Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Αγαπητέ Στρατή Μυριβήλη

Posted by sarant στο 24 Νοεμβρίου, 2013


Κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες, από τις εκδόσεις της Εστίας, το βιβλίο της κυρίας Νίκης Λυκούργου, «Αγαπητέ Στρατή…«, που περιέχει τέσσερις μελέτες σχετικές με τη ζωή και το έργο του συγγραφέα Στρατή Μυριβήλη, μελέτες που βασίζονται σε επιστολές που περιέχονται στο αρχείο Μυριβήλη. Η Νίκη Λυκούργου, που δίδασκε μέχρι πρόσφατα στο τμήμα Φιλολογίας του ΑΠΘ, έχει ασχοληθεί επί σειρά ετών με τον Μυριβήλη και με το αρχείο του. Το βιβλίο θα το αναζητούσα έτσι κι αλλιώς, γιατί μου αρέσει να διαβάζω αλληλογραφία συγγραφέων, πολύ περισσότερο που ο Μυριβήλης με ενδιαφέρει ιδιαίτερα και ο ίδιος αλλά και λόγω της καταγωγής του από τη Μυτιλήνη, όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε ο πατέρας μου -με την ευρύτερη έννοια, κι εγώ Μυτιληνιός λογαριάζομαι.

Ένας λόγος παραπάνω να με ενδιαφέρει το βιβλίο ήταν ότι μια μελέτη εξετάζει την αλληλογραφία Λαπαθιώτη-Μυριβήλη, ενώ μια άλλη έχει να κάνει με την αλληλογραφία Κοτζιούλα-Μυριβήλη, δηλαδή με δυο αγαπημένους μου συγγραφείς που τους μελετώ εδώ και χρόνια. Η τρίτη μελέτη, που δίνεται σε επίμετρο, εξετάζει τις πρώτες μεταφράσεις της Ζωής εν Τάφω, του μυθιστορήματος που καθιέρωσε τον Μυριβήλη, ενώ η πρώτη παρουσιάζει μιαν ανέκδοτη επιστολή του Αλέξανδρου Παπαναστασίου προς τον Μυριβήλη, γραμμένη κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες, όταν ο πολιτικός ήταν κρατούμενος και υπόδικος ύστερα από το κίνημα του 1935.

Οι μελέτες που απαρτίζουν το βιβλίο βασίζονται σε προηγούμενες ανακοινώσεις και δημοσιεύσεις της συγγραφέα, που όμως ήταν διεσπαρμένες σε μάλλον δυσεύρετα έντυπα κι έτσι απρόσιτες σε όποιον δεν είναι ταχτικός θαμώνας των βιβλιοθηκών. Επιπλέον, με την ευκαιρία της δημοσίευσής τους σε βιβλίο, η συγγραφέας ξαναδούλεψε το υλικό, πρόσθεσε πλούσιον υπομνηματισμό και επικαιροποίησε τις αναφορές της, προσφέροντας υποδειγματική δουλειά. Και βέβαια, η Ν. Λυκούργου δεν περιορίζεται στο να παρουσιάσει τις επιστολές που αντάλλαξαν, αλλά σκιαγραφεί και τη σχέση των δυο ανθρώπων, τη σχέση δηλαδή του Μυριβήλη με τον Αλέξ. Παπαναστασίου, τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη και τον Γιώργο Κοτζιούλα.

Το κακό με την αλληλογραφία των λογοτεχνών είναι ότι στο αρχείο του καθενός υπάρχουν συνήθως μόνο οι επιστολές που έλαβε ο λογοτέχνης από τους ομοτέχνους του, και όχι εκείνες που έστειλε, εκτός αν είχε κρατήσει αντίγραφο -αλλά αυτό σπάνια γινόταν. Έτσι, για να παρουσιαστεί η πλήρης εικόνα της αλληλογραφίας δύο λογοτεχνών πρέπει να γίνει συγχώνευση υλικού από δύο αρχεία, κάτι που δεν είναι πάντοτε εύκολο. Ας πούμε, στο αρχείο Λαπαθιώτη που απόκειται στο ΕΛΙΑ δεν υπάρχει καμιά επιστολή του Μυριβήλη και γενικά υπάρχουν ελάχιστες επιστολές. Από άλλη πηγή έχει βρεθεί μία επιστολή Μυριβήλη προς Λαπαθιώτη, αλλά για να συμπληρωθεί το παζλ θα πρέπει να περιμένουμε να αξιοποιηθεί κάποτε το μυθικό αρχείο Λαπαθιώτη που κατέχουν οι αδελφοί Παπανδρέου.

Για τη μελέτη που αφορά τον Κοτζιούλα, και γενικά για τη φιλία Μυριβήλη-Κοτζιούλα, δεν θα γράψω πολλά, γιατί έχω ήδη αναφερθεί στο θέμα αυτό σ’ ένα παλιότερο άρθρο μου. Επισημαίνω πάντως ότι η μελέτη της Ν. Λυκούργου συνοδεύεται από χρήσιμη βιβλιογραφική επισημείωση, όπου αποδελτιώνονται όλες οι συνεργασίες του Γ. Κοτζιούλα με τις εφημερίδες Ταχυδρόμος (Μυτιλήνης) και Δημοκρατία, τις οποίες διεύθυνε ο Μυριβήλης.

Οι σχέσεις του Μυριβήλη με τον Λαπαθιώτη άρχισαν το 1930 όταν ο Λαπαθιώτης, που τότε διατηρούσε τη στήλη της κριτικής βιβλίου στο περιοδικό Πειθαρχία, έγραψε δύο πολύ επαινετικές κριτικές για το βιβλίο Η ζωή εν τάφω του Μυριβήλη, το οποίο είχε μόλις κάνει τη δεύτερη έκδοσή του, τη λεγόμενη «αθηναϊκή» -είχε προηγηθεί η πρώτη έκδοση το 1924 στη Μυτιλήνη, που όμως παρά τις ενθουσιώδεις κριτικές δεν είχε διαδοθεί πολύ έξω από τα όρια του νησιού. (Την έχω, με ιδιόχειρη αφιέρωση του Μυριβήλη στη γιαγιά μου). Στην πρώτη μάλιστα κριτική, ο Λαπαθιώτης αντιπαραθέτει τη Ζωή εν τάφω με μια συλλογή πολεμικών διηγημάτων ενός ατάλαντου αλλά πολυγράφου ανθυπολοχαγού, του Ι. Βερνάρδου (Αξέχαστος πόνος ήταν ο τίτλος της), τον οποίο φυσικά μαστιγώνει στην κριτική του. Η δεύτερη κριτική είναι ολόκληρη αφιερωμένη στον Μυριβήλη, και εκεί ο Λαπαθιώτης γράφει: «Δεν ξέρω πραγματικά τι θα συνέβαινε αν κι ο Μυριβήλης ήταν ξένος, έγραφε σε μια γλώσσα διεθνή -γαλλικά, αγγλικά, γερμανικά. Η φήμη θα τον έπαιρνε στα μαγικά φτερά της και θα μας τον έφερνε με δόξες και τιμές».  (Η εκτίμηση αυτή του Λαπαθιώτη μού φαίνεται σωστή. Όμως, όπως θα δούμε στην τέταρτη μελέτη του βιβλίου, η Ζωή εν τάφω άργησε να μεταφραστεί στα γαλλικά, κι όταν πια εκδόθηκε (το 1932) η μεν Γαλλία ήταν βυθισμένη στην οικονομική κρίση, το δε πλατύ κοινό είχε πια χορτάσει την πολεμική λογοτεχνία).

Διαβάζοντας λοιπόν τις θερμές κριτικές του Λαπαθιώτη, ο Μυριβήλης του έγραψε από τη Μυτιλήνη για να τον ευχαριστήσει κι έτσι άρχισε η αλληλογραφία τους. Σε επόμενο γράμμα του, στις 22.8.1930, ο Λαπαθιώτης, νομίζοντας ότι ο Μυριβήλης είναι τοποθετημένος στην αριστερά, όπως άλλοι αντιπολεμικοί συγγραφείς, του κάνει την εξής πρόταση: «Θα σας ήθελα, ίσα-ίσα, και για κάτι άλλο. Ο γιατρός κ. Αντωνιάδης, που έβγαλε το γνωστό βιβλίο για τις Σοβιετικές χώρες, ρίχνει την ιδέα της συμπήξεως ενός συνδέσμου διανοουμένων, φίλων της Σοβιετικής Ρωσίας, όπως είναι παντού, εκτός από εδώ. Τι λέτε; Σας συλλογίστηκα αμέσως. Περιμένω νέα σας«.

Η απάντηση του Μυριβήλη λανθάνει, αλλά από το επόμενο γράμμα του Λαπαθιώτη καταλαβαίνουμε ότι απέρριψε την ιδέα της σύστασης ενός «Συνδέσμου φίλων της ΕΣΣΔ», που του είχε προτείνει ο Λαπαθιώτης. Γράφει ο Λαπαθιώτης, είκοσι μέρες αργότερα, έχοντας πάρει την απάντηση του Μυριβήλη:

«… Θα μπορούσε τότε να γίνει μια ένωση διανοουμένων ΄αντιπολεμική’. Πρέπει, κάπως, να βρισκόμαστε όλοι μαζί. Και σε μια τέτοια ένωση, θα μπορούσε να συμπεριληφθούν κι άλλοι, αν όχι όλοι -που θα τους τρόμαζε η πρώτη εκδοχή.

Έχετε απόλυτο δίκιο όσον αφορά τη Ρωσία: δεν ξέρει κανένας πού βαδίζει· φοβερά πράματα συμβαίνουν, το μαχαίρι ακονίζεται, ακόμα, φοβερό…

Αλλά μια ένωση ‘αντιπολεμική’ θα ήταν, ακριβώς ό,τι ζητάμε. Θα ήταν μια παλμώδης κι ολοζώντανη διαμαρτυρία όλων μας, συσσωματωμένων, για το εκλεκτό ανθρώπινο ιδανικό μας! Τι λέτε;

Θα πείτε: τι σημασία έχουν όλ’ αυτά τα ακαδημαϊκά πράματα, ενόσω βασιλεύει η σκλαβιά. Και όμως, έχουν. Οι άνθρωποι έχουν ξυπνήσει, ώστε να καταλαβαίνουν αρκετά. Το καθετί θα ήταν ωφέλιμο και συντελεστικό.

Τα διαβήματά μας θα ήταν κοινά και αδελφωμένα. Ένα ‘ενιαίο μέτωπο΄μέσα στη σκληρή πραγματικότητα. Είναι κι αυτό κάτι«.

Τη φράση του Λαπαθιώτη «ενόσω βασιλεύει η σκλαβιά», η Ν. Λυκούργου τη θεωρεί υπαινιγμό κατά της κυβέρνησης Βενιζέλου, αλλά εγώ δεν αποκλείω η αναφορά του Λαπαθιώτη να είναι ευρύτερη και να εννοεί τον καπιταλισμό.

Δεν ξέρουμε αν και τι απάντησε ο Μυριβήλης, διότι αυτή είναι η τελευταία επιστολή της αλληλογραφίας Μυριβήλη-Λαπαθιώτη που σώζεται. Αντιπολεμική ένωση διανοουμένων δεν ιδρύθηκε, ωστόσο ο Λαπαθιώτης υπέγραψε, στα τέλη του 1930, έκκληση 30 διανοουμένων για να μην εκτελεσθούν οι καταδικασμένοι σε θάνατο κομμουνιστές φαντάροι του Καλπακιού. Ο Μυριβήλης δεν την υπέγραψε, και (από εδώ και πέρα αυτά που γράφω δεν τα έχω πάρει από το βιβλίο της Ν. Λυκούργου, αλλά από δική μου έρευνα) αργότερα ειρωνεύτηκε από την εφημερίδα του τους «κομμουνίζοντες διανοούμενους» που «χάλασαν τον κόσμο» (Ταχυδρόμος Μυτιλήνης, 7.11.31).

Αλλά και όλο το προηγούμενο δοάστημα ο Μυριβήλης συνέχισε να υποστηρίζει την (σοσιαλδημοκρατική, θα λέγαμε σήμερα) πολιτική του Παπαναστασίου αλλά και να κάνει σκληρές επιθέσεις προς τους κομμουνιστές από την εφημερίδα του. Μάλιστα  στις 16.10.1931 ο Μυριβήλης κατάγγειλε σε πρωτοσέλιδο άρθρο ότι δέχτηκε απειλητική ανώνυμη επιστολή από οπαδούς του ΚΚΕ, ειρωνεύτηκε ως «κοινωνιολόγο πορτοφολά» τον Θανάση Κλάρα [τον μετέπειτα Άρη Βελουχιώτη] και με την ευκαιρία αυτή μίλησε για τους «κομμουνιστοποιούς», τους εύπορους διανοούμενους κομμουνιστές που ξεσηκώνουν εκ του ασφαλούς τα «κορόιδα»: «Αυτοί βάζουν τις αστικές παντούφλες των όταν τα θύματά των -τα κορόιδα, οι χωρικοί και οι εργάτες- ταξιδεύουν με κελεψέδες στην εξορία. Αυτοί ψήνουν κάστανα και συζητούν περί του πενταετούς σχεδίου, όταν τα εύπιστα θύματά των -τα κορόιδα οι χωρικοί και οι εργάτες- κόβουνε καρφί στην τρίτη θέση. Αυτοί κάνουν τις εγκαταστάσεις των νέων ηλεκτρικών των και φεγγοβολούν από την υπερεκχειλίζουσαν αστικήν υγείαν των και χαίρουνται τη θαλπωρή της οικογενειακής γαλήνης, όταν οι γυναίκες και τα παιδάκια των θυμάτων των, των εξόριστων κορόιδων των, κλαίνε και τους καταριούνται γιατί τους εστέρησαν χειμωνιάτικα το μόνο τους αποκούμπι«.

Λίγο αργότερα μάλιστα, αντιδρώντας σε σχόλιο της μυτιληνιάς εφημερίδας Δημοκράτης (που πρόσκειταν στον Γ. Παπανδρέου), η οποία θεώρησε όψιμο τον αντικομμουνισμό του, ο Μυριβήλης καυχήθηκε: «Αντικομμουνιστικώς εργαζόμεθα από το 1923 … Αν έχει περιέργειαν ή ευσυνειδησίαν, ας διαβάσει ‘Καμπάναν’ [την τότε εφημερίδα του Μυριβήλη] ή ‘Ριζοσπάστην΄εκείνης της εποχής. Εκεί θα ιδεί την λύσσαν του επισήμου οργάνου του Κομμουνιστικού Κόμματος εναντίον μας γιατί εκρατήσαμεν τις Ενώσεις των Εφέδρων μακράν από την εκμετάλλευσιν που επεχείρησε τότε να κάνει η ρωσική προπαγάνδα» (Ταχυδρόμος, 20.10.1931). Μερικές μέρες αργότερα (3.11.1931), ο Ριζοσπάστης δημοσίευε ανταπόκριση από Μυτιλήνη, στην οποία καταγγελλόταν ότι η απειλητική επιστολή ήταν κατασκευασμένη από τον «φασίστα και γελωτοποιό» Μυριβήλη, και ότι ο Μυριβήλης χρηματιζόταν για αυτά που έγραφε εναντίον των κομμουνιστών (όλη η ανταπόκριση εδώ). Και βέβαια, όπως ξέρουμε, η κόντρα Μυριβήλη και ΚΚΕ συνεχίστηκε ανειρήνευτη και στα επόμενα χρόνια.

Αλλά θα επιστρέψω στην αλληλογραφία μεταξύ συγγραφέων. Σήμερα, άραγε, γράφουν γράμματα οι συγγραφείς ή έχουν όλοι τους περάσει σε ηλεμηνύματα; Και ύστερα από δεκαετίες, θα κυκλοφορήσουν άραγε μελέτες (όχι απαραιτήτως σε χάρτινο βιβλίο) που να μελετούν την ηλαλληλογραφία τους;

51 Σχόλια to “Αγαπητέ Στρατή Μυριβήλη”

  1. IN said

    Ε, μια και δεν έχει γράψει κανένας άλλος ακόμη σχόλιο, ας αποπειραθώ εγώ να πετύχω την πρωτιά: Σχετική με την κατακλείδα του άρθρου, δεδομένου ότι ο Τατσόπουλος είναι (και) συγγραφέας, φαντάζομαι στο απώτερο μάλλον μελέτες για το τι έγραφε (και τι του έγραφαν) στο προφίλ του στο facebook…

  2. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂

    […] το μυθικό αρχείο Λαπαθιώτη που κατέχουν οι αδελφοί Παπανδρέου. […]

    Οι γνωστοί; Δεν είναι δημόσιο και προσβάσιμο;

  3. Γς said

    >που να μελετούν την ηλαλληλογραφία τους;

    δυστυχώς, θα αναρωτιούνται και τι εστί «ηλαλληλογραφία»

  4. Ἀχιλλέας Τζάλλας said

    2: Ὄχι οἱ γνωστοί· αὐτοὶ ποὺ ἔχουν τὸ ἀρχεῖο τοῦ Λαπαθιώτη εἶναι γιοὶ ἑνὸς Ἀνδρέα (νομίζω) Παπανδρέου, διευθυντῆ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης κατὰ τὴν κατοχή. Καὶ δὲ δίνουν πρόσβαση…

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια.

    3: Γι’ αυτό το γράφω έτσι, να το δουν από τώρα κι έτσι να το έχουν μάθει ως τότε 🙂

    2-4: Πιο σωστά, «γιοι ενός άλλου Ανδρέα Παπανδρέου»

  6. Νεοκίδιοσ ο μεγαλΑπρεπής (fka: Νέο Kid) said

    Έτσι είναι. Το μυθικό αρχείο Λαπαθιώτη και τα Ακασικά αρχεία…

  7. Είχε κυκλοφορήσει πριν χρόνια, από τις Εκδόσεις Απόπειρα (αν δεν κάνω λάθος), ένα βιβλίο με την ηλεκτρονική αλληλογραφία της Αμάντας Μιχαλοπούλου (πολλοί τη θεωρούν κακή συγγραφέα, εγώ προσωπικά την εκτιμώ). Το βιβλίο, με τίτλο Inbox, περιείχε ηλεκτρονικές «συζητήσεις» της συγγραφέως με Έλληνες και ξένους ομοτέχνους της και καλλιτέχνες γενικότερα.

  8. spiral architect said

    Ευχαριστώ, αλλά όποιοι «Παπανδρέου» και να είναι, αναρωτιέμαι τι πετυχαίνουν κατέχοντας ένα συγγραφικό αρχείο μη προσβάσιμο σε ενδιαφερόμενους; 🙄

  9. spiral architect said

    … για τον Αχιλλέα το #8.

  10. sarant said

    6: Ακασικά;

    7: Δεν το ήξερα, ευχαριστώ πολύ!

  11. IN said

    Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και η ανταπόκριση του Ριζοσπάστη από τη Μυτιλήνη, στην οποία μας στέλνετε (παρεμπιπτόντως, ίσως πρέπει να διορθώσετε το λινκ, «ολόκληρη η ανταπόκριση» θα πρέπει να λέει, όχι η επιστολή). Αν μη τι άλλο, για το εξαιρετικά βίαιο και χυδαίο ύφος της και τις συγκεκριμένες κατηγορίες (με αναφορά και σε ποσό) για εκβιασμούς που, υποτίθεται, έκανε μέσω της εφημερίδος του ο Μυριβήλης (υπήρχε, άραγε, κάποια δόση αλήθειας σ’ αυτά που έγραφε ο Ριζοσπάστης ή ήταν συκοφαντίες;). Προς γνώσιν (και) όσων θυμούνται την «αριστερή ηθική» που χαρακτήριζε, υποτίθεται, την αριστέρα παλιά, ενώ τώρα ο Τσίπρας, ο Σύριζα, μπλα μπλα μπλα..

  12. τουρκόσπορος said

    Στράτης, όμως, ο μακαρίτης, με τόνο στο Α. Ο Τσίρκας είναι Στρατής, ο Μυριβήλης Στράτης, έτσι μάς μάθανε από τα μικράτα μας γιατί έτσι τον φωνάζανε και για να επιμένουν τόσο πολύ οι καλοί μου δάσκαλοι να ξεστρατίζουν απ’ το εύκολο «Στρατής», υποθέτω κάτι θα ξέρανε.

  13. gmallos said

    «…κι εγώ Μυτιληνιός λογαριάζομαι…«. Μια ποιο καλή περιγραφή θα ήταν ίσως «Μανιάτης Μυτιληνιός απ’ το Λούξικο Φάληρο της Αίγινας»; Ή αφήνει πολλά απέξω 🙂

  14. gmallos said

    #12 Νεώτερης γενιάς. Στην αρχή Στρατής ήτανε, αργότερα το άλλαξε κι ο καθένας παίρνει ό,τι του αρέσει.

  15. munich said

    Αυτό το «γελωτοποιός» αναπόφευκτα μας θυμίζει την πρόσφατη κριτική στον Τατσόπουλο
    @ 7
    Από ποιούς θεωρείται η Μιχαλοπούλου κακή συγγραφέας; έχω διαβάσει κάποια βιβλία της, μερικά μου άρεσαν πολύ, άλλα ούτε καν τα θυμάμαι, μια συλλογη διηγημάτων της ήταν όντως ατυχής, κατ εμέ πάντα

  16. @ 15 Ίσως δεν έπρεπε να το έχω γράψει έτσι. Απλά έχω ακούσει σε πολλές κατ̕ ιδίαν συζητήσεις αρνητικά σχόλια, και θεώρησα πως ίσως θα ήταν μια ευρέως διαδεδομένη άποψη, την οποία, πάντως δεν ασπάζομαι. Τη θεωρώ μια σημαντική συγγραφέα, όπως είπα και στο προηγούμενο σχόλιό μου, σαφώς καλύτερη από άλλους, που έχουν τύχει περισσότερης προβολής και αναγνώρισης.

  17. sarant said

    11: Ευχαριστώ για τη διόρθωση. Δεν ξέρω αν είχαν δόση αλήθειας τα καταγγελλόμενα -πάντως, στα επόμενα φύλλα του Ταχυδρόμου, όσα κοίταξα, δεν βρήκα ανταπάντηση του Μυριβήλη -ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Ναι, το ΚΚΕ την εποχή εκείνη χρησιμοποιούσε πολύ βίαιο λεξιλόγιο, συχνά και χυδαίο, ήταν ίσως η επιρροή του Πικρού.

    12-14: Με πρόλαβε ο συμπατριώτης 🙂

    13: 🙂

    15: Δίκιο έχεις, δεν το είχα πάρει είδηση, αλλά ο συνειρμός είναι προφανής.

  18. spiral architect said

    @11, 17α: Ε, καλά τώρα, η «δεξιά ηθική» -σε αντίθεση με την αριστερή τοιαύτη- πετούσε λουλούδια και καλορίζικα. 😀

  19. Γς said

    11:
    >Προς γνώσιν (και) όσων θυμούνται την “αριστερή ηθική”

    Αντίστοιχη ίσως αυτής που βίωσαν στο πετσί τους.
    Ο Πρόεδρος Γς!

  20. Γς said

    Ο Πρόεδρος Γς!

  21. Την ώρα που το κουτάλι με τις αχνιστές φακές πλησίαζε το στόμα του σαν αστραπή μια σκέψη θόλωσε το μυαλο του :

    Κι αν με τα χρόνια προβληθώ και Νόμπελ κατακτήσω
    όσα στη Λένα έγραψα πως θα τα εξαφανίσω ;
    Τα όσα ήθελα να πω τα έγραψα σε βιβλίο
    και σε κομψές επιστολές του έρωτα τον βίο
    να γίνονται μόνο γνωστές σ’ όσες τις απευθύνω.
    αυτές να ξέρουν μοναχά τα δάκρυα που χύνω.
    και της ψυχής τον τάραχο και τ’ άλλα σώψυχά μου.
    δικοί μου να μοιράζινται τον πόνο στην καρδιά μου
    Αν είναι κάθε μια Λενιώ βούκινο να τις κάνει
    κι εμέ φιγούρα κωμική του κυρ Αριστοφάνη
    θα πρέπει το ταλέντο μου να το περιορίσω
    κι από βραβεία, Πούλιτσερ μονάχα να θελήσω

    Οι φακές είχαν κρυώσει, τις κατέβασε με μια μεγάλη μπουκιά κι έναν αναστεναγμό
    «Αν είναι νάχω την ησυχία μου ας περιοριστώ στο βραβείο του συλλόγου Παρνασσός»
    μια καινούργια αχνιστή κουταλιά με φακές πλησίασε το σδόμα του. Μια που δεν είχε κάτι άλλο να σκεφτεί, τις φύσηξε να κρυώσουν

  22. # 19, 20

    Και γιατί δεν κόλλαγες; αντιολισθητικές ταινίες πάνω στα μάρμαρα ;

    (δεν σχολιάζω αλλού γιατι έχω πρόβλημα να αποδείξω πως δεν είμαι ρομπότ )

  23. #8
    Έχοντας προσπαθήσει πάρα πολλές φορές να δω ιδιωτικά αρχεία, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι στη χώρα μας κυριαρχεί η «αρχειολαγνεία». Δηλαδή, έχει κάποιος ένα αρχείο και το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι να το έχει να το βλέπει, να το καμαρώνει μόνος του, να μη πολυκαταλαβαίνει τι λέει το κάθε έγγραφο (τότε στα μάτια του η αξία ανεβαίνει), να μυρίζει το πολυκαιριασμένο ή μουχλιασμένο χαρτί κι έτσι να ηδονίζεται. Τέτοια αρχεία είτε καταλήγουν στα σκουπίδια (από άγνοια των κληρονόμων), είτε πουλιούνται κομμάτι-κομμάτι (πράγμα που καταστρέφει τη συνοχή τους), είτε τέλος ο ιδιοκτήτης τα εμπιστεύεται σε κάποιο «λόγιο» (συνήθως πιο ακατάρτιστον από τον ίδιο) που το «δημοσιεύει» κακήν κακώς.
    Δυστυχώς αυτή τη νοοτροπία την έχω συναντήσεις και σε, ευτυχώς ελάχιστα, δημόσια αρχεία, στα οποία αυτό που ζητάς να δεις είναι σε συντήρηση τα τελευταία 15 χρόνια…

  24. spiral architect said

    @23: Στον τομέα ενασχόλησής μου ένα αντίστροφο παράδειγμα:
    Vivian Maier – Her Discovered Work
    και
    About Vivian Maier

  25. sok said

    Άσχετο με το άρθρο και τη συζήτηση, αλλά θα ήθελα την βοήθεια σας …
    Ποια βιβλία θα προτείνατε για ένα νέο παιδί που θα ήθελε να διαβάσει για την σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας;
    Σας ευχαριστώ.

  26. sarant said

    25: Εννοείτε λογοτεχνικά βιβλία ή ιστορικά;

    Ας πουν και άλλοι.

  27. sok said

    Ιστορικά κ. Σαραντάκο…

  28. sarant said

    27: Για ένα νέο παιδί, δεν ξέρω. Εγώ συνήθως χρησιμοποιώ τα βιβλία του Σπ. Λιναρδάτου (Από τον εμφύλιο στη Χούντα, Πώς φτάσαμε στην 4η Αυγούστου) και την Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, το 5τομο, από τις εκδ. Βιβλιόραμα.

    Ας πουν και άλλοι.

  29. munich said

    @27
    Για την κατοχή «Η Ελλάδα του Χίτλερ» του Μαρκ Μαζοβερ είναι καλό και σύγχρονο ότι πρέπει για ένα νέο παιδί νομίζω.

    Εμένα μου άρεσε και ο Κορδάτος «Η κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821» αλλά και το «Ο Ρήγας Φεραίος και η Βαλκανική Ομοσπονδία «. Όλα τα νέα παιδιά θα ήταν καλό να διαβάσουν για το Ρήγα, που δεν μνημονεύεται τόσο στη σχολική ιστορία. δεν ξέρω όμως κατά πόσο υπάρχουν σύγχρονες εκδόσεις στο μονοτονικό που μπορεί να τις διαβάσει χωρίς δυσφορία ένας νέος. Κάποιος φίλος του ιστολογίου, που τώρα ωστόσο απουσιάζει στο στερούμενο ίντερνετ αναχωρητήριο του, σίγουρα θα μπορούσε να τα ξετρυπώσει δωρεάν σεκάποιο ιστοχώρο ανάρτησης ηλεβιβλίων.
    😀

  30. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Στο Ελληνο-Γαλλικό Σχολείο,(Ευγένιος Ντελακρουά) της Αθήνας, στα παιδιά της προτελευταίας τάξης Λυκείου,η καθηγήτρια των ελληνικών πρότεινε την νεοελληνική ιστορία του Ν.Σβορώνου.

  31. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    29.Μάρκ Μαζάουερ εδώ 🙂 και τα «Βαλκάνια» του ίδιου, καλοδιάβαστα.
    Κορδάτος και (ο κεφάτος) Ραφαηλίδης «Ιστορία-κωμικοτραγική-του νεοελληνικού κράτους»

  32. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Μένω μόνο σ΄αυτό, «Θα πείτε τι σημασία έχουν όλ΄αυτά τα ακαδημαϊκά πράματα, ενόσω βασιλεύει η σκλαβιά. Και όμως έχουν. Οι άνθρωποι έχουν ξυπνήσει, ώστε να καταλαβαίνουν αρκετά.» Ακόμα και τώρα ακούγεται αυτή η φράση, απο πολύ κόσμο, αλλα και απο τους πολιτικούς. Έχουν ξυπνήσει απο τότε άραγε;

  33. sarant said

    Πράγματι, και ο Ραφαηλίδης!

  34. Μαρία said

    33
    Σοβαρέψου! Διαβάζουν και ιστορικοί το μπλογκ με πλούσια κόμη.

  35. Πέπε said

    Ο Μαζάουερ είναι από τους συγγραφείς που λένε αυτά που συχνά δε λένε οι άλλοι, αλλά δε φοβάστε μήπως το παρακάνει και κάπου; Τη «Θεσσαλονίκη» έχω διαβάσει, και μου γέννησε αυτή την επιφύλαξη.

    29 Είναι ποτέ πιθανόν το πολυτονικό να δυσκολέψει κάποιον στην ανάγνωση;

  36. Γς said

    Τιτίνα του Σαρλώ

    Όταν θυμήθηκε την ελληνική Τιτίνα ο Νικοκύρης

    Όταν την μπέρδεψε ο Δύτης/a> με την Τιτίκα.
    Αλλά και με την
    Κατίνα.

    Όταν ο Μπουκανιέρος νόμισε εσφαλμένα ότι από το 1970 άρχισε η απαξίωση της Κατίνας.

    Χρόνια Πολλά στις Κατερίνες, Κατίνες, Κάτιες, Ρίνες κλπ.

    Και στο Κατινάζ της εκπομπής του STAR με τον Σεργιουλόπουλο.

    Διαβάζω:
    «Ο Φώτης ήθελε πάρα πολύ να αποκτήσει ένα παιδί. Μητέρα του παιδιού είναι μία πολύ καλή, στενή του φίλη που γνωρίζονται πολλά χρόνια. Την ανατροφή του παιδιού θα έχει ο Φώτης Σεργουλόπουλος και το μωρό θα ζει μαζί του στο σπίτι. Η μαμά θα επισκέπτεται και θα βλέπει το παιδί όποτε το επιθυμεί και όποτε χρειάζεται για να μεγαλώνει σωστά».

    «Δεν πάμε καλά» (τό ένα και μοναδικό σχόλιο)

  37. Γς said

    Ουπς!
    Όταν την μπέρδεψε ο Δύτης με την Τιτίκα.
    Αλλά και με την Κατίνα.

  38. Γς said

    Επανάληψη του #36:

    Τιτίνα του Σαρλώ

    Όταν θυμήθηκε την ελληνική Τιτίνα ο Νικοκύρης

    Όταν την μπέρδεψε ο Δύτης με την Τιτίκα.

    Αλλά και με την Κατίνα.

    Όταν ο Μπουκανιέρος νόμισε εσφαλμένα ότι από το 1970 άρχισε η απαξίωση της Κατίνας.

    Χρόνια Πολλά στις Κατερίνες, Κατίνες, Κάτιες, Ρίνες κλπ.

    Και στο Κατινάζ της εκπομπής του STAR με τον Σεργιουλόπουλο.

    Διαβάζω:
    «Ο Φώτης ήθελε πάρα πολύ να αποκτήσει ένα παιδί. Μητέρα του παιδιού είναι μία πολύ καλή, στενή του φίλη που γνωρίζονται πολλά χρόνια. Την ανατροφή του παιδιού θα έχει ο Φώτης Σεργουλόπουλος και το μωρό θα ζει μαζί του στο σπίτι. Η μαμά θα επισκέπτεται και θα βλέπει το παιδί όποτε το επιθυμεί και όποτε χρειάζεται για να μεγαλώνει σωστά».

    —-
    Και δεν το ξανακάνω. Πάω για ύπνο ατάραχος «ως ακρογωνιαίος λίθος».

  39. spiral architect said

    @25: Βασ. Ραφαηλίδης: Ιστορία-κωμικοτραγική-του νεοελληνικού κράτους. Τα παιδιά μου -φοιτητής και μαθήτρια Λυκείου- την έχουν διαβάσει

    Ρε ΓουΣού μπορείς και βλέπεις τηλεόραση; Σε θαυμάζω! 😛

  40. sarant said

    35: Και όμως το έχω κι εγώ ακούσει, ότι ενοχλούνται από τα σημαδάκια. Οι νέοι, όχι εγώ.

  41. Αρκεσινεύς said

    Νικοκύρη, εγώ χαίρομαι γιατί από καιρό έχεις σταματήσει να ζητάς συγνώμη για τα σκουληκάκια, όταν τα χρησιμοποιείς.

    Καλή βδομάδα να έχετε, καλή δύναμη.

    Χρόνια πολλά στις εορτάζουσες.

  42. sarant said

    38: Θα έχουμε ευχετήριο άρθρο για τις Κατερίνες.

  43. munich said

    @35
    κ. Πέπε, ειδικά για τη «θεσσαλονίκη» δεν δικαιούμαι να μιλάω γιατί όταν το διάβασα (πτώτη έδκοση στο πρωτότυπο) είχα πάθει σοκ από το μέγεθος της άγνοιάς μου!
    Γενικά ο Μαζόβερ μου αρέσει πολύ κι έχω διαβάσει όλα τα βιβλία του και πολλά άρθρα του, μόνο «Η αυτοκρατορία του Χίτλερ» με κούρασε, ίσως γιατί ήδη γνώριζα πολλά για το θέμα.
    Επίσης κάποια άρθρα που γράφει τώρα για την κρίση μου φαίνονται πρόχειρα ή αφελή

  44. IN said

    43: Εγώ πάντα τον πρόφερα «Μαζάουερ», με τρομάξατε που τον γράφετε Μαζόβερ, αλλά τελικά αυτό το σάιτ</a μου δίνει δίκιο…

  45. sok said

    Σας ευχαριστώ πολύ όλους …

  46. munich said

    @44 και πριν
    Σίγουρα έχετε όλοι δίκιο για την προφορά του ονόματος. κάνω τεράστια λάθη.
    αυτό που με ταλαιπωρεί από την πρώιμη εφηβεία μου είναι: ΑγγΈλακας ή ΑγγελΆκας;;;;

  47. 46 Χα, κι εμένα! Νομίζω όμως ότι (τελικά) είναι Αγγελάκας.

  48. a said

    κουιζ σχετικα με μυριβιλη τα σταροχωρια που τα αναφερει στο διηγημα λουλουδι της φωτιας στο κοκκινο βιβλιο είναι μεν στην δυτικη μακεδονια αμυνταιο και κατω αλλα ποια είναι συγκεκριμενα ακομα αυτά που αναφερει περι ακροτητων και αντεκδικήσεων ποσπ τεκμηριωμένα ειναι

  49. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    46 – Αγγελάκα των λένε, ιδού και η απόδειξη.

  50. IN said

    48: Εδώ θα βρείτε πληροφορίες για το πολεμικό συμβάν στο οποίο αναφέρεται το δίηγημα του Μυριβήλη, συμβάν που είναι γνωστό ως «ατύχημα της 5ης Μεραρχίας». Και προκαταβολικά συγγνώμη κι από σας κι από τον ιδιοκτήτη του ιστολογίου που βάζω λινκ προς το… Στόχο (φτου κακά!) αλλά πρόκειται, ευτυχώς, για απλή αναδημοσίευση μιας ομιλίας ενός δικηγόρου στην εορτή του 2008 για την απελευθέρωση του Αμυνταίου και έχει πολλά ιστορικά στοιχεία και λεπτομέρειες. «Σταροχώρια» εξ όσων γνωρίζω, καθόσον τυγχάνουμε και της ευρύτερης περιοχής, δεν υπάρχει ως ονομασία για ομάδα χωριών εκεί. Προφανώς ο Μυριβήλης εννοεί τα χωριά μεταξύ Κοζάνης (όπου έφτασε κυνηγημένη η 5η Μεραρχία) και Αμυνταίου (όπου ξαναγύρισε) στα οποία, όντως καλλιεργείται σήμερα σιτάρι και φαντάζομαι θα καλλιεργούνταν και τότε. Η μάχη της Κ* που αναφέρει μάλλον είναι η μάχη της Κέλλης που αναφέρει ο Ευάγγελος Ιωαννίδης στην ομιλία του, αλλιώς θα είναι μάχη στον Κόμανο (άλλο χωριό, πολύ πιο κοντά στην Κοζάνη) ή στη Μαυροπηγή (παλιά ονομασία στα τουρκικά, που αυτή θα ήξερε ο Μυριβήλης γιατί οι μετονομασίες έγιναν στη δεκαετία του 1920, Καρά-σου, δηλ. μαύρο νερό).

    Δεν ξέρω αν βάζει και λίγο συγγραφική φαντασία στις λεπτομερείς φρικιαστικές περιγραφές των ακροτήτων αλλά ότι έγιναν φοβερά πράγματα στην περιοχή τότε είναι τεκμηριωμένο. Βλ. Τάσος Κωστόπουλος (ένας από τους «Ιούς») «Πόλεμος και Εθνοκάθαρση 1912-1922», Αθήνα 2007, σελ. 38 επ. με πολλές παραπομπές. Και στην τοπική ιστοριογραφία της περιοχής (αναμνήσεις διαφόρων) που πετυχαίνω κατά καιρούς εγώ σε τοπικά σάιτ υπάρχουν απλοϊκές και ειλικρινείς ομολογίες για ακρότητες «δικών μας» εκείνη την εποχή. Ανάλογη προσωπική μαρτυρία θυμάμαι κι εγώ, όχι για λίγο πιο δίπλα, από τη μακαρίτισσα τη γιαγιά μου, Θεός σχωρέσ’ την, γεννηθείσα το 1900, που έζησε παιδί την απελευθέρωση της πόλης της (Σιάτιστα Ν. Κοζάνης) από τον Ελληνικό στρατό (και μάλιστα υπήρξε και εκεί μάχη με Τούρκους και τοπικούς συμμάχους που πήγαν να ανακαταλάβουν την πόλη). Τη ρωτούσαμε, όταν ήμασταν μικρά πώς το έζησε όλο αυτό και αυτά που μας έλεγε δεν είχαν καμία σχέση με το εθνικοπατριωτικό κλίμα εθνικής ανάτασης κλπ. που μας δίδασκαν στο σχολείο. Θυμάμαι χαρακτηριστικά που μας έλεγε «είχαμε κάτι Τούρκους, τους πήραν παραπάνω και τους έσφαξαν, κι εμείς κλαίγαμε» κι εγώ, χαζό μικρό παιδί, δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί έκλαιγε για τους Τούρκους, Τούρκοι ήτανε καλά τους κάνανε, σκεφτόμουνα.

    Πάντως αυτό που λέει ο Μυριβήλης ότι κάνανε στη Μυτιλήνη με την απελευθέρωση, πήγανε δηλαδή στο νεκροταφείο να την αναγγείλουν στους πεθαμένους, λένε οι τοπικές μαρτυρίες ότι το κάνανε και στην Κοζάνη, κατά την απελευθέρωσή της από τον Ελληνικό στρατό (11/10/1912). Φαντάζομαι όντως θα έγινε, αν και μπορεί να ήταν και λίγο «μόδα» της εποχής και μετά να λέγανε όλοι ότι το κάνανε…

    Α, τώρα που το ξαναβλέπω, ο Μυριβήλης λέει μάχη «του Κ*» άρα ίσως να εννοεί του Κομάνου ή του Καρά-σου, χώρια που βλέπω στη Βικιπαίδεια ότι η Κέλλη μέχρι το 1926 λεγόταν Γκορνίτσοβο…

  51. sarant said

    50: Δικαιολογημένη νομίζω η παραπομπή στον Στόκο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: