Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πριν από πενήντα χρόνια: η δολοφονία του Κένεντι όπως τη σχολίασε ο Μποστ

Posted by sarant στο 22 Νοέμβριος, 2013


Ο Μποστ αρέσει στο ιστολόγιο και, ελπίζω, σε αρκετούς αναγνώστες και φίλους. Εδώ και δυο βδομάδες σκέφτηκα να ανεβάζω, πότε-πότε, σκίτσα του Μποστ που να σχολιάζουν σημαντικά γεγονότα που συνέβηκαν πριν από 50 χρόνια.

Το πρώτο σκίτσο της σειράς αυτής ήταν ο σχολιασμός της ήττας της ΕΡΕ στις εκλογές της 3.11.1963. Είχα γράψει ότι το γεγονός εκείνο ήταν ένας πολιτικός σεισμός για την Ελλάδα, αλλά το γεγονός που θα δούμε σήμερα έκανε όχι εγχώριο αλλά παγκόσμιο πάταγο. Πρόκειται για τη δολοφονία του Προέδρου των ΗΠΑ Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι, στο Ντάλας του Τέξας, ακριβώς πριν από 50 χρόνια, στις 22 Νοεμβρίου 1963.

Τόσα έχουν γραφτεί για το γεγονός, που περιττεύει να γράψω κι εγώ πολλά. Θυμάμαι που είχα διαβάσει κάπου ότι οι Αμερικανοί της ανάλογης ηλικίας συνήθιζαν, δεκαετίες μετά, να θυμούνται και να διηγούνται πού βρίσκονταν και τι έκαναν εκείνο το φθινοπωρινό μεσημέρι -τώρα βέβαια, η αντίστοιχη διήγηση έχει να κάνει με την 11η Σεπτεμβρίου.

Όσο για την Ελλάδα, που μόλις πριν από λίγους μήνες είχε συνταραχτεί από μιαν άλλη πολιτική δολοφονία, του Λαμπράκη, οι συσχετίσεις ήταν αναπόφευκτες.

Αλλά ας δούμε το σκίτσο του Μποστ:

mpost-kenenti2

Το σκίτσο δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 24 Νοεμβρίου 1963, δυο μέρες μετά τη δολοφονία.

Λιτό και πένθιμο, παρουσιάζει το τρίο των ηρώων να πενθούν τον Κένεντι, με ένα σχεδόν σεληνιακό φόντο -ακόμα κι η καλύβα (του Καραγκιόζη, θα έλεγα) στα δεξιά δίνει την εντύπωση της εγκατάλειψης και είναι ζωγραφισμένη με σιλουέτα.

Οι τρεις ήρωες φορούν πένθιμο περιβραχιόνιο, ενώ ο Πειναλέων κρατάει στο χέρι ένα γράμμα προς τον Μάρλον Μπράντο. Την εποχή εκείνη ο μεγάλος ηθοποιός συμμετείχε ενεργά στο κίνημα πολιτικών δικαιωμάτων των Μαύρων, που το ενίσχυε κιόλας οικονομικά, ενώ είχε πρόσφατα πάρει μέρος στη μεγάλη Πορεία στην Ουάσινγκτον. Αυτό υπονοεί ο Πειναλέων όταν λέει «πορεία να γενεί».

Στη συνέχεια όμως, ο Πειναλέων κάνει παραλληλισμούς με την υπόθεση Λαμπράκη: οι παιδονόμοι, οι δοσίλογοι, οι πτερνοπαθείς και τα άλλα περίεργα που λέει δεν έχουν καμιά σχέση με την Αμερική, παρά είναι υπαινιγμοί για συγκεκριμένους πρωταγωνιστές της δολοφονίας του Λαμπράκη. Συγκεκριμένα: ως παιδονόμος (επειδή είχε διοριστεί πρόεδρος της σχολικής εφορείας σχολείου της Τούμπας) και δοσίλογος νοείται ο Ξενοφών Γιοσμάς, ο αρχηγός της παρακρατικής οργάνωσης στην οποία ανήκε ο Γκοτζαμάνης, ο δολοφόνος του Λαμπράκη· συκοπώλης στη στοά Μοδιάνο ήταν ο Πιτσώκος, που τραυμάτισε σοβαρά τον Τσαρουχά· πτερνοπάθεια είχε επικαλεστεί ο Εμμανουηλίδης, συνεπιβάτης του μοιραίου τρίκυκλου, ενώ υπομοίραρχος (ή έστω ιππομήραρχος!)  ήταν ο Καπελώνης που είχε κατηγορηθεί ως ηθικός αυτουργός.

Μετά η αφήγηση επανέρχεται στην Αμερική, αφού γίνεται αναφορά «στα σκυλιά του Νότου», δηλαδή στους αστυνομικούς σκύλους που χρησιμοποιούσε η αστυνομία για να καταστέλλει τις διαδηλώσεις των μαύρων. Και αφού αναφέρει ότι ο Κένεντι ήταν ειρηνιστής και είχε πουλήσει σιτάρι στη Ρωσία, ο Μποστ, κατά την προσφιλή του συνήθεια, εστιάζει σε μια λεπτομέρεια: ότι τάχα όλη η οικογένεια Κένεντι είχε ένα μόνο αυτοκίνητο· αυτό ήταν χοντρό καρφί για τον Καραμανλή· τις προηγούμενες μέρες, είχε γραφτεί στον Τύπο η είδηση ότι όσον καιρό ήταν ο Καραμανλής πρωθυπουργός είχαν διατεθεί τέσσερα κρατικά αυτοκίνητα στον ίδιο και τους συγγενείς του: δύο για τον ίδιο, άλλο για τη σύζυγό του και άλλο για τον πεθερό του. Κι έτσι η μαμα-Ελλάς συμπονεί την… πτωχή χήρα Κένεντι, που χωρίς πλέον αυτοκίνητο δεν θα μπορεί να στείλει προσκλήσεις για την κηδεία!

Να σημειωθεί ότι στο πένθιμο σκίτσο ο Μποστ έβαλε έναν φαινομενικά εντελώς αταίριαστο τίτλο, ενώ απέφυγε να παρουσιάσει τη χήρα. Παλιότερα, βέβαια την είχε σκιτσάρει με την ευκαιρία της επίσκεψής της στην Ελλάδα περί το 1961, ενώ επίσης είχε αφιερώσει σκίτσο στη νίκη του Τζον Κένεντι στις εκλογές του 1960. Άλλα δυο σκίτσα με τον Κένεντι έχουμε παρουσιάσει εδώ, ένα σχετικό με την κρίση της Κούβας, και άλλο ένα όταν ο Καραμανλής είχε επισκεφτεί τις ΗΠΑ. Υπάρχει κι ένα ελαφρώς προφητικό σκίτσο του Μποστ για την επίσκεψη του Τζον Κένεντι στην Αθήνα.

Η ελληνική αριστερά από τις πρώτες μέρες είχε αποδώσει τη δολοφονία Κένεντι στους ακροδεξιούς. Ο τίτλος της Αυγής την ίδια μέρα που δημοσιεύτηκε το σκίτσο του Μποστ ήταν: Έργο φασιστών η δολοφονία. Ταυτόχρονα, στο καθημερινό χρονογράφημα του Μποστ, που εκείνη την εποχή είχε τη μορφή της «Αληλογραφίας» μεταξύ Μποστ και Καραμανλή, ο Μποστ βάζει (τρολοειδώς) τον Καραμανλή να μέμφεται τον Κένεντι επειδή ναι μεν φρόντισε τους μαύρους της Αμερικής αλλά «διά Νέγρους άλλων περιοχών δεν εφρόντισεν όπως έπρεπε», εννοώντας τον μαυρισμένο στις εκλογές εαυτό του!

 

35 Σχόλια to “Πριν από πενήντα χρόνια: η δολοφονία του Κένεντι όπως τη σχολίασε ο Μποστ”

  1. Γς said

    Καλημέρα
    «τους συκοπώλας των Στοών»

    τι να ήθελε να πει άραγε;

  2. «κατόπιν, ύστερα, μετά, αφού θα αποθάνουν» 😀

  3. Triant said

    Το εξηγεί ο Νικοκύρης. Εκτός αν αναφέρεσαι στο κεφαλαίο σίγμα που θα μπορούσε να έχει δεύτερη ανάγνωση.

    ΥΓ. Εγώ ξέρω τι έκανα την ημέρα της δολοφονίας 🙂 Γιόρταζα τα έκτα μου γενέθλια!

  4. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Οποίος σαρκασμός!

    Επίσης: […] ενώ υπομοίραρχος (ή έστω ιππομήραρχος!) ήταν ο Καπελώνης που είχε κατηγορηθεί ως ηθικός αυτουργός. […] 😉 🙄

  5. Γς said

    1, 3:
    Παράπλευρες απώλειες της ταχείας ανάγνωσης…

  6. nikos10 said

    «Κατόπιν, ύστερα, μετά, αφού θα αποθάνουν…» Ανεπανάληπτος Μποστ!

  7. spyroszer said

    H Google πάντως σήμερα γιορτάζει τα 50 χρόνια του Dr Who!!

    4. Συγνώμη, αλλά δεν είναι δημοσιογραφία αυτή.

  8. spiral architect said

    @7β: Προς τούτο και οι φατσούλες στο τέλος.

  9. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!
    3: Χρόνια πολλά, τότε!

  10. IN said

    4: Για το ποιος ήταν ο Καπελώνης και τι (υποτίθεται ότι) έκανε είχα γράψει κάποια πράγματα κι εγώ, στο σχόλιο αρ. 51 κάτω από αυτή την ανάρτηση . Δημιουργεί μια περιέργεια το ρεπορτάζ στο οποίο παραπέμπετε για το αν όντως είναι συγγενής του ο δολοφονημένος Χρυσαυγίτης. Κατά τα λοιπά το ρεπορτάζ το έχει γράψει κάποιος που διάβασε μόνον τα ρεπορτάζ των εφημερίδων της εποχής από την δίκη για τη δολοφονία Λαμπράκη, και δεν ξέρει ότι την «βόμβα» (ή υποτιθέμενη βόμβα) την είχε ρίξει ο Καπελώνης πολύ πριν την δίκη με υπόμνημά του προς τον ανακριτή. Ήταν πάντως ο μόνος αξιωματικός της Χωροφυλακής που είχε καθήσει αρκετό καιρό στη φυλακή (πάνω από 3 χρόνια) για την υπόθεση της δολοφονίας Λαμπράκη, αν και στο τέλος αθωώθηκε. Φαίνεται όμως ότι αυτή η μακρά φυλάκισή του οφείλεται και σε δικό του λάθος, ή καλύτερα του τότε δικηγόρου του (που, αν δεν κάνω λάθος, ήταν ο γνωστός δικηγόρος της Θεσσαλονίκης Διαλυνάς, μετέπειτα συνήγορος του δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλου), ο οποίος έχασε την προθεσμία για να κάνει προσφυγή κατά της διάταξης του ανακριτή που διέτασσε την προφυλάκιση του πελάτη του Καπελώνη. Εμένα μου φαίνεται για απλή αβλεψία ή κακή συνεννόηση πελάτη – δικηγόρου, αλλά την εποχή εκείνη από την πλευρά Σαρτζετάκη κλπ. είχε εκφραστεί και η υπόνοια ότι το έκαναν επίτηδες, προδοκώντας κάποιου είδους ευνοϊκή μεταχείριση. Ήταν κι αυτό ένα από τα στοιχεία στην ενδοδικαστική κόντρα των Σαρτζετάκη κλπ. με «προστάτη τους» τον αρεοπαγίτη Φλώρο από την μία πλευρά, και της συντηρητικής πλειοψηφίας του Αρείου Πάγου με επικεφαλής τον Εισαγγελέα Κόλλια, δεινό διώκτη του Σαρτζετάκη κλπ, από την άλλη. Η κόντρα αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα, αλλά τώρα πια εν πολλοίς ξεχασμένη, παράπλευρη πτυχή της υπόθεσης Λαμπράκη. Φαίνεται ότι την εποχή εκείνη ήταν καταστροφικό να χάσεις την προθεσμία, έμενες «μέσα» μέχρι ν’ αρχίσει η δίκη, ενώ, ευτυχώς, σήμερα τα πράγματα δεν είναι τόσο σκληρά.

  11. Triant said

    @9 🙂 (δεν άντεξα στον πειρασμό).
    Ευχαριστώ!

  12. spiral architect said

    @10: Καλά, Καπελώνη ξέρω κι εγώ, Ρεθεμνιώτη που τον ρώτησα αν είχε συγγένεια με τον ΧΑβγίτη αλλά αυτός δεν ήξερε ούτε καν τον πατέρα του.
    Το (οθντκ) ρεπορτάζ του σάιτ του Μαρινάκη 😛 στηρίζεται στην εύκολη και λίαν επικίνδυνη λύση της συλλογικής ευθύνης. 😦

  13. Εξοχος -όπως πάντοτε- ο Μποστ, βέβαια ο Καραμανλής ήτανε εύκολος στόχος λόγω συνηθειών, προφοράς κ.λ.π.
    Ας μάθουν οι νεώτεροι και τις μουσικές του προτιμήσεις :

  14. spiral architect said

    Εδώ Μόσχα! 😀
    Δολοφονία του Κένεντι. Νίκη της θεωρίας συνωμοσίας
    Ένα από τα λίγα δολοφονικά γεγονότα που ακόμα συζητούνται συνομωσιολογικά μισό αιώνα μετά.
    Αν ψάξετε και σεις θα βρείτε πολλά.

  15. marulaki said

    Ο Κέννεντι θεωρείται νομίζω από διάφορους χτυπημένους ότι ζει στην πίσω πλευρά του φεγγαριού μαζί με τον Έλβις, ή ότι έστω η δολοφονία ήταν σκηνοθετημένη και είναι ακόμα ζωντανός (πάλι μαζί με τον Έλβις). 😉

  16. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    15: Δεν το ήξερα, νόμιζα ότι η συνωμοσιολογία εξαντλείται στα της δολοφονίας του.

  17. # 15, 16

    Εγώ για πίσω πλευρά του φεγγαριού δεν ξέρω μόνο για κάποιο νησί είχα πληροφορίες και μάλιστα από «ειδικό» !

  18. spiral architect said

    @17: Καλό!

  19. IN said

    14: Πάντως, τη σύγχυση πρέπει να επιτείνει και το γεγονός ότι ο όρος «conspiracy», που βέβαια στην κοινή γλώσσα μεταφράζεται συνωμοσία, έχει και μιά τεχνική νομική έννοια στις χώρες του λεγόμενου common law, μεταξύ των οποίων και η ΗΠΑ: είναι η συμφωνία περισσοτέρων ατόμων να τελέσουν ένα έγκλημα κάτι που, στα δικά μας νομικά αντιστοιχεί στο έγκλημα κατά συναυτουργία, στη συμμετοχή σε έγκλημα (με μορφή ηθικής αυτουργίας ή συνέργειας), ή ακόμη και στην «σύσταση εγκληματικής οργάνωσης» που την θυμηθήκαμε τελευταία λόγω ΧΑ (προηγουμένως είχε κάνει μεγάλη καριέρα στην περίπτωση της 17 Νοέμβρη, για την οποία, άλλωστε, και φτιάχτηκε). Σχετικό άρθρο έχει και η Αγγλική Βικιπαίδεια. Έτσι, το συμπέρασμα της επιτροπής της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, ότι ο Κένεντι ήταν θύμα «συνωμοσίας», μου φαίνεται ότι μπορεί να διαβαστεί και με την έννοια ότι ο Λ. Χ. Όσβαλντ δεν έδρασε μόνος του, αλλά ότι ήταν και άλλοι αναμεμειγμένοι στο έγκλημά του, κάτι που δεν αντιστοιχεί, αναγκαστικά, σ’ αυτό που λέμε στην καθημερινή γλώσα συνωμοσία.

  20. sarant said

    19: Ωχ, πολύ εύστοχη παρατήρηση!

  21. Εύγε, κε Σαραντάκο.

    Προσθέτω, οτι και ο τίτλος»Η Ωραία Αμερικάνα» είναι αναφορά στη λιμουζίνα και είναι παρμένος από την ομώνυμη Γαλλική ταινία, της οποίας η πλοκή αφορούσε μιαν ωραία αμερικάνικη λιμουζίνα, (la belle Americaine).

    Την είχα δει μικρός σε θερινό μερικά χρόνια μετά και ήταν μια μεγάλη απογοήτευση, γιατί την διαφήμισαν σαν ταινία του Ντε Φινές ενώ ο συγκεκριμένος κωμικός δεν πρωταγωνιστούσε, απλά είχε ένα μικρό ρόλο μπάτσου στο τέλος.

  22. sarant said

    21: Σας ευχαριστώ πολύ, ομολογώ ότι αυτή τη λεπτομέρεια δεν την ήξερα! Κι εγώ είχα την ίδια αντίδραση όταν ήμουν μικρός και περίμενα να δω τον Βέγγο ή τον Ντε Φινές και δεν έβγαινε!

  23. Μαρία said

    22
    Ο ταξιδιωτικός μου οδηγός είχε ξεχωριστό κεφάλαιο με τίτλο: Les americaines de Cuba.

    Η επομένη της δολοφονίας κηρύχτηκε ημέρα εθνικού; πένθους. Πήγαμε σχολείο και μας έδιωξαν. Πώς να μη τη θυμάμαι!
    Στη δολοφονία επίσης χρωστούσε το παρατσούκλι του το πιο ζωηρό τμήμα του γυμνασίου: Τέξας.

  24. gbaloglou said

    23: δηλαδή η έκφραση «θα γίνει Τέξας» έχει τις ρίζες της στον Κέννεντυ … και όχι στους καουμπόυδες και στα γουέστερν;! (Πάντως τα «Λόγια του Αέρα» δεν ασχολούνται με το θέμα…)

  25. spyroszer said

    22. Το «γίναμε Τέξας» απ’ τον JFK προήλθε; όχι απ’ τα γουέστερν;

  26. Μαρία said

    24, 25
    Η φράση στα καμπόικα αλλά όχι το παρατσούκλι. Είχαμε και τμήμα: μικρό Ντάλας ή Νταλάκι.

  27. Το “γίναμε Τέξας” είναι σαφώς παλιότερο από τη δολοφονία του Κέννεντυ. Θυμάμαι στον «Ταχυδρόμο», όταν ήταν ακόμα μεγάλου σχήματος, ένα άρθρο για τα χάλια της παιδείας — σαφώς πριν από την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του Παπανδρέου — με τίτλο (παρμένον από πραγματικά, υποτίθεται, μαθητικά γραπτά) «όνοι και ημίονοι, χοίροι και ημίχοιροι φύονται στα τετράδια των μαθητών, όπου… γίνεται Τέξας».

  28. spiral architect said

    @23, 26: Μπας και είχατε και πλοίο της αγάπης; :mrgreen:

  29. sarant said

    23: Ε, δεν έχουμε πάει όλοι στην Κούβα 🙂

  30. Γς said

    25, 27:
    Τέξας!

  31. Ήρα Ήρα Γηραιός said

  32. Emphyrio said

    Ο κυριος Ρουσης στο 21 με προλαβε… Ή μαλλον εγω αργησα πολυ να διαβασω το σημερινο αρθρο. Θυμαμαι κι’εγω να εχω παει πολυ μικρος να δω την ταινια με συγγενικη οικογενεια, και στο τελος της ταινιας τον θειο μου που μας συνοδευε να τα εχει βαλει με τον αιθουσαρχη γιατι δεν επαιζε (πολυ) ο Ντε Φυνες, και να τον κατηγορει για απατη – λες και εφταιγε ο ανθρωπος…

  33. Emphyrio said

    Ρουσσης – συγνωμη για το τυπογραφικο λαθος.

  34. Γς said

    21, 32:
    Τώρα που το σκέφτομαι.
    Ο Σαρκοζί δεν είχε κάτι απ την τσαχπινιά του χωροφύλακα του Σαιν Τροπέ;

    😉

  35. Άρτεμη said

    31 Μνημειώδες άσμα! 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: