Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Γράμμα από τις ακτές της Γαλλίας (Κώστας Βάρναλης)

Posted by sarant στο 25 Αυγούστου, 2013


Μια και το καλοκαίρι ακόμα συνεχίζεται, στο σημερινό κυριακάτικο λογοτεχνικό μας θέμα θα παρουσιάσω ένα αθησαύριστο ταξιδιωτικό χρονογράφημα του Κώστα Βάρναλη, σταλμένο από τις ακτές της Βρετάνης. Δημοσιεύτηκε πριν από 87 χρόνια, στις 25 Ιουλίου 1926, στην εφημερίδα “Πρόοδος”, με την οποία συνεργάστηκε ο Βάρναλης από την αρχή της έκδοσής της και για τρεις περίπου μήνες. Ο Βάρναλης πήγε ως απεσταλμένος της Προόδου στο Παρίσι, και αν μετράω σωστά αυτή πρέπει να ήταν η τέταρτη επίσκεψή του στη Γαλλία, ύστερα από τις δύο μακρόχρονες περιόδους διαμονής του με υποτροφία (1918-20 και 1923-24) και μια σύντομη επίσκεψη το καλοκαίρι του 1925. Άλλο ένα χρονογράφημα της σειράς αυτής είχα παρουσιάσει στις αρχές του καλοκαιριού. Όλη τη σειρά των χρονογραφημάτων της περιόδου αυτής ευελπιστώ να την παρουσιάσω προσεχώς σε βιβλίο.

Ο Βάρναλης αγάπησε πολύ το Παρίσι, που ήταν τότε η παγκόσμια πρωτεύουσα της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας, και αργότερα έλεγε σε συνεντεύξεις ότι μόνο στη Γαλλία πέρασε ευτυχισμένα χρόνια. Άλλωστε εκεί έγραψε ή σχεδίασε τα πιο σημαντικά του έργα. Η παραμονή στο Παρίσι ήταν και περίοδος έντονης μελέτης, όπως δείχνουν και τα σημειωματάρια που απόκεινται στο αρχείο του, μελέτης που οδήγησε και στη στροφή του Βάρναλη προς τον μαρξισμό και την αριστερά.

Το καλοκαίρι του 1926 ο Βάρναλης είναι απολυμένος πια (από την αρχή του χρόνου) από τη δημόσια εκπαίδευση ύστερα από την υπόθεση των “Μαρασλειακών”, ενώ έχει απορριφθεί η αίτησή του να του χορηγηθεί σύνταξη έναντι της σχεδόν εικοσαετούς προϋπηρεσίας του στην εκπαίδευση: είναι λοιπόν αναγκασμένος να βιοποριστεί από την πένα του. Καθώς το ιδιότυπο δικτατορικό καθεστώς του Πάγκαλου ασκούσε όχι ασφυκτικό αλλά ασφαλώς οχληρό έλεγχο στα πνευματικά πράγματα, ο Βάρναλης θα καλοδέχτηκε την ευκαιρία για διακοπές στην αγαπημένη του Γαλλία πληρωμένες ενμέρει από την εφημερίδα. Δεν ανέλαβε ανταποκριτής, όπως από λάθος έγραψα στο προηγούμενο άρθρο μου, διότι η εφημερίδα είχε ήδη ανταποκριτές εγκατεστημένους στο Παρίσι (μεταξύ άλλων τον φίλο του Βάρναλη, τον Μυτιληνιό συλλέκτη και εκδότη Στρατή Ελευθεριάδη ή Τεριάντ, καθώς και τον Σ. Φωκίδη). 

ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΚΤΕΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ

ΣΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΑ ΛΟΥΤΡΑ

ΒΡΕΤΑΝΗ, Ιούλιος. –Σαιν-Μαλό και Ντινάρ είναι οι δυο μεγαλύτερες και πιο κοσμικές θαλάσσιες λουτροπόλεις της Βρετάνης. Το καλοκαίρι έχουν όψη πανηγυρική και τόση κοσμοπλημμύρα, που τις ώρες του μπάνιου είναι οι ώρες που κατεβαίνει η θάλασσα –και του βραδινού περίπατου η κυκλοφορία θυμίζει τα μεγάλα μπουλεβάρτα του Παρισιού. Καζίνα, θέατρα, ντάνσιγκ, ξενοδοχεία και βίλες, η τελευταία λέξι του κονφόρ και της χάριτος μέσα στον ήλιο, που η ζέστα του αγαπιέται, και την άρμη της θάλασσας, που ανασταίνει, μέσα σε κήπους, γεμάτες λουλούδια και δενδροστοιχίες, από πλατάνια, καστανιές και φιλύρες, ο ανθρώπινος πολιτισμός κάνει αισθητότερη τη φυσική αγριότητα του τοπίου.

Εγγλέζοι και Αμερικάνοι τσαλακωμένοι με τις γυναίκες τους χωρίς τακούνια και πούδρα, Σκανδιναβοί με τα παιδιάτικα μάτια, Αραπάδες με φράκο, με μονόκλ και διαμαντικά, διαγωνίζονται με Φραντσέζους με την απαραίτητη ροζέτα. Όταν τις ώρες του δείπνου, η ορχήστρα παίζει στις μεγάλες σάλες που βλέπουν προς τη θάλασσα κι οι «πούλες», ελαφρές απ’ όλες τις απόψεις, σμίγουν το επαγγελματικό τους κέφι με τις σπίθες και τον αφρό της σαμπάνιας, σκέπτεσαι, πως ο κόσμος σήμερα δεν χωρίζεται σε έθνη, αλλά σε χώρες με υψηλό ή χαμηλό συνάλλαγμα. Τα γκαρσόνια, αμέμπτου περιβολής σαν διπλωματικοί υπάλληλοι, παρασταίνουν με την περήφανη προθυμία τους και το επίσημο μειδίαμά τους την αιωνία μοιρολατρία του προλεταριάτου, που υπηρετεί τα αντίπαλα στρατόπεδα.

Την ημέρα οι «πλαζ» έχουν περισσότερον κόσμο από κύματα. Η άμμος είναι η χαρά των παιδιών. Ξυπόλυτα, ξεσκούφωτα, σκάβουν, μαλώνουν, χτίζουν, ανοίγουν πηγάδια και μαυρίζουν στον ήλιο. Σκηνές, ομπρέλες, καμπίνες δέχονται τα μυρωμένα εσώρουχα των γυναικών, για να μας τις δείξουν κατόπι να περνούν με την πεποίθηση της Αναδυομένης ανάμεσα από τον κόσμο που δεν ξαφνίζεται. Καμιά γυναίκα ασκημοκομμένη δεν ριψοκινδυνεύει να δείξει δημοσία, ό,τι μπορεί να κρύβει με τα σοφά τεχνάσματα της μοδίστρας. Έτσι εδώ μπροστά στη θάλασσα γίνεται μια επιλογή ωραιοτήτων. Κι όταν βγαίνουν από το νερό με τα κολλημένα μαγιό και τα μαλλιά, που στάζουν, πολλές ανεβαίνουν ως τα τριγυρινά ξενοδοχεία ή τις βίλες και μερικές διασχίζουν τους δρόμους της πόλεως για να πάνε στα σπίτια τους με το σπαθί τους. Γιατί το μόνο σπαθί, που δε φοβάται, είναι η ομορφιά.

Τη νύχτα ή το πρωί, από τη βίλα που μας φιλοξενεί, ακούμε το νερό να έρχεται καλπάζοντας και βογκώντας. Γύρω στα βράχια και τους σκοπέλους ο αφρός πηδά κι η καρδιά μας πηδά. Οι γλάροι από πάνω ξεφωνίζουν στριγκά κι αντικρίζουν κατάστηθα τον άνεμο, που θέλει να τους συνεπάρει. Νοιώθουμε επί τέλους, ότι είμαστε στη θάλασσα. Όπως κάθε σημερινός «συντηρητικός» άνθρωπος έχει ως πρόγονό του έναν ληστή (αυτό το λέγει ο Ρενάν), όμοια κάθε Ρωμιός έχει μέσα του έναν ή πολλούς ψαράδες. Όλοι αυτοί ξυπνούνε μέσα μας, ξεφωνίζουν και χοροπηδούν μαζί μας. Αιώνιο στοιχείο, θάλασσα ερωμένη!

***

Την άλλη μέρα πάμε να ιδούμε τον άνθρωπο σ’ όλη τη συνείδηση της ματαιότητός του· τρομαγμένον, γονατισμένον, με τα δάκρυα στα μάτια μπροστά στην ακάλυπτη Δύναμη, που λέγεται Θεός ή Θάνατος. Πάμε στο «Παρντόν» της Αγίας Άννας.

Μια εκκλησία μέσα σ’ ένα λιβάδι, πλαγιαστό λιγάκι. Εκατοντάδες αυτοκίνητα ξεφορτώνουν τον κόσμο, που κι αυτή τη φορά είναι περισσότερο θεατής παρά προσκυνητής. Χιλιάδες ξένοιέρχονται να ιδούν το περίεργο αυτό έθιμο των πιο μυστικοπαθών ανθρώπων της Γαλλίας.

Έξω από την εκκλησιά κρέμεται ένας haut parleur. Ο επίσκοπος βγάζει λόγο κι επειδή όλοι δεν χωρούν στην εκκλησία, ο haut parleur, όπως και στους σιδηροδρομικούς σταθμούς, μεταδίδει και στους έξω τα υψηλά λόγια του πρίγκιπος της Εκκλησίας.

Ο κόσμος είναι στρωμένος στο χορτάρι. Άλλοι τρώνε και πίνουν, άλλοι φωτογραφίζονται, άλλοι φλερτάρουν –και γύρω σέρνονται χαρτιά από πάστες, κουτιά από σαρδέλες, πέτσες από ζαμπόνια, κομμάτια ψωμί. Παντιέρες και καμπάνες, οι πρώτες με το πέταμά τους, οι δεύτερες με τον ήχο του, μαζί με τις σφυρίχτρες των αυτοκινήτων κάμνουν ένα χαρούμενο περιβάλλον για την καρδιά, που θα σφιχτεί σε λίγο.

Όταν βγαίνει η λιτανεία από την εκκλησία όλος ο κόσμος σιωπά και γονατίζει σε δυο σειρές, που ανάμεσά τους θα περάσουν τα άγια των αγίων. Πέντε επίσκοποι ξερακιανοί και ξουρισμένοι, γέροι ασκητικοί, πάνε μπροστά-μπροστά ευλογώντας επίσημα τον κόσμο, που θέλει να φιλήσει τ’ άμφιά τους.

Ακολουθούν οι κοπέλες της Μπρετάνης με την παράξενη φορεσιά τους, την σκούφια τους από νταντέλα, κρατώντας διάφορα λάβαρα διαφόρων συλλόγων υπέρ της προστασίας των ναυαγών. Πίσω τους τα παλληκάρια με τα στενά καντιφεδένια γιλέκα και τα μπρούτζινα κορμιά, με τα κοντά πανταλόνια καθώς και με τα πλατύγυρα καπέλα, που οι κορδέλες τους ανεμίζονται. Παραπίσω καβαλάρηδες, -τα νιάτα του τόπου,- που έρχονται να υποτάξουν τη δύναμή τους στη θεϊκή ευλογία, καθώς και να επιδείξουν στους περιέργους την αναλλοίωτη συνέχεια των ωραίων τους παραδόσεων.

 ***

 Όπου υπάρχει κόσμος πολύς, εκεί η πίστις γίνεται θέαμα. Όπως στις λουτροπόλεις η ερημική θάλασσα με την αγριότητά της μάς έδωσε όλη την ειλικρίνεια, έτσι κι ο ερημικός Άγιος Ερμπό θα μας δώσει σε λίγες ώρες όλη του τη συγκινητική ταπεινότητα.

 ***

 Σ’ ένα μεσογειακό τοπίο, με δέντρα και καταρράχτες, είναι η μικρή εκκλησιά του λαϊκού αυτού Αγίου. Παλιά εκκλησιά του 15ου αιώνος, μαύρη και χωριάτικη, με ανάγλυφα πέτρινα μοναδικής αφελείας, αφιερωμένη στον Άγιο των… κερασφόρων, τον Άγιο Παντελεήμονα των γελάδων, των γιδιών και των προβάτων. Ο ταπεινός αυτός λαϊκός γιατρός έχει την ταπεινή κατοικία του στο πιο αρμονισμένο περιβάλλον. Γύρω του στάβλοι, αποθήκες σανού, που προσθέτουν τη μυρωδιά τους σε κείνη των στάβλων· πλυσταριά, που η σαπουνάδα τους, γαλανή και θολή, έρχεται να ενωθεί στο κανάλι με την τρεχούμενη σβουνιά. Και μέσα στην εκκλησιά ο τάφος του Αγίου, φτωχός σαν κι αυτόν, κι απάνω στην επιτύμβια πέτρα του μαλλί από τις ουρές των αγελάδων και κέρατα κατσικιών. Μια φορά οι άνθρωποι δίνανε στον Άγιο ολόκληρα κατσίκια ή αρνιά από το κοπάδι τους ή μοσχάρια· αλλά τώρα ο κόσμος πονήρεψε. Αφιερώνει μονάχα λίγο μαλλί. Κι ο Άγιος με το ίδιο χαμόγελο της καλοσύνης εξακολουθεί να προφυλάγει τα αθώα ζώα από θανατικό κι αρρώστια, γιατί ξεύρει βέβαια πόσο οι σημερινοί καιροί είναι δύσκολοι.

Την τελευταία Παρασκευή προ της Αγίας Τριάδος γίνεται το ετήσιο «Παρντόν» του Αγίου Ερμπό, που ίσως κι αυτός κατεβαίνει με τα ξυλοπάπουτσά του, το κοντοβράκι του, τα μπρούντζινα κουμπιά του αληθινού Μπρετόνου και σέρνει αόρατος ανάμεσα στο πλήθος τα γερασμένα κότσια του και τα άσπρα του τα γένια. Αυτή την ημέρα τα βόδια έχουν αργία. Δεν οργώνουν, δεν τραβούν αμάξια. Πιθανόν να μη μάθουν ποτέ, το γιατί. Όμως δε θα γελαστούν, πως αυτή η χάρις τους γίνεται όχι από αγάπη, αλλ’ από φόβο. Πόσο ο φόβος των ανθρώπων θα ’τανε μεγαλύτερος, αν τα βόδια αποφασίζανε μια στιγμή να πούνε: «δεν θέλουμε αφέντη»!

Μπροστά στον τάφο του Αγίου, ο οποίος είναι ο μόνος δημοκρατικός άνθρωπος, που υπήρξε στον κόσμο, όπως ο βασιλικός είναι το πιο δημοκρατικό λουλούδι, βρισκόμαστε σε μεγάλη στενοχωρία τι να του αφιερώσουμε. Κοπάδια στο βουνό δεν έχουμε, όπως ούτε καράβια στο γιαλό.

Το τομάρι μας μάς το έγδαραν ολόκληρο οι μεταπολεμικές φορολογίες. Την ουρά μας μάς την έκοψε σύρριζα η λεγόμενη ελευθερία του λόγου. Ας αφήσουμε λίγες τρίχες από τη μαλλιαρή μας γλώσσα, όσες μείνανε ακόμη μετά το γενναίο μάδημα, που έπαθε.

Μερικά πραγματολογικά για το άρθρο:

Το Ντινάρ (Dinart) είναι θέρετρο στη Βρετάνη στο στόμιο ενός κόλπου, απέναντι από το Σαιν Μαλό.

Η ροζέτα ροζάριο είναι ένα διακοσμητικό της μπουτονιέρας.

Οι «πούλες» είναι προφανώς μεταφορά του γαλλικού poule (κατά λέξη: πουλάδα, κότα), όρος της αργκό για την κοκότα.

Haut-parleur είναι το μεγάφωνο, που ο Βάρναλης εδώ το διατηρεί στα γαλλικά και μάλιστα με το γαλλικό (αρσενικό) γένος.

Ο άγιος Ερμπό είναι ο Saint Herbot, λαϊκός άγιος της Βρετάνης (μη αναγνωρισμένος από την επίσημη καθολική εκκλησία) και κωμόπολη της περιοχής όπου γινόταν η τριήμερη τελετή που περιγράφεται.

Στο τέλος του άρθρου, ο Βάρναλης κάνει σαφή υπαινιγμό αφενός στην προσωπική του δίωξη στα Μαρασλειακά και αφετέρου στην υποχώρηση της γλωσσικής-εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης σε πολύ πιο συντηρητικές θέσεις.

62 Σχόλια to “Γράμμα από τις ακτές της Γαλλίας (Κώστας Βάρναλης)”

  1. Γς said

    Καλημέρα.

    >haut parleur

    Το μεγάφωνο. Και ποιος δεν το ξέρει.
    Ποιος ξέρει όμως ποιος ήταν ο εφευρέτης του;

  2. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Τι είναι τα «στενά καντιφεδένια γιλέκα»;
    Μπας και αναφέρεται στο χρώμα του κα(ν)τιφέ;

  3. Δροσερότατο. Μου άρεσε η αναφορά στα «καντιφεδένια γιλέκα». Ξεχασμένη λέξη, με ή χωρίς το «ν», που, για κάποιο λόγο είχα συνδυάσει με το «λουλουδένιος» 🙂 μικρή, αλλά το οποίο έχω να ακούσω δεκαετίες. Ψάχνοντας το «κοτλέ» στην τουρκική -fitilli kadife, με ετυμολογία από τα αραβικά- κατάλαβα το λάθος· ο συνειρμός μάλλον με κάποιο κεντητό βελούδο είχε να κάνει και τους κα(ν)τιφέδες- αλλά κρίμα να χάνονται έτσι λέξεις… 🙂

  4. Α, βλέπω απάντησα την κατάλληλη στιγμή! 😀 Τα τελευταία ένα-δυο χρόνια, όλο τέτοια συνειρμικά λάθη ανακαλύπτω μαθαίνοντας τούρκικες λέξεις.

  5. Spyros said

    Καλημέρα! Το ροζάριο είναι το κομποσκοίνι της καθολικής εκκλησίας. Η ροζέτα είναι διακοσμητικό της μπουτονιέρας. (Στο κείμενο βέβαια έχει ροζέτα)

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2-3-4: Κατιφές είναι το βελούδο (εκτός από το λουλούδι), νομίζω τουλάχιστο. Κατιφεδένια τα βελούδινα. (ίσως και τα κοτλέ ως υποσύνολο).

    1: 🙂

    5: Ευχαριστώ για τη διόρθωση -συνεννόηση Λοΐζος που λέμε εδώ, λάθος λέξη αλλά σωστή ερμηνεία!

  7. spiral architect said

    @6α: Ναι!

  8. Γς said

    >καμπίνες δέχονται τα μυρωμένα εσώρουχα των γυναικών.
    Λογοτεχνικό φετίχ…

    >Γιατί το μόνο σπαθί, που δε φοβάται, είναι η ομορφιά.
    Πολύ ωραίο. Και το σπαθί μιας όμορφης;

    >τον κόσμο που δεν ξαφνίζεται
    Ξαφνίζεται. Λάθος; Ξαφνιάζεται;

    >Οι γλάροι από πάνω ξεφωνίζουν στριγκά
    Στριγκά. Ωραίο,

  9. Φυσικά και ναι. Το βελούδο > kadife
    και το κοτλέ > fitilli kadife, αρκετά περιγραφικό ως υποκατηγορία με το φιτιλάκι, αν και η ετυμολογία αραβική. Μα και το λουλούδι έχει βελούδινη υφή στα πέταλα, φυσικά. 🙂 https://sarantakos.wordpress.com/2012/07/10/feleki-2/ Σχόλιο #43

  10. sarant said

    8: Λέμε και «ξαφνίζεται».

    9: Σωστά!

  11. Νέο Κid said

    Καλημέρα από τις νοτιότατες ακτές της Ευρώπης(sick bre!). ΕΙΝΑΙ ΤΡΕΛΟΙ ΑYΤΟΙ ΟΙ ΓΑΛΑΤΕΣ!

  12. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ο Βάρναλης -κι ο Νικοκύρης με την επιλογή του-πολύ τον ευχαριστώ και πάλι, το στήσανε το μαγευτικό ταξίδι, σε τόπους, χρόνους, λέξεις, ήχους.
    Καντιφεδένιο:

    Το κίτρινο του κατιφέ
    η φλόγα της αυλής μας
    το βελουδένιο φόρεμα
    της πρώτης ξαδελφής μας
    το πήρανε χίλια σκαλιά
    πιασμένα χέρι
    το πήρανε κι ανάψανε
    φωτιά σε χίλια μέρη.

    Για δέστε λεγαν τη δροσιά
    με της φωτιάς το ρούχο
    για δέστε με κι εμένανε
    μ αυτό το κρίμα πούχω

    Στίχοι: Θοδωρής Γκόνης
    Μουσική: Πέτρος Ταμπούρης
    τραγούδι:Γεράσιμος Ανδρεάτος

  13. Εθνικόφρων said

    Αξιότιμοι σύντροφοι,
    Διδακτική και η σημερινή ανάρτησις του κ. Σαραντάκου, καίτοι ο μπολσεβικισμός σάς έχει κάμει το μυαλό κουρκούτι και δεν δύνασθε να ιδήτε όπισθεν της δημοσιευομένης επιστολής του μπολσεβίκου λογοτέχνου. ΕΡΩΤΩ:.
    1. Ποίος έδωκε τα χρήματα εις τον Βάρναλην εν έτει σωτηρίω 1926, ότε απαξάπαντες οι Έλληνες ψωμολυσσούσαν, να κάμη διακοπάς εις την Βρετάνην; Ο κ. Σαραντάκος υπαινίσσεται ότι τα μισά τού τα έδωκεν η εφημερίς του η «Πρόοδος», αλλά μόνον κάφροι θα το πιστέψουν αυτό. Ούτε σήμερον μία αθηναϊκή εφημερίς δύναται να στείλη κάποιον δημοσιογράφον διά διακοπάς εις Γαλλίαν, πόσον μάλλον το 1926… Προσωπικώς, πιστεύω ότι ο Βάρναλης «τα έπαιρνε» από την μητερούλα Σοβιετικήν Ένωσιν, όπως τόσοι και τόσοι Εθνοπροδόται Μπολσεβίκοι την εποχήν εκείνην: Γληνός κλπ.
    2. Διατί το Βενιζελικόν Καθεστώς επέλεξε έναν δεδηλωμένον κομμουνιστήν όπως ο Βάρναλης διά να τον στείλη με υποτροφίαν το 1918-20 και το 1923-25 εις Γαλλίαν; Διατί δεν έστελλε κάποιον εθνικόφρονα διανοούμενον; Απλούστατα, διοτι τα λαμόγια οι Αριστεροί διανοούμενοι καλοπερνούσαν και τότε όπως και τώρα, τρεφόμενοι από το Κρατικόν Πρυτανείον, όπου τους διορίζουν οι αποβλακωμένοι (από τας αρλούμπας του Χριστιανισμού) Δεξιοί Ηγέται.

    Σταματώ εδώ. Σας προτείνω να καταβιβάσητε

    το έξοχον αφιέρωμα της «Νέας Εστίας» (Χριστούγεννα 1975, έν έτος μετά την κοίμησίν του) εις τον Βάρναλην, όπου θα μάθετε πολλά διά τα παιδικά έτη του εν λόγω μπολσεβίκου. Ιδίως σας συνιστώ το αποκαλυπτικόν άρθρον του Γ. Βαλέτα, όστις εις την σελίδα 137 γράφει τα εξής διδακτικά και χαριτωμένα, διά το πόσον «φασιστόμουτρον» ήτο ο Βάρναλης εις τα παιδικά του χρόνια εις τον Πύργον της Βουλγαρίας.

    Γράφει, λοιπόν, ο Βαλέτας τι διηγείται ο ίδιος ο Βάρναλης εις τα απομνημονεύματά του: «ΜΕΓΑΛΟΪΔΕΑΤΙΣΜΟΣ: Ζούσαμε σ’ έναν άδιάκοπο πατριωτικό παροξυσμό. Είχαμε χάσει τό αίσθημα τής πραγματικότητας καί βλέπαμε τούς Βουλγάρους σάν ξένους, σά σφετεριστές τής πατρικής μας κληρονομιάς. Τό ξύλο, ή καθαρεύουσα καί ή Μεγάλη ’Ιδέα μας είχανε κάνει τό μυαλό μας κουρκούτι. Όταν εύρισκα Τουρκόπουλο, Βουλγαράκι ή Έβραιάκι του χεριοϋ μου, τό έπιανα καί το έδερνα για να εκδικηθώ για όσα κακά μας έχουνε κάνει. Κάποτες έδειρα και το ανεψάκι του μεγάλου και τρομερού πρωθυπουργού Σταμπούλωφ. Μια άλλη φορά λίγο έλειψε να σκοτώσω έναν Εβραίο. Ήταν ανεβασμένος σε μια σκάλα. Ο Βάρναλης τραβά τη σκάλα κι ο Εβραίος μόλις πρόφτασε να πιαστή απ’ το περβάζι μιάς βιτρίνας»!..

    ΙΔΟΥ, σύντροφοι, πώς μεγαλούργησε ο Ελληνισμός κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Με τέτοια πολεμική νοοτροπία και όχι με «Αγάπην Χριστού», που μας έχουν επιβάλει σήμερον οι Δεσποτάδες και σείς οι Μπολσεβίκοι και μάς έχετε μετατρέψει εις «Ιεχωβάδες» και Ρωμηούς καρπαζοεισπράκτορες.
    Περαίνων, σας προτείνω έν βιβλίον του Βάρναλη, το περίφημον «Αισθητικά – Κριτικά – Σολωμικά» το οποίον (στοιχηματίζω την μισήν μου περιουσίαν) αποκλείεται να έχη εις την βιβλιοθήκην του ακόμη και ο ρέκτης κ. Σαραντάκος. Καταβιβάσατέ το ΔΩΡΕΑΝ από εδώ

    Και εις άλλα με υγείαν
    ΕΘΝΙΚΟΦΡΩΝ Έλλην και ουχί Ρωμηός μπολσεβίκος
    Μέγας Δωρητής του παρόντος Ιστολογίου (Βιβλιοθήκη Loeb κλπ.)

  14. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    -Καντιφέ Καλέ Kadifekale Στη Σμύρνη:
    Το κάστρο αυτό βρίσκεται στον ομώνυμο λόφο, νότια της πλατείας Konak. Το όνομά του σημαίνει «βελούδινο κάστρο» και κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν Πάγος.
    – Σε χωριο της Ολυμπίας, περιοχή Φιγαλείας, μου είπαν τους καντιφέδες, τσετσένια.

    Σχετικοάσχετο: Το δάχτυλο δείχνει το φεγγάρι αλλά οι χολερικοί κοιτούν το νύχι.

  15. Γς said

    11:
    >ΕΙΝΑΙ ΤΡΕΛΟΙ ΑYΤΟΙ ΟΙ ΓΑΛΑΤΕΣ!

    Μα οι Γαλάτες ήταν (Νότιοι έστω) Κέλτες.
    Και το «Παρντόν» (Συγνώμη των αμαρτιών) που λέει ο Βάρναλης είναι μια παραδοσιακή λειτουργία και λιτανεία στη Βρετάνη, έχει τις ρίζες του στους Κέλτες μοναχούς και θυμίζει πολύ τις παρελάσεις του Αγίου Πατρικίου στην Ιρλανδία κι την Νέα Υόρκη.

    Να η εφετινή τελετήστην Ste Anne d’Auray, στο ίδιο μέρος που ήταν ο Βάρναλης. Στο ίδιο σημείο των τεσσάρων διαστάσεων. Ο χρόνος μόνο διαφέρει Dt = 2013-1927.

    Κι εγώ παραλίγο να συμπέσω σε μια άλλη τελετή με τον ίδιο τον Πάπα, αλλά ας όψεται η Dt μιας εβδομάδας!

  16. Γς said

    15:
    Ουπς,
    Να η εφετινή τελετήστην Ste Anne d’Auray

  17. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    15-16: Μπράβο βρε Γς!

    14: Έχασες και την άλλη μισή (της μισής της μισής της μισής) περιουσίας σου, αγαπητέ, φυσικά και το έχω το βιβλίο. Έχω μάλιστα (ή μάλλον ο παππούς μου το είχε) και την πρώτη έκδοση του Σολωμού χωρίς μεταφυσική.

    Και το 1918 ο Βάρναλης δεν ήταν κομμουνιστής, βέβαια -στη Γαλλία έγινε.

  18. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ωραίο το άρθρο και οι αναμνήσεις από τη Βρετάννη, που μας ανασύρει ο Βάρναλης.

    Με μπερδεύει ο Εθνικόφρων, στο 13 (και αλλού, παλαιότερα): δεν διακρίνω καθαρά πού τελειώνει η σοβαρότητα (ή η σοβαροφάνεια) και πού αρχίζει η ειρωνία. Γι’ αυτό τον εκτιμώ.

    Με το ροζάριο, θυμήθηκα έναν μεγάλο πίνακα του Καραβάτζο, την Madonna del Rosario, ζωγραφισμένο για τη Νάπολι και τώρα στη Βιέννη: τα ίδια βρώμικα πόδια των πιστών, που γονατίζουν μπροστά στο μυστήριο, όπως κι εκείνων στη Madonna di Loreto (ή dei Pellegrini), που τελείωσε λίγο νωρίτερα, τον ίδιο χρόνο, για την εκκλησία Sant’ Agostino της Ρώμης, πριν φύγει οριστικά, κατηγορούμενος για φόνο, σε ένα ταξίδι, όπως αποδείχτηκε, χωρίς επιστροφή.

  19. Πολύ ενδιαφέρουσα η περιγραφή για το Saint Herbot και ψάχνοντας παραπέρα ψιλομπερδεύτηκα με τα αποτέλεσματα.
    Μόνο μικρή δεν είναι η εκκλησία στην ομώνυμη κωμόπολη αλλά έχει τα στοιχεία με τα «ανάγλυφα πέτρινα μοναδικής αφελείας» και είναι του 1570.
    http://www.panoramio.com/photo/13283804

    Και ταιριάζει με τα υπόλοιπα, μεσογειακό τοπίο με «δέντρα και καταρράκτες», πιο κάτω είναι το L’ Elez απ’ όπου και το βίντεο.

    Ένα μικρό ενδεχόμενο θα μπορούσε να είναι μια άλλη μικρή εκκλησία στο Taulé, εδώ κι εδώ.

    Γενικές πληροφορίες για όλες αυτές τις Saint Herbot:
    http://fr.wikipedia.org/wiki/Saint_Herbot

  20. Δεν πήρε το λίκνο του βίντεο

  21. Κι άλλο βίντεο αλλά δεν κατέχω τη γαλλική.

    Le pardon de st Herbot

  22. spiral architect said

    Ρωτήσατε τους εθνικόφρονας, καθότι (καρά)βλάχοι των σαλονίων, του Ίτον και του Γέηλ κατέχωσιν αυτήν. 😀

  23. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @19,

    «…για όλες αυτές τις Saint Herbot» ;

    καλά, τα πραγματολογικά του άρθρου ίσως δεν τον σώζουν. Τα μούσια, όμως, της φωτογραφίας, στην οποία παραπέμπετε, και πεισματικά διατήρησε ανά τους αιώνες;

  24. Δημήτρης Μ. said

    13, 17. Πέθανε κι ο Ζήνωνας. Αν ζούσε θα είχε εκτός από τον Αχιλλέα και τη χελώνα, το βέλος κλπ και το παράδοξο της περιουσίας του Εθνικόφρονος που συνέχεια μένει η μισή, χωρίς να τελειώνει ποτέ. Αλλά έτσι είναι, άλλος τρώει την περιουσία του στα χαρτιά, άλλος στις γυναίκες, ο Πανούσης στον Νταλάρα και ο Εθνικόφρων στου Σαραντάκου!

  25. Νέο Κid said

    Γάτα (νομίζει) πως είναι ο Εθ/ρων και έχει μείνει μαθηματικώς στο Zήνωνα τον Ελεάτη ,νομίζοντας ότι μπορεί να χάνει επ’άπειρον 1/2^ν της περιουσίας του και πάντα κάτι να του μένει. Αμ δέ! Εμεις οι χριστιανοί ,εκτός από το Δία, θάψαμε και την απειροφοβία και βάλαμε όριο …=1 στα εκάστοτε μισά σου, τάλανα Ε/ρονα! Θα στα φάει μέχρι οβολού ο Μπολσεντάκος!

  26. 22. Μπα δεν ασχολούμαι.
    23. Δεν το έπιασα το point που λένε και οι αγγλοέλληνες… 😉

  27. Δημήτρης Μ. said

    Κολλάει στην περίπτωση του Εθνικόφρονα:

  28. Γς said

    24:
    >άλλος τρώει την περιουσία του στα χαρτιά, άλλος στις γυναίκες, ο Πανούσης στον Νταλάρα

    Ε, δεν αντέχω

  29. Νέο Κid said

    Δημήτρη Μ. πιάσε κόκκινο! Γράφω κι από παλτοκινητό σε παραλία και ζορίζομαι στα ρηφρές. Ευτυχώς, κάτι κορόιδα εθν/ρονες ψες μπέρδευαν τη κέντα με τη μέντα και έχω σήμερα άφθονα ρηφρέσιν ρηφίλ στο πάιντ μου! 🙂

  30. Emphyrio said

    Κελτες, Βρετονοι και Βρετονες, μπαγκαντ, ολα μαζι αν και καπως εκμοντερνισμενα: http://www.youtube.com/watch?v=XCpa8b5XSww. Μονο ο Alain Souchon λειπει: http://www.youtube.com/watch?v=7ghFuHRngL0. Να και οι τρεις ψαραδες (καλα, λαθος, τρεις ναυτικοι) της καταγωγης μας: http://www.youtube.com/watch?v=lYFWyQggIa0. Και δεν αντεχω να μην βαλω και μια φοραδα, παρ’ολο που ειμαστε καπως θαλασσινοι σημερα: http://www.youtube.com/watch?v=Kw_n64PAzQ4.

  31. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα, τα γιουτουμπάκια και τα άλλα ωραία!

    29: Αυτό το παλτοκινητό τι είναι; Κάτι σαν τον Μέντες με ποδήλατο;

  32. Γς said

    Ο Γς έχει πιει τα κέρατά του, τα έχει παίξει,
    και είναι εδώ:
    κι εδώ.
    Συμπαθάτε με…

  33. Νέο Κid said

    Ναι,ναι! 🙂 Κεφάκια βλέπω υφυπουργέ μου.. Εμ βέβαια! τι ανάγκη έχεις εσύ; Θα σε στείλει κονομημένο γερά στη βουλή ο Εθν/ρων και θα κάααθεσαι!

  34. Δημήτρης Μ. said

    31, 33. Μνήσθητι του Εθνικόφρονος, Νικοκύριε, όταν έλθης εν τη Υφυπουργία σου. Χρειάζεσαι ένα σύμβουλο για τις βιβλιοθήκες.

  35. ar said

    Κύριε Σαραντάκο υπάρχει κάποιο email επικοινωνιας;

  36. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    33-34: 🙂

    35: sarantπαπάκιpt.lu

  37. ar said

    ευχαριστώ

  38. «Οι “πούλες” είναι…μεταφορά του γαλλικού poule (…κότα), όρος της αργκό για την κοκότα.»

    Ε, τότε θα έπρεπε να είναι οι «πουπούλες»! 🙂

  39. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    38. 🙂
    ή σύνθεση των δύο:
    -κουκούλες !

  40. Γς said

    Poule, ξαδελφάκια του και τα δικά μας, πουλί (που πετάει αλλά και το άλλο), το πουλί (κότα), τον πούλο! Και το -όπουλος.
    Όλα γαλλικά και ντόπια από το λατινικό pullus.

  41. Γς said

    Είναι και η αγάπη πουλί.
    Ρέμπελο πουλί.

  42. Alexis said

    #14: «Σε χωριο της Ολυμπίας, περιοχή Φιγαλείας, μου είπαν τους καντιφέδες, τσετσένια.»

    Και μοσκαρδίνια σε Δυτική Στερεά-Λευκάδα…

    Ο Στάμος Ζούλας, ένας από τους πλέον έμπειρους πολιτικούς αναλυτές, σε σημερινό του άρθρο στην «Καθημερινή»:
    …η κυβέρνηση συνεργασίας ΠΑ.ΣΟ.Κ., Ν.Δ., Κ.Κ.Ε. και ΣΥΝ, προ 24ετίας, που οδήγησε στο «βρώμικο 1989»

    Αυτό δεν είναι μεζεδάκι, …γουρουνόπουλο ολόκληρο είναι! 🙂

  43. Γς said

    Εντάξει. Ξέχασε τη ΔΗΜΑΡ

  44. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    42: Δεν τα λέει καλά, βέβαια γιατί το βρόμικο 1989 ήταν καθαρά Πασοκικός όρος και αφορούσε μόνο τη συνεργασία του ενιαίου Συνασπισμού με τη ΝΔ στην κυβέρνηση Τζανετάκη, το 1989.

  45. Δημήτρης Μ. said

    41. Απάντηση στην Κάλλας με Μπιθικώτση:

  46. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Κουζίνα Ζορπάς Λανίτης-ΚΥΠΡΟΣ
    MENU
    -Πούλες αντιναχτές €4.45
    Poules
    (κολοκάσια)

    Συνταγή (εδώ: πούλλες)
    http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/36/civitem/778

    -«Πούλα μου» προσφωνούν τα κοριτσάκια στη Θεσσαλία. Σαν «‘ομορφό μου πουλάκι»

  47. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    >>…το ιδιότυπο δικτατορικό καθεστώς του Πάγκαλου ασκούσε όχι ασφυκτικό αλλά ασφαλώς οχληρό έλεγχο στα πνευματικά πράγματα… https://www.youtube.com/watch?v=z_rSWFOce5E

  48. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    42. Το τσετσένια σαν να χουν χρώμα, αλλά το μοσκαρδίνια είναι και ευωδιαστά.
    Κατά το μπογαρίνια (επτανησιακό φούλι θαρρώ).

  49. Γς said

    1926. Επί Πάγκαλου είχε απορριφθεί η αίτηση του Βάρναλη να του χορηγηθεί σύνταξη.

    1941. Επί Τσολάκογλου δόθηκε στον Πάγκαλο, που αρθρογραφούσε υπέρ των Γερανών, παχυλή σύνταξη.

  50. leonicos said

    Αθάνατε Γς, Γειά σου!

    Καλημέρα και σε όλους τους άλλους.

    Εθνικόφρονα, να γράφεις στεγνός άλλη φορά

  51. Alexis said

    #44, έτσι ακριβώς είναι.

  52. 8 Το «στριγκά» το είχα αναφέρει σε μια παρουσίαση που είχε γίνει για τον Βάρναλη (είχε μιλήσει και ο Νικοκύρης). Δεν ξέρω πως περιγράφετε εσείς που ακούτε τον ήχο του γλάρου, όμως ο Βάρναλης χρησιμοποιούσε τη λέξη «στριγκά» υπερβολικά συχνά για να περιγράψει κάποιους ήχους, και αυτό κατά τη γνώμη μου οφείλονταν στο πρόβλημα ακοής που είχε (και που χειροτέρευε όσο μεγάλωνε). Οσο μεγάλωνε όλο και πιο ασαφείς ήταν οι ηχητικές του περιγραφές.

  53. spiral architect said

    Ο γλάρος πετάει έξυπνα, ψαρεύει γρήγορα και κρώζει στριγκά. 😉

  54. #14, #42, #48 Τσετσέ-κ-ια, όχι τσετσέ-ν-ια, νομίζω. 🙂 Ταγέτης ή τσετσέκι, από εδώ: http://www.kalavrytanews.com/2011/04/blog-post_2760.html Τσετσέκι: Το λουλούδι «κατιφές». Μεταφ.: Άνθρωπος ικανός για όλα (όχι με την καλή έννοια).

  55. #54 προφανώς από το τούρκικο çiçek, «λουλούδι» (εξού και «τσουτσέκι»).

  56. sarant said

    Eίπα κι εγώ, πώς προέκυψαν τσετσένια 😉

  57. Γς said

    52:
    > τον ήχο του γλάρου

    Γλάρος.
    Και μια που αναφερόμαστε στον Βάρναλη, ο Γς με τα αυτάκια του έχει ακούσει στις πλάζ του Μπουρκάς τo γλάρο να τον λένε “Τσάϊκα”. Ετσι θα τον έλεγε πιτσιρικάς εκεί στην πόλη του ο Βάρναλης.

    Τσάικα λοιπόν ο γλάρος στα βουλγάρικα και τα ρωσικά (Πιοτρ Ιλιτς Γλαρόπουλος).

    Εχει όμως και κάτι άλλους γλάρους εκεί στις ακτες της Μάρης θάλασσας. Αυτούς τους λένε “Γλάρους”, όπως στα ελληνικά. Μόνο που δεν θυμάμαι αν είναι οι μπανιστιρτζήδες ή οι κλέφτες καμπινών.

  58. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    54-56, Ναι γμτ, τσετσέκια.Λάθος μνήμης αλλά …τσουτσέκια; με χάλασαν!Φάτσα κλάψα.
    Καντουφές πάντως στ ανατολικά μας.

  59. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Kαι ακόμη ένα λαθάκι μου: «πούλα» λένε στην Ήπειρο ‘οχι στη Θεσσαλία (μπέρδεψα από ποια γιαγιά το ΄χα ακούσει).Τ΄αγγόνι από τα Γιάννενα λέει ότι υπάρχει και παραδοσιακό τους τραγούδι «Πούλα μου, πούλα μου» (κορίτσι μου).
    Ο Βασίλης Τσουρής εδώ, θα ξέρει.

  60. Γς said

    59:

    «πούλα μου, πούλα μου»
    ακούγεται και στην φούστα, την κλαρωτή. Του Μάνου Χατζηδάκι.
    Ισως όχι μ αυτή τη σημασία.
    Εδώ με την δημοφιλή (και τυφλή) Μαριάννα Χατζοπούλου,την «μελαγχολική» δεκαετία 55-65.

  61. ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜΑΚΗΣ said

    Το «τσουτσέκι» έχει την έννοια τής «κοντής/μικρής ψωλής» – και με αυτήν εξακοντιζότανε, πάντοτε με υβριστικό σκοπό. Η προέλευσή της είναι προφανώς η τουρκική λέξη «cüce» που σημαίνει «νάνος». Το να βρίσει κανείς τον άλλο με τον όρο «λουλούδι» είναι ελαφρώς απίθανο. Εδώ κάπου θυμάμαι το κομμάτι τού κ. Louis Reed τιτλοφορημένο «Vicious» όπου ακούμε τον θρυλικό στίχο «You hit me with a flower».

  62. sarant said

    61: Για να πω την αλήθεια, λογικό ακούγεται αυτό που λέτε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: