενη παράγραφο από αυτή που γράφει για τους εργολάβους και προφανώς είναι το συμπέρασμα που βγάζει (με το οποίο δεν συμφωνώ όπως έγραψα). Και όπως αναφέρει τα στοιχεία είναι από το βιβλίο του Σπύρου Λιναρδάτου «Η εξωτερική πολιτική της 4ης Αυγούστου» και μάλιστα παραθέτει και τις σελίδες.από όπου άντλησε τα στοιχεία. Το βιβλίο του Λιναρδάτου υπάρχει σε ηλεκτρονική μορφή εδώ http://www.politikokafeneio.com/neo/modules.php?name=News&file=print&sid=3018

    Από ό,τι βλέπω όντως ο Λιναρδάτος βασίζεται στις εκδόσεις του ΓΕΣ και στα απομνημονεύματα των στρατηγών του αλβανικού μετώπου. Οπότε δεν βλέπω το λόγο να μην πιστέψουμε τα στοιχεία επειδή δεν συμφωνούμε με το σχολιασμό τους από το δημοσιογράφο.

  16. physicist said

    #15. — Ευχαριστώ πολύ, ειδικά για τον σύνδεσμο στο βιβλίο του Λιναρδάτου, που θα μου έπαιρνε χρόνο να το βρω, κι αν.

  17. Σε μια Αθηναϊκή Επιστολή του στη Διάπλαση των Παίδων, υποθέτω (δεν έχω πρόχειρο εδώ τον τόμο) επ’ευκαιρία του θανάτου του Μεταξά, ο Ξενόπουλος εγκωμιάζει τη μεγαλοψυχία του δικτάτορα, ο οποίος άφησε «έναν μισότρελο ποιητή που είχε γράψει στίχους κατά της 4ης Αυγούστου» να φύγει στο εξωτερικό.

    O Πωλ Νορ πρόλαβε και των συνταγματαρχών τη δικτατορία κι έγραψε και γι’αυτήν σατιρικούς στίχους — τα «Κακομηρικά Έπη: Συφιλιάς και Αφροδύσσεια» — που όμως ελάχιστη διάδοση γνώρισαν, τουλάχιστον στην Ελλάδα (ίσως στους ομογενείς του Καναδά να κυκλοφόρησαν περισσότερο) και που ως σάτιρα ήταν μάλλον για κλάματα…

  18. Όταν πέθανε ο Μεταξάς, η μητέρα μου — τελειόφοιτη γυμνασίου τότε — έβαλε τη φωτογραφία του στο εικονοστάσι, με την επιγραφή «κι από ψηλά θα μας καθοδηγείς». Δυο χρόνια μετά, φοιτήτρια της Φιλοσοφικής πια, ήταν στην ΕΠΟΝ. Και είμαι σίγουρος πως δεν ήταν η μόνη…

  19. Να μου συμπαθάτε ένα περιθωριακό σχόλιο με αφορμή την ακροστιχίδα του Πωλ Νορ. Δεν θυμάμαι αν έχει ειπωθεί εδώ ότι η αρχαιότερη σωζόμενη ακροστιχίδα βρίσκεται σε ελληνικό ποίημα, και μάλιστα δραματικού ποιητή, του Χαιρήμονα (4ος αιώνας π.Χ.). Σώζονται λίγα και λειψά σπαράγματα του ποιήματος σε πάπυρο:
    Χρὴ τιμᾶν θ[
    ρχὴ γὰρ θνητ[οῖς
    μείρου πάση[ς
    ώμην τιμῶμεν μ[
    θος ἔχειν ὅσιον ζη[
    Μὴ πᾶν κέρδος ὅρα [
    .[..]ν[.].κιαν σαυτ[
    Η ακροστιχίδα δεν περιέχει, βέβαια, καμιά κρυφή καταγγελία του καθεστώτος, αλλά το όνομα του ποιητή (ΧΑΙΡΗΜ…), είναι δηλαδή ένα είδος σφραγίδας. Η ύπαρξη της ακροστιχίδας δείχνει κάτι αρκετά αξιοσημείωτο: ότι το δραματικό ποίημα από το οποίο προέρχονται οι (εμφανώς γνωμικοί) στίχοι προοριζόταν όχι μόνο να παρασταθεί, αλλά και να διαβαστεί — αλλιώς η ακροστιχίδα μένει κρυφή.

  20. Παλιοσειρά said

    Γιά άλλο σατιρικό ποιηματάκι λέγεται ότι ειπε ό,τι είπε επί σκηνής (και το ήπιε εν συνεχεία) ο Κυριακός :

    «Έχω ένα κομπολόι όλο μετάξι
    και το ψωμί δεκάξι
    και το λάδι θα πετάξει…»

    Αν θυμάμαι σωστά, ο Ταχτσής, κατά δήλωσιν αυτήκοος μάρτυς, το μεταφέρει, ως εκεί, σε κάποιο από τα αυτοβιογραφικά του αφηγήματα (μάλλον στη «γιαγιά μου την Αθήνα», δεν έχω μπροστά τα βιβλία για έλεγχο) Ελπίζω κάποιος να γνωρίζει, και να συμπληρώσει, την συνέχεια.

  21. Gpoint said

    # 12 ;έως 16

    Χωρίς να έχω καμιά διάθεση να υπερασπιστώ το προφίλ του Μεταξά έχω ορισμένες παρατηρήσεις

    Από το 17 που αποστρατεύτηκε μέχρι το 36 είναι ικανό διάστημα για την «αποστρατικοποίησή» του, κανείς πλην των ιστορικών δεν τον θυμάται σαν στρατιωτικό. Εξ άλλου τότε με τις πολλές επιστρατεύσεις λίγο-πολύ όλοι στρατιωτικοί ήσαν

    Ο (κάθε) Ιός μπορεί να έχει την άποψή του και ΄να παρουσιάζει τα έγγραφα που θέλει αποκρύπτοντας άλλα, το αποτέλεσμα όμως του πολέμου όσο ζούσε ο Μεταξάς τον διαψεύδει οικτρά και το κυριότερο, δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.
    ,
    Την εποχή που ο Μεταξάς θαύμαζε τον Χίτλερ, ο Στάλιν υπέγραφε συμμαχίες μαζί του, για να μην ξεχνιόμαστε…

    Και εν πάση περιπτώσει κάποιες διαφορές του ήθελα να δείξω με την δικτατορία των Απριλιανών

  22. sarant said

    18: Και ο Μίκης Θεοδωράκης είχε γράψει στίχους 🙂

    17: Το βιβλίο το έχω με αφιέρωση προς τον παππού μου, αλλά συμμερίζομαι την εκτίμηση.

    Την επιστολή που λες, χαρά στο θυμητικό σου, τη βρήκα και την ανέβασα εδώ:
    https://sarantakos.wordpress.com/?attachment_id=9420

    Δεν ξέρω αν λέει την αλήθεια ο Ξενόπουλος, πάντως «νεότατος» δεν ήταν ο Πωλ Νορ το 1937-38 αν σκεφτούμε ότι ήταν γεννημένος το 1899. (Θυμάμαι μάλιστα που είχε βάλει σχέδιο να ζήσει ως το 2001 ώστε να έχει ζήσει 3 αιώνες! -αλλά πέθανε το 1981). Και έχω διαβάσει δικές του αναμνήσεις ότι ήρθε ο μοίραρχος τάδε (γνωστό όνομα) να τον συλλάβει, αλλά ειδοποιημένος αυτός το έσκασε.

    20: Κάπως έτσι είναι το σατιρικό του Κυριακού αν και ο πρώτος στίχος ίσως ήταν αλλιώς.

  23. Gpoint said

    # 18

    Σίγουρα υπήρξε μια αλλάγή στο χρώμα από το μπλέ της ΕΟΝ στο πράσινο της ΕΠΟΝ , γι αυτό και μεταπολεμικά οι οπαδοί του ΠΑΟ ήταν πολλαπλάσιοι των οπαδών του Απόλλωνα Αθηνών (τότε) και του Εθνικού Πειραιώς μαζί……

  24. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    15.Επειδή, χρόονια τους την έχουνε στημένη από πολλές μεριές (η ομάδα του ιού βγάζει διάφορα άπλυτα στη φόρα ) πολλοί, πολύ , θα ήθελαν να τσακίσουν την αξιοπιστία τους αλλά δεν γνωρίζω αν κατάφεραν κάτι, π.χ. καταδίκη για ψευδή στοιχεία.

    http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/oi-kryfoi-tetartaygoystianoi-grafei-o-ios

  25. # 21

    Αγαπητέ φίλε, δεν είμαι ιστορικός, μα τον Μεταξά ως στρατιωτικό κυρίως τον θυμάμαι…
    Όπως και τον Πάγκαλο (τον παλιό), το Παπάγο και άλλους…

    Το να λέμε πως με τις συνεχείς επιστρατεύσεις της εποχής εκείνης, όλοι στρατιωτικοί ήταν, εμένα μου δίνει την εντύπωση πως μιλάμε διαφορετική γλώσσα, μια και στα Ελληνικά, όσους κάνουν τη θητεία τους και μετά επιστρατεύονται σε καιρούς πολέμων, τους λέμε στρατιώτες, ενώ στρατιωτικούς λέμε αυτούς που από επιλογή κατατάσσονται στο στρατό (καραβανάδες) ή σπουδάζουν σε στρατιωτική σχολή και ακολουθούν καριέρα στρατιωτικού, επαγγελματικά και για αρκετά χρόνια….

    Βεβαίως και ο Στάλιν υπέγραψε συμφωνο συμμαχίας με τον χίτλερ, μα μόνο οι ιδεολογικοί συγγενείς του (Μουσολίνι, Φράνκο, Μεταξάς) υοθετούσαν τους ναζιστικούς χαιρετισμούς και τις συμπεριφορές του καθεστώτος, άσχετα αν ο δικός μας αναγκάστηκε να βρεθεί αντιμέτωπος με το ίνδαλμά του…. Για την φιλογερμανική του στάση στον μεγάλο πόλεμο, βέβαια, κουβέντα…

    Θα έλεγα λοιπόν πως χρησιμοποιήτε σοφιστείες για να υποστηρίξετε κάποια λανθασμένη σας άποψη, αρνούμενος να παραδεχτείτε πως, σαν άνθρωπος, μπορεί να κάνατε και κάπου λάθος….

  26. Eγώ το ήξερα ως εξής:
    «Θα το πω κι ας το πιω: (τρις)
    Το μετάξι, το μετάξι
    το ψωμί θα πάει δεκάξι
    και το λάδι θα πετάξει.»
    Ίσως ακριβώς επειδή ο πρώτος στίχος δεν λέει τίποτε κι έχει ολοφάνερα μπει μόνο και μόνο για την ομοιοκαταληξία του τον θυμάται καθένας και διαφορετικά.

  27. Βρε θηρίο Νικοδέσποτα, πού βρήκες ώσπου να πεις κύμινο την Αθηναϊκή Επιστολή; Έχεις εκεί που είσαι τις Διαπλάσεις της εποχής ή υπάρχουν κι αυτές στο Διαδίκτυο;
    Πάντως ο Ξενόπουλος, με όλο το σέβας στη μνήμη του, στο συγκεκριμένο κείμενο μου φαίνεται γλοιώδης. Δεν περίμενα βέβαια την εμπάθεια του Κοτζιούλα, αλλά διάβολε, όχι και σημάδι αξιοπρόσεχτης καλοσύνης το ότι ο εκλιπών άφησε την όποια περιουσία του στα παιδιά του!

  28. Ελένη said

    Για την περίφημη «Βαρβάρα» του Τούντα.
    Η δικτατορία του Μεταξά είχε θεωρήσει το τραγούδι «άσεμνο» και «προκλητικό», το τραγούδι απαγορεύτηκε, αλλά είχε προλάβει να γίνει πάρα πολύ μεγάλη επιτυχία και να τραγουδιέται σ’ όλη την Ελλάδα. Η αστυνομία γύριζε και μάζευε τους δίσκους από τα μαγαζιά και από τους πλανόδιους φωνoγραφητζήδες. Έπαιρνε τους δίσκους, τους έσπαγε και έκανε μηνύσεις σ’ εκείνους που τους πούλαγαν. Δεκάδες χιλιάδες δίσκους της «Βαρβάρας»; έσπασε η Ασφάλεια και έκανε αμέτρητες μηνύσεις σε καταστηματάρχες και φωνoγραφητζήδες. Η υπόθεση έφτασε στα δικαστήρια και ο Τούντας – ο δημιουργός του τραγουδιού – πήρε επάνω του την ευθύνη και πλήρωσε μεγάλο χρηματικό πρόστιμο.

    Το πιο σημαντικό ίσως από όλη αυτή την υπόθεση είναι ότι αμέσως μετά την καταδικαστική απόφαση, συνεστήθη Επιτροπή Λογοκρισίας, την οποίαν αποτελούσαν ο Πράτσικας και ο Ψαρούδας.
    Έγινε δηλαδή το τραγούδι αυτό η αφορμή να ξεκινήσει η λογοκρισία στους στίχους! (και κάτι πρωτότυπο, εντελώς – – και στη μουσική, αργότερα…)

    Το θέμα είναι πως καμιά από τις δυο κόρες του Μεταξά δεν έλεγαν «Βαρβάρα».
    Τη μια την έλεγαν Λουκία (Λουλού) και ήταν εξώλης και προώλης και την άλλην, Νανά.

    Αλλά, επειδή το τραγούδι «φωτογράφιζε» τη Λουλού – η οποία ήταν όνειδος για το δικτάτορα μπαμπά, που χάλαγε την εικόνα «πατρίς – θρησκεία – οικογένεια – γι’ αυτό και το μένος κατά του συγκεκριμένου τραγουδιού…

  29. Εθνικόφρων said

    Αξιότιμοι σύντροφοι,
    Ξεχάσατε τα υπέροχα ποιήματα που έχει γράψει για τον Μπαρμπα-Γιάννη Μεταξά ο Βάρδος της Ελληνικής Αριστεράς Μιμίκης Θεοδωράκης που τότε ήταν Φαλαγγίτης της ΕΟΝ:

    «Έχω πίστη στον Χριστούλη
    σεβασμό στον Βασιλιά
    σαν μεγάλο Πατερούλη
    αγαπώ τον Μεταξά»

    Και…

    «Τέσσερα άστρα γύρω-γύρω
    καταμεσής ήλιος λαμπρός
    τέσσερα χρόνια όλο μύρο
    κι ο ήλιος ο Αρχηγός»

    Δείτε την σχετική φωτοτυπία από την Διάπλαση των Παίδων που είχε βγάλει ο μακαριστός Ρένος Αποστολίδης

    http://istorikesphotografies.blogspot.gr/2011/11/blog-post_2449.html

    Επίσης, ο πάντοτε «αντικειμενικός» Σύντροφος Σαραντάκος θυμήθηκε τον ξεχασμένο από όλους κομπλεξικό βλαχαντερό Γ. Κοτζιούλα και ξέχασε τί πίστευε ο μακαριστός Βασίλης Ραφαηλίδης για τον Μπαρμπα-Γιάννη. Πηγαίνετε εδώ να ενημερωθείτε
    http://sxolianews.blogspot.gr/2013/08/blog-post_9237.html

  30. Ελένη said

    @29. Το link στο οποίο παραπέμπεις αναφέρει ως στιχουργό κάποιον «Θεοδωρακάκη», όχι «Θεοδωράκη».

    Εξάλλου, αν πρόκειται τελικά για τον ίδιο και δεν είναι … τυπογραφικό λάθος, ο Μίκης τότε (όταν έγινε η «εθνοσωτήριος») ήταν 11 μόλις χρονών, αν αυτό λέει κάτι..

  31. physicist said

    Τότε μάλιστα έγραφε με το ψευδώνυμο Θεοδωρακάκης.

  32. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    27: Σαν τον σαλίγκαρο, που κουβαλάει το σπιτικό του 🙂

    28: Έτσι είναι.

    29: Δεν ξέρω αν ο Αποστολίδης χειροτονήθηκε παπάς πριν πεθάνει για να λέγεται μακαριστός και όχι μακαρίτης, αλλά η φωτογραφία αυτή δεν είναι από τη Διάπλαση, λάθος σου τα είπανε, είναι από άλλο έντυπο. Όμως το ξέρουμε ότι ο 15χρονος Μίκης έγραψε αυτά τα στιχάκια. Μετά έπηξε το μυαλό του.

    Ο Ραφαηλίδης πάλι, κάνει απλώς λάθος και τα περισσότερα απ’ όσα λέει είναι ανακρίβειες.

  33. leonicos said

    Καταπληκτικό άρθρο. Αυτό ήταν που θα πήγαινες διακοπές; Καταπληκτικές συμμετοχές και καταπληκτικοί σύνδεσμοι

    Τα διάβασα όλα! Τέσσερεις ώρες! Έλεος! Ευτυχώβς δεν έχω τίποτα να σχολιάσω.

    Το μυαλό του θεοδωράκη ήταν νερουλό κι έπηξε… μετά ξανανερούλιασε και ξανμάπηξε… Τώρα σε ποοια φάση βρίσκεται;

  34. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    28.
    -Η Λουλούκα Μεταξά παντρεύτηκε (και χώρισε) το Γεώργιο Μαντζούφα μα δεν άφησε απογόνους,
    -Η Νανά -Ιωάννα Μεταξά (1912-2002) παντρεύτηκε το γιατρό Ευγένιο Φωκά και απέκτησαν δυο κόρες:
    -την Αυγούστα – Αφροδίτη σύζυγο Παναγιώτη Κοτζιά και
    -Την Ιωάννα σύζυγο Αριστομένους -Νάσου Περρωτή ο οποίος ήταν βουλευτής Μεσσηνίας(Ν.Δ) .Απέκτησαν τρεις γιους, τους: Αθανάσιο, Ιωάννη και Δημήτριο-Ευγένιο.

  35. @32 το λινκ στο 29 έχει κάνει κοπτοραπτική από το βιβλίο του Ραφαηλίδη με ώστε να φανεί ότι λεει τα αντιθετα από ό,τι έγραφε πραγματικά (είναι τοσο αφελείς που βάζουν και αριθμό σελίδας). Ε¨να απόσπασμα από το βιβλίο από όπου προέρχεται η παράγραφος περι του λαικού ηγέτη Μεταξά υπάρχει εδώ http://tvxs.gr/news/biblio/i-psyxologia-toy-fasista-toy-basili-rafailidi έχει σε πολλά δίκιο ο Ραφαηλίδης. Όπως οι Γερμανοί χειροκρότούσαν τον Χίτλερ γιατί τους έλεγε ότι θα έπαιρνε τα λεφτά από τους Εβραίους και θα τους έδινε βολκσβάγκεν και θα τους έστελνες διακοπές με τη χιτλερική νεολαία στη Μεσόγειο και θα κάνει την Γερμανία μεγάλη σε αντίθεση με τους διεφθαρμένους δημοκράτες. ¨Ετσι και εδώ πολλοί ψήφισαν τη Χρυσή Αυγή. Βέβαια ο Χίτλερ έστειλε πολλούς Γερμανούς χειμερινές διακοπές στο …Στάλινγκραντ κι έκανε την Γερμανία …οικόπεδο.

    Και βέβαια και ο Ραφαηλίδης έιχε το δικάιωμα να κάνει λάθη.

    Αρκετά ασχοληθήλκαμε με τα χαζοτρόλ, εντάξει δεν είχαν πρόθεση να τους σταναχωρήσουνε αυτοί που πολέμησαν και νίκησαν το ναζισμό,.. αυτά έχει η ζωή

  36. Γς said

    30:
    >ο Μίκης τότε (όταν έγινε η “εθνοσωτήριος”) ήταν 11 μόλις χρονών, αν αυτό λέει κάτι..

    Κι εγώ 11 χρονών ήμουν. 10 χρόνια μετά το τέλος του πολέμου.

    Εγραφα τότε διηγηματάκια και ποιηματάκια σε μια πολυγραφημένη εφημεριδούλα του κατηχητικού. Κι ευτυχώς που δεν έγινα μεγάλος και τρανός:

    Διότι μετά από 5-6 χρόνια, απάνω που ο Γς είχε μπει στο σωστό δρόμο άρχισε να τα αναδημοσιεύει η ‘Ζωή του Παιδιού’ 😦

    Το τι καζούρα μου έκαναν οι συμμαθητές μου δεν λέγεται.

    -Αντε! Είχες ρέντα χτες. Και έβγαζαν το τελευταίο φύλλο της Ζωής του Παιδιού και μου διάβαζαν τα παλιά ποιηματάκια μου.

    Τραβάω λοιπόν κι εγώ στη Χρήστου Λαδά στο βιβλιοπωλείο της Ζωής.
    -Καλημέρα, καλημέρα.
    -Ο κύριος;
    -Ο Τάδε.
    -Α που έχετε γράψει τα τα.. Συγχαρητήρια. Ξέρετε σας προβάλουμε. Τα αναδημοσιεύουμε. Σε τι μπορούμε να σας εξυπηρετήσουμε;
    -Να μην ξαναβάλετε τίποτε!
    -Μα..
    –Ο,τι βάλατε, βάλατε!
    Ημουν έτοιμος φεύγοντας να κατεβάσω και κανένα καντήλι, αλλά συγκρατήθηκα.

    Και με τούτα και με εκείνα αποκατέστησα το όνομά μου και την αξιοπρέπεια μου ως έφηβος.
    😉

  37. Gpoint said

    # 25

    Δικαίωμά σου να θυμάσαι τον Μεταξά σαν στρατιωτικό, φαντάζομαι πως και τον Καραμανλή τον Α θα τον θυμάσαι σαν δικηγόρο μιας και δεν σε απασχολεί το υψηλότερο αξίωμα που απέκτησαν στην πολιτική τους καριέρα αλλά η επαγγελματική τους προέλευση…

    Και μιας που αναφέρθηκες σε σοφιστείες το αμέσως προηγούμενο δικό σου συμπέρασμα πως είναι σπουδαιότερο κριτήριο η υιοθέτηση ναζιστικών χαιρετισμών από τις υπογραφές συμφώνων μη επίθεσης πως θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ;
    Οσο για την φιλογερμανική του στάση στον Α΄Π.Π., την σχέση που είχε η τότε Γερμανία με τον μετέπειτα ναζισμο την αφήνω στην κρίση σου.;

  38. sarant said

    36: 🙂

  39. Γιώργος Β said

    Γεια χαρά,
    Αυτό που πάντα έβρισκα ιδιαίτερα ενδιαφέρον σχετικά με τη δικτατορία του Μεταξά είναι ότι οι ακροδεξιοί κι οι δεξιοί αποσιωπούσαν ή έστω υποβάθμιζαν και ξέχναγαν συχνά το ρόλο του βασιλιά. Επρόκειτο, βέβαια, για βασιλικό πραξικόπημα με φασίζουσες τάσεις. Ο Μεταξάς, που ήταν στρατιωτικός παλαιότερα, ήταν πάντα μοναρχικός (και γερμανόφιλος). Δε θα μπορούσε να διανοηθεί ένα πραξικόπημα χωρίς το βασιλιά. Ούτε θα μπορούσε, βέβαια, να το κάνει χωρίς το βασιλιά. Μάλιστα, φαίνεται ότι ο Μεταξάς δεν είχε ιδιαίτερη πέραση ούτε καν στους στρατιωτικούς κύκλους. Γιατί, όμως, αποσιωπάται ο σημαντικός ρόλος του βασιλιά (όχι, βέβαια, στις ιστορικές μελέτες, αλλά από τους ακροδεξιούς και κάποιους δεξιούς); Νομίζω για δυο λόγους. Πρώτα απ’όλα, επειδή μετά το ΒΠΠ έπρεπε να γίνει ένα μικρό δημοκρατικό ρετουσάρισμα του Γεώργιου Β (φαντάζομαι το επιθυμούσαν οι Άγγλοι, πολύ περισσότερο όμως οι Αμερικανοί, για ευνόητους λόγους). Ήδη από τότε, λοιπόν, υποβαθμίστηκε ο ρόλος του μονάρχη στη δικτατορία της 4ης Αυγούστου. Ο δεύτερος λόγος που οι ακροδεξιοί υποβαθμίζουν το ρόλο του βασιλιά είναι , κατά τη γνώμη μου, ότι οι πολυαγαπημένοι τους Απριλιανοί (που είχαν βέβαια μεγάλη αγάπη για το δικτάτορα) κάποια στιγμή τα τσούγκρισαν με τη βασιλική οικογένεια κι έβγαλαν από πάνω τους το φιλοβασιλικό μανδύα. Όσον αφορά το αν ο Μεταξάς ήταν φιλογερμανός, αυτό είναι σίγουρο. Ήταν φιλογερμανός από παλιά, ακριβώς όπως ήταν κι αντιδημοκράτης. Πριν τον ΑΠΠ, η Γερμανική Αυτοκρατορία δεν ήταν καμιά δημοκρατία. Μια μάλλον αυταρχική μοναρχία ήταν κι αυτό σίγουρα άρεσε πολύ στο Μεταξά. Φαντάζομαι ότι δεν ήταν και πάρα πολύ διαφορετική από ένα φασιστικό καθεστώς σε κάποια σημεία. Φυσικά στο φασιστικό (ιταλικό-ισπανικό) και ναζιστικό (γερμανικό) καθεστώς ο Μεταξάς είχε μεγάλη συμπάθεια. Θα μπορούσε να πει ΝΑΙ στους Ιταλούς (αν είχε τεθεί ένα ερώτημα, βρε αδελφέ); Όχι βέβαια, καθώς ο βασιλιάς ήταν απόλυτα αγγλόφιλος. Αν είχε με κάποιο τρόπο ο Μεταξάς απομακρυνθεί από την αγγλόφιλη πολιτική του Γεώργιου Β, θα είχε μάλλον πεθάνει πιο νωρίς. Αναρωτιέμαι μάλιστα, για να τελειώσω, μήπως τον έβγαλαν τελικά από τη μέση οι Άγγλοι φοβούμενοι ότι θα έμπαινε κάποια στιγμή στη συμμαχία των φασιστών. ΑΥτά.

  40. leonicos said

    Ξαναγύρισα, είμαι μαζόχας

    @34 Έφη, σήμερα κατάλαβα γιατί είχε ξαφνικά δημιουργηθεί η έδρα της Υδροθεραπείας (Λαϊκό, μοναδική στον κόσμο τουλάχιστο μετά το 1950) με καθηγητή τον ελεεινό εκείνον τύπο τον Ευγένιο Φωκά. Μόλις που τον θξυμάμαι, γιατί με το που μπήκα στο 3ο έτος (κλινικό) έφυγε και η έδρα καταργήθηκε. Ο γιός του ήταν γαστρεντερολόγος της προ ενδοσκοπικής εποχής, επίσης απαίσια μούρη, αχώνευτος εντελώς και εκ πρώτης όψεως και μετά από γνωριμία λίγων ωρών, και απίστευτα κουτσομπόλης. Ήξερε με ποιαν τα είχε ο καθένας. Ευτυχώς που ο Γς δεν ήταν Ιατρική τότε

  41. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    40. Καλημέρα. Τα τζάκια δε σβήνουν εύκολα, άσχετα αν μουτζουρώνουν ενίοτε το χώρο 🙂
    Υποθέτω ότι ,όπου ν’αναι ,κάποιος απόγονος Περωττής θα «σκάσει μύτη»στην πολιτική κονίστρα.(ο πατήρ Νάσος* πέθανε το 2011 και ο Σαμαράς εξέφρασε τη λύπη του, όπως γράφει η βίκη)
    Αλλά ο Φωκας με σύζυγο τη Νανά Μεταξά, είπαμε δεν είχαν γιο.Δυο κόρες με χαρακτηριστικά κιόλας ονόματα:
    -την Αυγούστα – Αφροδίτη σύζυγο Παναγιώτη Κοτζιά και
    -Την Ιωάννα, σύζυγο Αριστομένους -Νάσου Περρωτή*

  42. gryphon said

    Tό οτι ο Μικης ηταν στήν εον δεν ξεπερνιεται ετσι ευκολα λεγοντας «μετα επηξε το μυαλο του».Δεν ειναι τοσο απλο.
    .Και δεν αναφερομαι στο νηπιακο τραγουδακι αλλα γενικα οι παραστασεις που θα ειχε σαν παιδι εκει οι κατευθυνση της παιδειας κλπ σιγουρα επαιξαν ρολο στήν διαμορφωση του και σε οσα αργοτερα δημιουργησε..Τυχαινει να πιστευω ακραδαντα οτι ο Μικης δεν υπηρξε ποτε του κομμουνιστης αλλα ηταν παντα ενας δημιουργος καθαρα ελληνοκεντρικός και ακομη και εθνικιστής θα μπορουσε να πει καποιος.
    Ο Μεταξας και για μενα ηταν βασικα στρατιωτικός και μετα πολιτικός.Για τήν γραμμη Μεταξα δεν εχω αποψη αν ηταν ξεπερασμενος και αναχρονιστικος σχεδιασμος αλλα σε καποια αλλα στρατιωτικα ζητηματα η προβλεψη του αποδειχθηκε σωστη.Οπως στην Μικρασιατικη Καταστροφη που σωστα ειχε προβλεψει οτι απο καθαρα στρατιωτικης αποψης οπως εγινε ηταν αυτοκτονια αλλα και η πεποιθηση του απο το 40-41 ακομη οτι οι γερμανοι θα ηττηθουν.
    Αντε να βρει κανεις τοτε ποιος ηταν γερμανοφιλος αγγλοφιλος κλπ.Εγω δεν εχω ασχοληθει ιδιαιτερα και δεν μου κανει καποια ιδιαιτερη εντυπωση ο Μεταξας περα πο αυτα που μαθαιναμε στο σχολειο για το ΟΧΙ κλπ.
    Παρατηρω ομως οτι υπαρχει ενα ιδιαιτερο μενος των κομμουνιστων για τον Μεταξα και προσπαθωντας να το εξηγησω κατεληξα στο εξης συμπερασμα.Πιστευω λοιπον οτι ο κυριος λογος ειναι οτι ο Μεταξας παρ’ ολη τήν εμφανιση του που δεν γεμιζει το ματι σαν καποιος γραφικος απλοικος μπαρμπας αποδειχθηκε εξαιρετικα ικανος στήν αντιμετωπιση των μηχανισμων του ΚΚΕ και αυτο το φερουν βαρεως και δεν το ξεχνανε.Θελω να πω οτι αν ειναι υπερηφανοι για ενα πραγμα οι κομμουνιστες ειναι για την ικανοτητα τους να ζουν στην παρανομια οπως τοτε και για τους συνωμοτικους τους οργανωτικους μηχανισμους που διατηρουσαν κατω απο την μυτη του αστικου κρατους.
    Οπως και στην μεταπολιτευση και μετα οπου ναι μεν κυβερνουσαν τυπικα οι ψοφιοι δεξιοι της νδ αλλα το κκε και η αριστερα γενικοτερα τους πουλανε και τους αγοραζουν και καταφεραν να ελεγχουν την δημοσια τηλεοραση τον κινηματογραφο τον Τυπο τα πανεπιστημια και γενικα την εκπαιδευση ωστε να παιρνανε στους νεους ανθρωπους τις δικες τους αποψεις ιστορικες και αλλες
    Ο μπαρμπα Γιαννης με τον Μανιαδακη κλπ αποδειθηκε γατα με πεταλα.Αλωσε ολους τους μηχανισμους του ΚΚΕ βαζοντας παντου δικους του ανθρωπους εβγαζε μεχρι δικο του ριζοσπαστη και στελνοντας δικους του σαν αντιπροσωπους του κομματος σε διεθνη συνεδρια προκαλωντας απιστευτη συγχυση και φαινομενα διαλυσης.Υπαρχει νομιζω και αναφορα του Ζαχαριαδη οτι αν διαρκουσε λιγο καιρο ακομη το καθεστως το κκε θα ειχε διαλυσει και θα ειχε εξαφανισθει.Οπως ειπα αυτος πιστευω οτι ειναι ο πραγματικος λογος του μενους κατα του Μεταξα.Οτι ο μπαρμας αποδειχθηκε εξαιρετικα δυνατος και ευφυης αντιπαλος και τους απειλησε με εξαφανιση.

  43. Αριστείδης Καρατζόγλου said

    Ο Μεταξάς ήταν γερμανόφιλος αλλά αγγλόδουλος. Απλά πραγματάκια…

  44. […] μιαν αποφράδα επέτειο στην οποία το ιστολόγιο έχει αφιερώσει παλιότερα ένα άρθρο με θέμα τους κρυφούς ή φανερούς σατιρικούς στίχους […]

  45. Corto said

    Αν και δεν έχει στενά πολιτικό περιεχόμενο, αξίζει να γίνει μνεία και στο τραγούδι «με πιάσαν επί Μεταξά» του Μιχάλη Γενίτσαρη, το οποίο έγραψε εξόριστος στην Ίο το 1939, και το οποίο βέβαια δεν ηχογραφήθηκε, παρά μόνο αρκετές δεκαετίες αργότερα:

    «Με πιάσαν επί Μεταξά χωρίς καμιά αιτία,
    με βάλαν και υπόγραψα, με στείλαν εξορία.

    Σ’ ένα ξερόνησο, στη Νιο, που ‘χε εκκλησιές και μύλοι
    και υποδοχή μου κάνανε ένα κοπάδι ψύλλοι.

    Εκεί ‘δα, μάνα μου, πολλούς γδυτούς και πεινασμένους
    και πόνεσε η καρδούλα μου για τους δυστυχισμένους.

    Αν είχα θα τους έδινα τάλιρα για να φάνε,
    να με θυμούνται αιώνια και να με συγχωρνάνε.»

    Υποθέτω ότι είναι ένα από τα ελάχιστα λαϊκά τραγούδια στα οποία αναφέρεται ο Μεταξάς -άλλο ένα είναι βέβαια η μη ηχογραφημένη στροφή από το γνωστό «ο Μάρκος υπουργός» του Βαμβακάρη («και για προσέξετε καλά Γιαννάκη και Σοφούλη/ μη ξεμπουκάρει ο Σκλάβαινας και σας μασήσει ούλοι»).

  46. Corto said

    Για την στάση του Μεταξά έναντι στην επιθεώρηση (και στο θέατρο γενικότερα) αξίζει να προσεχτεί το παρακάτω απόσπασμα από την «Ιστορία της ελληνικής θεατρικής Επιθεώρησης» του καθηγητή Εμμανουήλ Σειραγάκη:

    Όταν ανέλαβε την εξουσία ο Ιωάννης Μεταξάς είχε ήδη συνειδητοποιήσει πολύ καλά τη δύναμη του θεάτρου στις λαϊκές μάζες, κυρίως την αποτελεσματικότητα της επιθεωρησιακής σάτιρας. Άλλωστε ο ίδιος είχε γίνει στόχος της πολλές φορές ως τότε. Για την καλύτερη εμφάνισή του στο πολιτικό βήμα είχε προσλάβει τουλάχιστον δυο φορές σημαντικούς ηθοποιούς του θεάτρου πρόζας για να του διδάξουν στάσεις, κινήσεις, διακυμάνσεις της φωνής. Η πιο ολοκληρωμένη παρέμβαση στα θεατρικά πράγματα της χώρας λοιπόν πραγματοποιείται από τον άνθρωπο αυτό που ακολουθεί μια τακτική εντελώς αντιφατική, ένα συνδυασμό εφαρμογής των προσωπικών του γούστων, συντεχνιακών αλλά και ώριμων καλλιτεχνικών αιτημάτων, λαϊκισμού και προπαγάνδας. Το πόσο καλά είχε μελετήσει την πολιτική λειτουργία του θεάτρου φάνηκε από το γεγονός ότι δεν θέλησε απλά να φιμώσει λογοκριτικά την Επιθεώρηση –το είχαν προσπαθήσει μάταια πλήθος κυβερνήσεις μέχρι τότε – αλλά να την κάνει μέρος της προπαγάνδας του καθεστώτος του. Στην Οπερέτα αναγνώριζε την τεράστια απήχηση της μουσικής στο λαό, οπότε διατύπωσε την επιθυμία-διαταγή να ξαναβρεί το «ελληνικό» της χρώμα όπως γινόταν στο -από καιρό νεκρό- Κωμειδύλλιο και Δραματικό Ειδύλλιο. Στο ελαφρό μουσικό θέατρο συνολικά πολέμησε τον ερωτισμό μέσω του μπαλέτου και την αντίστοιχη κωμική τυπολογία. Σε πολλούς τύπους ανακάλυψε ιδεολογικό περιεχόμενο που δεν ήταν σύμφωνο με τα ιδεώδη του Γ΄ Ελληνικού Πολιτισμού, με το τρίπτυχο «Πατρίς Θρησκεία Οικογένεια», με το δόγμα «Χαρά και Εργασία» που είχε αντιγράψει αυτούσιο από το χιτλερικό καθεστώς. Αφού απαγόρευσε τα νούμερα με ψαλτάδες, μονές, ομοφυλόφιλους, έκρινε και τον τύπο του μπεκρή ως αντίθετο με την ιδέα της παραγωγικότητας. Είχε πρώτα κηρύξει διωγμό στον αληθινό μπεκρή των δρόμων (όποιος συλλαμβανόταν μεθυσμένος υποχρεωνόταν σε πλύση στομάχου), στη νυχτερινή καντάδα, στη μεγάλη διάρκεια των παραστάσεων που ξεπερνούσαν τα μεσάνυχτα, στο καφενείο ως
    θεσμό –το επάγγελμα χαρακτηρίστηκε «κορεσμένο». Αντίστοιχα έδειξε την αντίθεσή του και για τον τύπο του μάγκα, δηλαδή του ανεπάγγελτου μικρολωποδύτη. Οι δυσκολίες των Καραγκιοζοπαικτών να εξασφαλίσουν μια απλή τυπική άδεια για να παίξουν, γίνονται
    ασφυκτικές το διάστημα αυτό. Σύντομα ξεσπάθωσε και κατά του αισθηματικού επιθεωρησιακού τραγουδιού, της ρομάντζας, που γνώριζε τεράστια απήχηση στο κοινό και έστρεψε με συγκεκριμένες οδηγίες τους συνθέτες σε τραγούδια με τοπικό ελληνικό χρώμα, τα οποία όμως απαιτούσε να έχουν και ηθικοπλαστικούς στίχους. Έτσι, το τραγούδι του Θεόφραστου Σακελλαρίδη «Μάρω», σε στίχους Δημήτρη Ευαγγελίδη – Αλέκου Σακελλάριου, που πρωτοπαίχτηκε στην Τρελή Συμφωνία του 1938 και εντυπωσίασε με το «γνήσιο ελληνικό χρώμα» του, απαγορεύτηκε λίγο αργότερα από το καθεστώς ως «ανήθικον άσμα».

    «Κανένα θέατρο δεν παραδέχεται πως είναι καθαρώς εμπορική επιχείρησις, αλλά υπάρχει ευτυχώς η Διεύθυνσις Γραμμάτων και Τεχνών, η οποία είναι εις θέσιν να διακρίνει μεταξύ των θεάτρων εκείνα που αποβλέπουν εις την καλλιτεχνικήν μόρφωσιν του κόσμου και εκείνα τα οποία εκμεταλλεύονται τα κατώτερα ένστικτα του κοινού. Η άρνησις βοηθείας εις τας τελευταίας θεατρικάς επιχειρήσεις ίσως τας φέρει εις δύσκολον θέσιν, αλλά τότε ή θ’ αποφασίσουν να βελτιώσουν την πνευματικήν των τροφήν που προσφέρουν εις τον λαόν ή θα κλείσουν». Κωστής Μπαστιάς, Βραδυνή, 12.8.1938

    Click to access mikri%20istoria%20tis%20epitheorisis.pdf

  47. sarant said

    46 Πολύ ενδιαφέρον, Κόρτο! Δεν ηξερα πως ειχε απαγορευτεί η Μάρω!

  48. Corto said

    Να ακούσουμε την Μάρω με την Δανάη, που ήταν μεγάλη μορφή της τέχνης (και φίλη του Πάμπλο Νερούδα):

  49. cronopiusa said

    Τι τραγούδι!!!

    Ευχαριστούμε Corto, να είσαι καλά!

  50. Corto said

    49:
    Να είσαι καλά Κρόνη!
    Υπέροχος και ο Ιμπραχίμ Φερρέρ!

  51. Κουνελόγατος said

    Καλημέρα σε όλους και όλες. Καλή Ανάσταση.
    Στο βιβλίο του «Έλληνας, Εβραίος και Αριστερός», ο Μωυσής Μιχαήλ Μπουρλάς παραθέτει ένα στιχάκι παρόμοιο με αυτό που έχει παραπάνω ο Άγγελος.
    Όπως γράφει, είχε ανέβει στη Θεσσαλονίκη ο Αττίκ, και έδινε παραστάσεις στο Σινέ Παλλάς στην Παραλία. Γράφει:
    «Να το πω;» Μετά τα πολλά ναι, αρχίζει:
    «Η ελιά και το μετάξι, κάναν το ψωμί δεκάξι, και το λάδι, ναι, το λάδι να πετάξει, από την πρώτη στη δευτέρα τάξη».
    Τον έπιασαν, τον πήγαν στην Ασφάλεια και του έδωσαν ρετσινόλαδο.
    Ωστόσο, δε γράφει, ούτε αν ήταν ο ίδιος παρών (ή το άκουσε από άλλους), ούτε πως τη γλίτωσε τόσο φθηνά ο Αττίκ, που, μετά από 3-4 ημέρες συνέχισε τις παραστάσεις σε κατάμεστη αίθουσα.
    Ίσως κάποιος Σαλονικιός να ξέρει καλύτερα…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: