Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πόσες φορές φώναξε το κοκοράκι;

Posted by sarant στο 11 Νοεμβρίου, 2013


Στην προχτεσινή συζήτηση για την πρόταση δυσπιστίας στη Βουλή, ένας βουλευτής της συμπολίτευσης, δεν θυμάμαι ποιος, κατηγόρησε την αντιπολίτευση ότι «πριν αλέκτωρ λαλήσει» άλλαξε τις απόψεις της και προσγειώθηκε στην πραγματικότητα. Επειδή εδώ λεξιλογούμε, δεν θα κρίνουμε την ουσία της τοποθέτησής του, αλλά θα σχολιάσουμε τη φράση αυτή, η οποία χρησιμοποιείται πολύ συχνά, αλλά σύμφωνα με ορισμένα συγγράμματα αναφοράς θεωρείται λανθασμένη.

Τη φράση αυτή τη χρησιμοποιούμε ειρωνικά στη δημοσιογραφική ή την πολιτική γλώσσα όταν πομπώδεις εξαγγελίες διαψευσθούν ή επίσημες υποσχέσεις αθετηθούν, και μάλιστα πολύ γρήγορα -«πριν στεγνώσει το μελάνι» με το οποίο γράφτηκαν, όπως λέει ένα παρεμφερές κλισέ. Καμιά φορά μάλιστα, οι δυο φράσεις συνδυάζονται, όπως σε πρόσφατο άρθρο του αριστερού ιστότοπου iskra: O πρόεδρος της επιχείρησης Α.Ζερβός,  πριν ‘’αλέκτωρ λαλήσει τρείς’’ και πριν στεγνώσει το μελάνι των νέων αυξήσεων στα τιμολόγια της ΔΕΗ , ανήγγειλε νέες αυξήσεις στα ηλεκτρικά τιμολόγια.  Η φράση, όπως είναι εύλογο, ακούγεται πολύ συχνά στη Βουλή -για παράδειγμα, πριν από δυο μήνες, ο υπουργός Παιδείας κ. Αρβανιτόπουλος είχε κατηγορήσει τους συνδικαλιστές εκπαιδευτικούς ότι «πριν αλέκτωρ λαλήσει τρις» ανακάλυψαν χιλιάδες κενές θέσεις στα σχολεία. Και πάλι από συζήτηση στη Βουλή, που έγινε σε μιαν άλλη εποχή, τότε που ακόμα γίνονταν προσλήψεις και μονιμοποιήσεις, έχω σημειώσει την εξής φράση: Υποσχεθήκατε τη μετατροπή των συμβάσεων όλων των συμβασιούχων του αορίστου χρόνου και πριν «αλέκτωρ λαλήσει τρις», ο Υπουργός Εσωτερικών και Δημόσιας Διοίκησης μιλά για μοριοδότηση.

Ποιος όμως κόκορας (αλέκτωρ) και γιατί βάλθηκε να φωνάζει; Μάλλον θα το ξέρετε, αλλά ας το αφηγηθούμε. Η σημερινή φράση είναι μετεξέλιξη μιας φράσης ή μάλλον μιας ομάδας φράσεων του Ευαγγελίου, που όλες προέρχονται από το πασίγνωστο επεισόδιο του Μυστικού Δείπνου, όπου ο Πέτρος διαβεβαίωνε τον Ιησού ότι είναι έτοιμος και τη ζωή του να θυσιάσει, και ο Ιησούς του απάντησε: «Αλήθεια, αλήθεια σου λέγω, ο πετεινός δεν θα έχει λαλήσει ακόμα, και συ θα μ’ έχεις απαρνηθεί τρεις φορές» (επίτηδες το δίνω σε διασκευή, της Πηνελόπης Δέλτα, πιο κάτω θα δώσω και την αυθεντική ρήση). Και πράγματι, η προφητεία επαληθεύτηκε πολύ γρήγορα: τη νύχτα μετά τη σύλληψη του Ιησού, τρεις φορές ρώτησαν τον Πέτρο, «Ήσουν κι εσύ με τον Ιησού τον Ναζωραίο;» -κι εκείνος τρεις φορές αρνήθηκε ότι γνωρίζει τον Ιησού, και μόλις είπε το τρίτο «Όχι» άκουσε τον πετεινό να χαιρετίζει με το λάλημά του το ξημέρωμα που ερχόταν.

Η φράση του Ιησού παραδίδεται και στα τέσσερα ευαγγέλια, αλλά όχι ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. Παραθέτω:

«πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με» (Ματθαίος, 26.34 και απαράλλαχτο πιο κάτω 26.75)
«Λέγω σοι, Πέτρε, οὐ φωνήσει σήμερον ἀλέκτωρ ἕως τρίς με ἀπαρνήσῃ εἰδέναι» (Λουκάς 22.34)
«Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι σήμερον ἀπαρνήσῃ με τρίς» (Λουκάς, 22.61)
«σήμερον ταύτῃ τῇ νυκτὶ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα φωνῆσαι τρίς με ἀπαρνήσῃ» (Μάρκος, 14.30)
«Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶςτρίς με ἀπαρνήσῃ» (Μάρκος, 14.72)
«οὐ μὴ ἀλέκτωρ φωνήσῃ ἕως οὗ ἀρνήσῃ με τρίς» (Ιωάννης, 13.38)

Σήμερα, η διατύπωση «πριν αλέκτωρ λαλήσει τρις», που είναι η πιο διαδεδομένη, είναι πεδίον δόξης λαμπρόν για τους λαθοθήρες και τους γλωσσοδιορθωτές, επειδή μπορεί κανείς να την πει «λάθος» με πολλούς τρόπους.

Μια πρώτη περίπτωση όπου μπορεί κανείς να αμαρτήσει, είναι πού θα ταιριάξει το ‘τρις’. Στο Ευαγγέλιο, το ‘τρις’ πάει στο ‘απαρνήση’, δηλ. «πριν λαλήσει ο κόκορας, θα με απαρνηθείς τρεις φορές». Στη σημερινή χρήση, πολλές φορές, ίσως τις περισσότερες, ακούμε να λένε, για παράδειγμα, «Πριν αλέκτωρ λαλήσει τρις, η κυβέρνηση αθέτησε την υπόσχεσή της». Είναι άραγε λάθος αυτό; Εγώ λέω όχι, εκτός βέβαια αν γράψει κανείς «πριν αλέκτωρ λαλήσει τρεις». Και εξηγούμαι. Στη σημερινή χρήση, το άτοπο γεγονός που στηλιτεύουμε συνήθως δεν επαναλαμβάνεται τρεις φορές, όπως η προδοσία του Πέτρου. Συνήθως, αρκεί να γίνει μια φορά η μπαμπεσιά. Κι έτσι, αφού το ‘τρις’ περίσσευε, ο σοφός λαός το κόλλησε στο λάλημα του κόκορα, κι έτσι έγινε πολύ πιο παραστατικό μια και συνδέεται με την τρίτη ημέρα κατά τας γραφάς:

Η συμφωνία εκεχειρίας χαρακτηρίστηκε «μεγάλο επίτευγμα» της ελληνικής κυβέρνησης. Όμως, προτού ο αλέκτωρ λαλήσει τρις, τουρκικά τζετ παραβίαζαν και πάλι τον ελληνικό εναέριο χώρο.

Το απόσπασμα που παρέθεσα είναι παλιότερο, από το περιοδικό Αντί και είμαι βέβαιος ότι θα προκαλεί ανατριχίλα σε πολλούς λαθοθήρες. Αφενός επειδή συνάπτει το ‘τρις’ με το ‘λαλήσει’ και αφετέρου επειδή δεν επαναλαμβάνει το ακριβές ευαγγελικό «πριν αλέκτορα φωνήσαι» αλλά το προσαρμόζει στη σημερινή γλώσσα και σύνταξη. Και πολύ καλά κάνει!

Να σημειώσω ότι ο Άνθιμος Παπαδόπουλος, ένας σοφός λεξικογράφος και γλωσσολόγος των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων, στα «Φρασεολογικά» του παραδίδει τη φράση ως «πριν αλέκτωρ φωνήση», κι ας γράφει σε καθαρεύουσα, σε μια εποχή γλωσσικού συντηρητισμού (η εργασία του δημοσιεύτηκε στο Λεξικογραφικόν Δελτίον της Ακαδημίας Αθηνών), διότι του φαινόταν του ανθρώπου τερατώδες να επιχειρούμε σήμερα να διατηρήσουμε μια σύνταξη που είναι εντελώς ξένη, σε μια φράση που ποτέ δεν χρησιμοποιείται στερεότυπα. Βλέπετε, για άλλη μια φορά οι συντηρητικοί περί την Ακαδημία αποδεικνύονται πολύ πιο προχωρημένοι από τους σημερινούς νεοκαθαρευουσιάνους.

Τι θέλω να πω; Αν έχουμε μια ολόκληρη παροιμιακή αρχαία φράση, όπως ας πούμε το «άμες δε γ’ εσόμεθα πολλώ κάρρονες», τότε υπάρχει βάση για να διατηρήσουμε αυτούσιο το αρχαίο (παρ’ όλο που δεν καταλαβαίνουμε Χριστό, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία). Όταν όμως έχουμε μισή φράση, διότι το άλλο μισό εξ αντικειμένου είναι μεταβλητό, και όταν το άλλο μισό είναι στα νέα ελληνικά, τι νόημα έχει να κρατήσουμε σε αυστηρά αρχαία το πρώτο μισό; Οπότε, κάνουμε τις εξής τρεις αλλαγές: (α) Περνάμε τον αλέκτορα στην ονομαστική, προαιρετικά με άρθρο, γιατί στα σημερινά ελληνικά η αιτιατική ηχεί αφύσικη· (β) αλλάζουμε το ρήμα, γιατί τα σημερινά κοκόρια λαλούν δεν φωνούν, και (γ) αλλάζουμε το απαρέμφατο σε υποτακτική, οπότε το φωνήσαι γίνεται λαλήσει. Δεν εφαρμόζουν όλοι και τις τρεις αυτές αλλαγές, βέβαια, αλλά εγώ προσωπικά θεωρώ ένδειξη καλαισθησίας την προσαρμογή της φράσης και όχι λάθος ή, προς Θεού, αγραμματοσύνη. Επιπλέον, μια και πρόκειται για μια φράση που παραδίδεται με έξι (ελαφρώς) διαφορετικούς τρόπους στα Ευαγγέλια, δεν βλέπω πώς μπορεί κανείς να απαιτεί να τη διατηρήσουμε σήμερα αμετάβλητη, αφού από τότε είχαν αρχίσει να την αλλάζουν.

Πιστεύω λοιπόν ότι η καθιερωμένη σήμερα φράση «πριν αλέκτωρ λαλήσει τρις» είναι εξίσου νόμιμη με την παραδοσιακή «πριν αλέκτορα φωνήσαι» και ότι μπορούμε να τη χρησιμοποιούμε χωρίς ενοχές. Κι αν κάποιος υποστηρίξει ότι μόνο το «πριν αλέκτορα φωνήσαι» είναι σωστό, ζητήστε του, για να τιμήσει την άποψή του, να ολοκληρώσει την πρότασή του στα αρχαία ελληνικά, έστω της ελληνιστικής εποχής -να μην κάνουμε μισές δουλειές.

Άσχετο υστερόγραφο: Κλείνοντας τη χτεσινή αγόρευσή του στη Βουλή, ο πρωθυπουργός κ. Σαμαράς χρησιμοποίησε στίχους του Σέξπιρ: «Από το σοβαρό στο γελοίο, η απόσταση είναι μικρή. Από το γελοίο όμως στο σοβαρό, η απόσταση είναι τεράστια.» Προσπάθησα λίγο να βρω κάποιο πιθανό πρωτότυπο, δεν τα κατάφερα. Ξέρει κανείς πώς έχουν οι στίχοι στα αγγλικά;

68 Σχόλια to “Πόσες φορές φώναξε το κοκοράκι;”

  1. Δημήτρης Μ. said

    Τρία σφυρίγματα, χωρίς αλέκτορα… Καλημέρα.

  2. IN said

    Καλημέρα.
    Για το υστερόγραφο πρέπει, ίσως, να ψάξει κανείς εδώ. Εγώ έψαξα με keyword «serious» αλλά δεν βρήκα κάτι που να ταιριάζει. Κάποιος με περισσότερη όρεξη (και χρόνο για «χάσιμο») μπορεί να ψάξει κι άλλες λέξεις, μήπως πέσουμε σε κάποιο στοίχο που να μοιάζει μ’ αυτό που είπε ο Σαμαράς.

  3. Νέο Kid Στο Block said

    Καλημέρα!
    Μα είναι σαν χρησμός της Πυθίας! «ήξεις αφιξεις ου εν τω πολέμω θνήξεις!» (διευκρινίζω πως δεν κατέω αν είναι «διαπιστωμένος» χρησμός αυτός, ή βεντροβάτιος..)
    Έτσι και με τον λε κοκ πιερίφ. «Πριν αλέκτωρ λαλησει τρις με απαρνήσι» .Kόμμα μετά το λαλήσει Vs κόμμα μετά το τρις. 🙂
    Πάντως στα έργα τη Μ.βδομάδα (π.χ Tζεφιρέλι, 5 εκατομμύρια φορές το έχουμε δει..) ο Πήτερ αρνιέται τρις και μετάει λαλάει ο κόκορας)

  4. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Βλέπετε, για άλλη μια φορά οι συντηρητικοί περί την Ακαδημία αποδεικνύονται πολύ πιο προχωρημένοι από τους σημερινούς νεοκαθαρευουσιάνους.

    Καὶ πολλοὶ ἀπὸ τοὺς τότε δημοτικιστὲς ἦταν ἐξ ἴσου προχωρημένοι καὶ εἴτε ἀναμίγνυαν τὶς δύο μορφὲς εἴτε ἐπέλεγαν αὐτὸ ποὺ καλύτερα τοὺς ταίριαζε κατὰ περίπτωση…Ὁ Ροΐδης π.χ ἦταν δημοτικιστής…

  5. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    «(γ) αλλάζουμε το απαρέμφατο σε υποτακτική, οπότε το φωνήσαι γίνεται λαλήσει.»
    Αλλα γιατί το ‘λαλήσει’ σε οριστική, αντί του ‘λαλήση’;

  6. dacazman said

    Καλημέρα,
    Μάλλον όχι του Σεξπιρ
    http://uk.answers.yahoo.com/question/index?qid=20120121235806AAYXThb

  7. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    6: Μπορεί να είναι αυτή η αρχή, αν και διαφέρει κάπως.

    5: Μετά το 1976 η υποτακτική γράφεται με -ει, άλλωστε η οριστική δεν μπορεί να είναι «λαλήσει», είναι «λαλεί».

    3: Νεοκίντ, έχεις χάσει τεύχη 🙂
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/06/22/ikseis/

  8. spiral architect said

    Καλημέρα και … χμμ … καλή βδομάδα. 😐

    Πριν Μουρούτης λαλήσει πολλάκις έκλασε ο Βενιζέλος, σχόλασε η Τζάκρη, ανάσανε το παπαγαλάκι και πήγε για ύπνο. 😛

    Επί του προ-κειμένου της ανάρτησης, λέω ότι, δεν μ’ αρέσουν γενικά τα τσιτάτα και δη τα πετσοκομμένα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση χρησιμοποιώ το «και πριν αποσώσει το λόγο του».

  9. Νέο Kid Στο Block said

    7. (τέλος). Indeed! 🙂 Πάλι δηλαδή «γκρίζα» σού έκανα ,κατά λάθος! (εντάξει, δεν θέλω τσέκι τώρα, αλλά μαζεύονται τα χρωστιμιά ,να ξερς! Mη τα φορτώσεις στον κόκορα! (αυτό το έβαλα ,γιατί τελευταία το ακούω με την έννοια ακριβώς αυτή ,δηλ «μη τα γράψεις στην άμμο» , ενώ εγώ το ήξερα με την έννοια της «αμέλειας/τεμπελιάς» και μόνον. Μπορεί βέβαια το φαινόμενο να είναι «τοπικό»… ο κύκλος μου (εκτός Σαραντακέικου) δεν φημίζεται για τις γλωσσικές του δεξιότητες 🙂 )

  10. 6: http://www.answers.com/topic/from-the-sublime-to-the-ridiculous

    Καλημέρα. 🙂

  11. Πάνος με πεζά said

    Εγώ είμαι από την πλευρά του «πριν αλέκτορα φωνήσαι, τρις απαρνήθιτι». Εξάλλου και στον «Ιησού από την Ναζαρέτ», μετά την τρίτη άρνηση του Πέτρου ακούγεται το ένα και μοναδικό «κικιρίκου» 🙂

  12. Maria And. said

    «παρόλο που δεν καταλαβαίνουμε Χριστό», άσχετη η ερώτησή μου βέβαια με το σημερινό θέμα, αλλά, ξέρετε πώς προέκυψε η φράση αυτή? ευχαριστώ. καλή εβδομάδα.

  13. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ο Κάτω Κόσμος* ειν κακός
    γιατί δεν ξημερώνει
    γιατί δεν κράζει ο πετεινός
    δεν κελαηδεί τ αηδόνι.

    Καλημέρα τρεχάτη

  14. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    12. οπου * παν μνημονιακόν τε και παράπλευρο μέτρο στην καμπούρα μας

  15. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    9: Κι εγώ όπως εσύ την ξέρω τη φράση. Θα το κοιτάξω.

  16. sarant said

    12: Καλημέρα, δεν το έχω σκεφτεί, αλλά δεν με παραξενεύει. Ο Χριστός σαν απόλυτο υπερθετικό, λογικό είναι.

  17. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Χριστέ μην κράξει ο πετεινός
    και μη χαράξει η μέρα
    γιατ έχω στην αγκάλη μου
    μιαν άσπρη περιστέρα

    Έρρωσθε
    Δευτεριάτικα μη μείνουμε με τη μαυρίλα 🙂

  18. Πάνος με πεζά said

    Υπάρχει όμως κι άλλο απόλυτο υπερθετικό,»δεν καταλαβαίνω έναν π@#$%….»

  19. Νέο Kid Στο Block said

    Τα «Βικιφθέγματα» αποδίδουν το σεξ-σπυρικόν-σαμαρικόν στον Αντίπατρο το Σιδώνιο (γκόμενος της Σαπφούς, I think…)
    Aλλες πηγές στο σεξ-σπύρο (=Φράνσις Μπέικον εν έγγς) και άλλες στον Ναπολέοντα. Μία «πηγή» το αποδίδει στον ευαγγελ. Λουκά ! XAΜΟΣ!! 🙂
    (για να μην ζαλίσω τον κόσμο, δεν δίνω κανένα λινκ 🙂 )
    Πάντως τα έργα του Μπέικον με το ψευδώνυμο «Σέξ-σπυρ» είναι searchable. Μπορεί σίγουρα να προσδιοριστεί αν είναι Baconian or not!

  20. Όλα τα καλά έχεις βρε Κιντ αλλά αυτός ο μπεϊκονισμός σου δεν τρώγεται (ούτε με αυγά!).* Και κάποιος άλλος ήταν μπεϊκονιστής εδώ, ποιος όμως;

    *Σας φαίνεται πολύ λαϊκάντζα ο Σεξ+πυρ για να γράφει αριστουργήματα ε; 🙂

  21. Νέο Kid Στο Block said

    20. Ωχ! αυτή την παράμετρο του «ελιτισμού» δεν την είχα σκεφτεί! Mακριά από μένα ο αντιλαϊκαντζισμός. 🙂
    Όχι, μωρέ , εντάξει. Aπλώς ,ήταν το αγαπημένο βίτσιο του Κάντορος (του Γεωργίου βεβαίως-βεβαίως) και το κόλλησα γαι πλάκα. Μ’αρέσει να υιοθετώ ενίοτε απόψεις αδικημένων «τρελών» 🙂

  22. Πάνος με πεζά said

    Ενδιαφέρον έχει να μάθουμε και το πότε καθιερώθηκε η περίφημη «γκλίτσα του τσοπάνη»,που και χτες ξανακούστηκε. Πριν από 10 χρόνια δε θυμάμαι να έχω ακούσει τη συγκεκριμένη φράση, αλλά άλλες, πολύ πιο εύηχες, του στυλ «σε τρώει ο κ@@%& σου», την Οιδιπόδεια «έβαλες τα χάρια σου κι έβγαλες τα μάτια σου» κλπ.

  23. «Στη σημερινή χρήση, το άτοπο γεγονός που στηλιτεύουμε συνήθως δεν επαναλαμβάνεται τρεις φορές, όπως η προδοσία του Πέτρου.»

    Παράδειγμα επανάληψης στη σημερινή χρήση:

    – Δεν θα παρθούν νέα μέτρα!
    – Ἀμην, ἀμήν, λέγω σοι Ιωάννη, πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι τρὶς λήψῃ νέα μέτρα…

  24. spiral architect said

    Και το Γνωμικολογικον στον Σαίξπηρ το αποδίδει χωρίς όμως κάποια παραπομπή σε γραπτό έργο του.

  25. Πάνος με πεζά said

    Και η μουσική επένδυση του άρθρου :

  26. Αρκεσινεύς said

    > η καθιερωμένη σήμερα φράση “πριν αλέκτωρ λαλήσει τρις” είναι εξίσου νόμιμη με την παραδοσιακή “πριν αλέκτορα φωνήσαι”

    Εγώ βέβαια θα εξακολουθήσω να χρησιμοποιώ την παραδοσιακή φράση και όχι τη διασκευασμένη στην οποία θα ήθελα να φύγει και το αλέκτωρ, αφού δεν είναι Ν.Ε. Μα τότε να το λέμε μεταφρασμένο, να μην υπάρχει κανένα πρόβλημα. (Για το τρις ,νομίζω, δεν υπάρχει πρόβλημα,αφού ακούγεται για τα τρις (εκατομμύρια. Άλλωστε δεν είναι απαραίτητο).

    Οι ευαγγελιστές την είπαν διαφορετικά τη φράση, γιατί ακολούθησαν και διαφορετική σύνταξη:1. με πριν +απαρ. και αιτ. λόγω ετεροπροσωπίας 2. με ου + οριστ. μέλλ. 3. με ου μη + υποτ. αορ.

    Κατά τα άλλα καλώς γράφτηκε το άρθρο.

  27. rogerios said

    Το λήμμα του «Γνωμικολογικού» είναι ο ορισμός της μούφας. Σαίξπηρ δίχως παραπομπή σε συγκεκριμένο έργο; Θα είναι σε τίποτε απόκρυφα, φαίνεται… Παρεμπ., στο Open Source Shakespeare, τα αποτελέσματα που δίνει η αναζήτηση για το ridiculous στο σύνολο του σαιξπηρικού έργου είναι μάλλον απογοητευτική για κάποιους. Για τον Αντίπατρο ας ψάξει όποιος έχει Ανθολογίες, εγώ δεν μπορώ προς το παρόν. 😉

  28. SophiaE said

    Απορία: η έκφραση με το λάλημα του πετεινού είχε κανένα νόημα τω καιρώ εκείνω; Ρωτάω γιατι το αναφέρουν ίδιο όλοι οι Ευαγγελιστές, κι αναρωτιέμαι αν πρόκειται για καμιά φράση στερεοτυπική της εποχής.

  29. spiral architect said

    @37: Δίκιο έχεις και για τα δύο.
    Μήπως τελικά η επίμαχη φράση θα πρέπει να αποδοθεί στο Σαμαρά; 😛

  30. spiral architect said

    … @27 Ρογήρος. 😳

  31. Κωνσταντίνος Πινακουλάκης said

    Σχετικά με το απόφθεγμα «from the sublime to the ridiculous», αυτό είναι γνωστό από τον Thomas Paine, o οποίος στο The Age of Reason (όπως σωστά αναφέρεται και το link του σχολίου Νο. 10), έγραψε :

    «The sublime and the ridiculous are often so nearly related that it is difficult to class them separately. One step above the sublime makes the ridiculous, and one step above the ridiculous makes the sublime again; the account, however, abstracted from the poetical fancy, shows the ignorance of Joshua, for he should have commanded the earth to have stood still.»

    Το έργο (κριτική στη Βίβλο) εδώ:
    http://www.ushistory.org/paine/reason/reason22.htm

  32. Νικόλας said

    Το μόνο που μπόρεσα να βρω, είναι μια παράσταση (Ελλήνων) που μάλλον έχουν κάνει μετάφραση από τα ελληνικά:
    From the serious to the ridiculous, the distance is short.
    Το λινκ http://www.beton7.com/index.php?option=com_content&view=article&id=547&Itemid=139&lang=en
    Το γκουγκλ δεν βγάζει πολλά αποτελέσματα σε αναζητήσεις με λέξεις κλειδιά, οπότε αυτό μας βάζει ήδη σε σκέψεις.
    Μια δουλειά είχε ο «συγγραφέας» των λόγων του μαγκοπρωθυπουργού και την έκανε στραβή.

  33. Πάνος με πεζά said

    Έλα ντε…Δεν του έγραφε καλύτερα «Απ’ τη ζωή στο θάνατο είν’ ένα μονοπάτι», που θα το καταλαβαίναμε και όλοι;

  34. Αρκεσινεύς said

    Και ο Ρασούλης με την Ελλάδα του:

  35. Αρκεσινεύς said

    34. Η εκδοχή του Ρασούλη:

    Αχ Ελλάδα θα στο πω
    πριν λαλήσεις πετεινό
    δεκατρείς φορές μ’ αρνιέσαι

  36. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    35: Μπράβο, εξαιρετικά ταιριαστό!

    28: Πέρα από το ότι σημαίνει την καινούργια μέρα, δεν ξέρω αν είχε άλλη παροιμιακή σημασία.

    27: Οπότε, μάλλον μούφα είναι το σαμάρειον, ευχαριστώ για το λινκ.

    22: Υπάρχει παροιμία με τη γκλίτσα του τσομπάνη.

  37. Γς said

    1:
    >Τρία σφυρίγματα, χωρίς αλέκτορα…
    Χωρίς αλέκτορα, αλλά με τραίνο…

    Που δεν σταμάτησε να σφυρίζει από τότε. Που κάνει ζιγκ ζάγκ στο χρόνο πενήντα χρόνια και βάλε.

    j’entendrai siffler ce train toute ma vie.

    [Φατσούλα με δάκρυα εδώ]

  38. spyroszer said

    Η παραλλαγή της φράσης, όπως περίπου την είπε ο Σαμαράς, αποδίδεται στον Lion Feuchtwanger (Paris Gazette 1940).
    Εδώ είναι μια ιστορία της φράσης, απ’ τον Ναπολέοντα και πίσω:
    http://books.google.gr/books?id=PQYxAQAAMAAJ&pg=PA232&dq=Thomas+Paine+sublime++ridiculous&hl=el&sa=X&ei=yL-AUpWkMqSS0QXh-4D4Dg&ved=0CE0Q6AEwAzgK#v=onepage&q=Thomas%20Paine%20sublime%20%20ridiculous&f=false
    Που τελικά ανάγεται στον Λογγίνο: εκ του φοβερού κατ’ ολίγον υπονοστεί προς το ευκαταφρόνητον.
    http://books.google.gr/books?id=ZGhJAAAAIAAJ&pg=PA6&dq=%22%CE%B5%CE%BA+%CF%84%CE%BF%CF%85+%CF%86%CE%BF%CE%B2%CE%B5%CF%81%CE%BF%CF%8D+%CE%BA%CE%B1%CF%84%27+%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CE%B3%CE%BF%CE%BD%22&hl=el&sa=X&ei=2saAUszIL4aq0QWC7IGQAw&ved=0CDAQ6AEwAA#v=onepage&q=%22%CE%B5%CE%BA%20%CF%84%CE%BF%CF%85%20%CF%86%CE%BF%CE%B2%CE%B5%CF%81%CE%BF%CF%8D%20%CE%BA%CE%B1%CF%84%27%20%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CE%B3%CE%BF%CE%BD%22&f=false

  39. sarant said

    Πολύ ωραία Σπύρο!

  40. Avonidas said

    Εγώ πάντως, προτιμώ τον Λουκιανό (μεγάλος δημοτικιστής κι αυτός της εποχής του, κατά κάποιον τρόπο, κι ας έπαιζε την αττική διάλεκτο στα δάχτυλα). Κι έτσι λέω: προτού πέσει το νόμισμα – μιας και πρόκειται για ψηφοφορία – ο Μπένυ είχε προλάβει να τη σουτάρει την Τζάκρη. Η οποία Τζάκρη, όπως θα έλεγαν οι αγγλόφωνοι, προέβη σε ένα κομψότατο suicide by vote που συγκίνησε όπως φαίνεται πολλούς χαχόλους. Σ’ αυτή τη χώρα, ο δρόμος προς τη Δαμασκό είναι ατέλειωτος και προσφέρει απεριόριστες ευκαιρίες για μεταστροφές.

    Τώρα, για τα κοκόρια που λαλούν και τις διορθώσεις των γλωσσαμυντόρων: πρώτον, συνήθως δεν τις προσαρμόζει αυτές τις παροιμιώδεις φράσεις «ο σοφός λαός», αλλά ο εξυπνάκιας πολιτικάντης/συντάκτης/πανελίστας. Ο σοφός λαός συνήθως δεν ψάχνει στα κλασικά κείμενα να βρει αποφθέγματα, λέει αυτό που θέλει να πει όπως ξέρει να το πει. Δεύτερον, αυτός που θέλει με στόμφο να αναδείξει τη γλωσσομάθειά του (γιατί περί αυτού πρόκειται), δικαίως ελέγχεται για το ότι είναι στούρνος και δεν μπορεί να μιλήσει πέρα από την κονσερβαρισμένη ατάκα του.

    Ειδικά δε όταν ένας πρωθυπουργός μιλάει τη γλώσσα του πεζοδρομίου στον ίδιο λόγο του όπου απαξιώνει το «πεζοδρόμιο», και κάνει τον τζουτζέ στην κοινοβουλευτική του ομάδα την ώρα που ψηφίζεται πρόταση μομφής εναντίον του, νομίζω καλά θα κάνει να αφήσει τους κλασικούς και τους ευαγγελιστές στον ήσυχο ύπνο τους.

  41. Vas said

    Συγγνώμη, δέχομαι το λαλήσει, δέχομαι την υποτακτική αντί για απαρέμφατο ώστε να στέκει η ονομαστική, αλλά δεν μπορώ να καταλάβω με ποια λογική το «πριν αλέκτωρ λαλήσει τρεις [φορές]» μπορεί να είναι σωστό. Εφόσον στην αρχική φράση το «τρις» όντως πηγαίνει στο «απαρνήσει», και αφού δεχτώ ότι στην πράξη δεν χρειάζεται να γίνει τρεις φορές η μπαμπεσιά αλλά μία φτάνει, τότε και γιατί να πρέπει να φωνάξει τρεις φορές ο κόκορας; Μία δεν φτάνει (όπως, ας πούμε, στην ορίτζιναλ φράση); Προφανώς και γραμματικά είναι σωστό, αλλά εάν είναι quote μίας φράσης, αυτή είναι στραπατσαρισμένη από παντού (συντακτικά, στην επιλογή των λέξεων και στην απόδοση της εικόνας). Οπότε το δέχομαι μόνο αν είναι άλλη φράση.

  42. Mindkaiser said

    Προσωπικά Νικοκύρη νομίζω ότι ο Πρωθυπουργός έχει αντιληφθεί το χούι σου να αναζητάς τις πρωτογενείς πηγές και σε τρολάρει ασύστολα. Μία με τον Μέγα Ανηφορίζοντα, τώρα με τον Σαιξπήρο, έχει βαλθεί να αποδιαρθρώσει πλήρως τη συλλογική μηχανή αναζήτησης του ιστολογίου.

  43. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    41: Στη νεότερη φράση, αν πεις «λαλήσει τρις», θεωρείς ότι έχει περιθώριο τρεις μέρες για την μπαμπεσιά.

  44. sarant said

    42: Και όχι μόνο του ιστολογίου αλλά και των συναφών δυνάμεων:
    http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?5915-%CE%91%CF%80%CE%BF%CF%86%CE%B8%CE%AD%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CE%91%CF%80%CE%BF%CF%86%CE%B5%CF%8D%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CE%A4%CE%BF-%CE%B5%CE%AF%CF%80%CE%B5-%CE%94%CE%B5%CE%BD-%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CE%AF%CF%80%CE%B5&p=204179&viewfull=1#post204179

  45. Πάνος με πεζά said

    Συναφείς εκφράσεις, αλλά φυσικά με διαφορετικό νόημα :
    «Στις εννιά του μακαρίτη» : ένα δυσάρεστο γεγονός αγνοείται προς χάριν κάποιου ευχάριστου.
    «Μεγάλη μπουκιά φάε, μεγάλο λόγο μην πεις», «Κράτα μικρό καλάθι» : μην είσαι τόσο σίγουρος ότι θα τηρήσεις τα υπεσχημένα.
    «Ακόμα δεν τον είδαμε», «Πρωτού του γεννημένου και κωλόπανα» : αβάσιμη βεβαιότητα πρόβλεψης για κάτι ακόμα ακαθόριστο.
    «Εδώ είσαι κι εδώ είμαι», «Γκαραντί», «Λίρα εκατό» : βάσιμη βεβαιότητα πρόβλεψης για κάτι ακόμα ακαθόριστο.

  46. Μαρία said

    Δεν ήξερα οτι η φράση με το λαλήσει είναι η πιο διαδεδομένη, ούτε καν διαδεδομένη.
    Μήπως προσπαθείς να δικαιολογήσεις την ελληνικούρα, επειδή εκστομίστηκε απο ιωνιδόπουλο; 🙂
    Γιατί το επιχείρημά σου στην τελευταία παράγραφο δεν στέκει με τίποτα. Για να χρησιμοποιήσουμε μια παροιμιακή φράση πρέπει να ξέρουμε τα συμφραζόμενα;

    Συμφωνώντας με το 40β θα έλεγα οτι έχουμε άλλη μια περίπτωση: «τα μεταξωτά βρακιά …».

  47. Αρκεσινεύς said

    41.Πάντως σύμφωνα με τον Μάρκο (ιδ΄68, 72) ο πετεινός λάλησε δυο φορές. Στην πρώτη άρνηση του Πέτρου και στην τρίτη.

  48. Πάνος με πεζά said

    Δηλαδή πρώτα κίτρινη κάρτα και μετά κόκκινη 🙂

  49. Αρκεσινεύς said

    48. Ωραίο!

  50. Αρκεσινεύς said

    Μα, τι επίμονος άνθρωπος αυτός ο Πέτρος! Παρά την προειδοποίηση, ήβγαλε τα μάτια του σαν την κότα της παροιμίας.

  51. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Κατά Μάρκον,ο Πέτρος στο δεύτερο λάλημα του πετεινού, θα Τον έχει αρνηθεί τρεις φορές (Πέτρος-κόκορας :3-2! ) 🙂

    Ήκραξε πάλι ο πετεινός
    μα πού να κλείσω μάτι
    η πρώτη μου αγαπητικιά
    φταίει π αναθεμάτη

  52. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Άλλη μια του κόκορα και πα ν ακούσω τη βροχή που επελαύνει ρορονίζοντας
    ‘Ημουνε κράχτης πετεινός
    και κράχτης ειμ ακόμα
    μόνο πως κράζω στην αυλή
    δε βγαίνω μπλιο στο δώμα.

    Σήμερα το μεσημεράκι από παράθυρο τρίτου ορόφου στην περιοχή Εξαρχείων άκουσα κόκορα λαλούντα και δυο και τρεις και δεκατρείς φορές. Ναι, «μα το νήμα»! Πετεινός πέριξ Τοσίτσα!! (Μας κράζει-είπα..)

  53. Αρκεσινεύς said

    Όταν ο κόκορας κράζει σε ασυνήθιστες ώρες, θα χαλάσει ο καιρός. Επαληθεύτηκε, Έφη, ο κόκορας των Εξαρχείων για τον κακό μας τον καιρό.

  54. spyroszer said

    …… πεδίον δόξης λαμπρόν για τους λαθοθήρες και τους γλωσσοδιορθωτές ….
    http://www.enikos.gr/stathis/173146,Xarin_paidias.html

  55. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    53 :). Λες να ήταν και μαύρος και στα κεραμίδια τ Άι Βασίλη; ωχωχωχ!
    «..Πολλές εκκλησίες έχουν στοιχειό ένα μαύρο κόκορα. Αυτός όταν είναι να πεθάνει κανείς από τους ενορίτες ανεβαίνει στον τούρλο της εκκλησιάς και κράζει τρεις φορές. Η φωνή του ξεχωρίζει από τις φωνές των άλλων κοκόρων που δεν είναι στοιχειωμένοι..» (Ν. Πολίτης Παραδόσεις)

    Τα παιδιά τραγουδούν
    Τρεις φορές θ μ αρνηθείς

  56. Πάνος με πεζά said

    @54 : Το συγκεκριμένο site άλλωστε έχει άριστη σχέση με τα σωστά ελληνικά, όπως βλέπουμε εδώ
    http://www.enikos.gr/sports/189510,BINTEO-To_kala8i_ths_xronias_.html
    «Με χωρίς να βλέπει» ! Μου θύμισε ένα κατάλοιπο από σχολική καθηγήτρια : «Μην τυχόν αύριο έρθει κανείς με χωρίς βιβλία» !

  57. Αρκεσινεύς said

    Βαθιά άκραχτα μεσάνυχτα, τρισκότεινοι ουρανοί
    πάν’ απ’ την πολιτεία την κοιμισμένη

    και οι εκλεκτοί του λαού μαζί με τον σεξπιρολόγο ψηφίζουν για της πολιτείας το χαμό.

    ἀλλ’ ἄπειμι, καί γάρ ἤδη τρίτον τοῦτο ἦσεν ἀλεκτρυών Λουκιανού εταιρικοί διάλογοι 11,3
    Στο β΄ρήμα υπολογίστε και μια υπογεγραμμένη στο ἦ

    Ο Μάρκος ιγ΄35 γράφει:γρηγορεῖτε οὖν. οὐκ οἴδατε γάρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται, ὀψέ ἤ μεσονυκτίου ἤ ἀλεκτοροφωνίας ἤ πρωί.

  58. sarant said

    54: Λες και το ήξερα -δεν το είχα πάρει είδηση όμως!

  59. Gpoint said

    Αλλο Εκτωρ κι άλλο αλέκτωρ… ποιός λαλεί και ποιός φωνεί ;

  60. Πάνος με πεζά said

    Το «ποιός λαλεί» πάντως, το λένε στο τηλέφωνο στην Κύπρο, κατά το «Ποιος είναι;»

  61. munich said

    τρεις λαλούν και δυο χορεύουν

  62. Γς said

    Απ τον Καραγκιόζη:
    «Γιατρέ μου το παιδί μου! Ούτε μιλάει, ούτε λαλαει»

    Απ τον Ελλ. Κινηματογράφο:
    «Λάλα το Λαλάκη!»

    Και τα Αηδόνια:

  63. Γς said

    -Κόκκορας. Κοινώς Αλέκτωρ.

    Ούτε το “κοινώς” αλλά ούτε το “αλέκτωρ” ξέραμε ακόμα.
    Πάντως το βασάνιζα καιρό στο μυαλό μου μέχρι να βεβαιωθώ ότι η πρώτη μου αντίδραση ήταν σωστή:
    “Ο δάσκαλος λέει βλακείες!”

  64. Νέο Kid Στο Block said

    Αχ, γελάσαμε με το «κυπριακά» και τα «τρεις λαλούν…» μόνο που το «λαλώ» είναι ισοδύναμο του «λέω» και όχι του «ομιλώ»
    Έτσι, στο τηλέφωνο λαλούν «Ποιος μιλά;» και όχι «ποιος λαλεί;»
    (και επιτέλους βγάλτε μια κυβέρνηση παρά τοις Τεύτοσι, να ξέρουν και οι υπόλοιποι τους ιεροεξεταστάς τους. Ακόμη και οι Γάλλοι αδημονούν…)

  65. Νέο Kid Στο Block said

    To τελευταίο στο 64. , το γράφω με αφορμή σχόλιο του κου Τραγάκη (Ν.Δ) που μόλις πριν άκουσα στην ΕΡΤ.
    » ΔΕΝ μπορούμε να καταλήξουμε σε τελικές αποφάσεις ,ούτε εμείς (η «κυβέρνηση») ούτε η Τρόικα, γιατί δεν έχει βγει ακόμη κυβέρνηση στη Γερμανία» !! 😆 Bάστα Ρόμελ,να ξεπουλήσουμε! (που είπε κι ο κος Κακλαμάνης,προψές. Όχι εγώ.)

  66. Νέο Kid Στο Block said

    Τα ευρωξεπουπουλιασμένα κοκοράκια (πολύ με άρεσε αυτό το στυλ μίξη Τομ Μιξ, Αγκαλίτσα-Φωτεινούλη, Κλιντ Ήστγουντ και Μπαγκς Μπάνυ που λάνσαρε στη Βουλή ο Αντωνάκης! ειδικά αυτό που κλείνει τα μάτια ελαφρά αλά Φαρ Ουεστ, χάρμα!) θα συναντηθούνε σήμερα στους Παρισίους για να …απασχολήσουν τους ανέργους ευρωνέους. Θα γεννήσουν και τα γαλατικά κοκόρια!

  67. Πάνος με πεζά said

    @64 : Δεν ξέρω, φίλος που υπηρέτησε λίγο και στην Κύπρο, στο στρατόπεδο έκανε στο τηλέφωνο συνεχώς την ίδια πλάκα στους ντόποιους, κι από κει το ξέρω :
    – Ποιός λαλεί;
    -Γαϊδαράκος με ψ@&^!
    Α, επίσης η αφύπνιση του ξενοδοχείου τον έπαιρνε το πρωί λέγοντας
    «Είστε σηκωμένος;»

  68. Μαρία said

    Από το γελοίο στο σοβαρό η απόσταση είναι τεράστια! Από τα σοβαρό στο γελοίο η απόσταση είναι μικρή. (σ.σ. Με άλλα λόγια: ‘Δεν μας χωρίζουν μίλια αλλά μέτρα’, όπως δήλωσε χθες όχι ο Σαίξπηρ, αλλά ο Στουρνάρας)
    http://www.thepressproject.gr/article/50916/O-komisarios-kai-o-Toni 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: